{"id":98913,"date":"2017-12-29T09:52:54","date_gmt":"2017-12-29T14:52:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=98913"},"modified":"2022-09-03T20:59:54","modified_gmt":"2022-09-04T00:59:54","slug":"kalendarzyk-reakcjonisty-na-rok-2017-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=98913","title":{"rendered":"Kalendarzyk reakcjonisty na rok 2017 – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kalendarzyk reakcjonisty – stycze\u0144 2017<\/h2>\r\n

1 stycznia<\/strong> 1467 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Kozienicach (Ziemia Sandomierska) Zygmunt Jagiello\u0144czyk, przedostatni z sze\u015bciu syn\u00f3w Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka i El\u017cbiety Rakuszanki (zwanej Matk\u0105 Kr\u00f3l\u00f3w), od 1506 kr\u00f3l Polski Zygmunt I Stary<\/strong>; po \u015bmierci ojca (1492) by\u0142 jedynym z syn\u00f3w, kt\u00f3ry nie piastowa\u0142 \u017cadnych godno\u015bci, dopiero od swojego najstarszego brata, kr\u00f3la Czech i W\u0119gier, W\u0142adys\u0142awa II Jagiello\u0144czyka, otrzyma\u0142 Ksi\u0119stwo G\u0142ogowskie (1499) i Opawskie (1501), a w 1504 namiestnictwo ca\u0142ego \u015al\u0105ska i \u0141u\u017cyc Dolnych; po \u015bmierci (1506) kr\u00f3la Aleksandra I Jagiello\u0144czyka, wbrew postanowieniom unii mielnickiej z 1501, kt\u00f3ra zak\u0142ada\u0142a wsp\u00f3ln\u0105 elekcj\u0119 polsko-litewsk\u0105, zosta\u0142 przez litewsk\u0105 rad\u0119 wielkoksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 obrany (13 wrze\u015bnia 1506) i wyniesiony (20 pa\u017adziernika 1506) na tron litewski; 8 grudnia 1506 obrany na sejmie piotrkowskim przez Senat Kr\u00f3lestwa Polskiego na kr\u00f3la Polski, przyby\u0142 do Krakowa 20 stycznia 1507, a 24 stycznia zosta\u0142 ukoronowany w katedrze wawelskiej; w polityce zagranicznej d\u0105\u017cy\u0142 przede wszystkim do powstrzymania ekspansji moskiewskiej (wojny w latach 1507-1508, 1512-1522 i 1534-1537) na wschodnie rubie\u017ce Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego oraz do rozerwania (pierwszego w historii) antypolskiego sojuszu niemiecko-rosyjskiego (cesarza Maksymiliana I i wielkiego ksi\u0119cia Wasyla III); cel pierwszy, pomimo \u015bwietnego zwyci\u0119stwa litewsko-polskiego w bitwie pod Orsz\u0105 (1514) oraz zdobycia Staroduba (1535), nie zosta\u0142 w pe\u0142ni osi\u0105gni\u0119ty, gdy\u017c nie uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 utraconego Smole\u0144ska i Nowogrodu Siewierskiego, a jedynie (utracony w 1500) Homel; cel drugi powi\u00f3d\u0142 si\u0119 w pe\u0142ni, gdy\u017c na zje\u017adzie wiede\u0144skim w 1515 cesarz wycofa\u0142 si\u0119 z sojuszu z Moskw\u0105 oraz uzna\u0142 prawa Polski do lenna Prus; jednakowo\u017c cen\u0105 za zmuszenie wielkiego mistrza krzy\u017cackiego (i siostrze\u0144ca kr\u00f3la Zygmunta) Albrechta Hohenzollerna do z\u0142o\u017cenia (po dwuletniej wojnie z zakonem krzy\u017cackim 1519-1521) ho\u0142du lennego (tzw. ho\u0142d pruski 1525) by\u0142a zgoda na sekularyzacj\u0119 i luteranizacj\u0119 Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych, co w (odleg\u0142ej wprawdzie) przysz\u0142o\u015bci i wskutek kolejnych b\u0142\u0119d\u00f3w pope\u0142nianych przez w\u0142adc\u00f3w Polski sta\u0142o si\u0119 zal\u0105\u017ckiem pot\u0119gi pruskiej i w konsekwencji rozbior\u00f3w Rzeczypospolitej; przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 panowania Zygmunta trwa\u0142y te\u017c utarczki z Tatarami Krymskimi oraz Mo\u0142dawianami, rozstrzygni\u0119te dopiero \u015bwietnym zwyci\u0119stwem hetmana Jana Tarnowskiego pod Obertynem (1531); zar\u00f3wno polityczne, jak wyznaniowe k\u0142opoty sprawia\u0142 tak\u017ce bogaty i sk\u0142onny do nadmiernej samodzielno\u015bci oraz przyjmuj\u0105cy herezj\u0119 lutersk\u0105 Gda\u0144sk – w 1526 kr\u00f3l na miejscu rozprawi\u0142 si\u0119 z lutera\u0144skimi buntownikami, \u015bci\u0119tymi w liczbie czternastu na D\u0142ugim Targu oraz przywr\u00f3ci\u0142 nabo\u017ce\u0144stwa katolickie w mie\u015bcie, niestety, pomimo kr\u00f3lewskich edykt\u00f3w zakazuj\u0105cych pod kar\u0105 \u015bmierci rozpowszechniania dzie\u0142 kacerskich luteranizm, a za nim i inne od\u0142amy protestantyzmu szerzy\u0142y si\u0119 po ca\u0142ej Rzeczypospolitej z pr\u0119dko\u015bci\u0105 po\u017caru; w polityce wewn\u0119trznej kierowa\u0142 si\u0119 legalizmem, godz\u0105c si\u0119 z postanowieniami konstytucji \u201enihil novi\u201d z 1505, poszerzaj\u0105cej uprawnienia izby poselskiej: zwo\u0142ywa\u0142 coroczne sejmy, z regu\u0142y uzyskuj\u0105c uchwa\u0142y podatkowe na tzw. obron\u0119 potoczn\u0105; doprowadzi\u0142 do cz\u0119\u015bciowego odd\u0142u\u017cenia skarbu i wzmocni\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 mennicy, uporz\u0105dkowa\u0142 c\u0142a i dba\u0142 o rozw\u00f3j miast kr\u00f3lewskich; mimo to \u015brednia szlachta, niezadowolona z naruszania zasady nie\u0142\u0105czenia urz\u0119d\u00f3w przez elit\u0119 senatorsk\u0105 oraz gospodarki kr\u00f3lewszczyznami (co sta\u0142o si\u0119 zacz\u0105tkiem ruchu na rzecz tzw. egzekucji praw), wszcz\u0119\u0142a w 1537 rokosz, nazwany pogardliwie \u201ewojn\u0105 kokosz\u0105\u201d (z powodu wyjedzenia drobiu); po nag\u0142ym (i zagadkowym) wyga\u015bni\u0119ciu m\u0119skiej linii ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich w 1526 kr\u00f3lowi uda\u0142o si\u0119 inkorporowa\u0107 Mazowsze do Korony; za namow\u0105 drugiej \u017cony – w\u0142oskiej ksi\u0119\u017cniczki Bony Sforza – w 1522 przeforsowa\u0142 przyznanie jego synowi, Zygmuntowi Augustowi, tronu wielkoksi\u0105\u017c\u0119cego na Litwie, a w 1529 – kr\u00f3lewskiego tronu polskiego (elekcja vivente rege<\/em>); od koronowania tego\u017c w 1530 jako kr\u00f3la-koregenta ojca nazywano \u201eStarym\u201d; zarazem wyda\u0142 (1530, 1538) dwa statuty, kt\u00f3re ustanawia\u0142y na przysz\u0142o\u015b\u0107 kr\u00f3lewsk\u0105 elekcj\u0119 woln\u0105 (electio Regis libera<\/em>) i powszechn\u0105 (viritim<\/em>), na kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142 przyby\u0107 \u201eka\u017cdy [szlachcic], kto by chcia\u0142\u201d (unusquisque qui vellet<\/em>); by\u0142 wielkim mecenasem sztuki, kt\u00f3rego panowanie zapocz\u0105tkowa\u0142o (przy wydatnym udziale Bony) rozw\u00f3j sztuki renesansowej w Polsce, na czele z przebudow\u0105 Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu i Kaplicy Zygmuntowskiej – \u201eper\u0142y renesansu toska\u0144skiego na p\u00f3\u0142noc od Alp\u201d; rozkwit kultury humanistycznej, pocz\u0105tek literatury narodowej, a tak\u017ce – mimo pora\u017cek i po\u0142owiczno\u015bci – niew\u0105tpliwie mocarstwowy status monarchii Zygmuntowskiej sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 \u0142\u0105cznie na okre\u015blenie jego (i jego nast\u0119pcy) panowania jako Z\u0142otego Wieku w Polsce, jemu osobi\u015bcie za\u015b zjedna\u0142o szacunek i podziw zar\u00f3wno poddanych, jak intelektualnej elity w Europie, na czele z Erazmem z Rotterdamu; zmar\u0142 w 1548 roku.<\/p>\r\n

3 stycznia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Bloemfontein (Wolne Pa\u0144stwo Orania) John Ronald Reuel Tolkien<\/strong>, filolog klasyczny i znawca literatury wczesnoangielskiej, poliglota znaj\u0105cy ponad 30 j\u0119zyk\u00f3w, w tym wymar\u0142e (i tw\u00f3rca nowych), prozaik i poeta; by\u0142 synem bankiera, by\u0107 mo\u017ce pochodzenia niemieckiego (saskiego albo mazurskiego), lecz przodkowie od wiek\u00f3w mieszkali w Anglii i zazwyczaj trudnili si\u0119 rzemios\u0142em; w 1895 przyjecha\u0142 wraz z matk\u0105 do Anglii i zamieszka\u0142 w Birmingham; w 1899 matka konwertowa\u0142a na katolicyzm i wychowa\u0142a w jego duchu dzieci, sama je tak\u017ce uczy\u0142a, zw\u0142aszcza j\u0119zyk\u00f3w i literatury; w 1911 Tolkien podj\u0105\u0142 studia klasyczne w Exeter College w Oksfordzie, interesowa\u0142 si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci j\u0119zykoznawstwem por\u00f3wnawczym i j\u0119zykiem walijskim; na bazie j\u0119zyka fi\u0144skiego zacz\u0105\u0142 natomiast tworzy\u0107 sztuczny j\u0119zyk, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej mow\u0105 elf\u00f3w (guenya<\/em>) w mitologicznym \u015ar\u00f3dziemiu; po spotkaniu i nawr\u00f3ceniu na katolicyzm Edith Bratt (1889-1971) po\u015blubi\u0142 j\u0105 22 marca 1916 (ma\u0142\u017ce\u0144stwo dochowa\u0142o si\u0119 czworga dzieci); po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 powo\u0142any do 11. Batalionu regimentu Strzelc\u00f3w z Lancashire: walczy\u0142 m.in. w bitwie nad Somm\u0105, lecz po ujawnieniu si\u0119 u niego symptom\u00f3w gor\u0105czki okopowej zosta\u0142 8 listopada 1916 odes\u0142any na leczenie do kraju; w 1920 rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako docent w Instytucie J\u0119zyka Angielskiego w Leeds; powa\u017cn\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 rozpocz\u0105\u0142 dopiero w 1925 jako kierownik Katedry J\u0119zyka Staroangielskiego w Pembroke College (Oksford); tam pozna\u0142 te\u017c C.S. Lewisa, wraz z kt\u00f3rym za\u0142o\u017cy\u0142 literackie ko\u0142o Inkling\u00f3w; r\u00f3wnolegle do pracy naukowej, ju\u017c na prze\u0142omie lat 20. i 30., zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 opowie\u015bci fantastyczne, z kt\u00f3rych jako pierwszy (1937) opublikowany zosta\u0142 Hobbit, czyli tam i z powrotem<\/em>; w 1945 zosta\u0142 profesorem anglistyki w Merton College (Oksford), a jego literackie dzie\u0142o \u017cycia, najwi\u0119ksza i najbardziej inspiruj\u0105ca tradycjonalist\u00f3w (m.in. w\u0142oska destra tolkieniana<\/em>) mitopeja naszych czas\u00f3w – W\u0142adca Pier\u015bcieni<\/em> – zosta\u0142o opublikowane w 1954, przynosz\u0105c mu ci\u0105gle wzrastaj\u0105c\u0105, zw\u0142aszcza od lat 60., s\u0142aw\u0119; zmar\u0142 w 1973 roku, a kolejne jego dzie\u0142a publikowa\u0142 po\u015bmiertnie jego syn Christopher (ur. 1924); by\u0142 niez\u0142omnym rzymskim katolikiem i obro\u0144c\u0105 tradycyjnej liturgii, \u201eniekonstytucyjnym\u201d (i prawdopodobnie legitymistycznym) monarchist\u0105 oraz \u201efilozoficznym anarchist\u0105\u201d, wrogiem wszelkich totalitaryzm\u00f3w i demoliberalizmu; cho\u0107 zosta\u0142 kawalerem Orderu Imperium Brytyjskiego, uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za Anglika, a nie Brytyjczyka, i przenosi\u0142 uroki angielskiej prowincji (\u201eShire\u201d) nad imperializm rodak\u00f3w.<\/p>\r\n

14 stycznia<\/strong> 1892 roku zmar\u0142 w Londynie, w wieku 85 lat (ur. 15 VII 1808), abp Henry Edward kard. Manning<\/strong>; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w w oksfordzkim Balliol College zosta\u0142 (1832) duchownym anglika\u0144skim; w 1838 o\u017ceni\u0142 si\u0119, lecz \u017cona zmar\u0142a bezpotomnie po kilku latach (medalion z jej portretem nosi\u0142 na \u0142a\u0144cuszku zawieszonym na szyi r\u00f3wnie\u017c jako duchowny katolicki, do \u015bmierci); w latach 40. zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do ruchu oksfordzkiego (zw. te\u017c traktaria\u0144skim), d\u0105\u017c\u0105cym do odnowienia \u201eKo\u015bcio\u0142a Wysokiego\u201d, kt\u00f3rego jednym z animator\u00f3w by\u0142 p\u00f3\u017aniejszy kardyna\u0142, b\u0142. Jan Henryk Newman (1801-1890); p\u00f3\u017aniej ni\u017c Newman, bo dopiero 6 kwietnia 1851, konwertowa\u0142 na katolicyzm, a kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wy\u015bwi\u0119cony przez pierwszego abpa Westminsteru – Nicholasa kard. Wisemana (1802-1865); w latach 1852-1855 studiowa\u0142 w Rzymie; po \u015bmierci Wisemana zosta\u0142 mianowany 16 maja 1865 drugim w historii abpem Westminsteru, tym samym za\u015b zwierzchnikiem ca\u0142ego katolickiego Ko\u015bcio\u0142a Anglii; pod jego energicznymi rz\u0105dami podwoi\u0142a si\u0119 liczba kap\u0142an\u00f3w katolickich w Anglii oraz wzros\u0142a liczba katolickich szk\u00f3\u0142 i klasztor\u00f3w; jako uczestnik Soboru Watyka\u0144skiego I nale\u017ca\u0142 do najczynniejszych zwolennik\u00f3w promulgowania dogmatu o nieomylno\u015bci papieskiej; nale\u017ca\u0142 do czo\u0142owych autor\u00f3w ultramonta\u0144skich w XIX wieku, jak r\u00f3wnie\u017c propagator\u00f3w nauczania spo\u0142ecznego papie\u017ca Leona XIII w Rerum novarum<\/em>; kapelusz kardynalski otrzyma\u0142 z r\u0105k papie\u017ca b\u0142. Piusa IX w 1875, a w 1878 bra\u0142 udzia\u0142 w konklawe, kt\u00f3re wybra\u0142o jego nast\u0119pc\u0119; jego ogromny autorytet sprawi\u0142, \u017ce rz\u0105d brytyjski poprosi\u0142 go o mediacj\u0119 w czasie strajku doker\u00f3w londy\u0144skich w 1890, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 skuteczna ku obop\u00f3lnemu zadowoleniu pracodawc\u00f3w i pracobiorc\u00f3w.<\/p>\r\n

17 stycznia<\/strong> 1842 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Korczynie (Kro\u015bnie\u0144skie) \u015bw. bp J\u00f3zef Sebastian Pelczar<\/strong>, duszpasterz, homiletyk, apologeta, historyk i masonoznawca; studia teologiczne w Wy\u017cszym Seminarium Duchownym w Przemy\u015blu podj\u0105\u0142 po uzyskaniu matury (1860); \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 17 lipca 1864; w latach 1866-1868 studiowa\u0142 jednocze\u015bnie na dw\u00f3ch uczelniach rzymskich: Collegium Romanum (Gregorianum) i w Instytucie \u015bw. Apolinarego (dzi\u015b Uniwersytet Latera\u0144ski); po powrocie do kraju wyk\u0142ada\u0142 w seminarium przemyskim, a nast\u0119pnie przez 22 lata na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim jako profesor i dziekan Wydzia\u0142u Teologicznego; w roku akademickim 1882\/83 by\u0142 rektorem UJ; by\u0142 dzia\u0142aczem Towarzystwa \u015bw. Wincentego \u00c3  Paulo oraz Towarzystwa O\u015bwiaty Ludowej (przez 16 lat prezesem TOL); w 1894 za\u0142o\u017cy\u0142 w Krakowie Zgromadzenie S\u0142u\u017cebnic Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego, zw. potocznie sercankami; w 1899 zosta\u0142 bpem pomocniczym diecezji przemyskiej, a rok p\u00f3\u017aniej – bpem diecezjalnym; by\u0142 biografem b\u0142. Piusa IX oraz propagatorem nauki spo\u0142ecznej Leona XIII i \u015bw. Piusa X; pisa\u0142 warto\u015bciowe prace historyczne o prze\u015bladowaniach Ko\u015bcio\u0142a podczas rewolucji francuskiej oraz o strukturze i celach masonerii; zmar\u0142 w 1924 roku; papie\u017c Jan Pawe\u0142 II beatyfikowa\u0142 go 2 czerwca 1991 podczas IV pielgrzymki do Polski oraz kanonizowa\u0142 w Rzymie 18 maja 2003; jest patronem diecezji rzeszowskiej.<\/p>\r\n

24 stycznia<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 88 lat (ur. 27 IX 1878), Luigi Federzoni<\/strong>, pseudonim literacki Giulio De\u2019Frenzi<\/em>, prozaik, publicysta i polityk nacjonalistyczny; Bolo\u0144czyk, syn pisarza Giovanniego Federzoniego; w 1900 uko\u0144czy\u0142 studia literaturoznawcze na Uniwersytecie Bolo\u0144skim, a nast\u0119pnie prawo; od 1904 redagowa\u0142 przegl\u0105d literacki \u201eResto del Carlino\u201d, a od 1905 by\u0142 redaktorem dziennika \u201eGiornale d\u2019Italia\u201d; w 1910 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem W\u0142oskiego Towarzystwa Nacjonalistycznego (Associazione Nazionalista Italiana), powsta\u0142ego z inicjatywy g\u0142\u00f3wnego teoretyka nacjonalizmu w\u0142oskiego, Enrica Corradiniego (1865-1931), rych\u0142o staj\u0105c si\u0119 jego g\u0142\u00f3wnym przyw\u00f3dc\u0105; jako przedstawiciel – wraz z prawnikiem Alfredem Rocco (1875-1935) – tzw. grupy rzymskiej reprezentowa\u0142 nurt zdecydowanie monarchistyczny i prokatolicki w pocz\u0105tkowo niejednorodnym ANI (po\u015br\u00f3d za\u0142o\u017cycieli byli r\u00f3wnie\u017c nacjonali\u015bci liberalni i republika\u0144scy), kt\u00f3ry ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142 na III Kongresie w 1914; zainaugurowa\u0142 kampani\u0119 antymaso\u0144sk\u0105, demaskuj\u0105c masoneri\u0119 jako g\u0142\u00f3wnego wroga ojczyzny i Ko\u015bcio\u0142a oraz zwornik bloku liberalno-socjalistycznego; od 1911 wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 tygodnik \u201eL\u2019Idea Nazionale\u201d, a od 1913 by\u0142 deputowanym do parlamentu; nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c do grona przyw\u00f3dc\u00f3w stowarzyszenia Kr\u00f3l i Ojczyzna (Re e Patria); jego g\u0142\u00f3wnym przedmiotem zainteresowa\u0144 by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ekspansji W\u0142och w basenie m\u00f3rz Adriatyckiego i \u015ar\u00f3dziemnego oraz wskrzeszenia imperium rzymskiego; w 1917 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z ekonomist\u0105 Maffeo Pantaleonim (1857-1924) prowojenny Zwi\u0105zek Parlamentarny Obrony Narodowej, po czym ochotniczo wst\u0105pi\u0142 do wojska i odznaczy\u0142 si\u0119 w walkach nad Piav\u0105 jako porucznik artylerii; od 1923 do 1926 by\u0142 prezesem W\u0142oskiego Towarzystwa Geograficznego; po (wymuszonej ultimatum B. Mussoliniego) fuzji nacjonalist\u00f3w z Parti\u0105 Faszystowsk\u0105 (w 1923) piastowa\u0142 najpierw urz\u0105d ministra kolonii, nast\u0119pnie (1924-1926) ministra spraw wewn\u0119trznych – kt\u00f3ry musia\u0142 opu\u015bci\u0107 wskutek konfliktu z radykalnym \u201erasem\u201d faszystowskim, Robertem Farinaccim (1892-1945) – oraz ponownie (1926-28) ministra kolonii; zosta\u0142 te\u017c \u201egerarch\u0105\u201d Wielkiej Rady Faszystowskiej; by\u0142 jednym z 250 (w tym 33 \u017byd\u00f3w) sygnatariuszy Manifestu Intelektualist\u00f3w Faszystowskich<\/em> (m.in. L. Pirandelli, G. D\u2019Annunzio, F.T. Marinetti, G. Ungaretti, U. Spirito), zredagowanego przez filozofa Giovanniego Gentilego (1875-1944) i opublikowanego 21 kwietnia 1925; \u017cywi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce nacjonali\u015bci b\u0119d\u0105 mieli na faszyst\u00f3w wp\u0142yw \u201emarkuj\u0105cy i edukacyjny\u201d, ale po totalizacji systemu w 1926 zosta\u0142 odsuni\u0119ty od stanowisk decyzyjnych; od 1928 by\u0142 senatorem – nominatem kr\u00f3lewskim, a od 1929 do likwidacji tej instytucji w 1939 przewodnicz\u0105cym Senatu Kr\u00f3lestwa; w 1935 zosta\u0142 cz\u0142onkiem najstarszej (za\u0142o\u017conej w 1603, m.in. przez Galileusza) nieprzerwanie istniej\u0105cej akademii naukowej na \u015bwiecie – Accademia dei Lincei; od 1937 do 1940 przewodniczy\u0142 Instytutowi Faszystowskiemu Afryki W\u0142oskiej oraz towarzystwu wydaj\u0105cemu przegl\u0105d \u201eNowa Antologia\u201d; w 1938 zosta\u0142 cz\u0142onkiem oraz prezesem Kr\u00f3lewskiej Akademii W\u0142oskiej i Instytutu Encyklopedii W\u0142oskiej; protestowa\u0142 przeciwko sojuszowi z III Rzesz\u0105 oraz wprowadzeniu (pod naciskiem Niemiec) ustaw rasowych; na posiedzeniu Wielkiej Rady Faszystowskiej zwo\u0142anej (po wielu latach) 25 lipca 1943 g\u0142osowa\u0142 za wnioskiem Dina Grandiego (1895-1988) o wotum nieufno\u015bci dla Mussoliniego; w nast\u0119pstwie tego w procesie wero\u0144skim (8-10 stycznia 1944) pod jurysdykcj\u0105 W\u0142oskiej Republiki Spo\u0142ecznej zosta\u0142 skazany zaocznie na \u015bmier\u0107; rok p\u00f3\u017aniej S\u0105d Najwy\u017cszy Kr\u00f3lestwa W\u0142och skaza\u0142 go z kolei na do\u017cywocie za dzia\u0142alno\u015b\u0107 faszystowsk\u0105; wykonania obu wyrok\u00f3w unikn\u0105\u0142, poniewa\u017c znalaz\u0142 azyl (przy po\u015brednictwie Stolicy \u015awi\u0119tej) w ambasadzie Portugalii; dzi\u0119ki pomocy papieskiego Kolegium Ukrai\u0144skiego \u015aw. Jozafata uda\u0142o mu si\u0119 wyjecha\u0107 pod fa\u0142szywym nazwiskiem do Ameryki Po\u0142udniowej, nast\u0119pnie zamieszka\u0142 w Portugalii, gdzie do 1949 wyk\u0142ada\u0142 literatur\u0119 w\u0142osk\u0105 na uniwersytetach w Coimbrze i Lizbonie; amnestionowany w grudniu 1947, wr\u00f3ci\u0142 do W\u0142och ostatecznie w 1951; pozostawa\u0142 w sta\u0142ym kontakcie z G\u0142ow\u0105 Domu Sabaudzkiego, \u201ekr\u00f3lem majowym\u201d Humbertem II, oraz patronowa\u0142 ugrupowaniom monarchistycznym zwi\u0105zanym z opcj\u0105 sabaudzk\u0105.<\/p>\r\n

29 stycznia<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Bydgoszczy, w wieku 91 lat (ur. 29 I 1876), Adam <\/strong>Franciszek J\u00f3zef Grzyma\u0142a-Siedlecki<\/strong>, h. Grzyma\u0142a, krytyk literacki i teatralny, komediopisarz, re\u017cyser, powie\u015bciopisarz, nowelista, t\u0142umacz i dziennikarz; pochodzi\u0142 ze zubo\u017ca\u0142ej rodziny szlacheckiej, a jego ojciec by\u0142 powsta\u0144cem styczniowym; podczas studi\u00f3w in\u017cynierskich w Warszawie znalaz\u0142 si\u0119 w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej za udzia\u0142 w nielegalnych ko\u0142ach samokszta\u0142ceniowych; po zwolnieniu przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Krakowa, gdzie studiowa\u0142 matematyk\u0119 i polonistyk\u0119 na UJ; publikowa\u0107 zacz\u0105\u0142 w 1897, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c m.in. z konserwatywnym \u201eCzasem\u201d oraz z czo\u0142owymi periodykami drugiej, klasycyzuj\u0105cej fazy M\u0142odej Polski (\u201eMuseion\u201d, \u201eSfinks\u201d); opublikowana w 1909 ksi\u0105\u017cka o Wyspia\u0144skim by\u0142a pierwszym tak obszernym studium tw\u00f3rczo\u015bci \u201eczwartego wieszcza\u201d; by\u0142 za\u0142o\u017cycielem (1905) i kierownikiem Teatru Ludowego w Krakowie, a nast\u0119pnie kierownikiem literackim Teatru im. J. S\u0142owackiego (1906-1911) i Teatru Rozmaito\u015bci w Warszawie (1913-1915), a w latach 1916-1918 jednoczesnym dyrektorem Teatru im. S\u0142owackiego i Teatru Ludowego; w latach 1911-1912 podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie Zachodniej; po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy i zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142redaktorem \u201eTygodnika Ilustrowanego\u201d (do 1921); jako korespondent tego pisma na kongres pokojowy, by\u0142 jednym z reprezentant\u00f3w prasy polskiej przy podpisywaniu Traktatu Wersalskiego; w czasie wojny polsko-bolszewickiej by\u0142 z kolei korespondentem wojennym; jako zwolennik obozu narodowego, zaprzyja\u017aniony osobi\u015bcie z jego kierownikami, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z narodowo-demokratycznym \u201eKurierem Warszawskim\u201d i z chrze\u015bcija\u0144sko-narodow\u0105 \u201eRzeczpospolit\u0105\u201d; jesieni\u0105 1923 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Bydgoszczy, gdzie mieszka\u0142 do lipca 1934, anga\u017cuj\u0105c si\u0119 mocno w \u017cycie kulturalne i polityczne miasta (by\u0142 zwolennikiem jego w\u0142\u0105czenia do wojew\u00f3dztwa pomorskiego oraz uczynienia go jego stolic\u0105); w 1934 powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, gdzie prze\u017cy\u0142 tak\u017ce okupacj\u0119 niemieck\u0105; przes\u0142uchiwany przez gestapo, w zwi\u0105zku z jego przedwojennymi antyniemieckimi artyku\u0142ami, ju\u017c w 1940; od listopada 1942 do lutego 1943 by\u0142 wi\u0119ziony na Pawiaku; w kwietniu 1945 ponownie zamieszka\u0142 w Bydgoszczy oraz wst\u0105pi\u0142 do opozycyjnego, katolickiego Stronnictwa Pracy (zmuszonego do samozawieszenia si\u0119 rok p\u00f3\u017aniej); przez wiele jeszcze lat by\u0142 bardzo aktywny, zw\u0142aszcza jako wyk\u0142adowca historii teatru, kierownik literacki, pisarz oraz re\u017cyser, a w 1961 otrzyma\u0142 do\u017cywotni tytu\u0142 honorowego dyrektora Teatru Polskiego w Bydgoszczy; jego napisane i wydane pod koniec \u017cycia ksi\u0105\u017cki wspomnieniowe s\u0105 bezcennym \u017ar\u00f3d\u0142em do historii kultury polskiej od ko\u0144ca XIX wieku, zw\u0142aszcza historii polskiej sceny i aktorstwa; by\u0142 laureatem m.in. Z\u0142otego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury (1937) oraz Nagrody artystycznej im. W\u0142odzimierza Pietrzaka (1964).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d luty 2017<\/h2>\r\n

10 lat temu, 1 lutego<\/strong> 2004 roku, zmar\u0142 w Pampelunie, w wieku 88 lat, \u00c3\u0081lvaro d\u2019Ors<\/strong> y P\u00c3\u00a9rez-Peix, historyk i teoretyk jurysprudencji, \u015bwiatowej s\u0142awy romanista, znawca prawa rzymskiego w Egipcie, wizygockiego, foralnego, kanonicznego i cywilnego, tradycjonalistyczny filozof polityki; syn tr\u00f3jj\u0119zycznego (katalo\u0144skiego, kastylijskiego i francuskiego) pisarza i filozofa oraz promotora frankistowskiej polityki kulturalnej Eugenia d\u2019Orsa y Roviry (1881-1954) i rze\u017abiarki Mar\u00c3\u00adi P\u00c3\u00a9rez-Peix; kierownik Katedry Prawa Rzymskiego na uniwersytetach w Grenadzie (1943-45), Santiago de Compostelli (1945-60) i Nawaryjskim (1961-93; od 2004 profesor honorowy), profesor wizytuj\u0105cy uczelni w\u0142oskich, portugalskich i niemieckich; cz\u0142onek licznych akademii i towarzystw naukowych hiszpa\u0144skich, francuskich, w\u0142oskich, niemieckich i argenty\u0144skich; doktor h.c. uniwersytet\u00f3w w Tuluzie, Coimbrze i Rzymie (La Sapienza); kawaler wielu order\u00f3w, w tym Krzy\u017ca Alfonsa X M\u0105drego i Wielkiego Krzy\u017ca \u015bw. Rajmunda de Pe\u00c3\u00b1afort; karlista – doradca kr\u00f3la de iure<\/em> Ksawerego I (D. Javier de Borb\u00f3n-Parma), lecz nietypowy, bo r\u00f3wnie\u017c schmittianin (i osobisty przyjaciel Carla Schmitta), rozwijaj\u0105cy zw\u0142aszcza temat \u201ewroga publicznego\u201d; zapad\u0142 na zdrowiu po \u015bmierci (2003) swojej \u017cony (i matki ich jedena\u015bciorga dzieci) Palmiry Lois.<\/p>\r\n

1000 lat temu, 3 lutego<\/strong> 1014 roku, zmar\u0142 w Gainsborough (Lincolnshire, Anglia), w wieku ok. 54 lat, Swen I Wid\u0142obrody<\/strong> (du\u0144. Svend Tvesk\u00c3\u00a6g<\/em>, norw. Svein Tjugeskjegg<\/em>, ang. Svein Forkbeard<\/em>), syn pierwszego chrze\u015bcija\u0144skiego w\u0142adcy Danii, Haralda Sinoz\u0119bego, i zi\u0119\u0107 ksi\u0119cia Polski Mieszka I, ojciec Kanuta Wielkiego; od 986 lub 987 kr\u00f3l Danii i Norwegii (tron norweski utraci\u0142 przej\u015bciowo w latach 995-1000 na rzecz Olafa I Tryggvassona), w 1013 roku podbi\u0142 Angli\u0119 i 25 XII 1013 zosta\u0142 ukoronowany na kr\u00f3la Anglii; po \u015bmierci jego cia\u0142o ugotowano i oddzielono sk\u00f3r\u0119 od ko\u015bci, aby te przewie\u017a\u0107 do Danii i pochowa\u0107 w katedrze w Roskilde. Kwesti\u0105 sporn\u0105 jest, czy w g\u0142\u0119bi duszy sprzyja\u0142 poga\u0144skiej religii przodk\u00f3w.<\/p>\r\n

