{"id":99787,"date":"2018-03-12T10:57:53","date_gmt":"2018-03-12T14:57:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=99787"},"modified":"2018-03-12T21:46:50","modified_gmt":"2018-03-13T01:46:50","slug":"wolanie-oltarzy-pawel-siergiejczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=99787","title":{"rendered":"Wo\u0142anie o\u0142tarzy – Pawe\u0142 Siergiejczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2018-02-11 10:57 am<\/small><\/p>\r\n

\u201eO\u0142tarze to najwa\u017cniejsze pomniki poprzez tysi\u0105clecia! Nar\u00f3d, kt\u00f3ry buduje o\u0142tarze i wydaje kap\u0142an\u00f3w, jest wielkim narodem. A nar\u00f3d, kt\u00f3ry nie rozumie wo\u0142ania o\u0142tarzy, jest narodem biednym\u201d – pisa\u0142 ks. Robert M\u00c3\u00a4der w ksi\u0105\u017cce Serce naszej wiary. Rozwa\u017cania o Mszy \u015bwi\u0119tej<\/i>. Polacy maj\u0105 to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zawsze zaliczali si\u0119 do narod\u00f3w rozumiej\u0105cych \u201ewo\u0142anie o\u0142tarzy\u201d. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce przez ca\u0142e tysi\u0105clecie wo\u0142anie to rozlega\u0142o si\u0119 po \u0142acinie\u2026<\/p>\r\n

2 kwietnia 1640 r. w warszawskim ko\u015bciele pw. \u015bw. Jana Chrzciciela (p\u00f3\u017aniejszej bazylice archikatedralnej) w trakcie wyg\u0142aszania kazania zmar\u0142 na udar pewien jezuita. By\u0142 nim 45-letni Maciej Kazimierz Sarbiewski, nadworny kaznodzieja kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa IV Wazy, profesor teologii i retoryki w Akademii Wile\u0144skiej oraz w jezuickim kolegium w Po\u0142ocku. To posta\u0107 niezwyk\u0142a nie tylko dzi\u0119ki swoim stanowiskom, lecz nade wszystko dzi\u0119ki talentom. Ks. Sarbiewski by\u0142 bowiem \u0142aci\u0144skim poet\u0105 znanym w ca\u0142ej Europie. Okrzykni\u0119ty ju\u017c przez wsp\u00f3\u0142czesnych \u201echrze\u015bcija\u0144skim Horacym\u201d, uwie\u0144czony zosta\u0142 przez papie\u017ca Urbana VIII laurem kapitoli\u0144skim, co w \u00f3wczesnym \u015bwiecie katolickim mo\u017cna uzna\u0107 za odpowiednik literackiej Nagrody Nobla.<\/p>\r\n

\u201eSarbiewski doprowadzi\u0142 maj\u0105c\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 poezj\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105 w Polsce do perfekcji i a\u017c do dzi\u015b \u017caden polski poeta nie zyska\u0142 takiej s\u0142awy za granic\u0105, jak Sarbiewski za \u017cycia i w okresie paru dziesi\u0119cioleci bezpo\u015brednio po \u015bmierci\u201d – stwierdza\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz. I trudno nie przyzna\u0107 mu racji, bo rzeczywi\u015bcie poezja \u0142aci\u0144ska mia\u0142a w naszym kraju d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119: pocz\u0105wszy od \u015bpiewanej do dzi\u015b przy uroczystych okazjach XIII-wiecznej pie\u015bni Gaude Mater Polonia<\/i> Wincentego z Kielczy, poprzez renesansowe poezje Jana Dantyszka, Andrzeja Krzyckiego, Klemensa Janickiego czy samego Jana Kochanowskiego, a\u017c po Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry nie tylko t\u0142umaczy\u0142 rzymskich poet\u00f3w, ale i sam pisa\u0142 wiersze po \u0142acinie.<\/p>\r\n

Ale poezja to nie wszystko. W Encyklopedii staropolskiej<\/i> Zygmunta Glogera has\u0142o \u0141acina w Polsce<\/i> zaczyna si\u0119 znamiennym stwierdzeniem:<\/p>\r\n