10 lat temu, 3 lutego<\/strong> 2004 roku, zmar\u0142 w Lizbonie, w wieku 89 lat, gen. Ka\u00c3\u00balza<\/strong> Oliveira de Arriaga<\/strong>, wojskowy, geostrateg, polityk i pisarz polityczny; wieloletni bliski wsp\u00f3\u0142pracownik premier\u00f3w A. Salazara i M. Caetano, profesor Instytutu Wy\u017cszych Studi\u00f3w Wojskowych, w schy\u0142kowym okresie autorytarnego Nowego Pa\u0144stwa (1970-73) naczelny dow\u00f3dca si\u0142 zbrojnych w Mozambiku podczas wojny z rebeli\u0105 nacjonalitarnego ruchu o ideologii marksistowsko-leninowskiej FRELIMO, wspieran\u0105 przez ZSSR, Chiny i Kub\u0119 (Guerra de Ultramar<\/em>); po rewolucji 1974 roku pr\u00f3bowa\u0142 odbudowa\u0107 postsalazarystowsk\u0105 prawic\u0119 chrze\u015bcija\u0144sko-narodow\u0105, staj\u0105c na czele (1977-97) Niezale\u017cnego Ruchu na rzecz Rekonstrukcji Narodowej \/ Partia Prawicy Portugalskiej (MIRN\/PDP), kandyduj\u0105c tak\u017ce z jej ramienia na urz\u0105d prezydenta; od 1966 roku cz\u0142onek Rady zakonu rycerskiego Ordem de Cristo.<\/p>\r\n

80 lat temu, 4 lutego<\/strong> 1934 roku, zmar\u0142 w Wiedniu, w wieku 81 lat, Richard Ritter<\/em> Kralik von Meyrswalden<\/strong>, poeta, dramaturg i katolicki filozof kultury; pochodzi\u0142 z niemiecko-czeskiej, uszlachconej rodziny fabrykant\u00f3w o wysokiej kulturze, zw\u0142aszcza muzycznej (jego m\u0142odsza siostra Mathilde by\u0142a wybitnym kompozytorem); w literaturze przedstawiciel neoromantyzmu, uprawiaj\u0105cy poezj\u0119 religijn\u0105 oraz wskrzeszaj\u0105cy tradycj\u0119 misteryjn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 gatunek hiszpa\u0144skiego dramatu eucharystycznego (auto sacramental<\/em>) P. Calderona z teatrem monumentalnym R. Wagnera; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel katolickiego stowarzyszenia Gralbund i przegl\u0105du \u201eDer Gral\u201d (1906-37); monarchista; udekorowany przez cesarza Franciszka J\u00f3zefa I orderem \u0179elaznej Korony (Eisernen Krone<\/em>), a przez papie\u017ca Leona XIII orderem \u015aw. Grzegorza.<\/p>\r\n

60 lat temu, 6 lutego<\/strong> 1954 roku, zmar\u0142 w Berlinie (Zachodnim), w wieku 91 lat, Friedrich Meinecke<\/strong>, historyk idei, teoretyk historiografii i polityk; od 1893 roku redaktor \u201eHistorische Zeitschrift\u201d; profesor uniwersytet\u00f3w w Strasburgu, Fryburgu i (od 1914) Berlinie, cz\u0142onek Bawarskiej i Pruskiej Akademii Nauk; autor fundamentalnych dzie\u0142 na temat pa\u0144stwa narodowego, idei racji stanu i historyzmu oraz rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy \u201enarodami kulturalnymi\u201d i \u201enarodami pa\u0144stwowymi\u201d, uwa\u017cany tak\u017ce za tw\u00f3rc\u0119 poj\u0119cia \u201ehistoria idei\u201d; monarchista, (protestancki) konserwatysta i nacjonalista (m.in. o nastawieniu antypolskim); za\u0142o\u017cyciel (1917) Zwi\u0105zku Ludowego na rzecz Wolno\u015bci i Ojczyzny; po upadku cesarstwa sta\u0142 si\u0119 \u201erepublikaninem z rozumu\u201d (Vernunftsrepublikaner<\/em>) i za\u0142o\u017cy\u0142 (1923) Niemieck\u0105 Parti\u0119 Demokratyczn\u0105 (DDP); w okresie hitleryzmu zrezygnowa\u0142 z pe\u0142nienia funkcji publicznych; po II wojnie \u015bwiatowej autor rozliczeniowego dzie\u0142a na temat \u201eniemieckiej katastrofy\u201d oraz wsp\u00f3\u0142organizator i pierwszy rektor Wolnego Uniwersytetu Berli\u0144skiego.<\/p>\r\n

5 lat temu, 7 lutego<\/strong> 2009 roku, zmar\u0142 w Barcelonie, w wieku 86 lat, Francisco Canals Vidal<\/strong>, filozof, teolog, historyk Ko\u015bcio\u0142a i my\u015bliciel polityczny; kierownik Katedry Filozofii w Instytucie Jaime Balmesa (1956-66) i Katedry Metafizyki (Ontologii i Teodycei) na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim (1967-87), wsp\u00f3\u0142pracownik przegl\u0105du \u201eCristiandad\u201d, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Barcelo\u0144skiej Szko\u0142y Tomistycznej, cz\u0142onek Papieskiej Akademii Rzymskiej, inicjator Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Tomasza z Akwinu, doktor h.c. Abat Oliba CEU w Barcelonie, Papieskiego i Kr\u00f3lewskiego Uniwersytetu \u015bw. Tomasza z Akwinu w Manili i FASTA w Mar de Plata, 26 IX 2002 mianowany przez papie\u017ca b\u0142. Jana Paw\u0142a II Kawalerem Komandorem Orderu (Zakonu) \u015aw. Grzegorza Wielkiego; ojciec jedena\u015bciorga dzieci; jeden z najwi\u0119kszych tomist\u00f3w XX wieku, historyk rozwoju ortodoksji katolickiej w toku pierwszych siedmiu sobor\u00f3w oraz mistyki katolickiej; wni\u00f3s\u0142 oryginalny wk\u0142ad do teologii Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego (Reino de Dios<\/em>) i \u015bw. J\u00f3zefa jako Patriarchy Ludu Bo\u017cego; tradycjonalista, wnosz\u0105cy do karlizmu mocny ton obrony tradycji katalo\u0144skiej przeciwko centralizmowi absolutystycznemu i liberalnemu, ale r\u00f3wnie\u017c przeciwko laickiemu i separatystycznemu nacjonalizmowi (\u201ekatalonizmowi\u201d); redaktor protestu 61 hiszpa\u0144skich profesor\u00f3w przeciwko demoliberalnej konstytucji z 1978 roku, jako nierozpoznaj\u0105cej autorytetu Boga w porz\u0105dku politycznym i prowadzaj\u0105cej do nowego totalitaryzmu laickiego, wskutek uznania pa\u0144stwa za jedynego Demiurga, mog\u0105cego regulowa\u0107 suwerennie kwestie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rodziny, wychowania i ekonomii, pod\u0142ug woli partii wi\u0119kszo\u015bciowej, cho\u0107by i komunistycznej.<\/p>\r\n

150 lat temu, 10 lutego<\/strong> 1864 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Weinhaus (Wiede\u0144) Witold<\/strong> Leon ksi\u0105\u017c\u0119 Czartoryski<\/strong> h. Czartoryski, polityk konserwatywny (zwi\u0105zany z \u201ePodolakami\u201d), dzia\u0142acz spo\u0142eczny i gospodarczy, dendrolog; za\u0142o\u017cyciel (1906) Towarzystwa K\u00f3\u0142ek Ziemian, pose\u0142 do Sejmu Galicyjskiego (1908-14), od 1913 roku dziedziczny cz\u0142onek austriackiej Izby Pan\u00f3w; w 1918 roku mianowany przez Rad\u0119 Regencyjn\u0105 Kr\u00f3lestwa Polskiego komisarzem ds. Galicji; ju\u017c przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 zbli\u017cy\u0142 si\u0119 (na tle kwestii ukrai\u0144skiej) do endecji i w latach 1922-30 by\u0142 senatorem RP I i II kadencji z ramienia Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego; bardzo religijny, by\u0142 cz\u0142onkiem Sodalicji Maria\u0144skiej i dzia\u0142aczem Akcji Katolickiej. Zmar\u0142 w 1945 roku. Jednym z jego dwana\u015bciorga dzieci by\u0142 b\u0142. m\u0119czennik Ko\u015bcio\u0142a o. Micha\u0142 Czartoryski OP (z urodzenia Jan Franciszek ks. Czartoryski, 1897-1944), kapelan AK, rozstrzelany przez Niemc\u00f3w w szpitalu wraz z rannymi i chorymi, kt\u00f3rych nie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107.<\/p>\r\n

75 lat temu, 10 lutego<\/strong> 1939 roku, zmar\u0142 w Watykanie, w wieku 81 lat, Ojciec \u015awi\u0119ty Pius XI<\/strong> (z urodzenia: Ambrogio Damiano Achille Ratti<\/strong>), prezbiter od 1879 roku, potr\u00f3jny doktor prawa kanonicznego, teologii i filozofii; od 1914 roku prefekt Biblioteki Watyka\u0144skiej i pronotariusz apostolski, od 25 IV 1918 wizytator apostolski w Polsce i na Litwie, a od 6 VI 1919 nuncjusz apostolski w Polsce i jednocze\u015bnie abp tytularny Nafpaktos (jako jeden z dw\u00f3ch, opr\u00f3cz przedstawiciela Turcji, cz\u0142onk\u00f3w korpusu dyplomatycznego pozosta\u0142 w Warszawie podczas bitwy warszawskiej w sierpniu 1920 roku; zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Naczelnikiem Pa\u0144stwa J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim, lecz popad\u0142 w konflikt z bpem krakowskim Adamem ks. Sapieh\u0105, co sta\u0142o si\u0119 powodem jego odwo\u0142ania); od 15 VI 1921 abp Mediolanu, do godno\u015bci kardynalskiej wyniesiony przez papie\u017ca Benedykta XV 19 VII 1921; od 6 II 1922 roku 259. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; wezwa\u0142 rz\u0105dc\u00f3w i narody \u015bwiata do uznania Spo\u0142ecznego Panowania Chrystusa Kr\u00f3la, ustanawiaj\u0105c tak\u017ce Jego \u015bwi\u0119to (Quas primas<\/em>, 11 XII 1925), lecz aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczn\u0105 katolik\u00f3w chcia\u0142 zaw\u0119zi\u0107 do bezpo\u015brednio kontrolowanej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 (inaugurowanej 23 XII 1922) Akcji Katolickiej, dezawuuj\u0105c inicjatywy autonomiczne i nieklerykalne (pot\u0119pienie Action Fran\u00c3\u00a7aise, napi\u0119cia pomi\u0119dzy Akcj\u0105 Katolick\u0105 a karlizmem w Hiszpanii), oraz do odnowienia ustroju stanowo-zawodowego jako remedium na b\u0142\u0119dy liberalizmu i zagro\u017cenie socjalizmem (Quadragesimo anno<\/em>, 15 V 1931); pot\u0119pi\u0142 fa\u0142szywy, irenistyczny ekumenizm (Mortalium animos<\/em>, 6 I 1928), trzykrotnie (1926, 1932, 1937) prze\u015bladowania Ko\u015bcio\u0142a w Meksyku, udzielaj\u0105c (Iniquis afflictisque<\/em>, 18 XI 1926) meksyka\u0144skim katolikom zezwolenia na op\u00f3r czynny, lecz trzy lata p\u00f3\u017aniej zmuszaj\u0105c cristeros<\/em> do z\u0142o\u017cenia broni; pot\u0119pi\u0142 tak\u017ce ucisk Ko\u015bcio\u0142a w Republice Hiszpa\u0144skiej (Dilectissima nobis<\/em>, 3 VI 1933) i zaakceptowa\u0142 powstanie narodowo-wojskowe z 1936 roku jako maj\u0105ce charakter Krucjaty; pot\u0119pi\u0142 faszystowsk\u0105 statolatri\u0119 (Non abbiamo bisogno<\/em>, 29 VI 1931), hitlerowski rasizm (Mit brennender Sorge<\/em>, 14 III 1937) i bezbo\u017cny komunizm (Divini Redemptoris<\/em>, 19 III 1937); nada\u0142 tytu\u0142 Doktora Ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tym: Albertowi Wielkiemu, Piotrowi Kanizjuszowi, Robertowi Bellarminowi i Janowi od Krzy\u017ca, wyni\u00f3s\u0142 na o\u0142tarze m.in. Teres\u0119 z Lisieux, Jana Bosko, bpa Jana Fishera, Tomasza More\u2019a (jako patrona polityk\u00f3w), Piotra Kanizjusza, Alberta Wielkiego i Andrzeja Bobol\u0119.<\/p>\r\n

10 lat temu, 11 lutego<\/strong> 2004 roku, zmar\u0142 w Pizie, w wieku 57 lat, Marco Tangheroni<\/strong>, historyk i eseista, mediewista, od 1980 roku profesor zwyczajny na uniwersytecie w Sassami (Sardynia), a od 1983 – w Pizie, wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eNew Cambridge Medieval History\u201d, dzia\u0142acz Przymierza Katolickiego (Alleanza Cattolica) i wsp\u00f3\u0142pracownik wielu periodyk\u00f3w katolickich; komentator scholi\u00f3w Nicolasa Gomeza Davili.<\/p>\r\n

60 lat temu, 15 lutego 1954 roku zmar\u0142 w Saint-Jean-de-Luz (Pyr\u00c3\u00a9n\u00c3\u00a9es-Atlantiques, Akwitania), w wieku 65 lat, Maxime Real del Sarte<\/strong>, jeden z najwi\u0119kszych rze\u017abiarzy XX wieku, bohater i inwalida wojenny (straci\u0142 lew\u0105 d\u0142o\u0144), gor\u0105cy katolik i czciciel \u015bw. Joanny d\u2019Arc (autor wielu jej pomnik\u00f3w), rojalista – za\u0142o\u017cyciel i szef Camelots du Roi, \u201egazeciarzy kr\u00f3lewskich\u201d Action Fran\u00c3\u00a7aise.<\/p>\r\n

80 lat temu, 17 lutego<\/strong> 1934 roku, zgin\u0105\u0142, odpadaj\u0105c od szczytu trzydziestodwumetrowej ska\u0142y Grand Bon Dieu w Ardenach, w pobli\u017cu Meches-les-Dames, w wieku 58 lat, Albert I Koburg<\/strong> (Albert Leopold Cl\u00c3\u00a9ment Marie Meinrad de Saxe-Cobourg), Kr\u00f3l-\u0179o\u0142nierz (Roi Soldat<\/em>) i Kr\u00f3l-Rycerz (Roi Chevalier<\/em>); m\u0142odszy syn Filipa Koburga, hr. Flandrii, bratanek kr\u00f3la Leopolda II, od 1905 roku nast\u0119pca tronu belgijskiego, od 17 grudnia 1909 roku 3. kr\u00f3l Belg\u00f3w (Roi des Belges<\/em>); bohaterski w\u0142adca narodu napadni\u0119tego (pomimo neutralno\u015bci Belgii) przez Niemcy w czasie I wojny \u015bwiatowej, ostatni w dziejach Europy monarcha, kt\u00f3ry osobi\u015bcie dowodzi\u0142 na polach bitew, \u017cyj\u0105c w okopach i lataj\u0105c samolotem nad liniami wroga, oszcz\u0119dzaj\u0105c wszelako \u017co\u0142niersk\u0105 krew i nie pozwalaj\u0105c u\u017cy\u0107 armii belgijskiej do wielkich ofensyw pod Verdun i Somm\u0105, b\u0119d\u0105cych wielkimi rzeziami.<\/p>\r\n

70 lat temu, 19 lutego<\/strong> 1944 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Rzymie Gianfranco De Turris<\/strong>, eseista i dziennikarz; tw\u00f3rca programu RAI Radio 1 \u201eL\u2019Argonauta\u201d; tradycjonalista integralny w nurcie evolia\u0144skim (sekretarz Fundacji Juliusa Evoli i konsultant Edizioni Mediterranee), mi\u0142o\u015bnik i znawca literatury fantastycznej (zw\u0142aszcza H.P. Lovecrafta i J.R.R. Tolkiena) i przewodnicz\u0105cy Nagrody J.R.R. Tolkiena w latach 1980-92, st\u0105d zaliczany r\u00f3wnie\u017c do tzw. prawicy tolkienia\u0144skiej (destra tolkieniana<\/em>).<\/p>\r\n

60 lat temu, 19 lutego<\/strong> 1954 roku, urodzi\u0142 si\u0119 John <\/strong>Joseph Haldane<\/strong>, filozof, profesor filozofii na Uniwersytecie \u015aw. Andrzeja (St Andrews) w Fife (Szkocja) i dyrektor tamtejszego Centrum Etyki, Filozofii i Spraw Publicznych; zajmuje si\u0119 filozofi\u0105 umys\u0142u, histori\u0105 filozofii \u015bredniowiecznej (zw\u0142aszcza Akwinat\u0105) i szkock\u0105 filozofi\u0105 XVIII wieku (zw\u0142aszcza Th. Reidem), etyk\u0105, filozofi\u0105 polityczn\u0105, filozofi\u0105 religii, estetyk\u0105 i rol\u0105 sztuki w edukacji duchowej; rzymski katolik, kawaler Zakonu Rycerskiego Grobu Bo\u017cego w Jerozolimie (OESSH); reprezentant tomizmu analitycznego, krytyk liberalizmu (zw\u0142aszcza teorii sprawiedliwo\u015bci J. Rawlsa), za \u015bw. Augustynem nawo\u0142uje do ponownego odkrycia idea\u0142u narodu jako wsp\u00f3lnoty moralnej, kt\u00f3ra rozpoznaje sens swojego bytowania w publicznych, symbolicznych formach ekspresji, takich jak pogrzeb monarchy czy bohatera narodowego.<\/p>\r\n

100 lat temu, 22 lutego<\/strong> 1914 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Bonito (Kampania) Alfredo Covelli<\/strong>, polityk monarchistyczny (prosabaudzki); deputowany do Konstytuanty (1946-48) z Narodowego Bloku Wolno\u015bci (BNL) oraz do siedmiu kolejnych legislatur od 1948 do 1976; w 1948 roku za\u0142o\u017cy\u0142 konserwatywn\u0105 Parti\u0119 Narodowo-Monarchistyczn\u0105 (PNM) i sta\u0142 na jej czele do 1959, czyli do jej po\u0142\u0105czenia si\u0119 z (powsta\u0142\u0105 w 1954 roku jako chadekizuj\u0105ca secesja z PNM) Parti\u0105 Monarchistyczno-Ludow\u0105 (PMP) Achille\u2019a Lauro we W\u0142osk\u0105 Parti\u0119 Demokratyczn\u0105 Jedno\u015bci Monarchistycznej (PDIUM); wskutek ponownego konfliktu i roz\u0142amu podczas wybor\u00f3w w 1968 roku, przeprowadzi\u0142 (w 1971) fuzj\u0119 PDIUM z neofaszystowskim W\u0142oskim Ruchem Spo\u0142ecznym (MSI), wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c W\u0142oski Ruch Spo\u0142eczny – Prawica Narodowa (MSI-DN), kt\u00f3rego by\u0142 przewodnicz\u0105cym w latach 1972-73, lecz po konflikcie z G. Almirante w 1977 roku utworzy\u0142 now\u0105 parti\u0119 konserwatywn\u0105 Demokracja Narodowa – Zgromadzenie Prawicy (DN-CD), kt\u00f3ra jednak rozpad\u0142a si\u0119 dwa lata p\u00f3\u017aniej; 15 I 1998 Wiktor Emanuel Sabaudzki mianowa\u0142 go przewodnicz\u0105cym honorowym Rady Senator\u00f3w Kr\u00f3lestwa. Zmar\u0142 tego\u017c roku.<\/p>\r\n

70 lat temu, 22 lutego<\/strong> 1944 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Mediolanie Maurizio Blondet<\/strong>, dziennikarz i publicysta; wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eOggi\u201d, \u201eil Giornale\u201d, \u201eAvvenire\u201d, \u201ela Padania\u201d i \u201eCertamen\u201d; tradycjonalista katolicki, demaskator gnozy poga\u0144skiej, tajnej w\u0142adzy oligarchicznej finansjery, \u201efanatyk\u00f3w apokalipsy\u201d i judeo-neokonserwatyzmu.<\/p>\r\n

75 lat temu, 23 lutego<\/strong> 1939 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Wiedniu Gerd-Klaus Kaltenbrunner<\/strong>, filozof i eseista; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w filozoficznych i prawniczych na Uniwersytecie Wiede\u0144skim przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 (1962) do RFN i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z wydawnictwem Verlag Herder; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eMerkur\u201d, \u201eZeitb\u00fchne\u201d, \u201eCritic\u00f3n\u201d, \u201eEpoche\u201d, \u201eTheologisches\u201d, \u201eMUT\u201d i \u201eJunge Freiheit\u201d; w latach 70. podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 intelektualnej \u201erekonstrukcji konserwatyzmu\u201d w odpowiedzi na lewack\u0105 rewolt\u0119 \u201968 oraz mieszcza\u0144sko-liberalny nihilizm, okre\u015blaj\u0105c swoj\u0105 metapolityczn\u0105 pozycj\u0119 mianem \u201eewolucyjnego Tradycjonalizmu\u201d; wielbiciel baroku i kontrreformacji katolickiej, jako ostatniej epoki kultury tradycyjnej, autor dw\u00f3ch monumentalnych trylogii o Europie zaprezentowanej w ponad setce mikrobiografii pisarzy i my\u015blicieli ka\u017cdego kraju europejskiego (Polsk\u0119 reprezentuje A. Cieszkowski) i o \u201educhu Europy\u201d; od lat 90. wycofa\u0142 si\u0119 ze \u015bwiata \u201eplanowej gospodarki rynkowej\u201d i antykultury do \u201etranscendentalnej gospodarki r\u00f3wnoleg\u0142ej\u201d, zamieszkuj\u0105c tak\u017ce w pustelni jako \u201e\u015bwiecki mnich\u201d, utrzymuj\u0105cy ze \u015bwiatem tylko kontakt listowny, po\u015bwi\u0119caj\u0105c odt\u0105d \u017cycie na modlitw\u0119, czytanie i pisanie (m.in. dzie\u0142 apologetycznych i hagiograficznych), zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku badaniom szk\u00f3\u0142 i tradycji religijno-mistycznych, jak zw\u0142aszcza \u201eteologii negatywnej\u201d (Pseudo-Dionizy Areopagita, Mistrz Eckhart, Miko\u0142aj z Kuzy), filozofii idealistycznej (F.W.J. Schelling, W. Struve), katolickiej mistyki romantycznej (K. Emmerich i C. Brentano) i \u201etradycjonalizmu integralnego\u201d (R. Gu\u00c3\u00a9non, J. Evola, L. Ziegler). \u201eChrze\u015bcija\u0144ski ezoteryk\u201d i \u201epogodny apokaliptyk\u201d, nale\u017c\u0105cy do ju\u017c \u201eprawie niewidzialnego\u201d Ko\u015bcio\u0142a katolickiego – \u201eostatniej trz\u00f3dki wiernych\u201d, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 nazywa\u0107 \u201eKo\u015bcio\u0142em integralno-katolickim\u201d, \u201eKo\u015bcio\u0142em katolicko-ortodoksyjnym\u201d lub \u201eKatolickim Ko\u015bcio\u0142em Czas\u00f3w Ostatecznych\u201d. Zmar\u0142 w 2011 roku.<\/p>\r\n

30 lat temu, 24 lutego 1984 roku, zmar\u0142 w M\u00fcnster, w wieku 71 lat, Helmut Schelsky<\/strong>, socjolog; studiowa\u0142 filozofi\u0119, germanistyk\u0119, histori\u0119 i histori\u0119 sztuki; od 1932 cz\u0142onek SA, od 1933 Narodowosocjalistycznego Zwi\u0105zku Student\u00f3w (NSDStB), a od 1937 NSDAP; jako (od 1940) asystent Arnolda Gehlena, a nast\u0119pnie Hansa Freyera, wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 wraz z nimi tzw. Szko\u0142\u0119 Lipsk\u0105, przeciwstawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 neomarksistowskiej Szkole Frankfurckiej; po wojnie (od 1949) profesor socjologii w Hamburgu, p\u00f3\u017aniej w M\u00fcnster i Dortmundzie, za\u0142o\u017cyciel centrum bada\u0144 interdyscyplinarnych w Rhedzie, zwanym \u201eniemieckim Princeton\u201d; zaliczany do nurtu konserwatyzmu technekratycznego\u201d (nie \u201etechnokratycznego\u201d, lecz zwracaj\u0105cego uwag\u0119 na zjawisko bezosobowego panowania techniki); krytyk \u201ekap\u0142a\u0144skiej\u201d w\u0142adzy intelektualist\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105cych do moralnej dyskredytacji autorytetu pa\u0144stwa, a w jej obr\u0119bie zw\u0142aszcza \u201eterapeutycznej\u201d, psychologicznej elity \u201enowej klasy\u201d.<\/p>\r\n

20 lat temu, 25 lutego<\/strong> 1994 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 86 lat, Juan Beneyto P\u00c3\u00a9rez<\/strong>, filozof prawa i polityki; zaczyna\u0142 jako teoretyk i obro\u0144ca prawa foralnego, lecz po studiach w Bolonii i Berlinie sta\u0142 si\u0119 sympatykiem faszyzmu i narodowego socjalizmu, wi\u0105\u017c\u0105c si\u0119 z ruchem narodowo-syndykalistycznym (JONS) R. Ledesmy Ramosa; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel organu Falangi \u201eArriba\u201d, podczas wojny domowej Dyrektor Generalny Rady Prasowej i przewodnicz\u0105cy Towarzystwa Hiszpa\u0144sko-Niemieckiego; po wojnie d\u0142ugoletni kierownik Katedry Prawa na Uniwersytecie Complutense w Madrycie; cz\u0142onek Kr\u00f3lewskiej Akademii Kultury Walencja\u0144skiej; obok L. Legaza Lacambry i F.J. Conde g\u0142\u00f3wny reprezentant jurysprudencji pa\u0144stwa frankistowskiej: w pierwszej fazie teoretyk pa\u0144stwa totalitarnego, jako \u201eludowego pa\u0144stwa autorytarnego\u201d, oraz monopartii, kt\u00f3rej wyrazem jest \u201ezhierarchizowane przyw\u00f3dztwo\u201d na czele z wodzem (caudillo<\/em>), b\u0119d\u0105ce te\u017c \u201esamokreuj\u0105c\u0105 si\u0119 monarchi\u0105\u201d, interpretowan\u0105 jednak r\u00f3wnie\u017c jako wsp\u00f3\u0142czesna aplikacja tomistycznego \u201erz\u0105du mieszanego\u201d (oraz tradycji wizygockiej), gdzie w\u00f3dz to odpowiednik kr\u00f3la, a monopartia – arystokracji i okraszan\u0105 cytatami z tradycjonalist\u00f3w (Donoso, Balmes, Mella); w drugiej fazie odszed\u0142 od koncepcji totalitarnych, zwracaj\u0105c si\u0119 ku konserwatyzmowi katolickiemu i ujmuj\u0105c frankizm jako neotradycjonalizm.<\/p>\r\n

60 lat temu, 26 lutego<\/strong> 1954 roku, zmar\u0142 w Wallingford (Oxfordshire), w wieku 93 lat, William Ralph Inge<\/strong>, anglika\u0144ski duchowny i filozof; od 1907 roku profesor teologii w Jesus College (Cambridge), od 1911 do \u015bmierci – dziekan katedry \u015bw. Paw\u0142a w Londynie; przewodnicz\u0105cy Towarzystwa Arystotelesowskiego (1920-21) i cz\u0142onek Akademii Brytyjskiej; Rycerz Komandor Zakonu Wiktoria\u0144skiego (CVO); kontynuator XVII-wiecznej szko\u0142y platonik\u00f3w z Cambridge oraz najlepszy w swojej epoce znawca Plotyna i neoplatonizmu, kt\u00f3ry adaptowa\u0142 te\u017c do mistycyzmu chrze\u015bcija\u0144skiego; ze wzgl\u0119du na podkre\u015blanie autonomii indywidualnego do\u015bwiadczenia religijnego niech\u0119tnie nastawiony do autorytetu i Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; konserwatysta kulturowy, kt\u00f3rego silny pesymizm zyska\u0142 mu przydomek \u201epos\u0119pnego Dziekana\u201d (The Gloomy Dean<\/em>).<\/p>\r\n

80 lat temu, 27 lutego 1934 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 71 lat, ks. Umberto Benigni<\/strong>, duchowny katolicki i historyk Ko\u015bcio\u0142a; od 1893 roku redaktor dziennika \u201eL\u2019Eco d\u2019Italia\u201d, a od 1901 – \u201eLa Voce della Verit\u00c3 \u201d; w 1902 roku rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Kurii Rzymskiej, b\u0119d\u0105c od 1906 podsekretarzem w Kongregacji ds. Nadzwyczajnych i tytularnym pra\u0142atem Domu Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci oraz bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem sekretarza stanu Rafaela kard. Merry del Val; w 1907 roku zainicjowa\u0142 wydawanie codziennego biuletynu informacyjnego \u201eLa Corrispondenza di Roma\u201d (od 1909 w j\u0119zyku francuskim pt. \u201eLa Correspondance de Rome\u201d, a w 1913-14 \u201eCahiers de Rome\u201d); r\u00f3wnolegle w 1909 roku zorganizowa\u0142 (niemaj\u0105ce formalnego statusu kanonicznego, lecz z polecenia i z poparciem papie\u017ca \u015bw. Piusa X) \u201eintegrystyczne\u201d stowarzyszenie pn. Sodalitium Pianum – zwane te\u017c potocznie \u201eLa Sapini\u00c3\u00a8re\u201d [\u201eLas Jod\u0142owy\u201d] – kt\u00f3rego celem by\u0142o zwalczanie ukrytego b\u0105d\u017a jawnego modernizmu wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a, zgodnie z ustaleniami encykliki Pascendi Dominici gregis<\/em>, opartego za\u015b o sie\u0107 ko\u015bcielnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i informator\u00f3w w ca\u0142ej Europie, wspieranego te\u017c przez Kongregacj\u0119 Konsystorialn\u0105 i jej prefekta, Gaetano kard. De Lai, lecz rozwi\u0105zanego przez papie\u017ca Benedykta XV w 1921 roku z powodu \u201ezmiany okoliczno\u015bci\u201d; \u201eSapiniera\u201d i jej tw\u00f3rca przeszli do \u201eczarnej legendy\u201d modernist\u00f3w, jako \u201etajna policja ko\u015bcielna\u201d z \u201eery stalinowskiej Watykanu\u201d.<\/p>\r\n

70 lat temu, 27 lutego<\/strong> 1944 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Buslingthorpe (Lincolnshire) Roger Scruton<\/strong>, filozof kultury i sztuki, my\u015bliciel polityczny i kompozytor; uko\u0144czy\u0142 Jesus College w Cambridge, przez wiele lat (1971-92) by\u0142 profesorem estetyki w londy\u0144skim Birbeck College, nast\u0119pnie (1992-95) profesorem filozofii w Boston University, wreszcie profesorem wizytuj\u0105cym w wielu uczelniach brytyjskich i ameryka\u0144skich; pochodz\u0105c z proletariackiej rodziny, konserwatyst\u0105 sta\u0142 si\u0119 jako obserwator lewackiej rewolty na uczelniach paryskich w maju 1968 roku; w 1974 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Konserwatywnej Grupy Filozoficznej, za\u0142o\u017conej przez sir Hugh Frazera, za\u015b w 1982 roku sam za\u0142o\u017cy\u0142 (i prowadzi\u0142 go przez 18 lat) magazyn \u201eThe Salisbury Review\u201d, jako organ tradycjonalistycznego – nieliberalnego – konserwatyzmu, nawi\u0105zuj\u0105cego do tradycji High Thoryism i przeciwstawiaj\u0105cego si\u0119 \u201elibertarianizacji\u201d Partii Konserwatywnej przez M. Thatcher (acz jako obro\u0144ca pa\u0144stwa narodowego popiera\u0142 jej antybrukselsk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105); w latach 80. i 90. wielokrotnie odwiedza\u0142 Polsk\u0119, Czechy i W\u0119gry, wspieraj\u0105c r\u00f3\u017cne inicjatywy konserwatywne; jest te\u017c jednym z nielicznych autor\u00f3w konserwatywnych do\u015b\u0107 obficie t\u0142umaczonych i wydawanych w Polsce.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d marzec 2017<\/h2>\r\n

2 marca<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 93 lat (ur. 8 VI 1873), Jos\u00c3\u00a9<\/strong> Augusto Trinidad Mart\u00c3\u00adnez Ruiz<\/strong>, znany lepiej jako Azor\u00c3\u00adn<\/strong>, powie\u015bciopisarz, dramaturg, krytyk literacki, eseista, publicysta i polityk, jeden z \u201eWielkiej Sz\u00f3stki\u201d (M. de Unamuno, R. de Maeztu, P. Baroja, R. Valle-Incl\u00e1n, A. Machado) Pokolenia \u201898; syn dzia\u0142acza monarchistycznej Partii (Liberalno-)Konserwatywnej (Partido Liberal-Conservador), deputowanego z jej ramienia i wsp\u00f3\u0142pracownika ministra wielu resort\u00f3w, Francisca Romero Robledo (1838-1906), sam w m\u0142odo\u015bci sk\u0142ania\u0142 si\u0119 ku anarchizmowi (P. Kropotkin), znajduj\u0105c si\u0119 te\u017c pod wp\u0142ywem filozofii A. Schopenhauera i F. Nietzschego; podczas studi\u00f3w prawniczych w Walencji rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z licznymi periodykami jako krytyk literacki; przet\u0142umaczy\u0142 te\u017c Intruza<\/em> M. Maeterlincka; w 1896 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 g\u0142\u00f3wnie z republika\u0144skim \u201eEl Pa\u00c3\u00ads\u201d [\u201eKraj\u201d] oraz \u201eEl Progreso\u201d [\u201ePost\u0119p\u201d] p\u00f3\u017aniejszego premiera II Republiki Alejandra Lerroux; wraz z Baroj\u0105 i Maeztu za\u0142o\u017cy\u0142 literack\u0105 Grup\u0119 Trzech (Grupo de los Tres), b\u0119d\u0105c\u0105 zal\u0105\u017ckiem modernistycznego i nacjonalistyczno-liberalnego Pokolenia \u201898; po sukcesie czytelniczym jego drugiej (autobiograficznej) powie\u015bci, Antonio Azor\u00c3\u00adn<\/em> (1904), zacz\u0105\u0142 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 na sta\u0142e nazwiskiem tytu\u0142owego bohatera jak swoim pseudonimem literackim; pocz\u0105wszy od 1905 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku konserwatyzmowi, staj\u0105c si\u0119 dzia\u0142aczem Partii Konserwatywnej i wsp\u00f3\u0142pracownikiem jej przyw\u00f3dcy, pi\u0119ciokrotnego premiera, Antonia Maury (1853-1925), oraz ministra Juana de la Ciervy y Pe\u00c3\u00b1afiela (1864-1938); pomi\u0119dzy 1907 a 1919 by\u0142 pi\u0119ciokrotnie wybieranym deputowanym do Kortez\u00f3w, a w latach 1917-1919 – r\u00f3wnie\u017c podsekretarzem w ministerstwie edukacji; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 regularnie z monarchistycznym dziennikiem \u201eABC\u201d i – jako krytyk literacki – z barcelo\u0144sk\u0105 \u201eLa Vanguardia\u201d; w 1924 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Hiszpa\u0144skiej; wybuch wojny domowej zaskoczy\u0142 go w stolicy, sk\u0105d zdo\u0142a\u0142 si\u0119 wydosta\u0107 do Francji dzi\u0119ki pomocy p\u00f3\u017aniejszego \u201enr 2\u201d (do 1942) dyktatury frankistowskiej, Ramona Serrano Su\u00c3\u00b1era (1901-2003); w 1946 zosta\u0142 odznaczony Wielkim Krzy\u017cem Orderu Alfonsa X M\u0105drego; jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literack\u0105 znamionuje stylistyczne wyrafinowanie, impresjonizm, nowatorska technika (w beletrystyce) konfrontowania ze sob\u0105 postaci \u017cyj\u0105cych w r\u00f3\u017cnych epokach historycznych, g\u0142\u0119bokie wnikni\u0119cie (w eseistyce) w ducha \u201ekastycyzmu\u201d (casticismo<\/em>) oraz umi\u0142owanie do hiszpa\u0144skiego pejza\u017cu, zw\u0142aszcza andaluzyjskiego.<\/p>\r\n

6 marca<\/strong> 1942 roku zgin\u0105\u0142 w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, w wieku 54 lat (ur. 3 VIII 1887), Roman <\/strong>Franciszek Rybarski<\/strong>, ekonomista, my\u015bliciel polityczny i polityk narodowy; pochodzi\u0142 z ziemi o\u015bwi\u0119cimskiej; od 1906 studiowa\u0142 na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego; ju\u017c jako student zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem narodowym – by\u0142 dzia\u0142aczem Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZet\u201d i (od 1910) cz\u0142onkiem tajnej Ligi Narodowej; uko\u0144czy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Szko\u0142\u0119 Nauk Politycznych w Pary\u017cu; od 1916 wydawa\u0142 miesi\u0119cznik \u201eRok Polski\u201d; w 1917 zosta\u0142 profesorem UJ; po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci pe\u0142ni\u0142 r\u00f3\u017cne funkcje w ministerstwach gospodarczych, ale w 1921 powr\u00f3ci\u0142 do pracy naukowej, wpierw na Politechnice Warszawskiej, a od 1923 na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Skarbowo\u015bci; na zlecenie premiera W\u0142adys\u0142awa Grabskiego (1874-1938) przygotowa\u0142 projekt statutu Banku Emisyjnego, a w 1924 zredagowa\u0142 ostateczny projekt ustawy o Banku Polskim i po jego utworzeniu wszed\u0142 w sk\u0142ad jego pierwszej Rady; po przewrocie majowym powr\u00f3ci\u0142 do czynnej polityki w opozycyjnym Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowym (od 1928 – Stronnictwie Narodowym), jak r\u00f3wnie\u017c w Obozie Wielkiej Polski; od 1928 do 1935 pos\u0142owa\u0142 do Sejmu (II i III kadencji), piastuj\u0105c funkcj\u0119 prezesa Klubu Narodowego; w SN nale\u017ca\u0142 do skrzyd\u0142a tzw. starych (zwanych te\u017c \u201egrup\u0105 profesorsk\u0105\u201d), nieodrzucaj\u0105cych parlamentaryzmu, acz uznaj\u0105cych potrzeb\u0119 jego zreformowania i ukr\u00f3cenia tzw. sejmokracji; po uchwaleniu w 1935 konstytucji kwietniowej oraz nowej ordynacji wyborczej bojkotowa\u0142 wraz z ca\u0142ym stronnictwem wybory; cho\u0107 zmarginalizowany w latach 30. r\u00f3wnie\u017c w SN, nale\u017ca\u0142 do czo\u0142owych publicyst\u00f3w \u201eGazety Warszawskiej\u201d \/ \u201eWarszawskiego Dziennika Narodowego\u201d, \u201eMy\u015bli Narodowej\u201d, \u201ePolityki Narodowej\u201d i \u201eKuriera Pozna\u0144skiego\u201d; podczas okupacji niemieckiej wszed\u0142 do struktur politycznych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, zostaj\u0105c dyrektorem Departamentu Skarbu w Delegaturze Rz\u0105du RP na Kraj; aresztowany przez Gestapo w maju 1941, zosta\u0142 osadzony na Pawiaku, a 23 VII 1941 wywieziony – w transporcie licz\u0105cym 350 wi\u0119\u017ani\u00f3w, w tym z innym dzia\u0142aczem SN, prof. Witoldem T. Staniszkisem (1880-1941) – do Auschwitz; w obozie by\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem (m.in. wraz z za\u0142o\u017cycielem i pierwszym liderem ONR, Janem Mosdorfem) ruchu oporu i konspiracji ZWZ\/AK; za t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142 przez Niemc\u00f3w rozstrzelany; jako ekonomista teoretyk uchodzi za czo\u0142owego przedstawiciela umiarkowanego liberalizmu wolnorynkowego, sam jednak uwa\u017ca\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na tym gruncie za reprezentanta szko\u0142y narodowej (gospodarczego nacjonalizmu); g\u0142osi\u0142 konieczno\u015b\u0107 sta\u0142o\u015bci prawa gospodarczego, nienaruszalno\u015bci w\u0142asno\u015bci prywatnej, niskich podatk\u00f3w, szkodliwo\u015b\u0107 za\u015b przymusowych ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, koncesji i monopoli; opowiada\u0142 si\u0119 za odpa\u0144stwowieniem kredytu i oddaniem go w r\u0119ce prywatne, a w kwestii kredyt\u00f3w zagranicznych dopuszcza\u0142 branie tylko d\u0142ugoterminowych, daj\u0105cych szans\u0119 na uruchomienie nowych linii produkcyjnych; pi\u0119tnowa\u0142 jednak lichw\u0119 oraz uznawa\u0142 ograniczone formy wspierania gospodarki przez pa\u0144stwo dla tworzenia og\u00f3lnych warunk\u00f3w rozwoju gospodarczego oraz uzupe\u0142nienia dzia\u0142alno\u015bci prywatnej w sektorach korzystnych dla og\u00f3\u0142u.<\/p>\r\n

12 marca<\/strong> 1942 roku zmar\u0142 w Lizbonie, w wieku 86 lat (ur. 30 III 1855), pp\u0142k Jos\u00c3\u00a9 Fernando de Sousa<\/strong>, in\u017cynier, wojskowy, dziennikarz, publicysta, pisarz i polityk katolicki oraz monarchistyczny; by\u0142 synem lekarza, a uko\u0144czy\u0142 politechnik\u0119 oraz wojskow\u0105 szko\u0142\u0119 in\u017cynierii l\u0105dowej, po czym wst\u0105pi\u0142 do si\u0142 zbrojnych; w 1900 musia\u0142 jednak opu\u015bci\u0107 wojsko wskutek odmowy – z pobudek religijnych – pojedynkowania si\u0119 z redaktorem dziennika \u201eO S\u00c3\u00a9culo\u201d [\u201eWiek\u201d], czego \u017c\u0105da\u0142 od niego minister wojny (mimo i\u017c pojedynki by\u0142y ju\u017c zabronione przez prawo); nast\u0119pnie, do upadku monarchii (1910), pracowa\u0142 jako in\u017cynier w Ministerstwie Rob\u00f3t Publicznych oraz jako cz\u0142onek Rady Dyrektor\u00f3w Kolei Pa\u0144stwowych; w 1904 zosta\u0142 radc\u0105 stanu; ju\u017c od 1892 uprawia\u0142 regularnie dziennikarstwo, zrazu w fachowych periodykach technicznych, lecz od 1897 by\u0142 redaktorem naczelnym p\u00f3\u0142oficjalnego organu portugalskiego episkopatu – \u201eCorreio Nacional\u201d [\u201eKurier Narodowy\u201d] – i pozosta\u0142 nim a\u017c do 1919, redaguj\u0105c r\u00f3wnolegle lizbo\u0144ski dziennik \u201ePortugal\u201d oraz (od 1916) – \u201eA Ordem\u201d [\u201e\u0141ad\u201d]; w 1903 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem – powsta\u0142ej na bazie Akcji Katolickiej i Centrum Narodowego – Partii Nacjonalistycznej (Partido Nacionalista), kt\u00f3rej przyw\u00f3dc\u0105 by\u0142 Jacinto C\u00c3\u00a2ndido da Silva (1857-1926), i z jej ramienia zosta\u0142 w 1906 deputowanym; jako gor\u0105cy monarchista (\u201emanueli\u0144ski\u201d) nie pogodzi\u0142 si\u0119 z re\u017cimem republika\u0144skim i zosta\u0142 cz\u0142onkiem kierowniczej Rady Sprawy Monarchicznej (Causa Mon\u00e1rquica) oraz wicenamiestnikiem (lugar-tenente<\/em>) przebywaj\u0105cego na wygnaniu w Londynie kr\u00f3la konstytucyjnego \u00bbEmanuela II\u00ab; w 1915 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem oraz jednym z trzech – obok Alberta Torresa Pinheiro (1874-1962) i Diogo Pacheco do Amorima (1888-1976) – przyw\u00f3dc\u00f3w Portugalskiego Centrum Katolickiego (Centro Cat\u00f3lico Portugu\u00c3\u00aas), w kt\u00f3rym pierwsze do\u015bwiadczenia polityczne zdobywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142y premier-dyktator Nowego Pa\u0144stwa, Ant\u00f3nio de Oliveira Salazar (1889-1970); w 1919 za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c dziennik monarchistyczny i katolicki \u201eA \u00c3\u2030poca\u201d, lecz ju\u017c w marcu nast\u0119pnego roku premier z radykalnej Partii Demokratycznej Ant\u00f3nio Maria Baptista nakaza\u0142 jego aresztowanie z powodu tre\u015bci zamieszczanych artyku\u0142\u00f3w; w tym samym roku zacz\u0105\u0142 si\u0119 jego konflikt z chadeckim skrzyd\u0142em Centrum, zako\u0144czony opuszczeniem przeze\u0144 CCP w 1925; w 1926 zosta\u0142 wybrany senatorem; po wycofaniu przez biskup\u00f3w poparcia dla monarchistycznej linii \u201eA \u00c3\u2030poca\u201d zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 w 1927 w\u0142asny, niezale\u017cny dziennik \u201eA Voz\u201d [\u201eG\u0142os\u201d], kt\u00f3ry redagowa\u0142 a\u017c do swojej \u015bmierci; jako \u201enieprzejednany katolik i reakcjonista\u201d uwa\u017cany jest za jednego z intelektualnych \u201eojc\u00f3w\u201d przewrotu z 28 maja 1926 oraz salazaryzmu.<\/p>\r\n

16 marca<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Antony (Hauts-de-Seine, \u00c3\u017dle-de-France), w wieku 86 lat (ur. 25 V 1920), Georges Bordonove<\/strong>, pisarz, historyk i biograf; cz\u0142onek Komitetu wsparcia ruchu monarchistycznego Jedno\u015b\u0107 Kapety\u0144ska (L\u2019Unit\u00c3\u00a9 cap\u00c3\u00a9tienne); laureat wielu nagr\u00f3d literackich, w tym Akademii Francuskiej; zar\u00f3wno jako powie\u015bciopisarz, jak i historyk, specjalizowa\u0142 si\u0119 w biografistyce wielkich postaci historycznych oraz w\u0142adc\u00f3w, czego najbardziej monumentalnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem by\u0142 zapocz\u0105tkowany w 1980 dwudziestopi\u0119ciotomowy cykl Kr\u00f3lowie, kt\u00f3rzy stworzyli Francj\u0119<\/em>.<\/p>\r\n

20 marca<\/strong> 1942 roku zgin\u0105\u0142 (rozstrzelany przez Niemc\u00f3w) w Zgierzu k. \u0141odzi, w wieku 40 lat (ur. 24 II 1902), Kazimierz Kowalski<\/strong>, prawnik i polityk narodowy; ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej, absolwent prawa na UW (1926); ju\u017c podczas studi\u00f3w zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z obozem narodowym, jako dzia\u0142acz M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej; po uko\u0144czeniu aplikacji s\u0119dziowskiej pracowa\u0142 jako s\u0119dzia w Che\u0142mie i \u0141odzi, lecz w 1931 przeszed\u0142 do adwokatury, zak\u0142adaj\u0105c kancelari\u0119 w \u0141odzi; wtedy te\u017c powr\u00f3ci\u0142 do dzia\u0142alno\u015bci politycznej, wst\u0119puj\u0105c do Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego; w 1933 zosta\u0142 prezesem Zarz\u0105du Okr\u0119gu SN w \u0141odzi; niebywale rozwin\u0105\u0142 aktywno\u015b\u0107 stronnictwa w kr\u0119gach rzemie\u015blniczych i robotniczych, czego efektem by\u0142o oddanie na SN a\u017c 98 tys. g\u0142os\u00f3w w wyborach samorz\u0105dowych w 1934 (przy 6 tysi\u0105cach zdobytych cztery lata wcze\u015bniej): m\u00f3wiono wi\u0119c, \u017ce \u201ezdoby\u0142 \u0141\u00f3d\u017a dla Dmowskiego\u201d; sukces ponowi\u0142 w 1936, kiedy to nacjonali\u015bci uzyskali 27 mandat\u00f3w do Rady Miasta; w uznaniu dla tych dzia\u0142a\u0144 z rekomendacji R. Dmowskiego w lutym 1935 wszed\u0142 do Komitetu G\u0142\u00f3wnego SN oraz nieformalnej \u201esi\u00f3demki\u201d (nast\u0119pnie \u201edziewi\u0105tki\u201d), a w pa\u017adzierniku 1937 zosta\u0142 prezesem SN; w stronnictwie, wraz z J\u0119drzejem Giertychem (1903-1992), reprezentowa\u0142 kierunek najbardziej nieprzejednany wobec sanacji, tote\u017c bywa\u0142 kilkakrotnie aresztowany; pot\u0119pi\u0142 te\u017c udzia\u0142 Polski w rozbiorze Czechos\u0142owacji; wiosn\u0105 1939 opowiedzia\u0142 si\u0119 zdecydowanie za stawieniem oporu Niemcom, wyra\u017caj\u0105c jedynie ubolewanie, \u017ce w nadchodz\u0105cej wojnie ideowi sojusznicy polskich narodowc\u00f3w (W\u0142ochy i Hiszpania) b\u0119d\u0105 obiektywnie naszymi przeciwnikami, bo znajd\u0105 si\u0119 w obozie niemieckim; z powodu krytyki jego bezkompromisowego stanowiska wobec obozu rz\u0105dz\u0105cego w czerwcu 1939 ust\u0105pi\u0142 z funkcji prezesa SN na rzecz bardziej ugodowego Tadeusza Bieleckiego (1901-1982); po nastaniu okupacji niemieckiej w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemn\u0105 Narodowo-Ludowej Organizacji Wojskowej, zorganizowanej przez prof. Karola Stojanowskiego (1895-1947); aresztowany przez Gestapo w grudniu 1941 i wielokrotnie torturowany, zosta\u0142 rozstrzelany w publicznej egzekucji wraz z oko\u0142o stu innymi rodakami, w tym w\u0142asnym bratem.<\/p>\r\n

25 marca<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Hady\u0144kowcach (Tarnopolskie) b\u0142. Grzegorz<\/strong> [Hrihoryj<\/em>] Chomyszyn<\/strong>, biskup greckokatolicki, m\u0119czennik; w latach 1902-1904 rektor seminarium duchownego we Lwowie, od 1904 ordynariusz stanis\u0142awowski; przyjmuj\u0105c specyfik\u0119 Cerkwi greckokatolickiej i upatruj\u0105c jej misj\u0119 w doprowadzeniu schizmatyk\u00f3w do jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em pod przewodnictwem papie\u017ca, stara\u0142 si\u0119 ogranicza\u0107 separatyzm w obrz\u0119dowo\u015bci oraz wp\u0142ywy moskalofilstwa i prawos\u0142awia; zast\u0105pi\u0142 w liturgii s\u0142owo \u201eprawos\u0142awny\u201d [chrze\u015bcijanin] terminem \u201eprawowierny\u201d, popularyzowa\u0142 kult Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, \u015bwi\u0119to Bo\u017cego Cia\u0142a i kult \u015bw. Jozafata Kuncewicza; wprowadzi\u0142 w diecezji obowi\u0105zkowy celibat ksi\u0119\u017cy; zwalcza\u0142 szowinistyczny i zbrodniczy nacjonalizm ukrai\u0144ski, popiera\u0142 za\u015b Ukrai\u0144sk\u0105 Katolick\u0105 Parti\u0119 Ludow\u0105 (UKNP); wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z konserwatystami i monarchistami polskimi (Jan Bobrzy\u0144ski, \u201eNasza Przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d); aresztowany po raz pierwszy przez NKWD w 1939, lecz w\u00f3wczas zwolniony, ponownie aresztowany w kwietniu 1945, zmar\u0142 28 grudnia 1945 w wi\u0119zieniu \u0142ukianowskim w Kijowie; beatyfikowany (wraz z 28 innymi m\u0119czennikami greckokatolickimi) przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II 27 czerwca 2001 roku.<\/p>\r\n

29 marca<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Csehmindszent (W\u0119gry) J\u00f3zsef Pehm, znany p\u00f3\u017aniej jako abp J\u00f3zsef kard. Mindszenty<\/strong>, S\u0142uga Bo\u017cy Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, monarchista, niez\u0142omny obro\u0144ca wiary katolickiej i narodu w\u0119gierskiego przed hitleryzmem i komunizmem; wy\u015bwi\u0119cony w 1915, ju\u017c cztery lata p\u00f3\u017aniej znalaz\u0142 si\u0119 po raz pierwszy w wi\u0119zieniu, podczas \u017cydo-komunistycznego re\u017cimu (\u201eW\u0119gierska Republika Rad\u201d) B\u00c3\u00a9li Kuhna; w 1924 mianowany opatem tytularnym klasztoru Porn\u00f3, a w 1937 pra\u0142atem papieskim; w 1941 zmieni\u0142 rodowe nazwisko na oznaczaj\u0105ce zarazem nazw\u0119 rodzinnej miejscowo\u015bci i uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych (w\u0119g. Mindszent<\/em>); w marcu 1944 zosta\u0142 biskupem Veszpr\u00c3\u00a9m – jego konsekracja nast\u0105pi\u0142a 10 dni po zaj\u0119ciu W\u0119gier przez armi\u0119 niemieck\u0105; poszukiwany przez Gestapo za udzielanie pomocy polskim uchod\u017acom, zosta\u0142 uwi\u0119ziony, lecz zwolniono go w lipcu po interwencji regenta, adm. M. Horthyego; ponownie uwi\u0119ziony w listopadzie (wraz z trzema by\u0142ymi premierami i wielu innymi osobisto\u015bciami) po ustanowieniu pod auspicjami III Rzeszy re\u017cimu faszystowskich \u201eStrza\u0142okrzy\u017cowc\u00f3w\u201d, przez kt\u00f3rych (z powodu sprzeciwu wobec deportacji \u017byd\u00f3w do Auschwitz-Birkenau) zosta\u0142 oskar\u017cony o zdrad\u0119; uwolniony w kwietniu 1945, w pa\u017adzierniku tego\u017c roku zosta\u0142 mianowany przez papie\u017ca Piusa XII arcybiskupem metropolit\u0105 Ostrzyhomia (Esztergom), tym samym za\u015b prymasem W\u0119gier, a w lutym 1946 – wyniesiony do godno\u015bci kardynalskiej; po sowietyzacji W\u0119gier, kt\u00f3rej przeciwstawia\u0142 si\u0119 z ca\u0142\u0105 moc\u0105, aresztowany 28 grudnia 1948, oskar\u017cony o zdrad\u0119 stanu i antypa\u0144stwow\u0105 konspiracj\u0119; poddany przez 39 dni okrutnym torturom oraz dzia\u0142aniu narkotyk\u00f3w, kt\u00f3re skutkowa\u0142y obci\u0105\u017caj\u0105cymi samooskar\u017ceniami, w 1949 zosta\u0142 skazany w procesie \u201epokazowym\u201d na do\u017cywocie, oficjalnie za sprzeciwianie si\u0119 wprowadzeniu republiki i nacjonalizacji szk\u00f3\u0142 katolickich (papie\u017c Pius XII na\u0142o\u017cy\u0142 ekskomunik\u0119 na wszystkich jego oprawc\u00f3w); uwolniony podczas powstania narodowego w pa\u017adzierniku 1956, popar\u0142 publicznie (przez radio) powsta\u0144c\u00f3w oraz rz\u0105d I. Nagyego, kt\u00f3ry przeszed\u0142 na stron\u0119 narodu; po st\u0142umieniu w listopadzie powstania przez armi\u0119 sowieck\u0105 og\u0142oszony kontrrewolucjonist\u0105 przez kolaboracyjny rz\u0105d J. K\u00e1d\u00e1ra, uzyska\u0142 azyl w ambasadzie ameryka\u0144skiej, w kt\u00f3rej sp\u0119dzi\u0142 15 lat; pomimo wielu nacisk\u00f3w z Watykanu (od lat 60.) nigdy nie godzi\u0142 si\u0119 na rezygnacj\u0119 z urz\u0119du biskupiego i godno\u015bci prymasa w zamian za mo\u017cno\u015b\u0107 wyjazdu za granic\u0119; ostatecznie pad\u0142 ofiar\u0105 watyka\u0144skiej Ostpolitik<\/em> za czas\u00f3w Paw\u0142a VI, zosta\u0142 zmuszony do opuszczenia W\u0119gier; w 1973 pozbawiono go urz\u0119du arcybiskupiego i godno\u015bci prymasa; r\u00f3wnie\u017c i potem by\u0142 szykanowany z powodu nieprzestrzegania na\u0142o\u017conego na\u0144 zakazu publikacji i odbywania podr\u00f3\u017cy do diaspory w\u0119gierskiej na r\u00f3\u017cnych kontynentach; zmar\u0142 w 1975 w Wiedniu; jego szcz\u0105tki spocz\u0119\u0142y w ojczy\u017anie, zgodnie z jego \u017cyczeniem, dopiero wtedy (1991), gdy \u201egwiazda moskiewskiej bezbo\u017cno\u015bci znik\u0142a z nieba Maryi i \u015bw. Stefana\u201d; w 1996 zosta\u0142 otwarty jego proces beatyfikacyjny.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d kwiecie\u0144 2017<\/h2>\r\n

Prawdopodobnie 2 kwietnia<\/strong> 742 (lecz by\u0107 mo\u017ce dopiero 747 lub 748) roku urodzi\u0142 si\u0119, zapewne w Akwizgranie, Karol I Wielki<\/strong> (\u0142ac. Carolus Magnus<\/em>, niem. Karl der Gro\u00c3\u0178e<\/em>, franc. Charlemagne<\/em>), wnuk Karola M\u0142ota, syn Pepina Kr\u00f3tkiego, od 9 pa\u017adziernika 768 koregent (wraz z bratem Karlomanem) Kr\u00f3lestwa Frank\u00f3w, od 4\/5 grudnia 771 jedyny kr\u00f3l Frank\u00f3w (rex Francorum<\/em>) oraz kr\u00f3l Burgundii, od 774 kr\u00f3l Akwitanii i kr\u00f3l Longobard\u00f3w; 25 grudnia 800 koronowany w Rzymie przez papie\u017ca Leona III na cesarza rzymskiego – pierwszego na Zachodzie od 476 roku, \u201ePok\u00f3j Czyni\u0105cy Imperator Karol Wielki, Zarz\u0105dca Cesarstwa Rzymskiego\u201d (Carolus Magnus Pacificus Imperator, Romanorum Imperium Gubernans<\/em>); w wersji tytulatury z 806 roku – \u201eImperator, Cezar, Karol, nigdy nie zwyci\u0119\u017cony kr\u00f3l Frank\u00f3w, rektor Imperium Rzymskiego, pobo\u017cny, szcz\u0119\u015bliwy, zwyci\u0119zca i triumfator oraz wieczny August\u201d; tw\u00f3rca imperium licz\u0105cego ponad milion km\u00b2, si\u0119gaj\u0105cego od Morza P\u00f3\u0142nocnego po Korsyk\u0119 i p\u0142n. W\u0142ochy oraz od Marchii Hiszpa\u0144skiej po Saksoni\u0119; ojciec Europy w sensie politycznym, religijnym i kulturowym, protektor tzw. renesansu karoli\u0144skiego (opat b\u0142. Alkuin z Yorku, Pawe\u0142 Diakon, Einhard, Szmaragd z Saint-Mihiel, abp Agobard z Lyonu, Amalaryk z Metzu, bp Jonasz z Orleanu, Hraban Maur), archetyp chrze\u015bcija\u0144skiego cesarza; zmar\u0142 w 814 roku w Akwizgranie, pozostawiaj\u0105c w\u0142adz\u0119 swemu najm\u0142odszemu, jedynemu \u017cyj\u0105cemu, \u015blubnemu synowi – Ludwikowi I Pobo\u017cnemu (b\u0119d\u0105cemu ju\u017c ukoronowanym wsp\u00f3\u0142cesarzem i wsp\u00f3\u0142regentem od 13 wrze\u015bnia 813).<\/p>\r\n

3 kwietnia<\/strong> 1367 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Bolingbroke (Lincolnshire, East England) Henryk (Henry<\/em>) Lancaster, hr. (earl<\/em>) Derby, znany te\u017c jako Henry of Bolingbroke, a od 30 wrze\u015bnia 1399 – jako Henryk IV<\/strong>, kr\u00f3l Anglii i pan (Lord<\/em>) Irlandii; najstarszy syn Jana z Gandawy (John of Gaunt), 1. ksi\u0119cia (Duke<\/em>) Lancaster – trzeciego syna Edwarda III, brat stryjeczny i towarzysz zabaw przysz\u0142ego (od 1377) kr\u00f3la – Ryszarda II (1367-1400), podczas kt\u00f3rego koronacji pe\u0142ni\u0142 urz\u0105d miecznika; w 1384 otrzyma\u0142 tytu\u0142 hr. (earl<\/em>) Northampton; dwa lata p\u00f3\u017aniej, podczas tzw. Wspania\u0142ego Parlamentu (Merciless Parliament<\/em>) stan\u0105\u0142 po stronie tzw. Lord\u00f3w Apelant\u00f3w, protestuj\u0105cych przeciwko \u201etyranii\u201d doradc\u00f3w kr\u00f3la, unikn\u0105\u0142 jednak represji ze strony kr\u00f3lewskiego kuzyna, kiedy ten w 1389 uwolni\u0142 si\u0119 spod \u201eopieki\u201d Apelant\u00f3w; w 1390 postanowi\u0142 uda\u0107 si\u0119 na wypraw\u0119 krzy\u017cow\u0105, za cel obieraj\u0105c jednak ju\u017c nawr\u00f3con\u0105 Litw\u0119; jako go\u015b\u0107 zakonu krzy\u017cackiego, zosta\u0142 powitany w Kr\u00f3lewcu przez marsza\u0142ka zakonu Engelharda Rabego, a w Malborku zosta\u0142 przyj\u0119ty przez wielkiego mistrza Konrada von Wallenroda; we wrze\u015bniu 1390 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w (nieudanym) obl\u0119\u017ceniu Wilna; po uzyskaniu od papie\u017ca Bonifacego IX odroczenia \u015blub\u00f3w krucjatowych powr\u00f3ci\u0142 w 1391 do Anglii; jeszcze w 1392 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kolejnej krzy\u017cackiej rejzie na Litw\u0119, a nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 z pielgrzymk\u0105 do Jerozolimy; do Anglii powr\u00f3ci\u0142 ponownie w 1393, a w 1396 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wyprawie holenderskich hrabi\u00f3w Wittelsbach\u00f3w przeciwko Fryzom; jego stosunki z kr\u00f3lem uk\u0142ada\u0142y si\u0119 dot\u0105d dobrze i w 1397 otrzyma\u0142 tytu\u0142 ksi\u0119cia (Duke<\/em>) Hereford; dopiero gdy wda\u0142 si\u0119 w sp\u00f3r z ksi\u0119ciem Norfolk (Thomasem de Mowbrayem) i obaj oskar\u017cyli si\u0119 wzajemnie o zdrad\u0119 wobec kr\u00f3la, Ryszard II skaza\u0142 ich obu na wygnanie (Henryka na lat 10, a Norfolka do\u017cywotnio); na emigracji w Pary\u017cu Henryk nawi\u0105za\u0142 kontakt z uprzednio ju\u017c wygnanym abpem Canterbury Thomasem Arundelem, w nast\u0119pstwie czego obaj podj\u0119li decyzj\u0119 o obaleniu Ryszarda; bieg zdarze\u0144 do tego prowadz\u0105cych przyspieszy\u0142 zgon (3 lutego 1399) ojca Henryka – Jana z Gandawy, gdy\u017c kr\u00f3l odm\u00f3wi\u0142 Henrykowi przekazania d\u00f3br ojca, je\u015bli ten nie przyb\u0119dzie i poprosi o nie osobi\u015bcie; wykorzystuj\u0105c pobyt Ryszarda w Irlandii, latem 1399 Henryk wyl\u0105dowa\u0142 z zebran\u0105 armi\u0105 w Dover i niemal bez oporu si\u0142 wiernych kr\u00f3lowi opanowa\u0142 po\u0142udniow\u0105 Angli\u0119, zyskuj\u0105c tak\u017ce poparcie wp\u0142ywowych lord\u00f3w: Northumberlanda i Westmorlanda; przyby\u0142y do Walii Ryszard zosta\u0142 rych\u0142o opuszczony przez swoj\u0105 armi\u0119 i obl\u0119\u017cony w zamku Flynt; tam 18 sierpnia 1399 zg\u0142osi\u0142 propozycj\u0119 abdykacji w zamian za ocalenie \u017cycia; nazajutrz spotka\u0142 si\u0119 z Henrykiem i obaj ruszyli do Londynu, gdzie 29 wrze\u015bnia kr\u00f3l og\u0142osi\u0142 swoj\u0105 abdykacj\u0119, przyj\u0119t\u0105 nast\u0119pnego dnia przez parlament; wi\u0119kszo\u015b\u0107 lord\u00f3w (przy sprzeciwie kilku lord\u00f3w duchownych) zaproponowa\u0142a obj\u0119cie tronu Henrykowi; rozwi\u0105zany parlament zebra\u0142 si\u0119 ponownie, ju\u017c w imieniu Henryka IV, 6 pa\u017adziernika; 11 pa\u017adziernika nowy kr\u00f3l sp\u0119dzi\u0142 dzie\u0144 w towarzystwie starego i ustanowi\u0142 Order \u0141a\u017ani; 13 pa\u017adziernika 1399 zosta\u0142 ukoronowany przez Arundela w Westminsterze; mimo og\u0142oszenia amnestii dla zwolennik\u00f3w obalonego kr\u00f3la zacz\u0119\u0142y szerzy\u0107 si\u0119 spiski, a po pojawieniu si\u0119 pog\u0142osek o pr\u00f3bie zamachu na Henryka Ryszard zosta\u0142 umieszczony na zamku Pontefract w p\u0142n. Anglii i tam zmar\u0142 w niejasnych okoliczno\u015bciach (prawdopodobnie uduszony przez \u201eus\u0142u\u017cnych\u201d zausznik\u00f3w nowego kr\u00f3la) w lutym 1400; moraln\u0105 kar\u0105 za to by\u0142a konieczno\u015b\u0107 zmagania si\u0119 nowego w\u0142adcy z nieustannymi spiskami i rebeliami, wszczynanymi zar\u00f3wno przez zwolennik\u00f3w Ryszarda, jak i tych, kt\u00f3rzy poparli Henryka, ale poczuli si\u0119 zawiedzeni jego wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci\u0105 w ich nagradzaniu i obdarzaniu zaszczytami; kolejno wybuch\u0142y: rebelia walijskiego ksi\u0119cia Owena Glendowera (1400\/01), Henry\u2019ego Percy\u2019ego, zwanego \u201eGor\u0105c\u0105 Ostrog\u0105\u201d (Hotspur<\/em>) w 1403; ojca tego\u017c – hr. Northumberlanda (1405) i wiele pomniejszych; cho\u0107 wszystkie zosta\u0142y st\u0142umione – podobnie przygnieciona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c protoprotestancka i egalitarystyczna herezja lollard\u00f3w – wp\u0142yn\u0119\u0142y na wyczerpanie si\u0119 si\u0142 kr\u00f3la i zmusi\u0142y go do zaniechania wielu ambitnych plan\u00f3w, na czele z marzeniem o zorganizowaniu kolejnej krucjaty dla odbicia Grobu Pa\u0144skiego z r\u0105k niewiernych; w polityce zagranicznej utrzymywa\u0142 konsekwentnie rozejm w \u201ewojnie stuletniej\u201d z Francj\u0105, pomimo okazji do wmieszania si\u0119 w jej sprawy, jak\u0105 sprawia\u0142y wewn\u0119trzne konflikty mi\u0119dzy Armaniakami a Burgundczykami, a w 1412 zawar\u0142 nawet traktaty pokojowe w Auxerre i Bourges; na prze\u0142omie 1400\/1401 go\u015bci\u0142 w Anglii bizanty\u0144skiego cesarza Manuela II Paleologa i podarowa\u0142 mu du\u017c\u0105 sum\u0119 pieni\u0119dzy na walk\u0119 z Turkami osma\u0144skimi; od 1405 stale chorowa\u0142, tote\u017c od 1410 faktyczne rz\u0105dy sprawowa\u0142 jego syn Henryk, ksi\u0105\u017c\u0119 Walii, p\u00f3\u017aniejszy Henryk V; zmar\u0142 20 marca 1413 w opactwie westminsterskim, w komnacie zwanej Jerusalem<\/em>, wi\u0119c poniek\u0105d zgodnie z przepowiedni\u0105, \u017ce umrze w Jerozolimie; jego szcz\u0105tki nie spocz\u0119\u0142y w westminsterskiej nekropolii kr\u00f3l\u00f3w angielskich, lecz w katedrze kanterberyjskiej, nieopodal grobowca m\u0119czennika, \u015bw. Tomasza Becketa, kt\u00f3rego darzy\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105; jest tytu\u0142owym, cho\u0107 nie g\u0142\u00f3wnym, bohaterem kroniki dramatycznej w dwu cz\u0119\u015bciach Williama Shakespeare\u2019a, kt\u00f3ry wybornie odda\u0142 dramat moralny tego w\u0142adcy – cz\u0142owieka szlachetnego i rozumnego, lecz cierpi\u0105cego nieustanne wyrzuty sumienia z powodu nieprawowito\u015bci swojego panowania i odpowiedzialno\u015bci za \u015bmier\u0107 poprzednika, a st\u0105d te\u017c ukaranego i buntami poddanych, i niemo\u017cno\u015bci\u0105 zrealizowania wielkich zamiar\u00f3w.<\/p>\r\n