\r\n

Do czas\u00f3w Stanis\u0142awa Poniatowskiego wi\u0119cej u nas po \u0142acinie pisano ni\u017c po polsku. By\u0142 to, podobnie jak gdzie indziej, naturalny wynik rzeczy. Staro\u017cytny j\u0119zyk i literatura rzymska by\u0142y dla ciemnoty \u015bredniowiecznej jedynym s\u0142o\u0144cem cywilizacji, przy kt\u00f3rym kto si\u0119 chcia\u0142 ogrza\u0107, musia\u0142 umie\u0107 m\u00f3wi\u0107, pisa\u0107 i uczy\u0107 si\u0119 po \u0142acinie. Wobec braku pi\u015bmiennictw narodowych, \u0142acina spe\u0142ni\u0142a nies\u0142ychanej donios\u0142o\u015bci misj\u0119 cywilizacyjn\u0105, wnosz\u0105c o\u015bwiat\u0119 i nauk\u0119 \u00f3wczesn\u0105 do \u017cycia kilkunastu narod\u00f3w w Europie.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Powt\u00f3rzymy raz jeszcze t\u0119 kapitaln\u0105, ale jak\u017ce s\u0142abo u\u015bwiadamian\u0105 prawd\u0119: do czas\u00f3w kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta – czyli do drugiej po\u0142owy XVIII wieku – wi\u0119cej pisano u nas po \u0142acinie ni\u017c po polsku! Oznacza to, i\u017c w ci\u0105gu pierwszych 800 lat swego istnienia Polska by\u0142a krajem cywilizacji \u0142aci\u0144skiej nie tylko w moralnym znaczeniu, jakie nada\u0142 temu poj\u0119ciu Feliks Koneczny, ale r\u00f3wnie\u017c w sensie najzupe\u0142niej praktycznym: j\u0119zyk staro\u017cytnych Rzymian i j\u0119zyk Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego by\u0142 pierwszym j\u0119zykiem naszych elit – duchowych, umys\u0142owych i politycznych – a wi\u0119c pierwszym j\u0119zykiem naszej kultury.<\/p>\r\n

Nie znaczy to, \u017ce polszczyzna rodzi\u0142a si\u0119 i kszta\u0142towa\u0142a w konflikcie z \u0142acin\u0105. Oczywi\u015bcie j\u0119zyk, kt\u00f3rym dzi\u015b m\u00f3wimy, nale\u017cy do j\u0119zyk\u00f3w s\u0142owia\u0144skich, dzi\u0119ki czemu \u0142atwiej rozumiemy Rosjan, Czech\u00f3w czy Serb\u00f3w ni\u017c innych mieszka\u0144c\u00f3w Europy. Nasze przywi\u0105zanie do Rzymu sprawi\u0142o jednak, \u017ce polszczyzna przynajmniej tyle samo zawdzi\u0119cza \u0142acinie, co swoim s\u0142owia\u0144skim korzeniom: pocz\u0105wszy od alfabetu, a sko\u0144czywszy na ogromnej cz\u0119\u015bci s\u0142ownictwa.<\/p>\r\n

Nie mog\u0142o by\u0107 zreszt\u0105 inaczej, skoro ca\u0142a to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa Polak\u00f3w zosta\u0142a ukszta\u0142towana w\u0142a\u015bnie w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. Ka\u017cde dziecko uczy si\u0119 w szkole o \u201etrzech pierwszych polskich historykach\u201d: Gallu Anonimie, Wincentym Kad\u0142ubku i Janie D\u0142ugoszu. To oni zostawili nam w spadku legendy o powstaniu Polski, opowie\u015bci o piastowskich w\u0142adcach, barwne opisy bitwy pod Grunwaldem, z kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej korzysta\u0142 Sienkiewicz. Czy u\u015bwiadamiany sobie jednak, \u017ce wszystko to zosta\u0142o napisane po \u0142acinie? Owi \u201epierwsi polscy historycy\u201d nigdy bowiem nie pisali po polsku – by\u0142oby zreszt\u0105 niemo\u017cliwe, aby w kszta\u0142tuj\u0105cym si\u0119 dopiero j\u0119zyku wyra\u017ca\u0107 tak wznios\u0142e tre\u015bci.<\/p>\r\n