3 kwietnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Geisenheim (Hesja) o. Gustav Gundlach SJ<\/strong>, filozof spo\u0142eczny, socjolog i etyk, jeden z najwybitniejszych reprezentant\u00f3w katolickiej nauki spo\u0142ecznej w XX wieku; w trakcie studi\u00f3w filozoficznych na Uniwersytecie Fryburskim (we Fryburgu Bryzgowijskim) wst\u0105pi\u0142 do zakonu jezuit\u00f3w; od 1929 by\u0142 profesorem filozofii spo\u0142ecznej i etyki w jezuickiej Wy\u017cszej Szkole Filozoficzno-Teologicznej \u015aw. Jerzego we Frankfurcie nad Menem; jednocze\u015bnie od 1934 do 1962 by\u0142 profesorem Papieskiego Uniwersytetu Gregoria\u0144skiego w Rzymie; nale\u017ca\u0142 do grona najbli\u017cszych doradc\u00f3w papie\u017cy Piusa XI i Piusa XII, b\u0119d\u0105c m.in. konsultantem encykliki Quadragesimo anno<\/em> (1931); nieporozumieniami i rezygnacj\u0105 Gundlacha zako\u0144czy\u0142a si\u0119 natomiast praca nad encyklik\u0105 Mater et magistra<\/em> (1961), do kt\u00f3rej opracowania zosta\u0142 zrazu zaproszony przez papie\u017ca Jana XXIII; z powodu zdecydowanej obrony prawa do w\u0142asno\u015bci prywatnej ju\u017c w latach 50. by\u0142 kontestowany przez progresistowskich student\u00f3w Gregorianum<\/em>, kt\u00f3rzy zadawali mu pytanie \u201eskoro w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna ma tak wysok\u0105 rang\u0119, to dlaczego w Raju jej nie by\u0142o?\u201d; atakowano go r\u00f3wnie\u017c za dopuszczanie wszelkich godziwych \u015brodk\u00f3w przeciwdzia\u0142aj\u0105cych judaizacji duchowej Ko\u015bcio\u0142a i infiltracji pa\u0144stwa przez \u017cydowskich plutokrat\u00f3w lub bolszewik\u00f3w, a tak\u017ce za rozwini\u0119cie koncepcji bellum iustum <\/em>(poparte m.in. przez kard. A. Ottavianiego) w \u015bwietle stanowiska Piusa XII na temat moralnej dopuszczalno\u015bci wojny nuklearnej dla ochrony wiary chrze\u015bcija\u0144skiej oraz wolno\u015bci i godno\u015bci ludzi; Gundlach argumentowa\u0142, \u017ce B\u00f3g nie stworzy\u0142 \u015bwiata na wieczno\u015b\u0107, wi\u0119c z pewno\u015bci\u0105 kiedy\u015b i tak zako\u0144czy jego istnienie, a z drugiej strony ludzie nie decyduj\u0105 o tym, kiedy to istnienie ma si\u0119 zako\u0144czy\u0107, nale\u017cy zatem podda\u0107 si\u0119 w takiej sytuacji Bo\u017cej Opatrzno\u015bci, kt\u00f3ra zdecyduje, czy dzia\u0142ania ludzkie podejmowane w sytuacji globalnego konfliktu z u\u017cyciem broni atomowej do tego ko\u0144ca doprowadz\u0105, czy jeszcze nie; zmar\u0142 na atak serca w 1963 roku, tu\u017c po wyborze swojego wieloletniego oponenta, kardyna\u0142a Montiniego, na papie\u017ca.<\/p>\r\n

4 kwietnia<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w Collado Villlaba k. Madrytu, w wieku 76 lat (ur. 18 XII 1915), Vintil\u00c4\u0192 Horia<\/strong>, rumu\u0144sko-francusko-hiszpa\u0144sko-j\u0119zyczny pisarz (poeta, powie\u015bciopisarz, nowelista i eseista) oraz dyplomata; urodzi\u0142 si\u0119 jako Vintil\u00c4\u0192 Caftangioglu w rumu\u0144skich Multanach; uko\u0144czy\u0142 Liceum \u015aw. Sawy, a nast\u0119pnie studiowa\u0142 prawo, literatur\u0119 i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Bukareszte\u0144skim; by\u0142 uczniem wybitnego prawos\u0142awnego mistyka, teologa, poety i filozofa, zwolennika monarchii korporacyjnej Nichifora Crainica (1889-1972) oraz wsp\u00f3\u0142pracownikiem jego pisma \u201eG\u00c3\u00a2ndirea\u201d [\u201eMy\u015blenie\u201d]; jak wielu innych czo\u0142owych intelektualist\u00f3w jego pokolenia (E.M. Cioran, M. Eliade, C. Noica i in.) by\u0142 te\u017c zafascynowany charyzmatyczn\u0105 postaci\u0105 Corneliu Z. Codreanu (1899-1938) i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Legionem Micha\u0142a Archanio\u0142a, jednak po 1938 roku przeszed\u0142 do Partii Narodowo-Chrze\u015bcija\u0144skiej Alexandru C. Cuzy (1857-1947); na \u0142amach \u201eSfarm\u00c4\u0192 Piatr\u00c4\u0192\u201d zwalcza\u0142 demokracj\u0119, liberalizm, \u017cydomasoneri\u0119 oraz wyra\u017ca\u0142 prze\u015bwiadczenie, \u017ce faszyzm jest rewolucj\u0105 duchow\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 odrodzeniu Europy; w epoce Narodowego Pa\u0144stwa Legionowego i dyktatury marsz. Iona Antonescu (1940-1944) pracowa\u0142 najpierw w ministerstwie propagandy, nast\u0119pnie jako attach\u00c3\u00a9 prasowy ambasady rumu\u0144skiej w Rzymie, p\u00f3\u017aniej za\u015b w Wiedniu; gdy Rumunia odwr\u00f3ci\u0142a sojusze, zosta\u0142 internowany (sierpie\u0144 1944) przez Niemc\u00f3w i osadzony w obozie w Karpaczu; po wojnie wyjecha\u0142 wraz z \u017con\u0105 do W\u0142och, gdzie pozna\u0142 Giovanniego Papiniego (1881-1956) i zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z nim, lecz z powodu trudnej sytuacji materialnej wiosn\u0105 1948 wyjecha\u0142 do Argentyny, gdzie wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytecie w Buenos Aires oraz redagowa\u0142 neolegionowe pisma \u201eRom\u00c3\u00a2nia\u201d i \u201e\u00c3\u017dnsemn\u00c4\u0192ri\u201d [\u201eUwagi\u201d]; tymczasem w 1946 roku tzw. s\u0105d ludowy w okupowanej przez Sowiet\u00f3w Rumunii skaza\u0142 go zaocznie na 25 lat katorgi za bli\u017cej nieokre\u015blone \u201ezbrodnie wojenne\u201d (przypisano mu czyny jego brata – legionisty Gheorghe Caftangioglu) oraz \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 w s\u0142u\u017cbie faszyzmu i hitleryzmu\u2026 na niekorzy\u015b\u0107 narodu rumu\u0144skiego\u201d; w marcu 1953 wr\u00f3ci\u0142 do Europy, zamieszkuj\u0105c w Hiszpanii, a w latach 1960-1965 mieszka\u0142 w Pary\u017cu; za powie\u015b\u0107 B\u00f3g urodzi\u0142 si\u0119 na wygnaniu<\/em> otrzyma\u0142 w listopadzie 1960 Nagrod\u0119 Goncourt\u00f3w, lecz w\u00f3wczas ambasada komunistycznej Rumunii wszcz\u0119\u0142a przeciwko niemu znies\u0142awiaj\u0105c\u0105 kampani\u0119 na \u0142amach prasy lewicowej (w atakach tych wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 J.-P. Sartre), dostarczaj\u0105c jej te\u017c sfabrykowane dowody rzekomego plagiatu; jednocze\u015bnie wysy\u0142ano wobec niego sygna\u0142y, \u017ce akcja defamacyjna mog\u0142aby zosta\u0107 wstrzymana, gdyby wyrazi\u0142 si\u0119 pozytywnie na temat aktualnego re\u017cimu panuj\u0105cego w Rumunii; pisarz odm\u00f3wi\u0142 w\u00f3wczas przyj\u0119cia nagrody (kt\u00f3ra jednak, zgodnie z regulaminem jej tw\u00f3rc\u00f3w, nie mog\u0142a by\u0107 anulowana) i wyjecha\u0142 ponownie do Hiszpanii, gdzie mieszka\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia; ta sama powie\u015b\u0107 zosta\u0142a jednak nagrodzona rok p\u00f3\u017aniej we W\u0142oszech Z\u0142otym Medalem Il Conciliatore <\/em>[\u201eRozjemca\u201d]; otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c hiszpa\u0144sk\u0105 nagrod\u0119 \u201eUznanie dla ludzi z\u0142\u0105czonych z prawd\u0105\u201d (1972) oraz nagrod\u0119 \u201eDante Alighieri\u201d przyznawan\u0105 przez Florencj\u0119 (1981); rumu\u0144ska dziennikarka telewizyjna (bliska rodzinie kr\u00f3lewskiej) Marilena Rotaru (ur. 1947) w latach 1991-1996 zrealizowa\u0142a o nim serial dokumentalny Wspomnienie rumu\u0144skiego uchod\u017acy<\/em> oraz w 2002 film Powr\u00f3t Vintili Horii<\/em>; okre\u015blany jako \u201ereakcjonista\u201d, \u201eskrajny prawicowiec\u201d i \u201efaszysta\u201d, sam najch\u0119tniej nazywa\u0142 siebie \u201erycerzem rezygnacji\u201d (co jest tak\u017ce tytu\u0142em jego powie\u015bci o hospodarze mo\u0142dawskim Stefanie Wielkim), kt\u00f3rego emblematyczn\u0105 figur\u0105 by\u0142 wygnany do Dacji poeta Owidiusz, zmuszony je\u015b\u0107 \u201echleb twardy i gorzki\u201d; bohaterami jego \u201epowie\u015bci metafizycznych\u201d byli te\u017c m.in. Platon, Boecjusz, El Greco i Rilke; w stulecie urodzin pisarza, opr\u00f3cz kilku po\u015bwi\u0119conych mu sympozj\u00f3w w Hiszpanii i Rumunii, rada gminna jego rodzinnej miejscowo\u015bci Segarea nada\u0142a mu 27 listopada 2015 po\u015bmiertnie tytu\u0142 obywatela honorowego, lecz ju\u017c 10 lutego 2016 decyzja ta zosta\u0142a anulowana na \u017c\u0105danie \u017cydowskiego Instytutu Elie Wiesela.<\/p>\r\n

5 kwietnia<\/strong> 1817 urodzi\u0142 si\u0119 w Lucernie (Szwajcaria) Philipp Anton von Segesser<\/strong>, historyk i polityk katolicki, konserwatysta i ultramontanin; wyj\u0105wszy okres studi\u00f3w prawniczych i historycznych w Heidelbergu, Bonn, Berlinie i Monachium, ca\u0142e swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142 s\u0142u\u017cbie dla tego jednego z najwi\u0119kszych szwajcarskich kanton\u00f3w, kt\u00f3re pozosta\u0142y wierne katolicyzmowi; podczas szwajcarskiej wojny domowej (Sonderbundskrieg<\/em>), toczonej od 3 do 29 listopada 1847 pomi\u0119dzy kantonami protestanckimi zdominowanymi przez libera\u0142\u00f3w i kantonami katolickimi i konserwatywnymi, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 szefa operacji w sekretariacie szef\u00f3w kanton\u00f3w katolickich; w trudnym okresie po przegraniu tej wojny przez mniejszo\u015b\u0107 katolick\u0105 i przekszta\u0142ceniu lu\u017anej dot\u0105d konfederacji w pa\u0144stwo federalne, jako szef rz\u0105du kantonalnego w latach 1863-1867 i 1871-1888 zdo\u0142a\u0142 przyczyni\u0107 si\u0119 do ocalenia autonomii przez wewn\u0119trzn\u0105 integracj\u0119 kanton\u00f3w katolickich, a tak\u017ce uchroni\u0107 Lucern\u0119 przed szwajcarskimi na\u015bladowcami Bismarckowskiego Kulturkampfu<\/em>; swoje urz\u0119dowanie w 1871 rozpocz\u0105\u0142 od zg\u0142oszenia propozycji wydania zakazu dzia\u0142alno\u015bci masonerii; pocz\u0105wszy od pierwszych wybor\u00f3w do parlamentu szwajcarskiego w 1848 a\u017c do \u015bmierci by\u0142 cz\u0142onkiem federalnej Rady Narodowej; napisa\u0142 tak\u017ce wiele prac z historii Lucerny; zmar\u0142 w 1888 roku.<\/p>\r\n

6 kwietnia<\/strong> 1917 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Madrycie Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada y Sp\u00c3\u00adnola<\/strong>, filozof prawa i polityki, teoretyk prawa naturalnego, historyk my\u015bli politycznej, najwi\u0119kszy mistrz tradycjonalizmu i legitymizmu karlistowskiego; pochodzi\u0142 ze starej, szlacheckiej rodziny (pochodzenia w\u0142oskiego, z Genui) z Estremadury; jeden z jego przodk\u00f3w – El\u00c3\u00adas syn Sancha – w nagrod\u0119 za m\u0119stwo okazane podczas obl\u0119\u017cenia Bredy (1625) otrzyma\u0142 dla swoich potomk\u00f3w prawo dodawania jego imienia do nazwiska rodowego Tejada; jego rodzina by\u0142a katolicka i konserwatywna, ale nie karlistowska; nauki pobiera\u0142 w elitarnych kolegiach jezuickich, najpierw w Chamart\u00c3\u00adn, a po wyp\u0119dzeniu jezuit\u00f3w z Hiszpanii przez rz\u0105d republika\u0144ski – w Estremoz (Portugalia); przez dwa semestry studiowa\u0142 w Berlinie (1934) i Frankfurcie nad Menem (1935), a nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142 na Uniwersytet Centralny w Madrycie, gdzie studiowa\u0142 filozofi\u0119, literatur\u0119 i prawo, a w 1936 uzyska\u0142 magisterium z prawa; dok\u0142adnie w dniu wybuchu powstania narodowego (18 lipca 1936) wyjecha\u0142 z Madrytu do Frankfurtu na kursy letnie dla cudzoziemc\u00f3w, lecz ju\u017c 15 sierpnia przedosta\u0142 si\u0119 przez Pireneje do Nawarry, gdzie wst\u0105pi\u0142 do armii powsta\u0144czej; od 3 wrze\u015bnia by\u0142 artylerzyst\u0105 w dywizji gen. J.E. Vareli; 12 lutego 1937 rozpocz\u0105\u0142 kurs dla chor\u0105\u017cych piechoty w Sewilli, lecz musia\u0142 go przerwa\u0107 z powodu choroby; stopie\u0144 podporucznika uzyska\u0142 25 sierpnia tego roku; od pa\u017adziernika 1937 wyg\u0142asza\u0142 konferencje organizowane przez (powsta\u0144cze) Ministerstwo Edukacji Narodowej na uniwersytecie w Sewilli; po zako\u0144czeniu wojny obroni\u0142 doktorat i w lipcu 1939 zosta\u0142 ponownie wys\u0142any przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych na dalsze studia do Berlina, gdzie prze\u017cy\u0142 wstrz\u0105s spowodowany napa\u015bci\u0105 Niemiec na Polsk\u0119; do kraju wr\u00f3ci\u0142 w czerwcu 1940 i zosta\u0142 adiunktem Nicol\u00e1sa P\u00c3\u00a9reza Serrano (1890-1961) na Uniwersytecie Madryckim; w 1941, w wieku zaledwie 24 lat, otrzyma\u0142 katedr\u0119 filozofii prawa na Uniwersytecie w Murcji, od 1942 do 1951 zajmowa\u0142 tak\u0105 sam\u0105 katedr\u0119 na uniwersytecie w Salamance, a od 1951 do 1977 – w Sewilli (kieruj\u0105c jednocze\u015bnie katedr\u0105 historii idei i ustroj\u00f3w politycznych, odbieran\u0105 mu okresowo w ramach szykan politycznych); jesieni\u0105 1977 otrzyma\u0142 katedr\u0119 filozofii prawa na Uniwersytecie Complutense w Madrycie, lecz w lutym 1978 zmar\u0142, nie doczekawszy ko\u0144ca roku akademickiego, wskutek powik\u0142a\u0144 po nieskomplikowanej operacji przepukliny; by\u0142 zapalonym podr\u00f3\u017cnikiem, kt\u00f3ry zwiedzi\u0142 wszystkie kontynenty i wielkie archipelagi, oraz poliglot\u0105 znaj\u0105cym perfekcyjnie 12 j\u0119zyk\u00f3w oraz w r\u00f3\u017cnym stopniu dalszych 26 (w tym sanskryt, chi\u0144ski, japo\u0144ski i bantu): czyta\u0142 mi\u0119dzy innymi po polsku (zna\u0142 i ceni\u0142 polskich my\u015blicieli renesansowych), a referaty na konferencjach mi\u0119dzynarodowych wyg\u0142asza\u0142 zawsze w j\u0119zyku danego kraju; napisa\u0142 115 ksi\u0105\u017cek oraz 163 wi\u0119ksze rozprawy (niekt\u00f3re pierwotnie w j\u0119zyku w\u0142oskim, portugalskim lub niemieckim) oraz ponad 900 mniejszych tekst\u00f3w; by\u0142 inicjatorem (1972) i pierwszym prezesem Mi\u0119dzynarodowego Stowarzyszenia Jusnaturalist\u00f3w im. Filipa II, cz\u0142onkiem Akademii Nauk Spo\u0142ecznych i Politycznych w S\u00c3\u00a3o Paulo oraz Instytutu Studi\u00f3w Katalo\u0144skich, a tak\u017ce doktorem h.c. kilku uczelni, w tym Uniwersytetu Barcelo\u0144skiego i w Buenos Aires; po jego \u015bmierci wdowa, Gabriella P\u00c3\u00a8rcopo (wnuczka rektora Uniwersytetu Neapolita\u0144skiego), za\u0142o\u017cy\u0142a Fundaci\u00f3n Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada, kt\u00f3ra od 1995 wydaje roczniki (\u201eAnales\u201d); Uniwersytet Complutense przyznaje te\u017c corocznie nagrod\u0119 jego imienia w dziedzinie filozofii prawa.<\/p>\r\n

Pocz\u0105tkowo uchodzi\u0142 za czo\u0142owego (obok Juana Beneyto, Javiera Conde i Luisa Legaza Lacambry) teoretyka pa\u0144stwa narodowo-syndykalistycznego i caudillaje<\/em>, lecz \u00f3w okres \u201efaszystowski\u201d w jego my\u015bli trwa\u0142 tylko nieca\u0142e dwa lata; jego zwi\u0105zek z karlizmem rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w 1940, kiedy zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z prywatn\u0105 Academia Mella, za\u0142o\u017con\u0105 przez karlist\u0119, ks. M\u00e1xima Palomara, gdzie pozna\u0142 m.in. Rafaela Gambr\u0119 (1920-2004); w nast\u0119pstwie tego stan\u0105\u0142 w radykalnej opozycji wobec dyktatury frankistowskiej, kt\u00f3r\u0105 nazywa\u0142 w niepublikowanych pismach \u201eCaudilandi\u0105\u201d i \u201etyrani\u0105 antykatolick\u0105\u201d; w 1942 napisa\u0142 i rozpowszechnia\u0142 proklamacj\u0119 \u201eDo student\u00f3w hiszpa\u0144skich\u201d, w kt\u00f3rej wzywa\u0142 do \u201eNowego Alzamiento\u201d, aby nie posz\u0142o na marne po\u015bwi\u0119cenie w czasie Krucjaty, skonfiskowane przez re\u017cim, kt\u00f3rego \u201en\u0119dza polityczna kontrastuje z wielko\u015bci\u0105 tego, co go wy\u0142oni\u0142o\u201d; w 1945 zosta\u0142 dotkliwie pobity przez falangistowskich \u0142obuz\u00f3w w parku Retiro w pobli\u017cu jego madryckiego mieszkania; jego szczeg\u00f3lne oburzenie budzi\u0142o uzurpowanie sobie przez Franco przywileju wyznaczenia przysz\u0142ego kr\u00f3la Hiszpanii; zawsze jednak broni\u0142 kraju, ustroju i Szefa Pa\u0144stwa, ilekro\u0107 przebywa\u0142 za granic\u0105 i spotyka\u0142 si\u0119 z nagonk\u0105 \u201eantyfaszyst\u00f3w\u201d na Hiszpani\u0119; w 1949 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142redaktorem dwuj\u0119zycznego (portugalsko-kastylijskiego) kwartalnika \u201eReconquista\u201d, kt\u00f3rego za\u0142o\u017cycielem by\u0142 filozof prawa z Uniwersytetu Papieskiego w S\u00c3\u00a3o Paulo, Jos\u00c3\u00a9 Pedro Galv\u00c3\u00a3o de Sousa (1912-1992); w 1950 regent Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista), ksi\u0105\u017c\u0119 Franciszek Ksawery Burbon Parme\u0144ski (don Francisco Javier de Borb\u00f3n-Parma) powo\u0142a\u0142 go do Rady Narodowej (Consejo Nacional) Wsp\u00f3lnoty; 31 maja 1952 zredagowa\u0142 (wraz z Rafaelem Gambr\u0105 i Melchorem Ferrerem) Acto de Barcelona<\/em>, kt\u00f3rym don Javier proklamowa\u0142 (podczas Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Eucharystycznego) swoje prawa monarsze jako Ksawery I; po mianowaniu go w 1951 przez don Javiera cz\u0142onkiem Komitetu Stosunk\u00f3w Zewn\u0119trznych CT wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w Kongresie Ksi\u0105\u017c\u0105t Niemieckich i zosta\u0142 jej \u0142\u0105cznikiem z cesarzem austriackim i kr\u00f3lem W\u0119gier de iure<\/em>, arcyks. Ottonem von Habsburgiem (1912-2011); w 1952 nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z miesi\u0119cznikiem \u201eArbor\u201d, wydawanym przez \u201eneotradycjonalist\u0119\u201d Rafaela Calvo Serera (1916-1988), i z wydawnictwem Rialp, w kt\u00f3rego Bibliotece My\u015bli Wsp\u00f3\u0142czesnej opublikowa\u0142 Monarchi\u0119 tradycyjn\u0105<\/em> (a Gambra – Monarchi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i przedstawicielsk\u0105<\/em>), lecz wsp\u00f3\u0142praca ta zako\u0144czy\u0142a si\u0119, gdy Calvo Serer (i liczni inni opusdeistas<\/em>) przeszli w latach 60. na pozycje demoliberalne; po 1955 pogodzi\u0142 si\u0119 z now\u0105, \u201eposybilistyczn\u0105\u201d lini\u0105 polityczn\u0105 Wsp\u00f3lnoty, obliczon\u0105 na stopniowe porozumienie z Franco, r\u00f3wnie\u017c w kwestii sukcesji tronu; t\u0119 now\u0105 lini\u0119 sam zdefiniowa\u0142 jako uprawianie tradycjonalistycznej polityki kulturalnej w ramach systemu; id\u0105c t\u0105 drog\u0105, wynegocjowa\u0142 zgod\u0119 w\u0142adz na utworzenie w 1958 wydawnictwa Montejurra (kt\u00f3re opublikowa\u0142o ponad 20 tom\u00f3w) oraz sieci k\u00f3\u0142 (C\u00c3\u00adrculos Culturales) \u201eV\u00e1zquez de Mella\u201d, a w 1963 – Centrum Studi\u00f3w Historycznych i Politycznych \u201eGeneral Zumulac\u00e1rregui\u201d, kt\u00f3rego cotygodniowe posiedzenia odbywa\u0142y si\u0119 w \u201ere\u017cimowym\u201d Instytucie Studi\u00f3w Politycznych; zorganizowa\u0142o ono r\u00f3wnie\u017c trzy Kongresy Studi\u00f3w Tradycjonalistycznych (1964, 1971, 1983), a podczas drugiego z nich zaprezentowane zosta\u0142o zredagowane (a faktycznie napisane) przez El\u00c3\u00adasa de Tejad\u0119 \u201ekanoniczne\u201d dzie\u0142o \u00bfQu\u00c3\u00a9 es el Carlismo?<\/em>; w 1966 popar\u0142 publicznie, w przem\u00f3wieniu radiowym, ostatni\u0105 z ustaw konstytucyjnych pa\u0144stwa frankistowskiego – Ley Org\u00e1nica del Estado<\/em>; w tym okresie dosz\u0142o te\u017c do jego jedynej rozmowy w cztery oczy z Franco, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 go na konsultacj\u0119 w kwestii dynastycznej (acz z wyra\u017conej opinii, jak wiadomo, nie skorzysta\u0142); po 1962 przesta\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 w dzia\u0142alno\u015bci Wsp\u00f3lnoty, gdy\u017c jako pierwszy z karlist\u00f3w zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce przejmuj\u0105cy faktyczn\u0105 kontrol\u0119 nad ni\u0105 nast\u0119pca tronu – starszy syn Ksawerego I, don Carlos Hugo (1930-2010) – prowadzi j\u0105 ku przepa\u015bci z powodu wyznawanych przez siebie ideologicznych aberracji \u201emonarchii demokratycznej\u201d, \u201esocjalizmu samorz\u0105dowego\u201d i \u201ewolno\u015bci religijnej\u201d, co El\u00c3\u00adas de Tejada z w\u0142a\u015bciwym sobie sarkazmem kwitowa\u0142 jako carloleninismo <\/em>i carlomaoismo<\/em>; ju\u017c po upadku frankizmu zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze poprze\u0107 m\u0142odszego syna Ksawerego I, don Sixto Enrique (ur. 1940), kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 porzucony przez brata sztandar Tradycji oraz zorganizowa\u0142 Wsp\u00f3lnot\u0119 Katolicko-Monarchistyczno-Legitymistyczn\u0105 (Comuni\u00f3n Cat\u00f3lico-Mon\u00e1rquica-Legitimista), kt\u00f3ra jednak nie odegra\u0142a \u017cadnej roli politycznej; w czerwcu 1977 utworzy\u0142 wraz z dzia\u0142aczem frankistowskiego \u201ebunkra\u201d, Blasem Pi\u00c3\u00b1arem (1918-2014), Sojusz Narodowy 18 Lipca i zosta\u0142 jego kandydatem do Senatu, lecz tu\u017c przed wyborami si\u0119 wycofa\u0142.<\/p>\r\n

Fundamentem refleksji El\u00c3\u00adasa de Tejady, tak prawnej, jak i politycznej, jest antropologia filozoficzna wykluczaj\u0105ca dwie, wprawdzie przeciwstawne, lecz jednako naturalistyczne, koncepcje: optymizm i pesymizm; pierwszy, uznaj\u0105c cz\u0142owieka za istot\u0119 naturalnie dobr\u0105, prowadzi do ustanowienia systemu politycznego domagaj\u0105cego si\u0119 niczym nieskr\u0119powanej wolno\u015bci, czyli do liberalizmu, kt\u00f3rego logicznym fina\u0142em musi by\u0107 anarchizm, oraz do pojmowania prawa jako woluntaryzmu wi\u0119kszo\u015bci, co znamionuje teori\u0119 demokratyczn\u0105; drugi, bazuj\u0105cy na przekonaniu, \u017ce cz\u0142owiek jest nie tylko z natury z\u0142y, ale r\u00f3wnie\u017c zawsze sk\u0142ania si\u0119 w dzia\u0142aniu ku z\u0142emu, w konsekwencji uznania wszelkiej wolno\u015bci za niebezpieczn\u0105 musi zmierza\u0107 ku ustanowieniu organizacji politycznej gwarantuj\u0105cej, i\u017c te naturalnie z\u0142e sk\u0142onno\u015bci nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y nigdy si\u0119 uzewn\u0119trznia\u0107; to prowadzi do totalitaryzmu w r\u00f3\u017cnych postaciach (tyrania, cezaryzm, oligarchia, faszyzm, bolszewizm) oraz do pojmowania prawa jako woluntaryzmu jednostki lub nielicznej grupy; oba antropocentryzmy pope\u0142niaj\u0105, mimo tak r\u00f3\u017cnych wniosk\u00f3w, identyczny b\u0142\u0105d w za\u0142o\u017ceniu, polegaj\u0105cy na stawianiu cz\u0142owieka w centrum wszech\u015bwiata oraz ignorowania dualizmu Stw\u00f3rcy i stworzenia, a tym samym definiowaniu tego, co dobre lub z\u0142e, jedynie z punktu widzenia subiektywno\u015bci ludzkiej: \u201ez\u0142y\u201d czy \u201edobry\u201d z natury – cz\u0142owiek antropocentryst\u00f3w w ka\u017cdym wypadku jednak jest deifikowany kosztem detronizacji Boga; natomiast katolicka wizja cz\u0142owieka nie przes\u0105dza z g\u00f3ry o dobru i z\u0142u jakichkolwiek dzie\u0142 ludzkich, poniewa\u017c nie uwa\u017ca cz\u0142owieka za stw\u00f3rc\u0119 \u0142adu (kt\u00f3rego wz\u00f3r jest mu dany), tylko za istot\u0119 maj\u0105c\u0105 go rozpozna\u0107, odczyta\u0107 i realizowa\u0107 poprzez dzie\u0142a swoich r\u0105k; ponad cz\u0142owiekiem istnieje Byt Wszechmog\u0105cy (Ser todopoderoso<\/em>), b\u0119d\u0105cy \u017ar\u00f3d\u0142em i celem wszystkich rzeczy oraz ustanawiaj\u0105cy porz\u0105dek hierarchiczny (el orden jer\u00e1rquico<\/em>), kt\u00f3remu podporz\u0105dkowane s\u0105 wszystkie istoty \u017cyj\u0105ce we wszech\u015bwiecie; wszech\u015bwiat (kosmos) nie jest zatem chaosem, poniewa\u017c odzwierciedla \u0142ad wprowadzony do stworzenia i nadaj\u0105cy mu harmoni\u0119; harmonia ta posiada dwa filary: omnipotencj\u0119 przyczyny pierwszej i wolno\u015b\u0107 przyczyn wt\u00f3rnych, z czego wynika, i\u017c B\u00f3g pragnie wsp\u00f3\u0142pracy ze strony cz\u0142owieka w ramach owej harmonii powszechnej; pr\u00f3cz daru wolno\u015bci cz\u0142owiek obdarowany zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozumem po to, aby m\u00f3g\u0142 rozpozna\u0107 ten sam porz\u0105dek; cz\u0142owiek postawiony wobec tego \u0142adu, kt\u00f3rego dok\u0142adne znamiona rozpoznaje rozum, i u\u017cywaj\u0105c swojej wolno\u015bci, mo\u017ce \u00f3w \u0142ad uszanowa\u0107 b\u0105d\u017a pogwa\u0142ci\u0107 go; w pierwszym wypadku wype\u0142nia swoje przeznaczenie i spe\u0142nia czyn dobry, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z dzie\u0142em boskim; w drugim wypadku jego dzie\u0142a s\u0105 z\u0142e, bo sprzeczne z dzie\u0142em boskim, tote\u017c cz\u0142owiek zaci\u0105ga win\u0119 skutkuj\u0105c\u0105 kar\u0105; cz\u0142owiek nie jest wi\u0119c ani \u201edobry\u201d, ani \u201ez\u0142y\u201d w bezwzgl\u0119dnym sensie i raz na zawsze: b\u0119dzie on usprawiedliwiony (justo<\/em>) b\u0105d\u017a nie, w zale\u017cno\u015bci od tego, czy respektuje boski porz\u0105dek i wsp\u00f3\u0142pracuje z nim, czy te\u017c go ignoruje b\u0105d\u017a przeciwstawia si\u0119 mu; skoro zatem jedne dzia\u0142ania ludzkie sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ku temu, co dobre, inne za\u015b ku temu, co z\u0142e, skoro cz\u0142owiek mo\u017ce chcie\u0107 zar\u00f3wno dobra, jak i z\u0142a, a tak samo \u017cy\u0107 w prawdzie albo w k\u0142amstwie, to r\u00f3wnie\u017c system polityczny, odpowiedni dla tych jego r\u00f3\u017cnorakich i sprzecznych sk\u0142onno\u015bci, powinien by\u0107 tak zbudowany, aby wolno\u015b\u0107 i autorytet mog\u0142y si\u0119 wzajemnie moderowa\u0107, to znaczy, aby jego s\u0142uszna, tj. sk\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 ku dobru, wolno\u015b\u0107 by\u0142a ubezpieczona przez autorytet chroni\u0105cy j\u0105 przed zbaczaniem ku czynieniu z\u0142a, jak r\u00f3wnie\u017c przez prawo do \u201ewolno\u015bci konkretnej wewn\u0105trz konkretnego porz\u0105dku\u201d; w filozofii prawa, podejmuj\u0105c temat relacji prawa do moralno\u015bci i polityki, El\u00c3\u00adas de Tejada g\u0142osi\u0142 nadrz\u0119dno\u015b\u0107 prudentia iuris<\/em> (jurysprudencji rozumianej jako wiedza filozoficzna) nad prawnicz\u0105 wiedz\u0105 praktyczn\u0105 (\u201etechniczn\u0105\u201d) i czysto naukow\u0105; aczkolwiek jego definicja prawa jako \u201enormy politycznej o tre\u015bci etycznej\u201d przybli\u017ca si\u0119 do normatywizmu, to jednak przed konsekwencjami tego\u017c, tj. pozytywizmem prawniczym, ustrzeg\u0142o go zakorzenienie w klasycznej koncepcji prawa naturalnego; by\u0142 on jusnaturalist\u0105 ze szko\u0142y Akwinaty i scholastyk\u00f3w hiszpa\u0144skich XVI w.; prawo naturalne definiowa\u0142 jako \u201erezultat po\u0142\u0105czenia boskiej w\u0142adzy Stw\u00f3rcy z wolno\u015bci\u0105 stworze\u0144 rozumnych w dramatycznym napi\u0119ciu nadprzyrodzonego przeznaczenia (la tensi\u00f3n dram\u00e1tica de un destino trascendente<\/em>) poj\u0119tnego przez podb\u00f3j natury, kt\u00f3ra rozumuje, decyduje i nak\u0142ada osobist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 dzia\u0142ania istot stworzonych za dokonywanie rozstrzygni\u0119\u0107 w obr\u0119bie ogranicze\u0144 nakazywanych przez rozum rozpoznaj\u0105cy si\u0119 w uniwersalnym porz\u0105dku ustanowionym przez mi\u0142uj\u0105cego Boga\u201d; pierwsz\u0105 funkcj\u0105 prawa naturalnego jest bycie filozoficznym \u017ar\u00f3d\u0142em prawa, tzn. ostateczn\u0105 podstaw\u0105 prawa pozytywnego: prawo naturalne zak\u0142ada si\u0119 w naturze ludzkiej i stanowi projekcj\u0119 prawa wiecznego w rozumie ludzkim, wzbudzaj\u0105c\u0105 poruszenia woli ku w\u0142a\u015bciwym celom cz\u0142owieka, tak pozadoczesnym, jak ziemskim, koordynuj\u0105c racjonalnie swobodn\u0105 aktywno\u015b\u0107 cz\u0142owieka; zawiera ono przeto w sobie etyk\u0119 materialn\u0105 wszelkiego prawa, tzn. jest \u201ewyrazem i zbiorem zasad \u0142adu moralnego paralelnego do porz\u0105dku fizycznego \u015bwiata, pobudzaj\u0105cym do p\u0142odnego dialogu pomi\u0119dzy Stw\u00f3rc\u0105 a stworzeniem, obiektywno\u015bci\u0105 obowi\u0105zku a subiektywno\u015bci\u0105 wolno\u015bci, pryncypiami bytu a natur\u0105 ludzk\u0105\u201d; na takim modelowaniu spo\u0142ecznych instytucji cz\u0142owieka, kt\u00f3rych sprawiedliwo\u015b\u0107 unaocznia ich podporz\u0105dkowanie nakazom boskim, zasadza si\u0119 druga funkcja prawa naturalnego, kt\u00f3r\u0105 jest s\u0142u\u017cenie jako kryterium aksjologiczne praw stanowionych: ich usprawiedliwienie (justificaci\u00f3n<\/em>) ma charakter teleologiczny, przez cel, kt\u00f3remu prawa te s\u0105 podporz\u0105dkowane; podobnie jak inni przedstawiciele jusnaturalizmu hiszpa\u0144skiego swojej epoki (\u00c3\u0081lvaro d\u2019Ors, Juan Antonio Widow) i nie bez zwi\u0105zku z interpretacj\u0105 takich wyst\u0105pie\u0144 przeciwko zepsutym systemom politycznym, jak powstania wojskowe w Hiszpanii (1936) i Chile (1973), zamach na Hitlera (1944) czy cywilne powstanie w\u0119gierskie (1956), El\u00c3\u00adas de Tejada rozwa\u017ca\u0142 kwesti\u0119 praw niesprawiedliwych (leyes injustas<\/em>) oraz prawa do czynnego oporu (resistencia<\/em>) wobec tyranii; uznaj\u0105c doktryn\u0119 tyranob\u00f3jstwa (tiranicidio<\/em>) nawet za kulminacj\u0119 katolickiego prawa naturalnego (derecho natural cat\u00f3lico<\/em>), sformu\u0142owa\u0142 wszelako szereg za\u0142o\u017ce\u0144 warunkuj\u0105cych to uprawnienie: 1\/ dualizm Stw\u00f3rca – stworzenie, w ramach kt\u00f3rego to Stw\u00f3rca jest prawodawc\u0105 i s\u0119dzi\u0105; 2\/ nieograniczono\u015b\u0107 w\u0142adzy boskiej, a radykalne ograniczenie w\u0142adzy cz\u0142owieka, w\u0142adnego wprawdzie dostosowa\u0107 si\u0119 lub nie do danego przez Boga \u0142adu naturalnego, lecz niezdolnego do samodzielnego stworzenia \u0142adu moralnego; 3\/ pomi\u0119dzy uprawnieniem do rz\u0105dzenia a wykonywaniem w\u0142adzy staje norma oceniaj\u0105ca wszelkie dzia\u0142anie: prawo naturalne; 4\/ wszelki autorytet pochodzi od Boga, lecz rz\u0105dz\u0105cy traci \u00f3w autorytet, je\u015bli nie wykonuje swoich obowi\u0105zk\u00f3w; 5\/ w\u0142adca, kt\u00f3ry nie dostosowuje si\u0119 do prawa naturalnego, traci sw\u00f3j autorytet, tote\u017c poddany (el s\u00c3\u00babdito<\/em>), postawiony wobec wyboru pomi\u0119dzy pos\u0142usze\u0144stwem rz\u0105dz\u0105cemu cz\u0142owiekowi a pos\u0142usze\u0144stwem Bogu, musi pod\u0105\u017ca\u0107 za nakazami Boga; 6\/ je\u017celi w\u0142adza polityczna jest tylko si\u0142\u0105 (fuerza<\/em>) i przemoc\u0105 (violencia<\/em>), a nie s\u0142u\u017cy sprawiedliwo\u015bci, to jest tyrani\u0105; 7\/ hiszpa\u0144ska tradycja prawnonaturalna (w przeciwie\u0144stwie do my\u015bli nowoczesnej) rozr\u00f3\u017cnia precyzyjnie si\u0142\u0119 i rozum, polityczn\u0105 norm\u0119 wsp\u00f3\u0142\u017cycia i przepisy prawa; 8\/ stawianie oporu w\u0142adzy gwa\u0142c\u0105cej nakazy prawa naturalnego nie jest zwyk\u0142ym uprawnieniem cz\u0142owieka, jest obowi\u0105zkiem; a zatem – \u201edoktryna tyranob\u00f3jstwa jest najdobitniejszym (m\u00e1s acabada<\/em>) wyrazem prawa naturalnego, kosmologicznego teocentryzmu i katolickiej koncepcji \u015bwiata\u201d; w filozofii politycznej El\u00c3\u00adas de Tejada da\u0142 syntez\u0119 doktrynaln\u0105 hiszpa\u0144skiego tradycjonalizmu, ufundowan\u0105 na trzech filarach: porz\u0105dku duchowego jedno\u015bci katolickiej (unidad cat\u00f3lica<\/em>), porz\u0105dku politycznego monarchii tradycyjnej (monarqu\u00c3\u00ada tradicional<\/em>) i porz\u0105dku spo\u0142ecznego przywilej\u00f3w samorz\u0105dowych prowincji (foralismo<\/em>); jedno\u015b\u0107 katolicka oznacza nierozerwaln\u0105 wi\u0119\u017a Hiszpanii z rzymskim katolicyzmem, kt\u00f3rych stosunek ma si\u0119 jak z\u0142o\u017cenie istoty (katolicyzmu) z istnieniem (narodami Hiszpanii), skutkuj\u0105ce absolutn\u0105 wy\u0142\u0105czno\u015bci\u0105 katolickiej \u201eortodoksji publicznej\u201d; oznacza to r\u00f3wnie\u017c radykalne przeciwstawienie i separacj\u0119 od rewolucyjnej, liberalnej, egalitarnej i ostatecznie totalitarnej cywilizacji europejskiej, ignoruj\u0105cej Boga i oga\u0142acaj\u0105cej cz\u0142owieka z transcendencji – teocentrycznej cywilizacji hiszpa\u0144skiej, stanowi\u0105cej ostatni w czasach nowo\u017cytnych bastion (kwitn\u0105cej w \u015bredniowieczu i w \u201eZ\u0142otym Wieku\u201d Habsburg\u00f3w) Cristiandad<\/em> i zobowi\u0105zanej do stania si\u0119 imperium misyjnym; \u201eEuropa jest mechanizmem; to neutralizacja w\u0142adz; formalna koegzystencja wyzna\u0144; moralno\u015b\u0107 poga\u0144ska; absolutyzmy; demokracje; liberalizmy; domowe wojny nacjonalistyczne; abstrakcyjna koncepcja cz\u0142owieka; pa\u0144stwa narodowe i organizacje mi\u0119dzynarodowe; parlamentaryzm; konstytucjonalizm; zbur\u017cuazyjnienie; socjalizm; protestantyzm, republikanizm; suwerenno\u015b\u0107; kr\u00f3lowie, kt\u00f3rzy nie rz\u0105dz\u0105; indyferentyzm, ateizm i antyteizm: w sumie rewolucja<\/em>. Cristiandad<\/em>, przeciwnie, jest organizmem spo\u0142ecznym; to chrze\u015bcija\u0144ska wizja w\u0142adzy; jedno\u015b\u0107 wiary katolickiej; w\u0142adza ograniczona; krucjaty misyjne; koncepcja cz\u0142owieka jako bytu konkretnego; Kortezy autentycznie reprezentuj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, rozumian\u0105 jako cia\u0142o mistyczne; systemy wolno\u015bci konkretnych; kontynuacja historyczna przez wierno\u015b\u0107 przodkom: w sumie tradycja<\/em>\u201d; okre\u015blenie \u201emonarchia tradycyjna\u201d \u0142\u0105czy w sobie aspekt duchowy, spo\u0142eczny i polityczny; oznacza ono monarchi\u0119, kt\u00f3ra jest koniecznie: katolicka, apostolska, federatywna, reprezentatywna (w sensie reprezentacji organicznej, a nie atomistycznej – cia\u0142 spo\u0142ecznych, a nie jednostek) i legitymistyczna – lecz nie tylko w sensie dynastycznej \u201eprawowito\u015bci pochodzenia\u201d (legitimidad de origen<\/em>), ale r\u00f3wnie\u017c \u201eprawowito\u015bci wykonywania\u201d (legitimidad de ejercicio<\/em>) w\u0142adzy w duchu pos\u0142usze\u0144stwa nakazom prawa Bo\u017cego i naturalnego oraz prawom historycznym ojczyzny, prowincji i innych cia\u0142 po\u015brednicz\u0105cych; El\u00c3\u00adas de Tejada odrzuca zdecydowanie ca\u0142\u0105 (zapocz\u0105tkowan\u0105 przez Machiavellego i Bodina) nowo\u017cytn\u0105 koncepcj\u0119 w\u0142adzy politycznej (poder pol\u00c3\u00adtico<\/em>), jako unifikuj\u0105cej i wszechobecnej aktywno\u015bci rz\u0105du centralnego, b\u0119d\u0105c\u0105 negacj\u0105 zasady tradycyjnej, i\u017c \u201ew\u0142adza polityczna nie jest niczym wi\u0119cej, jak sternikiem (el rector<\/em>), kt\u00f3ry koordynuje funkcjonowanie ca\u0142o\u015bci organizmu wsp\u00f3lnotowego, sk\u0142ania ku sobie wole indywidualne i harmonizuje r\u00f3\u017cne sektory bytu zbiorowego\u201d; wyklucza to zar\u00f3wno monarchi\u0119 absolutystyczn\u0105, kt\u00f3ra monarch\u0119 doczesnego czyni nieznaj\u0105cym \u017cadnych ogranicze\u0144 swojej w\u0142adzy \u201esuwerenem\u201d, podczas gdy winien on by\u0107 tylko, sprawuj\u0105cym w\u0142adz\u0119 najwy\u017csz\u0105 w porz\u0105dku politycznym, ziemskim Wikariuszem prawdziwego, Boskiego Suwerena, jak i zlaicyzowan\u0105 monarchi\u0119 liberaln\u0105 (w tym sensie \u201ekonstytucyjn\u0105\u201d i parlamentarn\u0105), kt\u00f3ra z kolei pozbawia kr\u00f3la realnej w\u0142adzy, a wi\u0119c i mo\u017cliwo\u015bci wykonywania celu rz\u0105dzenia; monarchia tradycyjna jest natomiast monarchi\u0105 \u201eograniczon\u0105\u201d (limitada<\/em>) – przez autorytet Ko\u015bcio\u0142a w materii moralnej i przez egzystencj\u0119 samowystarczalnego spo\u0142ecze\u0144stwa w prawach konstytucyjnych; tradycjonalizm by\u0142by jednak kaleki, gdyby nie oznacza\u0142 przywr\u00f3cenia historycznego foralizmu, kt\u00f3rym przez wieki \u017cy\u0142y narody hiszpa\u0144skie, ciesz\u0105c si\u0119 rozlicznymi fueros<\/em> (przywilejami) i libertades<\/em> (wolno\u015bciami), nale\u017cnymi wsp\u00f3lnotom rodzinnym, lokalnym, municypalnym i prowincjonalnym; to te cia\u0142a spo\u0142eczne, z\u0142\u0105czone wsp\u00f3lno\u015bci\u0105 katolickiej wiary (la fe<\/em>) i wierno\u015bci (la fidelidad<\/em>) katolickiemu kr\u00f3lowi, tworz\u0105 \u201emistyczne cia\u0142o polityczne\u201d (cuerpo m\u00c3\u00adstico pol\u00c3\u00adtico<\/em>) monarchii chrze\u015bcija\u0144skiej na podstawie zasady pomocniczo\u015bci (principio de subsidariedad<\/em>); jedynie reprezentacja tych spo\u0142eczno\u015bci wyra\u017ca – w przeciwie\u0144stwie do opartej o b\u0142\u0119dn\u0105 antropologi\u0119 reprezentacji (egalitarnych) jednostek – spo\u0142eczn\u0105 koncepcj\u0119 cz\u0142owieka jako osoby konkretnej, b\u0119d\u0105cej obrazem Boga, \u017cyj\u0105cej w zgodzie ze swoj\u0105 natur\u0105, w historii i w spo\u0142ecze\u0144stwie, we wsp\u00f3lnotach, w kt\u00f3rych z urodzenia musi zaj\u0105\u0107 swoje miejsce i gra\u0107 przypisan\u0105 jej rol\u0119; w tym kontek\u015bcie (pomocniczo\u015bci, samorz\u0105dno\u015bci i regionalizmu) El\u00c3\u00adas de Tejada przywr\u00f3ci\u0142 te\u017c i konsekwentnie stosowa\u0142 tradycyjne poj\u0119cie \u201eHiszpanij\u201d w liczbie mnogiej (Las Espa\u00c3\u00b1as<\/em>, a nie La Espa\u00c3\u00b1a<\/em>), czyli wszystkich historycznych Koron i prowincji, tak na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim, jak i wicekr\u00f3lestw Hispanoameryki.<\/p>\r\n

10 kwietnia<\/strong> 1817 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Nowo-Aksakowie (Gubernia Orenburska na Uralu) Konstantin <\/strong>Siergiejewicz Aksakow<\/strong> [\u00d0\u0161\u00d0\u00be\u00d0\u00bd\u00d1\u0081\u00d1\u201a\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd\u00d1\u201a\u00d0\u00b8\u00d0\u00bd \u00d0\u00a1\u00d0\u00b5\u00d1\u20ac\u00d0\u00b3\u00d0\u00b5\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u0090\u00d0\u00ba\u00d1\u0081\u00d0\u00b0\u00d0\u00ba\u00d0\u00be\u00d0\u00b2<\/em>], publicysta, historyk, krytyk literacki, j\u0119zykoznawca i poeta; syn prozaika Siergieja (1791-1859) i starszy brat poety Iwana (1823-1886) Aksakow\u00f3w – wybitnych s\u0142owianofil\u00f3w i sam r\u00f3wnie\u017c s\u0142owianofil; w 1832 rozpocz\u0105\u0142 studia filozoficzne i historyczne na Uniwersytecie Moskiewskim; pocz\u0105tkowo, wraz z innym z \u201em\u0142odszych s\u0142owianofili\u201d, Jurijem Samarinem (1819-1876), by\u0142 zafascynowanym filozofi\u0105 Hegla \u201eprawos\u0142awnym heglist\u0105\u201d, lecz od 1840 uzna\u0142, \u017ce heglizm jest nie do pogodzenia ze s\u0142owianofilstwem; w obszarze tego nurtu reprezentowa\u0142 tendencj\u0119 skrajnie idealizuj\u0105c\u0105 lud: chc\u0105c zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do niego, w\u0119drowa\u0142 po kraju ubrany w ch\u0142opsk\u0105 sukman\u0119 i starorusk\u0105 \u201emurmo\u0142k\u0119\u201d (czapk\u0119 noszon\u0105 ongi\u015b faktycznie przez bojar\u00f3w), co jednak sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 fatalnych nieporozumie\u0144, gdy\u017c lud (wedle relacji Piotra Czaadajewa) bra\u0142 go za Persa; w 1855 napisa\u0142 – adresowany do nowego cesarza, Aleksandra II – memoria\u0142 O stanie wewn\u0119trznym Rosji<\/em>, w kt\u00f3rym postulowa\u0142 powr\u00f3t \u015bredniowiecznego idea\u0142u wsp\u00f3lnoty gminnej (obszczyny), opartej wy\u0142\u0105cznie na zaufaniu i jednomy\u015blno\u015bci, kt\u00f3rej nie powinny gwarantowa\u0107 \u017cadne konwencje prawne (\u201eGwarancja to z\u0142o. Tam, gdzie jest ona potrzebna, nie ma dobra; a \u017cycie, w kt\u00f3rym nie ma dobra, niechaj si\u0119 lepiej rozpada, ni\u017cby mia\u0142o trwa\u0107 przy pomocy z\u0142a.\u201d), bez pa\u0144szczyzny i ze starorusk\u0105 \u201ewolno\u015bci\u0105 wewn\u0119trzn\u0105\u201d (czyli od polityki), opartej na \u201eprawdzie wewn\u0119trznej\u201d, przy zachowaniu przez monarch\u0119 pe\u0142nej suwerenno\u015bci i decyzyjnej samodzielno\u015bci w polityce zagranicznej; stosunki mi\u0119dzy \u201eziemi\u0105\u201d (czyli wsp\u00f3lnot\u0105 ludow\u0105) a w\u0142adz\u0105 winny opiera\u0107 si\u0119 na zasadzie ca\u0142kowitej nieingerencji wzajemnej; pa\u0144stwo dobrowolnie zasi\u0119ga\u0142oby rady ludu na soborach ziemskich, ale decyzje powinny zapada\u0107 na mocy niczym nieskr\u0119powanej woli monarszej; do ko\u0144ca \u017cycia by\u0142 inwigilowany przez policj\u0119 polityczn\u0105; zmar\u0142 w 1860 roku na greckiej wyspie Zakynthos.<\/p>\r\n

11 kwietnia<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Ferreux-Quincey (Szampania), w wieku 89 lat (ur. 3 I 1918), Marcel Ch\u00c3\u00a9reil de la Rivi\u00c3\u00a8re<\/strong>, dziennikarz i dzia\u0142acz rojalistyczny i nacjonalistyczny; pochodzi\u0142 z Nantes, by\u0142 zamo\u017cnym przemys\u0142owcem z bran\u017cy nieruchomo\u015bci oraz cz\u0142onkiem Towarzystwa Studi\u00f3w nad Ustrojami Spo\u0142ecznymi; w 1985 za\u0142o\u017cy\u0142 efemeryczn\u0105 \u201eChronique de droite\u201d [\u201eKronika Prawicy\u201d], a w latach 1986-1991 wydawa\u0142 dwumiesi\u0119cznik \u201eLa France monarchiste et l\u00c3\u00a9gitimiste\u201d, jako organ Ruchu Francja i Kr\u00f3lestwo (Mouvement France et Royaut\u00c3\u00a9); przez wiele lat by\u0142 legitymist\u0105 popieraj\u0105cym ksi\u0119cia Andegawenii i Kadyksu (Alfonsa II de iure<\/em>), lecz p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142 zdanie i zacz\u0105\u0142 lansowa\u0107 ks. Sykstusa Henryka Burbon-Parma (prawowitego dziedzica koron hiszpa\u0144skich, kt\u00f3ry jednak do tronu francuskiego nigdy pretensji nie zg\u0142asza\u0142); by\u0142 wielokrotnie kandydatem Frontu Narodowego w r\u00f3\u017cnych wyborach.<\/p>\r\n

13 kwietnia<\/strong> 1742 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Castres (Oksytania), a 15 czerwca 1817 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, Antoine Sabatier de Castres<\/strong>, dziennikarz, leksykograf i pisarz; uczy\u0142 si\u0119 w seminarium w rodzinnym mie\u015bcie, lecz uciek\u0142 ze\u0144 po otrzymaniu tonsury, pomimo braku \u015bwi\u0119ce\u0144 otrzyma\u0142 pozwolenie u\u017cywania tytu\u0142u ksi\u0119\u017cowskiego (abb\u00c3\u00a9<\/em>); od 1766 przebywa\u0142 w Pary\u017cu, gdzie wszed\u0142 w kr\u0105g \u201epartii filozof\u00f3w\u201d (les philosophes<\/em>), maj\u0105c za protektora zw\u0142aszcza deist\u0119 i materialist\u0119 Helwecjusza (1715-1771), lecz p\u00f3\u017aniej zacz\u0105\u0142 broni\u0107 religii, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z \u201eL\u2019Ami de la R\u00c3\u00a9ligion\u201d; po wybuchu rewolucji zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z antyrewolucyjnym \u201eJournal politique et national\u201d Rivarola (1753-1801), lecz po aresztowaniu ks. J.-S. Maury\u2019ego (1746-1817) wyemigrowa\u0142, aby \u201eunikn\u0105\u0107 latarni\u201d, do Brukseli; cesarz rzymsko-niemiecki Leopold II zaprosi\u0142 go do Wiednia, gdzie sp\u0119dzi\u0142 cztery lata; pobyt zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niefortunnie, gdy\u017c profesor Uniwersytetu Wiede\u0144skiego Joseph de Sonnefels oskar\u017cy\u0142 go o bycie agentem Konwentu, tote\u017c przez kilka miesi\u0119cy by\u0142 wi\u0119ziony; po kilkuletniej tu\u0142aczce po Niemczech w 1803 osiad\u0142 na sta\u0142e w Hamburgu, gdzie pisa\u0142 pamflety antyrewolucyjne; po Restauracji powr\u00f3ci\u0142 do Francji i w nagrod\u0119 za bronienie sprawy monarszej otrzyma\u0142 od kr\u00f3la Ludwika XVIII emerytur\u0119 (kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za niewsp\u00f3\u0142miernie nisk\u0105 w stosunku do us\u0142ug, kt\u00f3re odda\u0142); do historii przeszed\u0142 jako jeden z \u201edoktor\u00f3w mniejszych\u201d kontrrewolucji, znany przede wszystkim jako krytyk przedspo\u0142ecznego \u201estanu natury\u201d, kt\u00f3rego nie negowa\u0142, lecz zwraca\u0142 uwag\u0119 na jego mizeri\u0119 (\u201eLudzie rodz\u0105 si\u0119 nadzy, a cywilizacja ich odziewa; rodz\u0105 si\u0119 zwierz\u0119tami, a ona czyni z nich ludzi; rodz\u0105 si\u0119 ciemni i dzicy, a ona ich poucza i ob\u0142askawia\u201d); J.-J. Rousseau zreszt\u0105 oszcz\u0119dza\u0142, uwa\u017caj\u0105c go za w gruncie rzeczy przychylnego religii i monarchii, natomiast zdecydowanie zwalcza\u0142 Woltera i innych o\u015bwieceniowych \u201eszyderc\u00f3w\u201d oraz libertyn\u00f3w.<\/p>\r\n

18 kwietnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Bourbon-Lancy (Sa\u00c3\u00b4ne-et-Loire, Burgundia-Franche-Comt\u00c3\u00a9) Fran\u00c3\u00a7ois Camille Bernard de Vaulx<\/strong>, pisarz, dziennikarz i dzia\u0142acz rojalistyczny; pochodzi\u0142 ze szlachty burgundzkiej, od wiek\u00f3w dostarczaj\u0105cej monarchii oficer\u00f3w, a Ko\u015bcio\u0142owi kap\u0142an\u00f3w; przygotowywa\u0142 si\u0119 do studi\u00f3w wojskowych w Saint-Cyr, lecz z powod\u00f3w zdrowotnych nie m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 w armii; w 1915 rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na Sorbonie (uwie\u0144czone doktoratem), podczas kt\u00f3rych zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z Action fran\u00c3\u00a7aise i wkr\u00f3tce zosta\u0142 sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem jej dziennika; przez pewien czas by\u0142 sekretarzem katolickiego polityka Federacji Republika\u0144skiej, Louisa Marina (1871-1960), a od kwietnia 1917 do 1929 – Charlesa Maurrasa; w latach 30. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 nie tylko z \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c z \u201eRevue universelle\u201d, \u201eCandide\u201d i \u201eJe suis partout\u201d [\u201eJestem wsz\u0119dzie\u201d]; w marcu 1940 opublikowa\u0142 u Fayarda komentowan\u0105 antologi\u0119 tekst\u00f3w Josepha de Maistre\u2019a; w latach 1940-1943 by\u0142 radc\u0105 w ministerstwie finans\u00f3w Pa\u0144stwa Francuskiego (\u00c3\u2030tat Fran\u00c3\u00a7ais); w establishmencie Vichy by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych oponent\u00f3w uleg\u0142ego wobec Niemc\u00f3w Pierre\u2019a Lavala; w 1968 opublikowa\u0142 opart\u0105 na w\u0142asnych wspomnieniach biografi\u0119 Maurrasa; zmar\u0142 w 1976 roku.<\/p>\r\n

19 kwietnia<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Bad Honnef (Nadrenia P\u00f3\u0142nocna-Westfalia), w wieku 91 lat (ur. 5 I 1876), Konrad <\/strong>Hermann Josef Adenauer<\/strong>, prawnik i polityk katolicki; pochodzi\u0142 ze skromnej rodziny urz\u0119dniczej; studia prawnicze i nauk o pa\u0144stwie, odbywane we Fryburgu, Bonn i Monachium, uwie\u0144czy\u0142 doktoratem; nale\u017ca\u0142 do studenckich organizacji katolickich, a w 1906 zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z parti\u0105 niemieckich katolik\u00f3w Centrum (Zentrum); wybrany w tym samym roku do rady miejskiej Kolonii, trzy lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 pierwszym radnym (zast\u0119pc\u0105 nadburmistrza), a w 1917 – nadburmistrzem tej metropolii, kt\u00f3r\u0105 rz\u0105dzi\u0142 do 1933, ciesz\u0105c si\u0119 opini\u0105 znakomitego administratora, dba\u0142ego o potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w; r\u00f3wnocze\u015bnie w latach 1917-1918 zasiada\u0142 w pruskiej Izbie Pan\u00f3w, a od 1920 by\u0142 prezydentem Pruskiej Rady Stanu; dwukrotnie (1920, 1926) proponowano mu urz\u0105d kanclerza, lecz za ka\u017cdym razem odmawia\u0142, nie chc\u0105c stawa\u0107 na czele rz\u0105d\u00f3w zale\u017cnych od zmiennej wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej; w dwa miesi\u0105ce po doj\u015bciu A. Hitlera do w\u0142adzy, a bezpo\u015brednio po demonstracyjnej odmowie wywieszenia na kolo\u0144skim ratuszu flagi ze swastyk\u0105 i powitania kanclerza wizytuj\u0105cego miasto, zosta\u0142 pozbawiony (marzec 1933) wszystkich urz\u0119d\u00f3w publicznych; okres III Rzeszy sp\u0119dzi\u0142 na og\u00f3\u0142 wzgl\u0119dnie spokojnie, w zaciszu domowym i hoduj\u0105c r\u00f3\u017ce, niemniej dwukrotnie by\u0142 uwi\u0119ziony: kr\u00f3cej (przez dwa dni) po tzw. nocy d\u0142ugich no\u017cy (1934), d\u0142u\u017cej – bo do listopada 1944 i wraz z (drug\u0105) \u017con\u0105, kt\u00f3ra przyp\u0142aci\u0142a to chorob\u0105 i \u015bmierci\u0105 kilka lat p\u00f3\u017aniej – po zamachu p\u0142k. Clausa von Stauffenberga (z kt\u00f3rym nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego, bo nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w konspiracj\u0119 i spiski); po kl\u0119sce Niemiec wr\u00f3ci\u0142 zrazu na urz\u0105d nadburmistrza Kolonii, lecz mimo poparcia Amerykan\u00f3w zosta\u0142 zdymisjonowany (z powodu \u201enieprzydatno\u015bci na urz\u0119dzie\u201d) przez wrogich mu Brytyjczyk\u00f3w, rz\u0105dz\u0105cych t\u0105 stref\u0105 okupacyjn\u0105; 2 wrze\u015bnia 1945 zosta\u0142 cz\u0142onkiem-za\u0142o\u017cycielem Partii Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej (PCD) w Nadrenii, a w grudniu tego samego roku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w zje\u017adzie za\u0142o\u017cycielskim i zosta\u0142 wybrany przewodnicz\u0105cym Unii Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej (CDU) w brytyjskiej strefie okupacyjnej; jako przewodnicz\u0105cy (od 1 lipca 1948) Rady Parlamentarnej rz\u0105d\u00f3w krajowych ostro skrytykowa\u0142 w\u0142adze okupacyjne za rabunkow\u0105 gospodark\u0119; po utworzeniu (7 wrze\u015bnia 1949) Republiki Federalnej Niemiec i wyborach do Bundestagu, w kt\u00f3rych CDU otrzyma\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 mandat\u00f3w, zosta\u0142 wybrany, wi\u0119kszo\u015bci\u0105 jednego g\u0142osu (w\u0142asnego), 15 wrze\u015bnia kanclerzem RFN; piastowa\u0142 ten urz\u0105d nieprzerwanie do 16 pa\u017adziernika 1963, kiedy ust\u0105pi\u0142 z powodu stanu zdrowia i podesz\u0142ego wieku; bez w\u0105tpienia by\u0142 prawdziwym m\u0119\u017cem stanu, kt\u00f3ry wyprowadzi\u0142 Niemcy z najwi\u0119kszej (i zawinionej przez nich samych) katastrofy w ich dziejach oraz stworzy\u0142 podwaliny ich obecnej pot\u0119gi; w sensie ideowym by\u0142 konserwatywnym chadekiem, akceptuj\u0105cym formaln\u0105 demokracj\u0119 \u201ez autorytetem\u201d opartym na XIX-wiecznej tradycji \u201epa\u0144stwa zwierzchniego\u201d i zasadach chrze\u015bcija\u0144skiej nauki moralnej (z czego nie zosta\u0142o ju\u017c nic).<\/p>\r\n