Polski j\u0119zyk i kultura nie walczy\u0142y wi\u0119c z \u0142acin\u0105, lecz czerpa\u0142y z niej to co najlepsze, grzej\u0105c si\u0119 w tym \u201es\u0142o\u0144cu cywilizacji\u201d, jakim by\u0142 odwieczny Rzym. Prawdziwa walka toczy\u0142a si\u0119 zupe\u0142nie gdzie indziej: w wieku XVIII nowym \u201es\u0142o\u0144cem cywilizacji\u201d, nowym Rzymem \u015bwiatowej kultury, zapragn\u0105\u0142 by\u0107 Pary\u017c. A now\u0105 \u0142acin\u0105 mia\u0142 by\u0107 j\u0119zyk francuski – mowa \u201eo\u015bwieconych\u201d. T\u0119 walk\u0119 j\u0119zyk Rzymu niestety przegra\u0142, a sta\u0142o si\u0119 tak przede wszystkim za spraw\u0105 likwidacji zakonu jezuit\u00f3w (tego samego, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142 ks. Sarbiewski, ale te\u017c ks. Jakub Wujek, autor najlepszego przek\u0142adu \u0142aci\u0144skiej Biblii na j\u0119zyk polski!). Jezuici prowadzili bowiem w ca\u0142ej katolickiej Europie setki kolegi\u00f3w, czyli szk\u00f3\u0142 \u015brednich, do kt\u00f3rych ucz\u0119szcza\u0142y kolejne pokolenia m\u0142odzie\u017cy szlacheckiej. Podstaw\u0105 nauczania w tych kolegiach by\u0142a oczywi\u015bcie \u0142acina, st\u0105d przeci\u0119tny szlachcic polski, francuski, w\u0142oski czy hiszpa\u0144ski by\u0142 zasadniczo dwuj\u0119zyczny, nawet je\u015bli w j\u0119zyku Rzymian nie mia\u0142 nic ciekawego do powiedzenia.<\/p>\r\n

Kasata zakonu jezuit\u00f3w w 1773 r. (co prawda decyzj\u0105 papie\u017ca, lecz pod wp\u0142ywem maso\u0144skich rz\u0105d\u00f3w w zachodniej Europie) spowodowa\u0142a upadek szkolnictwa jezuickiego i przej\u0119cie kolegi\u00f3w pod zarz\u0105d pa\u0144stwowy, czyli pod w\u0142adz\u0119 \u201eo\u015bwieconych\u201d. W Polsce tak\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a Komisja Edukacji Narodowej, uwa\u017cana do dzi\u015b za prekursork\u0119 nowoczesnego szkolnictwa w naszym kraju. Wraz z t\u0105 zmian\u0105 \u0142acina zosta\u0142a odstawiona do lamusa, a jej miejsce zaj\u0105\u0142 francuski. Ale zmieni\u0142 si\u0119 nie tylko j\u0119zyk, lecz i tre\u015bci narzucane uczniom: miejsce \u015bw. Tomasza z Akwinu i \u015bw. Augustyna zaj\u0119li Wolter i Rousseau.<\/p>\r\n

Od czas\u00f3w kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta – czyli mniej wi\u0119cej od 250 lat – \u0142acina nie jest ju\u017c fundamentem polskiej kultury. Dla wykszta\u0142conych Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych w epokach \u201eo\u015bwiecenia\u201d, romantyzmu, pozytywizmu i dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych owym fundamentem sta\u0142 si\u0119 j\u0119zyk francuski, a wszelkie mody – dobre czy z\u0142e – przychodzi\u0142y z Pary\u017ca. Niestety, znacznie cz\u0119\u015bciej z\u0142e, gdy\u017c francuska kultura ostatnich stuleci do\u015b\u0107 skutecznie odci\u0119\u0142a si\u0119 od katolickich korzeni tego kraju. Pary\u017c sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 wszelkiego rodzaju rewolucji – politycznych, religijnych, kulturowych – a Warszawa dorobi\u0142a si\u0119 ma\u0142o chlubnego miana \u201ePary\u017ca wschodu\u201d. Postaci\u0105 dobitnie symbolizuj\u0105c\u0105 to duchowe uzale\u017cnienie Polak\u00f3w od \u201efrancuszczyzny\u201d by\u0142 Tadeusz Boy-\u0179ele\u0144ski, niew\u0105tpliwie wybitny t\u0142umacz literatury, genialnie w\u0142adaj\u0105cy oboma j\u0119zykami, a r\u00f3wnocze\u015bnie zajad\u0142y wr\u00f3g Ko\u015bcio\u0142a i katolickiej moralno\u015bci.<\/p>\r\n