28 kwietnia<\/strong> 1442 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Rouen (Normandia) Edward York, znany p\u00f3\u017aniej jako kr\u00f3l Anglii i pan (lord<\/em>) Irlandii Edward IV <\/strong>od 4 marca 1461 do 31 pa\u017adziernika 1470 oraz ponownie od 11 kwietnia 1471 do \u015bmierci (9 IV 1483); by\u0142 drugim synem (i pierwszym, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 dzieci\u0144stwo) Ryszarda Plantageneta, 3. ksi\u0119cia Yorku, urodzonym w czasie, gdy jego ojciec by\u0142 namiestnikiem okupowanych przez Anglik\u00f3w ziem francuskich; od ko\u0144ca lat 50. bra\u0142 udzia\u0142 w walkach swego ojca (\u201eWojna Dw\u00f3ch R\u00f3\u017c\u201d) z Lancasterami – stronnikami kr\u00f3lowej Ma\u0142gorzaty Andegawe\u0144skiej (1430-1482), sprawuj\u0105cej faktyczne rz\u0105dy w imieniu swego m\u0119\u017ca, chorego na umy\u015ble Henryka VI; w 1460 zosta\u0142 potr\u00f3jnym hrabi\u0105 (Cambridge, Marchii i Ulsteru); po \u015bmierci swego ojca w bitwie pod Wakefield (30 grudnia 1460) zosta\u0142 4. ksi\u0119ciem Yorku i zg\u0142osi\u0142 pretensje do korony angielskiej (uzasadnione, gdy\u017c Yorkowie mieli pierwsze\u0144stwo w precedencji do tronu przed Lancasterami, nadto za\u015b syn Ma\u0142gorzaty – Edward Westminster (1453-1471) – cho\u0107 uznany przez Henryka VI, by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 b\u0119kartem); pomimo kl\u0119ski sprzyjaj\u0105cego mu 16. hr. Warwick (Richarda Neville\u2019a, zw. The Kingmaker<\/em>) pod St Albans (22 lutego 1461), z resztk\u0105 jego armii wkroczy\u0142 do Londynu, witany entuzjastycznie przez mieszka\u0144c\u00f3w, i zosta\u0142 og\u0142oszony kr\u00f3lem; 29 marca 1461 zada\u0142 druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119 – dowodzonej przez Henryka Beauforta, 3. ksi\u0119cia Somerset – armii Lancaster\u00f3w pod Towton; 28 czerwca 1461 koronowa\u0142 si\u0119 w Westminsterze; przez nast\u0119pne lata Yorkowie likwidowali kolejne twierdze Lancaster\u00f3w, a w 1465 wpad\u0142 w ich r\u0119ce Henryk VI, nast\u0119pnie osadzony w Tower; w tym samym czasie nar\u00f3s\u0142 konflikt pomi\u0119dzy nim a Warwickiem, spodziewaj\u0105cym si\u0119, \u017ce kr\u00f3l b\u0119dzie jego marionetk\u0105, w czym si\u0119 przeliczy\u0142, aczkolwiek sp\u00f3r rozpocz\u0105\u0142 si\u0119, gdy Warwick zamierza\u0142 o\u017ceni\u0107 w\u0142adc\u0119 z ksi\u0119\u017cniczk\u0105 francusk\u0105, Edward za\u015b oznajmi\u0142 (przed parlamentem), \u017ce jest ju\u017c \u017conaty z (nier\u00f3wn\u0105 mu stanem) lady El\u017cbiet\u0105 Woodville; panoszenie si\u0119 plebejskich krewniak\u00f3w kr\u00f3lowej na dworze irytowa\u0142o nie tylko ura\u017conego Warwicka, ale r\u00f3wnie\u017c m\u0142odszego brata kr\u00f3la, Jerzego, ksi\u0119cia Clarence, a\u017c ostatecznie w 1469 wybuch\u0142 otwarty bunt, wzniecony przez niejakiego Robina z Redesdale (jak si\u0119 potem okaza\u0142o, oficera Warwicka); Warwick i Clarence wprowadzili kr\u00f3la w b\u0142\u0105d co do rozmiar\u00f3w rebelii oraz zacz\u0119li rozpowszechnia\u0107 plotki o nie\u015blubnym pochodzeniu Edwarda IV, co automatycznie czyni\u0142o(by) Clarence\u2019a prawowitym kr\u00f3lem; po otwartej zdradzie Warwicka i Clarence\u2019a, w bitwie pod Edgecote Moor (26 lipca 1469) kr\u00f3l zosta\u0142 pokonany i dosta\u0142 si\u0119 do niewoli; plany zast\u0105pienia go przez Clarence\u2019a spali\u0142y jednak na panewce, gdy\u017c wierno\u015bci Edwardowi dochowali jego najm\u0142odszy brat, Ryszard ksi\u0105\u017c\u0119 Gloucester (p\u00f3\u017aniejszy Ryszard III), oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 baron\u00f3w; po zebraniu armii Ryszard uwolni\u0142 kr\u00f3la, a Warwick i Clarence, uznani za zdrajc\u00f3w, uciekli do Francji, kt\u00f3rej kr\u00f3l Ludwik XI nak\u0142oni\u0142 Warwicka do pogodzenia si\u0119 z Ma\u0142gorzat\u0105 Andegawe\u0144sk\u0105 (czego r\u0119kojmi\u0105 sta\u0142y si\u0119 zar\u0119czyny c\u00f3rki Warwicka z Edwardem Westminsterem); jesieni\u0105 1470 Warwick ze stronnikami Lancaster\u00f3w wyl\u0105dowa\u0142 w Anglii i zdoby\u0142 Londyn, osadzaj\u0105c na tronie ponownie Henryka VI; opuszczony przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich stronnik\u00f3w Edward uciek\u0142 wraz z Ryszardem do Burgundii, gdzie zyska\u0142 wsparcie od jej ksi\u0119cia Karola Zuchwa\u0142ego, co pozwoli\u0142o mu wyl\u0105dowa\u0107 wraz z armi\u0105 w Anglii ju\u017c w marcu 1471; przy poparciu Clarence\u2019a, kt\u00f3ry przeszed\u0142 na jego stron\u0119, wkroczy\u0142 do Londynu, a w walnej rozprawie pod Barnet (14 kwietnia 1471) zada\u0142 kl\u0119sk\u0119 armii Warwicka, kt\u00f3ry poleg\u0142 na polu bitwy; nieca\u0142y miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej (4 maja 1471) rozgromi\u0142 te\u017c pod Tewkesbury – dowodzon\u0105 przez Somerseta – armi\u0119 Ma\u0142gorzaty i Westminstera (zabitego przez Clarence\u2019a); uwi\u0119zi\u0142 Ma\u0142gorzat\u0119 i jej synow\u0105, a 21 maja na jego rozkaz zosta\u0142 zg\u0142adzony Henryk VI (oficjalnie og\u0142oszono zgon z przyczyn naturalnych); od tego czasu do ko\u0144ca jego panowania w Anglii panowa\u0142 ju\u017c pok\u00f3j wewn\u0119trzny, cho\u0107 bru\u017adzi\u0142 przeciw niemu ponownie Clarence, co zako\u0144czy\u0142o si\u0119 dla\u0144 tragicznie (18 lutego 1478 zosta\u0142 utopiony w beczce ma\u0142mazji), a od nieudanej wyprawy do Francji w 1475 – r\u00f3wnie\u017c zewn\u0119trzny, wyj\u0105wszy interwencj\u0119 Gloucestera w Szkocji w 1482; drugie panowanie Edwarda IV by\u0142o okresem wyj\u0105tkowo pomy\u015blnym w burzliwej historii XV-wiecznej Anglii, przynosz\u0105c rozw\u00f3j gospodarczy wraz ze wzrostem zamo\u017cno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa oraz kulturalny; za jego panowania wydrukowana zosta\u0142a pierwsza ksi\u0105\u017cka na wyspie (podr\u0119cznik do gry w szachy); w parze z zaletami Edwarda jako w\u0142adcy i jego urod\u0105 (by\u0142 uwa\u017cany za najprzystojniejszego m\u0119\u017cczyzn\u0119 swoich czas\u00f3w) nie sz\u0142y cechy charakteru i cnoty moralne: prowadzi\u0142 hedonistyczny i rozwi\u0105z\u0142y tryb \u017cycia (najs\u0142ynniejsz\u0105 z jego kochanek by\u0142a – \u201eta najweselsza w ca\u0142ym kr\u00f3lestwie\u201d, jak sam mawia\u0142 – c\u00f3rka kupca, Jane Shore), co doprowadzi\u0142o go do zguby, gdy\u017c, jak zanotowa\u0142 kronikarz, zmar\u0142 \u201ewskutek ob\u017carstwa, przepicia i nadmiernego folgowania sobie z kobietami\u201d.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d maj 2017<\/h2>\r\n

10 maja<\/strong> 1817 roku zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 70 lat (ur. 28 VI 1746), ks. abp Jean-Sifrein kard. Maury<\/strong>, duchowny, polityk i pisarz; pochodzi\u0142 ze skromnej rodziny ubogiego szewca, lecz wcze\u015bnie objawi\u0142 zdolno\u015bci intelektualne i wst\u0105pi\u0142 do seminarium duchownego w Awinionie; w 1766 przyby\u0142 szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia w Pary\u017cu i zdoby\u0142 natychmiast uznanie mowami \u017ca\u0142obnymi na cze\u015b\u0107 delfina Francji, ks. Ludwika Ferdynanda (1729-1765), i ksi\u0119cia Lotaryngii (ekskr\u00f3la Polski Stanis\u0142awa I Leszczy\u0144skiego) Stanis\u0142awa Dobroczynnego (1677-1766); w 1767 zosta\u0142 mianowany subdiakonem w diecezji Meaux i otrzyma\u0142 nagrod\u0119 Akademii Francuskiej za Pochwa\u0142\u0119 Karola V, kr\u00f3la Francji<\/em>; w 1769 przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie, a trzy lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 kanonikiem w diecezji Lombez; uznanie, r\u00f3wnie\u017c ze strony kr\u00f3la Ludwika XVI, przynios\u0142y mu panegiryki \u015bw. Ludwika i \u015bw. Augustyna (oba wyg\u0142oszone w Akademii); w 1781 zosta\u0142 mianowany przeorem w diecezji Noyon, a 27 stycznia 1785 zosta\u0142 przyj\u0119ty do Akademii Francuskiej; wybrany w 1789 na deputowanego Stanu Pierwszego jako reprezentant baliwatu w P\u00c3\u00a9ronne do Stan\u00f3w Generalnych, po buncie deputowanych i samowolnym przekszta\u0142ceniu si\u0119 reprezentacji stanowej w Zgromadzenie Narodowe da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako jeden z najodwa\u017cniejszych orator\u00f3w kontrrewolucyjnych: broni\u0142 praw duchowie\u0144stwa i szlachty oraz w\u0142adzy papieskiej, protestowa\u0142 przeciwko Konstytucji cywilnej kleru, przeciwstawia\u0142 si\u0119 emancypacji \u017cyd\u00f3w, \u015bciera\u0142 si\u0119 z hr. Mirabeau; zagro\u017cony \u015bmierci\u0105, po rozwi\u0105zaniu Konstytuanty emigrowa\u0142 do Koblencji, a nast\u0119pnie do Rzymu; 1 maja 1792 otrzyma\u0142 sakr\u0119 arcybiskupa in partibus<\/em> Nicei i zosta\u0142 mianowany ambasadorem papie\u017ca na elekcj\u0119 cesarsk\u0105 we Frankfurcie nad Menem; 21 lutego 1794 otrzyma\u0142 od Piusa VI kapelusz kardynalski i zosta\u0142 mianowany bpem tytularnym Montefiascone i Corneto; po \u015bmierci papie\u017ca odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 podczas konklawe w Wenecji, zg\u0142aszaj\u0105c kandydatur\u0119 bpa Imoli, Barnaby Ludwika hr. Chiaromonti, kt\u00f3ry po wybraniu go (14 marca 1800) przybra\u0142 imi\u0119 Piusa VII; nieustraszony podczas rewolucji, okaza\u0142 s\u0142abo\u015b\u0107 wobec bonapartystycznej uzurpacji: dokona\u0142 ralliement<\/em> do cesarstwa, wspiera\u0142 Napoleona w kazaniach i listach pasterskich; zosta\u0142 mianowany senatorem (1806), kapelanem \u201ekr\u00f3la Westfalii\u201d (Hieronima Bonapartego), hrabi\u0105 cesarstwa (1810) i wreszcie – mimo sprzeciwu papie\u017ca, kt\u00f3ry zabroni\u0142 mu przyjmowa\u0107 ten urz\u0105d od uzurpatora – abpem Pary\u017ca; po Restauracji poni\u00f3s\u0142 za to s\u0142uszn\u0105 kar\u0119, zosta\u0142 bowiem zdj\u0119ty z urz\u0119du przez kapitu\u0142\u0119 archidiecezji, wykluczony z Akademii i wygnany z kraju; po przybyciu do Rzymu zosta\u0142 nadto skazany przez papie\u017ca na p\u00f3\u0142roczny pobyt w wi\u0119zieniu w Zamku \u015bw. Anio\u0142a, a nast\u0119pnie u lazaryst\u00f3w; u\u0142askawiony, zmar\u0142 w klasztorze.<\/p>\r\n

13 maja<\/strong> 1717 roku urodzi\u0142a si\u0119 w Wiedniu arcyksi\u0119\u017cniczka Maria Teresa von Habsburg, zwana te\u017c Mari\u0105 Teres\u0105 Austriack\u0105, p\u00f3\u017aniejsza (od 20 pa\u017adziernika 1740) kr\u00f3lowa W\u0119gier Maria II Teresa, kr\u00f3lowa Czech i arcyksi\u0119\u017cna Austrii oraz (od 13 wrze\u015bnia 1745) cesarzowa (niekoronowana) de iure uxoris <\/em>\u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego Maria Teresa<\/strong>; c\u00f3rka cesarza rzymsko-niemieckiego Karola VI Habsburga oraz ksi\u0119\u017cniczki El\u017cbiety Brunszwickiej; wskutek (zawartego w 1736) ma\u0142\u017ce\u0144stwa z ksi\u0119ciem Lotaryngii Franciszkiem I Stefanem – p\u00f3\u017aniejszym cesarzem rzymsko-niemieckim Franciszkiem I – zapocz\u0105tkowa\u0142a Dom Habsbursko-Lotary\u0144ski (Habsburg-Lothringen); jej prawa do tronu (ale nie elekcyjnego tytu\u0142u cesarskiego) i dziedziczenia wszelkich posiad\u0142o\u015bci Habsburg\u00f3w zabezpiecza\u0142a sankcja pragmatyczna jej ojca z 19 kwietnia 1713, lecz ich kwestionowanie doprowadzi\u0142o do wojny o sukcesj\u0119 austriack\u0105 (1741-1748), wskutek kt\u00f3rej Austria utraci\u0142a na rzecz Prus \u015al\u0105sk, a korona \u015awi\u0119tego Cesarstwa przez trzy lata (1742-1745) po raz ostatni w historii znalaz\u0142a si\u0119 we w\u0142adaniu innego ni\u017c Habsburgowie Domu – Wittelsbach\u00f3w, w osobie Karola VII Bawarskiego; do \u015bmierci swego m\u0119\u017ca (18 sierpnia 1765), z kt\u00f3rym mia\u0142a 16 dzieci, w tym dw\u00f3ch przysz\u0142ych cesarzy – J\u00f3zefa II i Leopolda II, oraz kr\u00f3low\u0105-ma\u0142\u017conk\u0119 Francji – Mari\u0119 Antonin\u0119, wsp\u00f3\u0142panowa\u0142a wraz z nim, sprawuj\u0105c jednak faktyczne rz\u0105dy, p\u00f3\u017aniej natomiast do funkcji koregenta podnios\u0142a starszego syna, stara\u0142a si\u0119 jednak hamowa\u0107 jego zap\u0119dy \u201ereformatorskie\u201d w duchu o\u015bwieceniowym; jej najbli\u017cszym wsp\u00f3\u0142pracownikiem by\u0142 kanclerz (od 1753) Wenzel Anton ks. von Kaunitz (1711-1794), b\u0119d\u0105cy g\u0142\u00f3wnym architektem historycznego \u201eodwr\u00f3cenia przymierzy\u201d (renversement des alliances<\/em>), ko\u0144cz\u0105cego dwuwiekow\u0105 rywalizacj\u0119 Francji i Austrii oraz Burbon\u00f3w i Habsburg\u00f3w; przy jego pomocy zreformowa\u0142a te\u017c administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 (uchodz\u0105c\u0105 odt\u0105d za najsprawniejsz\u0105 w Europie) oraz Uniwersytet Wiede\u0144ski, utworzy\u0142a Akademi\u0119 Wojskow\u0105, skodyfikowa\u0142a – w duchu tradycyjnym – prawo karne (Constitutio Criminalis Theresiana<\/em>), ograniczy\u0142a pa\u0144szczyzn\u0119 ch\u0142op\u00f3w; szanowa\u0142a odr\u0119bno\u015b\u0107 W\u0119gier, natomiast ogranicza\u0142a j\u0105 w przypadku Czech; za jej panowania Wiede\u0144 sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 po Pary\u017cu stolic\u0105 kulturaln\u0105 Europy; by\u0142a osob\u0105 g\u0142\u0119boko pobo\u017cn\u0105 i w\u0142adczyni\u0105 prawdziwie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, acz swoje katolickie sumienie skala\u0142a udzia\u0142em w I rozbiorze Polski; zmar\u0142a w 1780 roku.<\/p>\r\n

14 maja<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Krasiczynie k. Przemy\u015bla Adam Stefan <\/strong>Stanis\u0142aw Bonifacy J\u00f3zef ks. Sapieha <\/strong>h. Lis, ksi\u0105\u017c\u0119-biskup krakowski (od 1926 – abp metropolita), kardyna\u0142 \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego, senator RP; najm\u0142odsze dziecko radykalnego niepodleg\u0142o\u015bciowca Adama Stanis\u0142awa ks. Sapiehy (1828-1903) i Jadwigi z Sanguszk\u00f3w; uko\u0144czy\u0142 studia prawnicze na Uniwersytecie Wiede\u0144skim (1891) oraz teologiczne na Uniwersytecie Franciszka\u0144skim we Lwowie; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 z r\u0105k bpa Jana Puzyny 1 pa\u017adziernika 1893; na Papieskim Uniwersyteckie Latera\u0144skim w Rzymie uzyska\u0142 10 lipca 1896 stopie\u0144 doktora obojga praw; r\u00f3wnolegle studiowa\u0142 dyplomacj\u0119 w Ko\u015bcielnej Akademii Szlacheckiej; w 1906 zosta\u0142 mianowany szambelanem papieskim papie\u017ca Piusa X, z zadaniem pe\u0142nienia funkcji nieformalnego ambasadora spraw polskich przy Stolicy Apostolskiej; 8 listopada 1911 otrzyma\u0142 od cesarza Franciszka J\u00f3zefa nominacj\u0119 na urz\u0105d bpa diecezji krakowskiej, zatwierdzon\u0105 przez papie\u017ca 27 listopada tego\u017c roku – uroczysty ingres do katedry wawelskiej odby\u0142 3 marca 1912; jeszcze w tym samym roku utworzy\u0142 pierwsze duszpasterstwo akademickie w Krakowie przy kolegiacie \u015bw. Anny; w czasie I wojny \u015bwiatowej powo\u0142a\u0142 Ksi\u0105\u017c\u0119co-Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkni\u0119tych Kl\u0119sk\u0105 Wojny; 23 wrze\u015bnia 1920 papie\u017c Benedykt XV mianowa\u0142 go asystentem tronu papieskiego i hrabi\u0105 rzymskim; nie otrzyma\u0142 jednak – zwyczajowego w wypadku biskup\u00f3w krakowskich – kapelusza kardynalskiego ani w\u00f3wczas, ani za pontyfikatu Piusa XI, z kt\u00f3rym wszed\u0142 w konflikt jeszcze gdy ten, jako abp Achilles Ratti, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 nuncjusza apostolskiego w Polsce (na tle zar\u00f3wno domniemanie proniemieckiego stanowiska Rattiego w kwestii przynale\u017cno\u015bci pa\u0144stwowej G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, jak i domagania si\u0119 przywr\u00f3cenia tradycyjnego prymatu abpa gnie\u017anie\u0144skiego, podczas gdy nuncjusz zr\u00f3wnywa\u0142 wag\u0119 obu tytu\u0142\u00f3w prymasowskich – prymasa Polski i prymasa Kr\u00f3lestwa Polskiego, czyli abpa warszawskiego); 12 listopada 1922 zosta\u0142 wybrany na senatora RP z listy Chrze\u015bcija\u0144skiego Zwi\u0105zku Jedno\u015bci Narodowej, lecz 9 marca 1923 z\u0142o\u017cy\u0142 mandat, podporz\u0105dkowuj\u0105c si\u0119 papieskiemu zakazowi przyjmowania przez hierarch\u00f3w ko\u015bcielnych godno\u015bci publicznych; po podniesieniu diecezji krakowskiej do rangi archidiecezji (28 pa\u017adziernika 1925) zosta\u0142 14 grudnia 1925 mianowany pierwszym abpem metropolit\u0105 krakowskim; w 1927 wyda\u0142 zezwolenie na z\u0142o\u017cenie w Krypcie Wieszcz\u00f3w Narodowych sprowadzonych z Pary\u017ca zw\u0142ok Juliusza S\u0142owackiego, a w maju 1935 – na poch\u00f3wek marsz. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Krypcie \u015aw. Leonarda, z zastrze\u017ceniem tymczasowo\u015bci tej lokalizacji; kiedy dwa lata p\u00f3\u017aniej jednostronnie zdecydowa\u0142 o przeniesieniu trumny tego\u017c pod Wie\u017c\u0119 Srebrnych Dzwon\u00f3w (nienale\u017c\u0105c\u0105 do sakralnej przestrzeni katedry), wybuch\u0142 tzw. konflikt wawelski, zaogniony jeszcze listem do prezydenta I. Mo\u015bcickiego, po kt\u00f3rym zosta\u0142 oskar\u017cony o obraz\u0119 g\u0142owy pa\u0144stwa, a wyciszony dopiero dyplomatycznymi przeprosinami; w 1939 prosi\u0142 papie\u017ca Piusa XI (i ponownie, po jego \u015bmierci, Piusa XII) o zwolnienie z urz\u0119du ze wzgl\u0119du na stan zdrowia, jednak za namowami w\u0142adz (m.in. ministra J. Becka) pro\u015bb\u0119 t\u0119 wycofa\u0142; dzi\u0119ki temu w czasie II wojny \u015bwiatowej i okupacji niemieckiej sta\u0142 si\u0119 faktycznym przyw\u00f3dc\u0105 (wskutek emigracji prymasa Augusta Hlonda) Ko\u015bcio\u0142a polskiego w Generalnym Gubernatorstwie i moralnym przyw\u00f3dc\u0105 narodu; jego niez\u0142omna postawa wobec okupanta, domaganie si\u0119 zaniechania terroru, ofiarno\u015b\u0107 w niesieniu pomocy potrzebuj\u0105cym zyska\u0142y mu zaszczytny tytu\u0142 Ksi\u0119cia Niez\u0142omnego; po opanowaniu Polski przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 i zainstalowaniu re\u017cimu komunistycznego zachowywa\u0142 r\u00f3wnie godn\u0105, a zarazem realistyczn\u0105 postaw\u0119; zaakceptowa\u0142 deklaracj\u0119 ideow\u0105 organizacji Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107, z jego inicjatywy zacz\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c 24 marca 1945 ukazywa\u0107 w Krakowie \u201eTygodnik Powszechny\u201d pod redakcj\u0105 ks. Jana Piwowarczyka; 23 sierpnia 1945 reaktywowa\u0142 Caritas i stan\u0105\u0142 na jego czele; 18 lutego 1946 otrzyma\u0142 wreszcie kapelusz kardynalski, a 24 pa\u017adziernika tego\u017c roku papie\u017c nada\u0142 mu tak\u017ce nadzwyczajne uprawnienia ordynariusza dla duchowie\u0144stwa i wiernych obrz\u0105dku greckokatolickiego; w grudniu 1948 wystosowa\u0142 list protestacyjny do B. Bieruta w sprawie szykan wobec Ko\u015bcio\u0142a (likwidacja szk\u00f3\u0142 katolickich, utrudnianie pos\u0142ugi duszpasterskiej chorym i wi\u0119\u017aniom, niszczenie prasy katolickiej, indoktrynacja komunistyczna obywateli, szkalowanie duchowie\u0144stwa); listy takie ponawia\u0142 w nast\u0119pnych latach, m.in. po przej\u0119ciu przez kolaborant\u00f3w re\u017cimu Caritasu; zachowywa\u0142 sceptycyzm wobec tzw. porozumienia pa\u0144stwo-Ko\u015bci\u00f3\u0142 z kwietnia 1950, przewiduj\u0105c, \u017ce komuni\u015bci go nie dotrzymaj\u0105; wskutek pogorszenia si\u0119 stanu zdrowia 3 maja 1951 przekaza\u0142 rz\u0105dy nad archidiecezj\u0105 abpowi Eugeniuszowi Baziakowi; zmar\u0142 23 lipca 1951 roku, a jego pogrzeb stanowi\u0142 wielk\u0105 manifestacj\u0119 religijn\u0105 i patriotyczn\u0105 w apogeum stalinowskiego terroru.<\/p>\r\n

23 maja<\/strong> 1842 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Elduayen (Guip\u00c3\u00bazcoa, Kraj Bask\u00f3w) Cura Santa Cruz<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Manuel Ignacio Santa Cruz Loidi SJ], karlistowski ksi\u0105dz-wojownik (cura guerrillero<\/em>); po rewolucji wrze\u015bniowej 1868, kt\u00f3ra obali\u0142a uzurpatork\u0119 \u201eIzabel\u0119 II\u201d, zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w propagand\u0119 legitymistyczn\u0105; aresztowany w pa\u017adzierniku 1870, zdo\u0142a\u0142 uciec i schroni\u0107 si\u0119 we Francji; po wybuchu (kwiecie\u0144) III wojny karlistowskiej przedosta\u0142 si\u0119 przez granic\u0119 do Hiszpanii i stan\u0105\u0142 na czele niewielkiego oddzia\u0142u powsta\u0144c\u00f3w; wzi\u0119ty do niewoli w sierpniu, ponownie uciek\u0142 i zbieg\u0142 do Francji, a w grudniu zn\u00f3w powr\u00f3ci\u0142, odnalaz\u0142 swoich ludzi i wznowi\u0142 walk\u0119, operuj\u0105c w prowincji Guip\u00c3\u00bazcoa; wkr\u00f3tce zyska\u0142 sobie s\u0142aw\u0119 jednego z najdzielniejszych gerylas\u00f3w karlistowskich, ale r\u00f3wnie\u017c okrutnie rozprawiaj\u0105cego si\u0119 z libera\u0142ami; zagro\u017cony przez dow\u00f3dc\u00f3w karlistowskich postawieniem przed s\u0105dem wojennym, musia\u0142 w lipcu 1873 przerwa\u0107 walk\u0119 i przedosta\u0107 si\u0119 do Francji; powr\u00f3ci\u0142 raz jeszcze w grudniu, lecz po kl\u0119sce powstania uda\u0142 si\u0119 przez Lille na wygnanie do Londynu; tam wst\u0105pi\u0142 do Towarzystwa Jezusowego i po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 odt\u0105d pracy misyjnej na Jamajce, a nast\u0119pnie w Kolumbii, gdzie zmar\u0142 w 1926 roku; jego barwna posta\u0107 wesz\u0142a do literatury dzi\u0119ki opowiadaniom i powie\u015bci Burzliwy \u017cywot Baska Zalaca\u00c3\u00adna<\/em> P\u00c3\u00ada Baroja (gdzie przedstawiony zosta\u0142 jako krwio\u017cerczy, lecz wierz\u0105cy w swoj\u0105 opatrzno\u015bciow\u0105 misj\u0119 morderca) oraz trylogii Wojna karlistowska<\/em> Ramona del Valle-Incl\u00e1na.<\/p>\r\n

25 maja<\/strong> 992 roku zmar\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko I<\/strong> [Mieszk, Mieszka, Mieszek, Misika, Mysko, zlat. Mesco<\/em>; imi\u0119 chrzestne (?) Dagome\/Dagone\/Dagobert?] z dynastii Piast\u00f3w, kt\u00f3rej protoplast\u0105 mia\u0142 by\u0107 legendarny Piast Ko\u0142odziej, syn Cho\u015bciska; pierwszy historyczny i pierwszy chrze\u015bcija\u0144ski w\u0142adca Polski, ojciec pa\u0144stwowo\u015bci polskiej; wg Anonima zw. Gallem jego ojcem by\u0142 Siemomys\u0142 vel<\/em> Ziemomys\u0142, dziadkiem – Lestek, a pradziadkiem – Siemowit vel <\/em>Ziemowit; urodzi\u0142 si\u0119 pomi\u0119dzy 922 a 945 rokiem (raczej bli\u017cej drugiej z tych dat), a w\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 zapewne pomi\u0119dzy 950 a 960; po ojcu odziedziczy\u0142 Wielkopolsk\u0119 i Kujawy oraz ziemi\u0119 sieradzko-\u0142\u0119czyck\u0105, by\u0107 mo\u017ce w\u0142ada\u0142 tak\u017ce od pocz\u0105tku Mazowszem i Pomorzem Wschodnim albo je sobie podporz\u0105dkowa\u0142, gdy obj\u0105\u0142 panowanie; w latach 70. opanowa\u0142 tak\u017ce Ziemi\u0119 Sandomiersk\u0105 i Lubelszczyzn\u0119, acz w 981 utraci\u0142 na rzecz ksi\u0119cia kijowskiego W\u0142odzimierza tzw. Grody Czerwie\u0144skie (mi\u0119dzy Sanem a Bugiem), odzyskane dopiero w 1018 przez Boles\u0142awa Chrobrego; o rozleg\u0142o\u015bci i dobrej organizacji jego w\u0142adztwa oraz dru\u017cyny w superlatywach wyra\u017ca\u0142 si\u0119 \u017cydowski podr\u00f3\u017cnik, kupiec i handlarz niewolnikami z maureta\u0144skiego kalifatu Kordowy, Ibrahim ibn Jakub (nie wiadomo jednak, czy z autopsji, czy z informacji zebranych na dworze cesarza Ottona I); rozpoczynaj\u0105c ekspansj\u0119 na obszar po\u0142abskich Lubuszan (Licikavici), a tak\u017ce Wolinian i Wielet\u00f3w, wszed\u0142 w konfrontacj\u0119 z niemieckimi margrabiami z marchii wschodnich (Gero i in.) usi\u0142uj\u0105cymi podbi\u0107 i si\u0142\u0105 schrystianizowa\u0107 S\u0142owian po\u0142abskich; jego si\u0142y ponios\u0142y dwukrotnie kl\u0119sk\u0119 w starciu z samozwa\u0144czym przyw\u00f3dc\u0105 Wielet\u00f3w, niemieckim wichrzycielem Wichmanem, a w jednym z nich poleg\u0142 te\u017c nieznany z imienia brat ksi\u0119cia Polan; nie jest jasne, czy w 965 zdecydowa\u0142 si\u0119 p\u0142aci\u0107 trybut cesarzowi (i czy \u201ea\u017c po rzek\u0119 Wart\u0119\u201d, czy jedynie z ziemi Lubuszan) zmuszony do tego przez skuteczny najazd Gerona czy aby go (najazdu) unikn\u0105\u0107; sojusz Czech\u00f3w z Wieletami uda\u0142o mu si\u0119 rozbi\u0107 dzi\u0119ki zawarciu w 965 ma\u0142\u017ce\u0144stwa z c\u00f3rk\u0105 ksi\u0119cia czeskiego Boles\u0142awa I Srogiego – Dobraw\u0105 (pol. D\u0105br\u00f3wk\u0105): nie ma powodu w\u0105tpi\u0107 w zgodne relacje Thietmara i Galla Anonima, \u017ce to \u017cona mia\u0142a istotny wp\u0142yw na jego decyzj\u0119 o przyj\u0119ciu chrze\u015bcija\u0144stwa; chrzest Mieszka – tym samym za\u015b, ze wzgl\u0119du na nieroz\u0142\u0105czno\u015b\u0107 w\u0142adcy, poddanych i pa\u0144stwa, chrzest Polski – dokona\u0142 si\u0119 w 966, prawdopodobnie w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105 14 kwietnia, by\u0107 mo\u017ce w Ratyzbonie, kt\u00f3rej biskupstwu podlega\u0142y w\u00f3wczas ziemie czeskie, albo w innym mie\u015bcie cesarskim, ale mo\u017cliwe te\u017c, \u017ce w Poznaniu lub Ostrowie Lednickim (gdzie odkryto misy chrzcielne datowane na ten okres), pierwszym za\u015b (misyjnym) bpem Polski, podleg\u0142ym bezpo\u015brednio Rzymowi, z pomini\u0119ciem najbli\u017cszej, czyli niemieckiej (Magdeburg) organizacji ko\u015bcielnej, zosta\u0142 pochodz\u0105cy zapewne z kt\u00f3rego\u015b z kraj\u00f3w roma\u0144skich (prawdopodobnie benedyktyn) Jordan; w konsekwencji chrztu pa\u0144stwo Mieszka zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do duchowej wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a i cywilizacyjnej wsp\u00f3lnoty \u0142aci\u0144skiej Christianitas<\/em>, a ksi\u0105\u017c\u0119 polski zosta\u0142 \u201eprzyjacielem cesarza\u201d (amicus imperatoris<\/em>), kt\u00f3rego nie mo\u017cna by\u0142o atakowa\u0107 pod pretekstem chrystianizacji (termin ten pojawi\u0142 si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach saskich ju\u017c w 967); bezpo\u015bredni\u0105 korzy\u015bci\u0105 polityczn\u0105 by\u0142o tak\u017ce uzyskanie zbrojnej pomocy czeskiej (by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce saskiej) w podporz\u0105dkowaniu pa\u0144stwu Polan uj\u015bcia Odry, co by\u0142o nast\u0119pstwem walnego zwyci\u0119stwa nad Wolinianami w bitwie, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c Wichman; z kolei w 972, z walnym udzia\u0142em swego m\u0142odszego brata Czcibora, odpar\u0142 pod Cedyni\u0105 (24 czerwca) najazd margrabiego Marchii Wschodniej Hodona; musia\u0142 atoli podda\u0107 si\u0119 pod arbitra\u017c cesarza oraz przekaza\u0107 na jego dw\u00f3r swego syna Boles\u0142awa jako zak\u0142adnika; jego pozycja by\u0142a ju\u017c jednak na tyle silna, \u017ce po \u015bmierci cesarza m\u00f3g\u0142 wdawa\u0107 si\u0119 w wewn\u0105trzniemieckie konflikty, po \u015bmierci cesarza (i kr\u00f3la Niemiec) Ottona I wspieraj\u0105c ksi\u0119cia bawarskiego Henryka K\u0142\u00f3tnika jako kontrkandydata Ottona II do tron\u00f3w niemieckiego i cesarskiego; w efekcie Otton II najecha\u0142 pa\u0144stwo Mieszka w 979, lecz przebieg tej wyprawy – zapewne niefortunny dla cesarza – nie jest znany, a w 980 zosta\u0142a zawarta ugoda, przypiecz\u0119towana drugim ma\u0142\u017ce\u0144stwem Mieszka (owdowia\u0142ego w 977) – z margrabiank\u0105 Od\u0105 Dytryk\u00f3wn\u0105 (zsekularyzowan\u0105 mniszk\u0105, co budzi\u0142o zgorszenie, lecz w efekcie jej przybycia do Polski \u201epowi\u0119kszy\u0142 si\u0119 zast\u0119p wyznawc\u00f3w Chrystusa\u201d, jak napisa\u0142 bp Thietmar); w sprawy wewn\u0105trzniemieckie Mieszko wda\u0142 si\u0119 ponownie po \u015bmierci Ottona II (983), zn\u00f3w popieraj\u0105c zrazu Henryka K\u0142\u00f3tnika, lecz w 985 przeszed\u0142 na stron\u0119 m\u0142odocianego Ottona III i udzieli\u0142 mu wsparcia w wyprawie przeciwko Po\u0142abianom (lub Czechom) oraz ofiarowa\u0142 w darze wielb\u0142\u0105da; r\u00f3wnie\u017c w 991 przyby\u0142 do cesarza na zjazd w Kwedlinburgu i wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w jego wyprawie na Brenn\u0119; w latach 80. wda\u0142 si\u0119 tak\u017ce w wojn\u0119 pomi\u0119dzy Dani\u0105 a Szwecj\u0105 po stronie tej drugiej, przypiecz\u0119towuj\u0105c sojusz z kr\u00f3lem Erykiem Zwyci\u0119skim daniem mu za \u017con\u0119 swej c\u00f3rki \u015awi\u0119tos\u0142awy; w 990 (a by\u0107 mo\u017ce ju\u017c w 985) zerwa\u0142 sojusz z Czechami oraz zaj\u0105\u0142 \u015al\u0105sk i prawdopodobnie te\u017c Ziemi\u0119 Krakowsk\u0105, stanowi\u0105c\u0105 podbity wcze\u015bniej przez Czech\u00f3w obszar tzw. Pa\u0144stwa Wi\u015blan; pod koniec \u017cycia (991?) wyda\u0142 wraz z \u017con\u0105 i posiadanymi z ni\u0105 synami (Mieszko, \u015awi\u0119tope\u0142k, Lambert) dokument donacyjny o incipicie Dagome iudex<\/em> – zachowany jedynie w p\u00f3\u017aniejszej o sto lat kopii – w kt\u00f3rym oddawa\u0142 swoje pa\u0144stwo, nazwane (jak si\u0119 zazwyczaj t\u0142umaczy) \u201ePa\u0144stwem Gnie\u017anie\u0144skim\u201d (civitatem Schingesghel<\/em>), w opiek\u0119 Stolicy Apostolskiej; niewyja\u015bnion\u0105 dot\u0105d zagadk\u0105 jest te\u017c podane w tym dokumencie imi\u0119 w\u0142adcy – \u201eDagome\u201d, przez niekt\u00f3rych interpretowane jako ligatura (domniemanie chrzcielnego) imienia Dagobert i Mesco\/Mieszko.<\/p>\r\n

25 maja<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Wysokiej k. Tucholi (kujawsko-pomorskie) Leon Janta Po\u0142czy\u0144ski <\/strong>h. Bo\u0144cza, ziemianin, prawnik, publicysta i polityk konserwatywny; studiowa\u0142 ekonomi\u0119 i prawo na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim oraz w Berlinie, Pary\u017cu i Jenie; w 1890 uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora praw, a w 1894 zda\u0142 egzamin s\u0119dziowski; jako dzia\u0142acz narodowy na Pomorzu Nadwi\u015bla\u0144skim wydawa\u0142 pisma \u201eGazeta Gda\u0144ska\u201d (1898-1905) i \u201eK\u0142osy\u201d (1905-1919); w listopadzie 1918 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Powiatowej Rady Narodowej w Tucholi, a w grudniu – delegatem na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu i cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kt\u00f3r\u0105 reprezentowa\u0142 w sk\u0142adzie delegacji rz\u0105du RP na konferencji pokojowej w Wersalu; od 8 pa\u017adziernika 1919 by\u0142 podsekretarzem stanu w Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel konserwatywnego Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego Stronnictwa Rolniczego (Ch-NSR), a po jego fuzji ze wschodniogalicyjskim Narodowo-Chrze\u015bcija\u0144skim Stronnictwem Ludowym dzia\u0142acz Stronnictwa Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego (SChN); wybrany w listopadzie 1922 na senatora RP z koalicyjnej listy Chrze\u015bcija\u0144skiego Zwi\u0105zku Jedno\u015bci Narodowej, w Senacie I kadencji by\u0142 cz\u0142onkiem, a od 1925 prezesem Klubu Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodowego; po przewrocie majowym i roz\u0142amie na tle stosunku do nowego re\u017cimu w SChN znalaz\u0142 si\u0119 w gronie prosanacyjnego Stronnictwa Chrze\u015bcija\u0144sko-Rolniczego (SChR) i publicyst\u00f3w warszawskiego organu propi\u0142sudczykowskich konserwatyst\u00f3w \u201eDzie\u0144 Polski\u201d; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem licz\u0105cego 3 tysi\u0105ce ha maj\u0105tku ziemskiego oraz prezesem Zwi\u0105zku Ziemian Pomorskich; 18 stycznia 1930 zosta\u0142 po raz pierwszy ministrem rolnictwa i d\u00f3br pa\u0144stwowych w rz\u0105dzie K. Bartla – resort ten zajmowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w pierwszym i drugim gabinecie W. S\u0142awka, drugim gabinecie J. Pi\u0142sudskiego i gabinecie A. Prystora do 22 marca 1932; w \u201ewyborach brzeskich\u201d z listopada 1930 z listy BBWR uzyska\u0142 dwa mandaty poselskie – z Tczewa i Grudzi\u0105dza – kt\u00f3rych si\u0119 zrzek\u0142, oraz ponownie mandat senatorski, kt\u00f3ry zachowa\u0142 (do 1935); we wrze\u015bniu 1933 reprezentowa\u0142 prezydenta RP na budapeszte\u0144skich obchodach czterystulecia urodzin Stefana Batorego oraz dwie\u015bcie pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej rocznicy Wiktorii Wiede\u0144skiej; w czasie okupacji niemieckiej zosta\u0142 wysiedlony przez Niemc\u00f3w do GG; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Delegatur\u0105 Rz\u0105du RP na Kraj; po wojnie, rozparcelowany przez komunist\u00f3w, zamieszka\u0142 w Gnie\u017anie, a nast\u0119pnie w Poznaniu; w 1948 wiceprezydent Brzegu zaoferowa\u0142 mu funkcj\u0119 kustosza w Muzeum Piast\u00f3w \u015al\u0105skich, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142 i sprawowa\u0142 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1958; zmar\u0142 (do\u017cywszy 95 lat) w 1961 roku; kawaler Krzy\u017ca Komandorskiego i Krzy\u017ca Komandorskiego z Gwiazd\u0105 OOP, papieskiego Orderu \u015aw. Grzegorza Wielkiego, portugalskiego Krzy\u017ca Wielkiego Orderu Chrystusa, belgijskiego Krzy\u017ca Wielkiego Orderu Korony i jugos\u0142owia\u0144skiego Krzy\u017ca Wielkiego orderu \u015aw. Sawy.<\/p>\r\n

31 maja<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w S\u00c3\u00a3o Paulo (Brazylia), w wieku 80 lat (ur. 6 I 1912), Jos\u00c3\u00a9 Pedro Galv\u00c3\u00a3o de Sousa<\/strong>, katolicki filozof prawa i polityki, tradycjonalista i monarchista; paulista<\/em> zwi\u0105zany od urodzenia do zgonu z t\u0105 metropoli\u0105 i jej instytucjami naukowymi; w 1934 uko\u0144czy\u0142 prawo na tamtejszym uniwersytecie; ju\u017c jako student by\u0142 aktywny w Centro Dom Vital (kapucyn i bp Olindy, Dom Frei Vital Maria Gon\u00c3\u00a7alves de Oliveira OFM Cap., 1844-1878 – prze\u015bladowany przez libera\u0142\u00f3w i mason\u00f3w obro\u0144ca katolicyzmu integralnego) oraz jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Uniwersyteckiej Akcji Katolickiej; za\u0142o\u017cy\u0142 Paulistowski Wydzia\u0142 Prawa, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w S\u00c3\u00a3o Paulo (PUC-SP), gdzie by\u0142 prorektorem oraz profesorem Teorii Og\u00f3lnej Pa\u0144stwa i Historii Prawa Naturalnego; wyk\u0142ada\u0142 r\u00f3wnie\u017c na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Campinas, na Wydziale Filozofii i Literatury w S\u00c3\u00a3o Bento, na Wydziale Prawa Uniwersytetu S\u00c3\u00a3o Paulo i kilku innych uczelni, a tak\u017ce jako profesor wizytuj\u0105cy filozofii polityki na Wolnym Wydziale Filozofii Por\u00f3wnawczej w Pary\u017cu; za\u0142o\u017cy\u0142 Centrum Studi\u00f3w Prawa Naturalnego, kt\u00f3re obecnie nosi jego imi\u0119; by\u0142 wsp\u00f3\u0142dyrektorem portugalskiego przegl\u0105du \u201eScientia Iuridica\u201d, cz\u0142onkiem Pauli\u0144skiej Akademii Prawa, brazylijskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych, Instytutu Prawa Spo\u0142ecznego, Instytutu Historycznego i Geograficznego w S\u00c3\u00a3o Paulo, Stowarzyszenia J\u0119zyka Portugalskiego oraz cz\u0142onkiem honorowym hiszpa\u0144skiej Kr\u00f3lewskiej Akademii Jurysprudencji i Legislacji; w latach 1950-1952 by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i wsp\u00f3\u0142wydawc\u0105 dwuj\u0119zycznego (portugalsko-kastylijskiego) przegl\u0105du \u201eReconquista\u201d, kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142redaktorem w Portugalii by\u0142 Fernando de Aguiar, a w Hiszpanii – karlista Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada (kt\u00f3rego pozna\u0142 w 1949, a za jego po\u015brednictwem – tw\u00f3rczo\u015b\u0107 klasyk\u00f3w tradycjonalizmu hiszpa\u0144skiego: A. Aparisiego, E. Gil Roblesa i J. Vazqueza de Melli, jemu za\u015b przedstawi\u0142 my\u015blicieli brazylijskich: A. Correi\u0119, J. de Scantimburgo i P. Corr\u00c3\u00aaa de Oliveir\u0119); lini\u0105 przewodni\u0105 pisma by\u0142a – inspirowana tak Integralizmem Luzyta\u0144skim Ant\u00f3nia Sardinhy, jak nacionalcatolicismo <\/em>Ramira de Maeztu – obrona rdzennej my\u015bli tradycjonalistycznej hispano-ameryka\u0144skiej (w rozumieniu hispanidad<\/em> obejmuj\u0105cym zar\u00f3wno espa\u00c3\u00b1olidad<\/em>, jak i lusitanidad<\/em>), jako \u201eorganicznej koncepcji spo\u0142ecze\u0144stwa i w\u0142adzy oraz wiary monarchicznej ufundowanej na historii i socjologii\u201d; przet\u0142umaczy\u0142 te\u017c na portugalski Now\u0105 nauk\u0119 polityki<\/em> Erica Voegelina.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d czerwiec 2017<\/h2>\r\n

7 czerwca<\/strong> 1492 roku zmar\u0142 w Grodnie, w wieku 64 lat (ur. 30 XI 1427), Kazimierz IV Jagiello\u0144czyk<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Kazimierz Andrzej Jagiello\u0144czyk, lit. Kazimieras Andrius Jogailaitis<\/em>], kr\u00f3l Polski i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski, pan i dziedzic Rusi, Prus i Pomorza, jeden z najwybitniejszych w\u0142adc\u00f3w Polski i Litwy; by\u0142 najm\u0142odszym, trzecim synem W\u0142adys\u0142awa II Jagie\u0142\u0142y i jego czwartej \u017cony, Zofii Holsza\u0144skiej, c\u00f3rki kniazia Andrzeja Holsza\u0144skiego; w wieku 11 lat zosta\u0142 wybrany przez cz\u0119\u015b\u0107 (z\u0142o\u017con\u0105 g\u0142\u00f3wnie z tzw. utrakwist\u00f3w albo kalikstyn\u00f3w, tj. umiarkowanego od\u0142amu husyt\u00f3w) stan\u00f3w czeskich na kr\u00f3la Czech, lecz wskutek kl\u0119ski husyt\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c (pod Grotnikami) polskiego stronnictwa prohusyckiego, kt\u00f3remu przewodzi\u0142 Spytko III z Melsztyna (1398-1439), a tak\u017ce sprzeciwu – broni\u0105cego ortodoksji – opiekuna ma\u0142oletnich syn\u00f3w Jagie\u0142\u0142y, bpa Zbigniewa Ole\u015bnickiego (1389-1455), zrezygnowa\u0142 z panowania w Kr\u00f3lestwie Czech; po \u015bmierci (20 marca 1440) z r\u0105k spiskowc\u00f3w wielkiego ksi\u0119cia litewskiego Zygmunta I Kiejstutowicza zosta\u0142 mianowany namiestnikiem Litwy w imieniu swojego starszego brata – kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa III, lecz po przybyciu do Wilna obwo\u0142ano go 29 czerwca 1440 w katedrze wile\u0144skiej wielkim ksi\u0119ciem, co by\u0142o faktycznym zerwaniem unii instytucjonalnej z Polsk\u0105; pocz\u0105tkowo faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawowa\u0142y za niego rody bojarskie (Gaszto\u0142dowie, Kie\u017cgaj\u0142owie, Radziwi\u0142\u0142owie), lecz z biegiem czasu ksi\u0105\u017c\u0119 si\u0119 uniezale\u017cni\u0142; wspomaga\u0142 Nowogr\u00f3d Wielki w walce z zakonem kawaler\u00f3w mieczowych oraz wszcz\u0105\u0142 wojn\u0119 z Moskw\u0105 o ziemie nad Wia\u017am\u0105; po \u015bmierci W\u0142adys\u0142awa (zw. odt\u0105d Warne\u0144czykiem) w bitwie z Turkami nad Warn\u0105 (10 listopada 1444) szlachta koronna na zje\u017adzie w Sieradzu w kwietniu 1445 zaoferowa\u0142a mu tron polski, lecz Kazimierz d\u0142ugo zwleka\u0142 z jego przyj\u0119ciem, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na pog\u0142oski o ocaleniu brata (kt\u00f3rego cia\u0142a nie odnaleziono), ale przede wszystkim d\u0105\u017c\u0105c do zachowania niezale\u017cnego od Polski statusu Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego (czyli uniewa\u017cnienia unii grodzie\u0144skiej z 1432) oraz wzmocnienia swojej pozycji wobec mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w; przetrzyma\u0142 zar\u00f3wno pr\u00f3by obsadzenia innym i uzale\u017cnionym od Korony kandydatem tronu wielkoksi\u0105\u017c\u0119cego, jak i elekcji alternatywnego kandydata do tronu polskiego; ostatecznie zdo\u0142a\u0142 narzuci\u0107 swoje warunki, tj. r\u00f3wnorz\u0119dny status Korony i Litwy jako dw\u00f3ch organizm\u00f3w pa\u0144stwowych oraz r\u00f3wno\u015b\u0107 szlachty polskiej i litewskiej, a tak\u017ce nienaruszalno\u015b\u0107 terytorium WKL i obsadzanie wszystkich urz\u0119d\u00f3w w nim przez Litwin\u00f3w; koronacj\u0119 na kr\u00f3la Polski odby\u0142 25 czerwca 1447 w katedrze wawelskiej; z t\u0105 chwil\u0105 zosta\u0142a wznowiona unia polsko-litewska, ale jako jedynie personalna, a nie instytucjonalna; ustanowi\u0142 rad\u0119 wielkoksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 na Litwie, maj\u0105c\u0105 sprawowa\u0107 w jego imieniu w\u0142adz\u0119 podczas jego nieobecno\u015bci, a na bojarstwo litewskie rozszerzy\u0142 przywilej neminem captivabimus<\/em>, kt\u00f3rym dot\u0105d cieszy\u0142a si\u0119 jedynie szlachta polska; w 1448 zawar\u0142 kompromisowy pok\u00f3j z Moskw\u0105 (co oznacza\u0142o te\u017c uznanie autokefalii Cerkwi moskiewskiej, r\u00f3wnowa\u017cne z odrzuceniem przez ni\u0105 unii florenckiej), rok p\u00f3\u017aniej pokona\u0142 ostatecznie swojego dawnego rywala do tronu wielkoksi\u0105\u017c\u0119cego, Micha\u0142a Boles\u0142awa (zw. Michaj\u0142uszk\u0105), a ksi\u0105\u017c\u0119tom Olelkowiczom odebra\u0142 tytu\u0142 ksi\u0105\u017c\u0105t kijowskich; pierwsze lata jego panowania w Polsce up\u0142yn\u0119\u0142y pod znakiem ostrego konfliktu z mo\u017cnow\u0142adcami (przeciwko kt\u00f3rym wspomagany by\u0142 przez \u015bredni\u0105 szlacht\u0119) oraz wszechw\u0142adnym dot\u0105d bpem krakowskim (oraz od 1449 kardyna\u0142em i legatem papieskim) Z. Ole\u015bnickim; wykorzystuj\u0105c konflikt pomi\u0119dzy papie\u017cem Miko\u0142ajem V a antypapie\u017cem (popieranym przez Ole\u015bnickiego) Feliksem V, uzyska\u0142 od tego pierwszego prawo obsadzania beneficj\u00f3w i stanowisk ko\u015bcielnych, a tak\u017ce pobierania ze \u015bwi\u0119topietrza 10 tysi\u0119cy dukat\u00f3w na walk\u0119 z Tatarami; mimo pogodzenia si\u0119 Ole\u015bnickiego z Miko\u0142ajem V oraz wycofania si\u0119 papie\u017ca z uprzednich koncesji na rzecz kr\u00f3la, a nawet przej\u015bciowego ob\u0142o\u017cenia go kl\u0105tw\u0105, Kazimierz zdo\u0142a\u0142 utrzyma\u0107 t\u0119 prerogatyw\u0119 r\u00f3wnie\u017c za nast\u0119pnych papie\u017cy, zatwierdzaj\u0105cych jego faworyt\u00f3w; konfliktu z mo\u017cnow\u0142adcami i Ole\u015bnickim nie uda\u0142o si\u0119 za\u0142agodzi\u0107 a\u017c do \u015bmierci kardyna\u0142a, natomiast 24 czerwca 1453 kr\u00f3l potwierdzi\u0142 na zje\u017adzie w Piotrkowie wszystkie dotychczasowe przywileje szlachty koronnej; odni\u00f3s\u0142 pewne (i ostatnie w historii Polski przedrozbiorowej) sukcesy na \u015al\u0105sku, zmuszaj\u0105c (1454) do ho\u0142du lennego ksi\u0119cia o\u015bwi\u0119cimskiego Jana IV, a nast\u0119pnie (1456) ksi\u0119cia zatorskiego Wac\u0142awa I, a ostatecznie (21 lutego 1457) zakupuj\u0105c i wcielaj\u0105c do Korony ksi\u0119stwo o\u015bwi\u0119cimskie; w 1462 inkorporowa\u0142 tak\u017ce dwa ksi\u0119stwa mazowieckie (rawskie i be\u0142skie), przekszta\u0142caj\u0105c je w wojew\u00f3dztwa; jego g\u0142\u00f3wnym celem (i najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem panowania) by\u0142o jednak odebranie zakonowi krzy\u017cackiemu Pomorza Gda\u0144skiego i odzyskanie przez Polsk\u0119 swobodnego dost\u0119pu do Morza Ba\u0142tyckiego; wykorzystuj\u0105c antykrzy\u017cackie powstanie (utworzonego w 1440 i zdelegalizowanego przez cesarza Fryderyka III w 1453) Zwi\u0105zku Pruskiego, zrzeszaj\u0105cego pomorsk\u0105 szlacht\u0119 i mieszcza\u0144stwo, kt\u00f3re obali\u0142o w\u0142adz\u0119 Zakonu na prawie ca\u0142ym terytorium (wyj\u0105wszy Malbork i Sztum), kr\u00f3l przyj\u0105\u0142 poddanie si\u0119 jego w\u0142adzy przez stany pruskie oraz 6 marca 1454 wyda\u0142 akt inkorporacji Prus do Korony, zr\u00f3wnuj\u0105c jednocze\u015bnie prusk\u0105 szlacht\u0119 w prawach z polsk\u0105, a kupcom swobod\u0119 handlu w Polsce oraz znosz\u0105c c\u0142a i op\u0142aty; wskutek pomocy, jakiej Zakonowi udzieli\u0142y zaci\u0119\u017cne oddzia\u0142y z Rzeszy, oraz kryzysu systemu pospolitego ruszenia w Polsce i niekwapienia si\u0119 szlachty (zw\u0142aszcza wielkopolskiej) do prowadzenia wojny faktyczna realizacja celu g\u0142\u00f3wnego, tj. inkorporacji Prus, wymaga\u0142a stoczenia d\u0142ugiej (trzynastoletniej) i \u017cmudnej wojny, w zasadzie bez efektownych zwyci\u0119stw, takich jak Grunwald; nadto za\u015b mo\u017cno\u015b\u0107 jej prowadzenia kr\u00f3l okupi\u0107 musia\u0142 kolejnymi przywilejami dla szlachty, wydaj\u0105c 11 listopada 1454 tzw. statuty cerekwicko-nieszawskie, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y ewolucj\u0119 systemow\u0105 w kierunku ustroju parlamentarnego oraz predominacji sejmik\u00f3w ziemskich i stanu szlacheckiego; w pierwszej fazie wojny inicjatyw\u0119 odzyskali Krzy\u017cacy, pokonuj\u0105c 18 wrze\u015bnia 1454 wojsko polskie pod Chojnicami; dopiero w 1462, kiedy wysi\u0142kiem finansowym zar\u00f3wno Kr\u00f3lestwa, jak bogatych miast pruskich (Gda\u0144sk, Toru\u0144, Elbl\u0105g), uda\u0142o si\u0119 sformowa\u0107 armi\u0119 zaci\u0119\u017cn\u0105, szala zwyci\u0119stwa zacz\u0119\u0142a przechyla\u0107 si\u0119 na stron\u0119 polsk\u0105 (bitwa pod \u015awiecinem, bitwa morska na Zalewie Wi\u015blanym w 1463); po upadku ostatniego punktu oporu krzy\u017cackiego w Chojnicach Zakon poprosi\u0142 o pok\u00f3j, zawarty 19 pa\u017adziernika 1466 w Toruniu; na jego mocy Polska po 158 latach odzyskiwa\u0142a Pomorze Gda\u0144skie oraz ziemi\u0119 che\u0142mi\u0144sk\u0105 i micha\u0142owsk\u0105, a tak\u017ce uzyskiwa\u0142a Malbork, Elbl\u0105g i Warmi\u0119, nazywane odt\u0105d \u0142\u0105cznie Prusami Kr\u00f3lewskimi, natomiast pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 – pod nazw\u0105 Prus Zakonnych – zostawa\u0142a przy Krzy\u017cakach jako lenno polskie (ka\u017cdy nowy mistrz zobowi\u0105zany zosta\u0142 do z\u0142o\u017cenia kr\u00f3lowi polskiemu ho\u0142du lennego w ci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy od wyboru, co ci czynili z oci\u0105ganiem); po za\u0142atwieniu spraw p\u00f3\u0142nocnych uwaga kr\u00f3la skoncentrowa\u0142a si\u0119 na obszarze po\u0142udniowym: dyplomacja polska podj\u0119\u0142a starania o uzyskanie korony czeskiej dla najstarszego syna kr\u00f3lewskiego – W\u0142adys\u0142awa Jagiello\u0144czyka, co spe\u0142ni\u0142o si\u0119 w 1471; nie powiod\u0142a si\u0119 natomiast pr\u00f3ba osadzenia na tronie w\u0119gierskim drugiego z syn\u00f3w – Kazimierza: wyprawa na W\u0119gry ponios\u0142a fiasko, nadto za\u015b sprowokowa\u0142a konflikt o \u015al\u0105sk (1474) oraz tzw. wojn\u0119 popi\u0105 o biskupstwo warmi\u0144skie (1477-1478), w kt\u00f3rej kr\u00f3l w\u0119gierski Maciej Korwin popar\u0142 odwo\u0142anego bpa warmi\u0144skiego Miko\u0142aja Tungena i Zakon Krzy\u017cacki, kt\u00f3ry podda\u0142 si\u0119 pod jego zwierzchnictwo; ostatecznie jednak (21 listopada 1478) Warmia i Zakon powr\u00f3ci\u0142y pod panowanie polskie, a 9 pa\u017adziernika 1479 kolejny wielki mistrz – Martin Truchsess von Wetzhausen – z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d lenny Kazimierzowi; w 1485 taki sam ho\u0142d z\u0142o\u017cy\u0142 kr\u00f3lowi – zagro\u017cony przez Turk\u00f3w – hospodar Mo\u0142dawii Stefan III Wielki, jednak nie uzyskawszy realnego wsparcia, rok p\u00f3\u017aniej podda\u0142 si\u0119 zwierzchnictwu Turcji; wojna z Turcj\u0105 i tak jednak wybuch\u0142a z powodu ci\u0105g\u0142ych napa\u015bci na Ru\u015b i Podole zagon\u00f3w tatarskich z (podleg\u0142ego su\u0142tanowi) Chanatu Krymskiego i trwa\u0142a a\u017c do 1503; po \u015bmierci Macieja Korwina panowie w\u0119gierscy wybrali (7 lipca 1490) na kr\u00f3la W\u0119gier W\u0142adys\u0142awa Jagiello\u0144czyka; z t\u0105 chwil\u0105 Dom Jagiello\u0144ski sta\u0142 si\u0119 najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 dynasti\u0105 w Europie \u015arodkowo-Wschodniej, panuj\u0105c nad czterema wielkimi pa\u0144stwami: Litw\u0105, Polsk\u0105, Czechami i W\u0119grami, a pozostaj\u0105ce pod panowaniem Kazimierza IV Polska i Litwa osi\u0105gn\u0119\u0142y \u0142\u0105cznie najwi\u0119kszy w ich historii przyrost terytorialny (ponad 1 mln km\u00b2); niestety, ani jedno, ani drugie, nie okaza\u0142o si\u0119 trwa\u0142e, gdy\u017c Czechy i W\u0119gry po 1526 przesz\u0142y pod panowanie Habsburg\u00f3w (W\u0119gry cz\u0119\u015bciowo pod okupacj\u0119 tureck\u0105), a Litwa ju\u017c w 1494 utraci\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 swoich rubie\u017cy na rzecz ksi\u0119stwa moskiewskiego; czterdziestopi\u0119cioletnie (jedno z najd\u0142u\u017cszych w historii Polski) panowanie Kazimierza IV przynios\u0142o wielki rozkwit kultury, nauki i sztuki; do najwybitniejszych uczonych Akademii Krakowskiej nale\u017celi: Marcin Kr\u00f3l z \u0179urawicy, Jan z G\u0142ogowa, Marcin Bylica i Wojciech z Brudzewa; wybitnym teologiem by\u0142 Jakub z Parady\u017ca; w pi\u015bmiennictwie wyr\u00f3\u017cnili si\u0119: pierwszy humanista polski, abp Grzegorz z Sanoka, pisarz polityczny Jan Ostror\u00f3g, a przede wszystkim wielki dziejopis Jan D\u0142ugosz (wychowawca syn\u00f3w kr\u00f3lewskich, cho\u0107 wyra\u017anie niech\u0119tny Jagiellonom); pochodz\u0105cy z okolic Stuttgartu i dzia\u0142aj\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia w Norymberdze Wit Stwosz (Veit Sto\u00c3\u0178<\/em>) uko\u0144czy\u0142 w 1489 arcydzie\u0142o p\u00f3\u017anogotyckiej sztuki rze\u017abiarskiej – o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny w Ko\u015bciele Mariackim w Krakowie, a po \u015bmierci kr\u00f3la wyrze\u017abi\u0142 jego wspania\u0142y grobowiec marmurowy w katedrze wawelskiej; w ma\u0142\u017ce\u0144stwie z El\u017cbiet\u0105 Habsbur\u017cank\u0105 – zwan\u0105 w Polsce Rakuszank\u0105, a w Europie \u201eMatk\u0105 Kr\u00f3l\u00f3w\u201d – mia\u0142 trzyna\u015bcioro dzieci, w tym sze\u015bciu syn\u00f3w, z kt\u00f3rych jeden (\u015bw. Kazimierz, 1458-1484) zosta\u0142 wyniesiony na o\u0142tarze i sta\u0142 si\u0119 patronem Polski oraz Litwy, czterech (W\u0142adys\u0142aw, Jan Olbracht, Aleksander i Zygmunt) zosta\u0142o kr\u00f3lami, a jeden (Fryderyk) kardyna\u0142em i prymasem Polski, c\u00f3rki za\u015b skoligaci\u0142y po\u015brednio Jagiellon\u00f3w z niemal wszystkimi domami panuj\u0105cymi w Europie; po \u015bmierci Kazimierza wszelako dosz\u0142o zn\u00f3w (acz po raz ostatni) do zerwania unii personalnej polsko-litewskiej, gdy\u017c koron\u0119 polsk\u0105 otrzyma\u0142 Jan Olbracht, mitr\u0119 wielkoksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 za\u015b – Aleksander Jagiello\u0144czyk.<\/p>\r\n