Ta zdumiewaj\u0105ca kariera j\u0119zyka francuskiego (bardzo trudnego przecie\u017c, nie tylko w por\u00f3wnaniu z \u0142acin\u0105) mia\u0142a jednak sw\u00f3j kres. Demoliberalny porz\u0105dek, jaki wy\u0142oni\u0142 si\u0119 z gruz\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, a umocni\u0142 si\u0119 po upadku sowieckiego komunizmu, przyni\u00f3s\u0142 \u015bwiatu kolejn\u0105 \u201enow\u0105 \u0142acin\u0119\u201d – j\u0119zyk angielski. Dzi\u015b ju\u017c nie mo\u017cemy mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u017caden inny j\u0119zyk za naszego \u017cycia nie zast\u0105pi mowy nowojorczyk\u00f3w i londy\u0144czyk\u00f3w w roli \u201ej\u0119zyka \u015bwiatowego\u201d. Oficjalnym j\u0119zykiem Unii Europejskiej – paradoksalnie tak\u017ce po wyj\u015bciu Wielkiej Brytanii! – pozostanie angielski, bo na hegemoni\u0119 francuskiego czy niemieckiego nikt nie ma ochoty, a powr\u00f3t do \u0142aciny nie wchodzi w gr\u0119. Cho\u0107 przecie\u017c to \u0142acina powinna by\u0107 j\u0119zykiem w naturalny spos\u00f3b \u0142\u0105cz\u0105cym Europejczyk\u00f3w.<\/p>\r\n

Niestety, nasz stary kontynent (stary, ale g\u0142upi – chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107\u2026) coraz silniej wyrzeka si\u0119 swojej rzymskiej to\u017csamo\u015bci. Tym bardziej, \u017ce nie ma komu o tej to\u017csamo\u015bci przypomina\u0107, skoro sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki w zastraszaj\u0105cym tempie zmienia si\u0119 w \u201eekumeniczno-katolicki\u201d. Kamieniem milowym tej wewn\u0105trzko\u015bcielnej rewolucji by\u0142y posoborowe zmiany w liturgii, \u0142\u0105cznie z odrzuceniem \u0142aciny i odprawianiem Mszy \u015bw. w j\u0119zykach narodowych. Wbrew oczekiwaniom naiwnych zwolennik\u00f3w zmian, nie przyci\u0105gn\u0119\u0142o to do ko\u015bcio\u0142\u00f3w nowych wiernych, ani te\u017c nie zwi\u0119kszy\u0142o ich pobo\u017cno\u015bci – z perspektywy p\u00f3\u0142wiecza trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce sta\u0142o si\u0119 odwrotnie. Mo\u017cna si\u0119 tylko zastanawia\u0107, dlaczego w niekt\u00f3rych krajach kryzys religijno\u015bci nast\u0105pi\u0142 bardzo szybko, a w innych – wolniej\u2026<\/p>\r\n

Do tych ostatnich na szcz\u0119\u015bcie nale\u017cy Polska. To jednak nie znaczy, \u017ce \u201ewo\u0142anie o\u0142tarzy\u201d, o kt\u00f3rym pisa\u0142 ks. M\u00c3\u00a4der, pozostaje nad Wis\u0142\u0105 niezmienne. Nie by\u0142o u nas krwawej reformacji, jak w Anglii, ani krwawej rewolucji, jak we Francji, ale czy mimo to nadal jeste\u015bmy ostoj\u0105 cywilizacji \u0142aci\u0144skiej? My\u015bmy te\u017c mieli swoj\u0105 reformacj\u0119, kt\u00f3rej przyw\u00f3dcy w po\u0142owie XVI wieku pr\u00f3bowali oderwa\u0107 polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 od Rzymu i ustanowi\u0107 polski j\u0119zykiem liturgicznym. Wtedy nie zgodzi\u0142 si\u0119 na to kr\u00f3l Zygmunt August, lecz po 400 latach odwieczna \u0142aci\u0144ska liturgia i tak zosta\u0142a odrzucona, w dodatku na skutek decyzji Rzymu! W ten oto zupe\u0142nie bezkrwawy spos\u00f3b Polakom amputowano ich prawdziw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, wyrzucaj\u0105c \u201ena \u015bmietnik historii\u201d tysi\u0105c lat duchowych dziej\u00f3w naszego kraju.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 Siergiejczyk<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2018-02-11 10:57 am \u201eO\u0142tarze to najwa\u017cniejsze pomniki poprzez tysi\u0105clecia! Nar\u00f3d, kt\u00f3ry buduje o\u0142tarze i wydaje kap\u0142an\u00f3w, jest wielkim narodem. A nar\u00f3d, kt\u00f3ry nie rozumie wo\u0142ania o\u0142tarzy, jest narodem biednym\u201d – pisa\u0142 ks. Robert M\u00c3\u00a4der w ksi\u0105\u017cce Serce naszej wiary. Rozwa\u017cania o Mszy \u015bwi\u0119tej. Polacy maj\u0105 to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zawsze zaliczali si\u0119 do narod\u00f3w rozumiej\u0105cych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[196,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99787"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99787"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99787\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}