19 czerwca<\/strong> 1867 roku zgin\u0105\u0142 rozstrzelany w Cerro de las Campanas (Quer\u00c3\u00a9taro), w wieku 34 lat (ur. 6 VII 1832), Maksymilian I<\/strong> [niem. Ferdinand Maximilian <\/strong>Joseph Maria von Habsburg-Lothringen \/ von \u00c3\u2013sterreich<\/strong><\/em>; hiszp. Maximiliano I de M\u00c3\u00a9xico<\/em>, Fernando Maximiliano <\/strong>Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada de Habsburgo-Lorena \/ de Austria<\/strong><\/em>], cesarz Meksyku i arcyks. austriacki; urodzi\u0142 si\u0119 w Wiedniu, jako drugi syn arcyks. Karola Franciszka i Zofii Fryderyki Wittelsbach (bawarskiej) oraz m\u0142odszy brat p\u00f3\u017aniejszego (od 1848) cesarza austriackiego, Franciszka J\u00f3zefa I; by\u0142 oficerem marynarki wojennej, a interesowa\u0142 si\u0119 naukami \u015bcis\u0142ymi, w szczeg\u00f3lno\u015bci botanik\u0105; w lutym 1857 obj\u0105\u0142 urz\u0105d wicekr\u00f3la w Kr\u00f3lestwie Lombardzko-Weneckim, z kt\u00f3rego zosta\u0142 odwo\u0142any przez swojego cesarskiego brata dwa lata p\u00f3\u017aniej z powodu prowadzenia zbyt liberalnej polityki; 27 lipca 1857 po\u015blubi\u0142 w Brukseli ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Mari\u0119 Szarlot\u0119 Ameli\u0119 Koburg (1840-1927), c\u00f3rk\u0119 kr\u00f3la Belg\u00f3w Leopolda I i Ludwiki Marii Orlea\u0144skiej; w 1863 przyj\u0105\u0142 od monarchist\u00f3w meksyka\u0144skich i cesarza Francuz\u00f3w Napoleona III propozycj\u0119 obj\u0119cia tronu meksyka\u0144skiego (trac\u0105c jednocze\u015bnie prawo do wszelkich tytu\u0142\u00f3w i dziedziczenia w Austrii); 28 maja 1864 wyl\u0105dowa\u0142 w Veracruz, a nast\u0119pnie zosta\u0142 ukoronowany wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 w katedrze sto\u0142ecznej; jednocze\u015bnie, b\u0119d\u0105c bezdzietnym, adoptowa\u0142 wnuk\u00f3w poprzedniego cesarza (Augustyna I) – Agust\u00c3\u00adna de Iturbide y Green (1863-1925), kt\u00f3ry mia\u0142 zosta\u0107 jego nast\u0119pc\u0105, oraz jego kuzyna Salvadora de Iturbide y Marz\u00e1n; swoj\u0105 liberaln\u0105 polityk\u0105 i pr\u00f3bami porozumienia z obozem liberalnym, kt\u00f3remu przewodzi\u0142 antykatolicki jakobin Benito Ju\u00e1rez (1806-1872), rozczarowa\u0142 meksyka\u0144skich konserwatyst\u00f3w (a tak\u017ce nuncjusza papieskiego), pragn\u0105cych rekatolicyzacji ustroju; po wycofaniu si\u0119 z Meksyku wspomagaj\u0105cego go francuskiego korpusu ekspedycyjnego oraz uzyskaniu przez libera\u0142\u00f3w wsparcia ze strony USA (po zako\u0144czeniu wojny secesyjnej) beznadziejne sta\u0142o si\u0119 tak\u017ce po\u0142o\u017cenie militarne cesarza i konserwatyst\u00f3w; odm\u00f3wi\u0142 on jednak abdykacji lub ucieczki do Europy; po nieudanej pr\u00f3bie wyrwania si\u0119 z obl\u0119\u017cenia stolicy stanu Quer\u00c3\u00a9taro zosta\u0142 schwytany, a nast\u0119pnie skazany na \u015bmier\u0107 i rozstrzelany wraz z wiernymi mu genera\u0142ami: M. Miramonem i T. Mej\u00c3\u00ad\u0105; jego ma\u0142\u017conka, ko\u0142ataj\u0105ca bezskutecznie po dworach europejskich dla uzyskania pomocy dla m\u0119\u017ca, przyp\u0142aci\u0142a to ob\u0142\u0119dem, w kt\u00f3rym trwa\u0142a przez reszt\u0119 swojego d\u0142ugiego \u017cycia.<\/p>\r\n

19 czerwca<\/strong> 1867 roku zgin\u0105\u0142 rozstrzelany w Cerro de las Campanas (Quer\u00c3\u00a9taro), w wieku 34 lat (ur. 29 IX 1832), gen. <\/strong>dyw. Miguel <\/strong>Gregorio de la Luz Aten\u00f3genes Miram\u00f3n <\/strong>y Tarelo, dow\u00f3dca i polityk konserwatywny, najm\u0142odszy genera\u0142 i najm\u0142odszy prezydent w historii Meksyku; pochodzi\u0142 z arystokratycznej rodziny lotary\u0144skiej, kt\u00f3rej tytu\u0142 markiza nada\u0142 p\u00f3\u017aniejszy cesarz rzymsko-niemiecki Franciszek I; urodzi\u0142 si\u0119 jako syn pu\u0142kownika, kt\u00f3ry zmusi\u0142 marzycielsko usposobionego syna do wst\u0105pienia do szko\u0142y wojskowej w 14 roku \u017cycia; nadspodziewanie okaza\u0142 wybitne zdolno\u015bci militarne, kt\u00f3re ujawni\u0142y si\u0119 zw\u0142aszcza podczas wojny domowej w latach 1857-1860 (zw. te\u017c wojn\u0105 o reform\u0119 albo wojn\u0105 trzyletni\u0105, a przez konserwatyst\u00f3w – \u201ewojn\u0105 przeciw demagogii i w obronie cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d) pomi\u0119dzy libera\u0142ami a konserwatystami, nazywaj\u0105cymi go \u201em\u0142odym Machabeuszem\u201d (el joven Macabeo<\/em>), \u201egeniuszem opieku\u0144czym\u201d i \u201epalcem Bo\u017cym\u201d; w okresie dwuw\u0142adzy zosta\u0142 tymczasowym prezydentem (2 lutego 1859 – 24 grudnia 1860) Meksyku, panuj\u0105cym nad stolic\u0105, podczas gdy \u201ew\u0119druj\u0105cy\u201d rz\u0105d \u201emeksyka\u0144skiego Robespierre\u2019a\u201d, Benita Ju\u00e1reza, urz\u0119dowa\u0142 na og\u00f3\u0142 w Veracruz; po przechyleniu si\u0119 szali na rzecz libera\u0142\u00f3w musia\u0142 opu\u015bci\u0107 kraj, udaj\u0105c si\u0119 via<\/em> Kuba do Francji; po ustanowieniu Drugiego Cesarstwa, wraz z uprzednio wygnanym przez libera\u0142\u00f3w prymasem Meksyku, abp. Pel\u00e1giem de Labastid\u0105 (1816-1891), powr\u00f3ci\u0142 w lipcu 1863 do Meksyku, lecz nieufaj\u0105cy mu (z racji jego zdecydowanie konserwatywnej postawy) cesarz Maksymilian I wys\u0142a\u0142 go na studia wojskowe do Niemiec; ponownie powr\u00f3ci\u0142 – kieruj\u0105c si\u0119 poczuciem obowi\u0105zku i honorem – w 1866, kiedy sytuacja militarna cesarstwa sta\u0142a si\u0119 ju\u017c beznadziejna; ogromnym wysi\u0142kiem zorganizowa\u0142 ostatni\u0105 armi\u0119 wiern\u0105 cesarzowi i pomimo przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 wroga utrzyma\u0142 twierdz\u0119 w Quer\u00c3\u00a9taro a\u017c do 15 maja 1867, kiedy to pad\u0142a ona wskutek zdrady p\u0142k. Miguela Lopeza; ranny w twarz podczas zdobywania placu w fortecy, zdo\u0142a\u0142 uciec i schroni\u0107 si\u0119 w domu lekarza o nazwisku Licea, kt\u00f3ry przez dwie godziny torturowa\u0142 go, udaj\u0105c, \u017ce pr\u00f3buje usun\u0105\u0107 kul\u0119, faktycznie czekaj\u0105c, a\u017c zostanie odnaleziony i schwytany przez si\u0142y liberalne; skazany na \u015bmier\u0107, zosta\u0142 rozstrzelany wraz z cesarzem i gen. T. Mej\u00c3\u00ad\u0105; umar\u0142, przebaczaj\u0105c swoim egzekutorom; prawica meksyka\u0144ska (zw\u0142aszcza synarchi\u015bci) widzi w nim najwi\u0119kszego obok Augustyna I Iturbide bohatera narodowego Meksyku.<\/p>\r\n

19 czerwca<\/strong> 1867 roku zgin\u0105\u0142 rozstrzelany w Cerro de las Campanas (Quer\u00c3\u00a9taro), w wieku 46 lat (ur. 17 IX 1820), gen. <\/strong>dyw. Jos\u00c3\u00a9 Tom\u00e1s <\/strong>de la Luz Mej\u00c3\u00ada<\/strong> Camacho, dow\u00f3dca i polityk konserwatywny, monarchista; bardzo religijny, by\u0142 Indianinem z biednej rodziny, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 dzi\u0119ki pomocy proboszcza; w 1841 rozpocz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105, gdzie ze wzgl\u0119du na umiej\u0119tno\u015bci je\u017adzieckie oraz wpraw\u0119 w treningu koni szybko awansowa\u0142, b\u0119d\u0105c te\u017c u\u017cywany do walki z Apaczami pustosz\u0105cymi stan Chihuahua; wykaza\u0142 si\u0119 odwag\u0105 i awansowa\u0142 do stopnia pu\u0142kownika podczas wojny z USA (przegranej przez Meksyk, kt\u00f3ry utraci\u0142 w niej 51% swego terytorium); po obaleniu dyktatury gen. Santa Anny (1794-1876) przez libera\u0142\u00f3w wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w lokalnym powstaniu (1855-1856) w stanie Puebla przeciwko antykatolickim ustawom libera\u0142\u00f3w – pod has\u0142em \u00a1Religi\u00f3n y Fueros!<\/em>, kt\u00f3re (zanim upad\u0142o) proklamowa\u0142o te\u017c cesarzem najstarszego syna Augustyna I – ksi\u0119cia Augustyna Hieronima de Iturbide y Huarte (1807-1866), a nast\u0119pnie (1857-1860) podczas wojny domowej, w kt\u00f3rej odni\u00f3s\u0142 szereg zwyci\u0119stw w Quer\u00c3\u00a9taro, toruj\u0105c drog\u0119 do prezydentury gen. M. Miramonowi, kt\u00f3ry awansowa\u0142 go do stopnia generalskiego; r\u00f3wnie\u017c po odwr\u00f3ceniu si\u0119 los\u00f3w wojny i kl\u0119sce konserwatyst\u00f3w by\u0142 najd\u0142u\u017cej walcz\u0105cym – na Wy\u017cynie Meksyka\u0144skiej i w g\u00f3rach – dow\u00f3dc\u0105 konserwatywnym; d\u0142ugo zachowywa\u0142 postaw\u0119 wyczekuj\u0105c\u0105 wobec interwencji francuskiej, nie wierz\u0105c w jej bezinteresowno\u015b\u0107, jak r\u00f3wnie\u017c wobec cesarza Maksymiliana I, ze wzgl\u0119du na jego liberalne pogl\u0105dy; dopiero w czerwcu 1864 wst\u0105pi\u0142 do armii cesarskiej, walcz\u0105c za to a\u017c do ko\u0144ca, jako dow\u00f3dca kawalerii; schwytany po kapitulacji La Cruz, os\u0105dzony i skazany na \u015bmier\u0107 przez s\u0105d wojskowy, zosta\u0142 rozstrzelany wraz z cesarzem i gen. Miramonem.<\/p>\r\n

22 czerwca<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w L\u00f6bitz (Saksonia-Anhalt) Eugen Diederichs<\/strong>, wydawca i eseista, przedstawiciel neoromantycznego konserwatyzmu kulturowego; przygotowywany przez ojca do pracy w rolnictwie, swoj\u0105 prawdziw\u0105 pasj\u0119 – ksi\u0119garstwo – odnalaz\u0142 w 1888; zrazu pracowa\u0142 w Europie dla r\u00f3\u017cnych wydawnictw, a w 1896 za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asne we Florencji, o profilu literackim, naukowym i teozoficznym; pod odniesieniu pierwszego sukcesu rok p\u00f3\u017aniej przeni\u00f3s\u0142 firm\u0119 do Lipska, a w 1904 do Jeny; wydawa\u0142 dzie\u0142a H. Hessego, M. Maeterlincka, J. Ruskina, L. To\u0142stoja, A. Czechowa; w 1899 zainaugurowa\u0142 seri\u0119 monografii o niemieckiej filozofii kultury, nast\u0119pnie m.in. niemieckiej mistyki (Mistrz Eckhart), kultury antycznej (Platon, Arystoteles, Plotyn), w\u0142oskiego renesansu, niemieckiego klasycyzmu i romantyzmu (F. H\u00f6lderlin, Novalis, F. von Schlegel, F.D.E. Schleiermacher, Bettina von Arnim), dzie\u0142 F. Nietzschego, religii i filozofii chi\u0144skiej; od 1911 wydawa\u0142 r\u00f3wnie\u017c miesi\u0119cznik spo\u0142eczno-religijny dla niemieckiej kultury<\/em> \u201eDie Tat\u201d; wzorowa\u0142 si\u0119 na angielskich estetach – Johnie Ruskinie i Williamie Morrisie – traktuj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 nie jako towar masowego u\u017cytku, lecz jako dzie\u0142o sztuki, w kt\u00f3rym wszystkie materia\u0142y (papier, ok\u0142adka, obwoluta) musia\u0142y by\u0107 w szlachetnym gatunku, pi\u0119kne i pasuj\u0105ce do siebie, jak r\u00f3wnie\u017c wygl\u0105d ksi\u0105\u017cki do jej tre\u015bci; preferowa\u0142 bezdrzewny, szorstki i nieb\u0142yszcz\u0105cy papier, co mia\u0142o sprawia\u0107 wra\u017cenie roboty rzemie\u015blniczej nawi\u0105zuj\u0105cej do drzeworyt\u00f3w \u015bredniowiecznych; bogata zrazu ornamentyka p\u00f3\u017aniej ewoluowa\u0142a ku wi\u0119kszej prostocie; program wydawniczy mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c motywacj\u0119 ideow\u0105 w duchu narodowo-konserwatywnym, antyracjonalistycznym oraz wyra\u017caj\u0105cym protest przeciwko industrializacji i mechanizacji; otrzyma\u0142 medale na wystawach \u015bwiatowych w Pary\u017cu (1900) i w Brukseli (1910), a w 1924 doktorat honorowy uniwersytetu w Kolonii; zmar\u0142 w 1930 roku.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d lipiec 2017<\/h2>\r\n

2 lipca<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w Costa Mesa (Kalifornia), w wieku 90 lat (ur. 1 III 1902), p\u0142k Antoni Szacki<\/strong>, ps. Bohun<\/em><\/strong>, D\u0105browski<\/em><\/strong>, dow\u00f3dca Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej NSZ; urodzi\u0142 si\u0119 w Wilnie, w rodzinie inteligenckiej; po zes\u0142aniu ojca wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 przebywa\u0142 w Tomsku na Syberii, a od 1910 (gdy ojciec zmar\u0142) – w Charkowie, gdzie ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum oraz prze\u017cy\u0142 okres rewolucji bolszewickiej i wojny domowej; w 1919 powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy i wst\u0105pi\u0142 na ochotnika do wojska; jako \u017co\u0142nierz 1 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Krechowieckich dosta\u0142 si\u0119 w 1920 do niewoli bolszewickiej, z kt\u00f3rej zosta\u0142 zwolniony po podpisaniu traktatu ryskiego; w 1923 zda\u0142 matur\u0119 i podj\u0105\u0142 studia na Politechnice Warszawskiej, lecz po roku z nich zrezygnowa\u0142 i wst\u0105pi\u0142 do Oficerskiej Szko\u0142y Piechoty w Warszawie; jako jej ucze\u0144 walczy\u0142 po stronie rz\u0105dowej podczas przewrotu majowego w 1926 i zosta\u0142 ranny; w 1927 otrzyma\u0142 stopie\u0144 podporucznika i zosta\u0142 przydzielony do 76 Pu\u0142ku Piechoty w Grodnie, w kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy\u0142 do wrze\u015bnia 1939 (od 1929 w randze porucznika); prawdopodobnie ju\u017c w 1934 zosta\u0142 sekretnym cz\u0142onkiem Obozu Narodowo-Radykalnego; w wojnie polskiej 1939 trafi\u0142 do sztabu Armii Prusy, a po jej rozbiciu znalaz\u0142 si\u0119 we Lwowie, gdzie dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej, z kt\u00f3rej uda\u0142o mu si\u0119 zbiec i przedosta\u0107 si\u0119 do Krakowa, nast\u0119pnie osiad\u0142 w Zagna\u0144sku (Kieleckie); w 1940 wst\u0105pi\u0142 do konspiracyjnego Zwi\u0105zku Jaszczurczego, a jesieni\u0105 1942 do Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, w kt\u00f3rych pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 szefa sztabu Okr\u0119gu V Kielce; od sierpnia 1944 by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 – w stopniu podpu\u0142kownika nadanym mu przez Rad\u0119 Polityczn\u0105 NSZ – sformowanej w sile oko\u0142o 850, lecz s\u0142abo uzbrojonych, \u017co\u0142nierzy Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a walki zar\u00f3wno z partyzantk\u0105 sowieck\u0105 i komunistyczn\u0105 (Armia Ludowa), jak i z Niemcami; po rozpocz\u0119ciu w styczniu 1945 ofensywy sowieckiej Brygada, na rozkaz Komendanta G\u0142\u00f3wnego NSZ, p\u0142k. Zygmunta Broniewskiego, podj\u0119\u0142a marsz na Zach\u00f3d, w kierunku na \u015al\u0105sk, a nast\u0119pnie do Czech, pocz\u0105tkowo pr\u00f3buj\u0105c przebi\u0107 si\u0119 przez umocnienia niemieckie, ale po niepowodzeniu – decyduj\u0105c si\u0119 wej\u015b\u0107 w \u201estan niewojowania\u201d z Niemcami i prowadzi\u0107 z nimi gr\u0119, aby uchroni\u0107 Brygad\u0119 przed zniszczeniem; zawieraj\u0105c porozumienia taktyczne, jednocze\u015bnie dow\u00f3dztwo Brygady stanowczo odrzuci\u0142o propozycj\u0119 podj\u0119cia u boku Niemc\u00f3w walki na froncie przeciwko Armii Czerwonej oraz wys\u0142ania do kraju grup wywiadowczo-dywersyjnych; nawi\u0105za\u0142o natomiast kontakt z polskimi w\u0142adzami na emigracji oraz z Naczelnym Wodzem, gen. W\u0142adys\u0142awem Andersem, a tak\u017ce z czeskim podziemiem; ju\u017c na terenie Czech Brygada zako\u0144czy\u0142a sw\u00f3j szlak bojowy wyzwoleniem kobiecego obozu koncentracyjnego w Holiszowie k. Pilzna, ratuj\u0105c wi\u0119\u017aniarki r\u00f3\u017cnej narodowo\u015bci, w tym liczne \u017byd\u00f3wki, przed zamierzon\u0105 eksterminacj\u0105; nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z ameryka\u0144sk\u0105 3 Armi\u0105 gen. George\u2019a Pattona; po przekszta\u0142ceniu Brygady w kompanie wartownicze (1946) i usuni\u0119ciu go z funkcji dow\u00f3dcy p\u0142k Szacki zamieszka\u0142 w Niemczech, a od 1949 – we Francji; tam, na wniosek w\u0142adz PRL \u017c\u0105daj\u0105cych jego ekstradycji, stan\u0105\u0142 w 1950 przed s\u0105dem w Tuluzie, lecz przed wydaniem go w \u0142apy komunist\u00f3w uratowa\u0142o go \u015bwiadectwo \u017byd\u00f3wek-wi\u0119\u017aniarek z Holiszowa, za\u015bwiadczaj\u0105cych, \u017ce uratowa\u0142 im \u017cycie; nie powiod\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c akcja porwania go przez czerwone komando; w 1956 wyjecha\u0142 do USA, gdzie sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia; opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 By\u0142em dow\u00f3dc\u0105 Brygady \u015awi\u0119tokrzyskiej<\/em>, w kt\u00f3rej pr\u00f3cz opisania los\u00f3w w\u0142asnych oraz Brygady dokona\u0142 surowej oceny decyzji o wybuchu powstania warszawskiego i jego tragicznego bilansu; po\u015bmiertnie zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Narodowego Czynu Zbrojnego.<\/p>\r\n

11 lipca<\/strong> 1917 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Weronie o. Dario Composta SDB<\/strong>, filozof i prawnik – kanonista; w wieku 16 lat wst\u0105pi\u0142 do zakonu salezjan\u00f3w, a w 1938 rozpocz\u0105\u0142 studia filozoficzne na Gregorianum, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 (wraz z prawem kanonicznym) na Uniwersytecie Salezja\u0144skim w Turynie w 1958; przerwa by\u0142a spowodowana internowaniem go oraz osadzeniem w angielskim obozie koncentracyjnym podczas pobytu w Indiach w okresie II wojny \u015bwiatowej; po uwolnieniu w 1946 przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; od 1950 wyk\u0142ada\u0142 histori\u0119 filozofii staro\u017cytnej w Salezja\u0144skim Ateneum Papieskim w Rzymie, a od 1972 na Papieskim Uniwersytecie Urbaniana, gdzie w latach 1978-1980 by\u0142 dziekanem wydzia\u0142u filozoficznego, a w okresie 1983-1985 – prorektorem; by\u0142 jednym z organizator\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Instytutu Studi\u00f3w Europejskich \u201eAntonio Rosmini\u201d oraz (1979-1982) wiceprezesem w\u0142oskiej sekcji Stowarzyszenia Kanonist\u00f3w; z racji perfekcyjnej znajomo\u015bci j\u0119zyka kastylijskiego bra\u0142 intensywny udzia\u0142 w hiszpa\u0144skim \u017cyciu naukowym, pozostaj\u0105c w wielkiej za\u017cy\u0142o\u015bci z hiszpa\u0144skimi karlistami; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eInstaurare\u201d, \u201eVerbo\u201d oraz argenty\u0144skim \u201eGladius\u201d; by\u0142 jednym z najwybitniejszych znawc\u00f3w metafizyki Arystotelesa; nale\u017ca\u0142 do zdecydowanych krytyk\u00f3w chadecji, twierdz\u0105c, \u017ce \u201emodel idealny \u00abDemocrazia Cristiana\u00bb mo\u017ce by\u0107 zdefiniowany (\u2026) jako polityka post\u0119powa i bezwyznaniowa, przy czym progresizm polityczny, bazuj\u0105cy na optymistycznej teorii natury ludzkiej, stanowi lini\u0119 dzia\u0142ania, natomiast bezwyznaniowo\u015b\u0107 nale\u017cy do porz\u0105dku zasad\u201d; nigdy nie zaniecha\u0142 odprawiania Mszy \u015bw. w rycie trydenckim; zmar\u0142 w 2002 roku.<\/p>\r\n

18 lipca<\/strong> 1817 roku zmar\u0142a w Winchester (Anglia), w wieku 41 lat (ur. 16 XII 1775), Jane Austen<\/strong>, powie\u015bciopisarka; by\u0142a c\u00f3rk\u0105 anglika\u0144skiego pastora, a z sze\u015bciu jej braci dw\u00f3ch r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142o pastorami, dw\u00f3ch najm\u0142odszych za\u015b, s\u0142u\u017c\u0105cych w marynarce, dosz\u0142o do rangi admira\u0142\u00f3w; nauki pobiera\u0142a w prywatnej szkole w Reading, gdzie nabra\u0142a upodobania do literatury; ju\u017c w m\u0142odo\u015bci pr\u00f3bowa\u0142a pisa\u0107 sama, lecz swoich juwenili\u00f3w nie publikowa\u0142a; od 1806 mieszka\u0142a wraz z matk\u0105 i szwagierk\u0105 w hrabstwie Hampshire, najpierw w Southampton, a nast\u0119pnie w Chawton Cottage; nigdy nie wysz\u0142a za m\u0105\u017c, prawdopodobnie z braku odpowiedniego posagu; debiutowa\u0142a w 1811 powie\u015bci\u0105 Rozwa\u017cna i romantyczna<\/em> (w\u0142a\u015bc. \u201eRozs\u0105dek i wra\u017cliwo\u015b\u0107\u201d), kt\u00f3ra od razu przynios\u0142a jej uznanie (m.in. Waltera Scotta) krytyki i czytelnik\u00f3w, i wraz z nast\u0119pnymi: Duma i uprzedzenie <\/em>(1813), Mansfield Park <\/em>(1814), Emma <\/em>(1815), Opactwo Northanger <\/em>(1817) i Perswazje <\/em>(1817), wesz\u0142a do kanonu angielskiej beletrystyki; wszystkie te powie\u015bci zosta\u0142y te\u017c – kilkakrotnie i na og\u00f3\u0142 udatnie – zekranizowane; przyczyn\u0105 jej przedwczesnego zgonu by\u0142a zapewne choroba Addisona; chocia\u017c Austen ani nie uczestniczy\u0142a w \u017cyciu publicznym, ani nie zdradza\u0142a zainteresowania polityk\u0105, zosta\u0142a zaliczona (w cyklu esej\u00f3w w \u201eThe Salisbury Review\u201d pod red. R. Scrutona) do grona my\u015blicieli konserwatywnych, ze wzgl\u0119du na – jak to okre\u015bli\u0142 R.A.D. Grant – \u201eukryty \u0142ad\u201d etyczny i spo\u0142eczny w fabu\u0142ach jej powie\u015bci, kt\u00f3rego fundamentem jest klasyczna, arystotelesowska koncepcja natury i tego, co \u201enaturalne\u201d; poprzez owe rzeczy bezpo\u015brednio bardziej \u201enaturalne\u201d ni\u017c inne, d\u0105\u017c\u0105ce w spos\u00f3b intuicyjny do samowystarczalno\u015bci, kompletno\u015bci i sko\u0144czono\u015bci, dostrzegamy sta\u0142\u0105, samoujawniaj\u0105c\u0105 si\u0119 \u201es\u0142uszno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3r\u0105 nazywamy dobrem; to za\u015b, co z\u0142e, jest z kolei w swojej istocie \u201enienaturalne\u201d z powodu \u201ezboczenia\u201d (arystotelesowskiego parekbasis<\/em>), czy te\u017c wymini\u0119cia w jakim\u015b etapie rozwoju celu naturalnego, atoli ten, kto \u201ezboczy\u201d, porzucaj\u0105c w\u0142a\u015bciwy kierunek, mo\u017ce zosta\u0107 naprowadzony z powrotem na pierwotny, godziwy cel; cho\u0107 Austen zdradza\u0142a te\u017c pewn\u0105 sympati\u0119 do romantycznego uj\u0119cia natury przez Williama Wordswortha, jako przedmiotu estetycznego oraz \u017ar\u00f3d\u0142a i ostoi uczu\u0107 moralnych, to w \u017caden spos\u00f3b nie \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 to z Russowskim kultem prymitywizmu: natura i cywilizacja (kt\u00f3ra jest r\u00f3wnie i autentycznie \u201enaturalna\u201d) dope\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie (jak w pogl\u0105dach E. Burke\u2019a), przez co natura ludzka mo\u017ce zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do doskona\u0142o\u015bci w\u0142a\u015bnie w cywilizacji; z Wordsworthem \u0142\u0105czy j\u0105 tak\u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 prze\u017cywania \u201ecodziennych uczu\u0107 codziennego \u017cycia\u201d (Opactwo Northanger<\/em>); cho\u0107 konieczna jest \u201edobro\u0107 serca\u201d, to jednak musi by\u0107 ona roz\u015bwietlona inteligencj\u0105 i autorefleksj\u0105; piel\u0119gnowanie w spo\u0142ecze\u0144stwie tych cn\u00f3t, przede wszystkim w\u0142asnym przyk\u0142adem, ale te\u017c t\u0142umaczeniem og\u00f3\u0142owi, jest powinno\u015bci\u0105 elit spo\u0142ecznych i kulturalnych; dziedzic-ziemianin i proboszcz s\u0105 dla niej filarami spo\u0142ecze\u0144stwa, co nadaje jej przekonaniom rys typowo torysowski; dla utrzymywania si\u0119 w cnocie samych mo\u017cnych konieczny jest jednak sta\u0142y nacisk na nich samych, aby odczuwali l\u0119k przed pot\u0119pieniem ze strony opinii publicznej; bogactwo natomiast nie jest \u017cadn\u0105 gwarancj\u0105 cnoty, ale poniewa\u017c b\u0119dzie istnie\u0107 zawsze, to ludzie bogaci, je\u015bli nawet nie s\u0105 zdolni do uczynienia post\u0119p\u00f3w na drodze cnoty, winni przynajmniej by\u0107 zmuszeni do przestrzegania konwenans\u00f3w; od bratanka Austen wiadomo, \u017ce by\u0142a ona te\u017c gorliw\u0105 chrze\u015bcijank\u0105, jej powie\u015bci jednak nie maj\u0105 samoistnego znaczenia religijnego – \u201ejej beletrystyczne kr\u00f3lestwo jest ca\u0142kowicie z tego \u015bwiata\u201d (R.A.D. Grant).<\/p>\r\n

18 lipca<\/strong> 1967 roku zgin\u0105\u0142 w wypadku lotniczym nad Fortalez\u0105 (stan Cear\u00e1), w wieku 69 lat (ur. 20 IX 1897), marsz. Humberto<\/strong> de Alencar Castelo Branco<\/strong>, wojskowy i 26. prezydent Brazylii (podczas dyktatury wojskowej); by\u0142 synem genera\u0142a i bra\u0142 udzia\u0142 w II wojnie \u015bwiatowej; jako szef sztabu generalnego by\u0142 jednym z organizator\u00f3w i przyw\u00f3dc\u00f3w wspieranego przez USA puczu wojskowego (okre\u015blaj\u0105cego si\u0119 te\u017c mianem kontrrewolucji), kt\u00f3ry 31 marca 1964 obali\u0142 lewicowego i prosowieckiego prezydenta Jo\u00c3\u00a3o Goularta (1918-1976); dwa tygodnie po zamachu (15 kwietnia 1964) zosta\u0142 wybrany przez Kongres na prezydenta; jako szef pa\u0144stwa sygnowa\u0142 dwa Akty Instytucjonalne, z kt\u00f3rych pierwszy (z 9 kwietnia 1964) dawa\u0142 rz\u0105dowi prawo zawieszania praw politycznych osobom zagra\u017caj\u0105cym bezpiecze\u0144stwu narodowemu, drugi za\u015b (27 pa\u017adziernika 1965) wprowadza\u0142 odg\u00f3rnie system dwupartyjny, ograniczaj\u0105c liczb\u0119 dozwolonych partii politycznych do prorz\u0105dowego i prawicowego Odnowicielskiego Sojuszu Narodowego (Renovadora Alian\u00c3\u00a7a Nacional; ARENA) oraz opozycyjnego Brazylijskiego Ruchu Demokratycznego (Movimiento Democr\u00e1tico Brasile\u00c3\u00b1o; MDB), w kt\u00f3rym mog\u0142a si\u0119 skupi\u0107 opozycja; po przyj\u0119ciu przez Kongres zdominowany przez prawic\u0119 nowej konstytucji, wzmacniaj\u0105cej w\u0142adz\u0119 prezydenck\u0105, ust\u0105pi\u0142 (15 marca 1967) z urz\u0119du, a jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 marsz. Artur da Costa e Silva (1899-1969).<\/p>\r\n

19 lipca<\/strong> 1842 roku zmar\u0142 w Tuluzie (Okcytania, Francja), w wieku 69 lat (10 II 1773), Francisco Tadeo Calomarde<\/strong> de Retasc\u00f3n y Arri\u00e1, I hr. (conde<\/em>) de Almeida, grand Hiszpanii I klasy, sycylijski I ksi\u0105\u017c\u0119 (duca<\/em>) \u015aw. Izabeli; polityk absolutystyczny, minister Ferdynanda VII; Arago\u0144czyk, pochodzi\u0142 z nizin spo\u0142ecznych – by\u0142 synem rolnika, lecz wcze\u015bnie poznano si\u0119 na jego zdolno\u015bciach, dzi\u0119ki czemu ko\u0144czy\u0142 filozofi\u0119 i prawo na uniwersytecie w Saragossie, zawsze pozostaj\u0105c jednak czu\u0142y na los biednych i wzajemnie budz\u0105c ich sympati\u0119; po studiach pracowa\u0142 w s\u0105downictwie w Aragonii, a nast\u0119pnie w Madrycie; po przedstawieniu go Karolowi IV wszed\u0142 do s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej; 19 marca 1808 st\u0142umi\u0142 bunt w Aranjuezie przeciwko wszechw\u0142adnemu dot\u0105d faworytowi kr\u00f3la (i kochankowi kr\u00f3lowej) – Manuelowi Godoyowi (1767-1851); podczas okupacji francuskiej pozosta\u0142 wierny Ferdynandowi VII i jednocze\u015bnie w Kortezach w Kadyksie broni\u0142 prerogatyw kr\u00f3lewskich przeciw libera\u0142om, kt\u00f3rzy przeg\u0142osowali wzorowan\u0105 na francuskiej (z 1795) konstytucj\u0119; w nagrod\u0119, po wyp\u0119dzeniu naje\u017ad\u017ac\u00f3w i powrocie kr\u00f3la, zosta\u0142 wy\u017cszym urz\u0119dnikiem, zajmuj\u0105cym coraz bardziej wp\u0142ywowe urz\u0119dy; po puczu p\u0142k. Riega i nastaniu tzw. Liberalnego Trzylecia (1820-1823), znienawidzony przez libera\u0142\u00f3w, ukrywa\u0142 si\u0119 w Saragossie, wsp\u00f3\u0142organizuj\u0105c kontrrewolucyjny ruch oporu; po st\u0142umieniu re\u017cimu liberalnego dzi\u0119ki pomocy francuskiej (wyprawy \u201estu tysi\u0119cy syn\u00f3w \u015bw. Ludwika\u201d) zosta\u0142 mianowany ministrem sprawiedliwo\u015bci, staj\u0105c si\u0119 praw\u0105 r\u0119k\u0105 kr\u00f3la; reprezentowa\u0142 stanowisko \u201eultrarojalistyczne\u201d, jednak w duchu absolutystycznym, a nie tradycjonalistycznym; zajmowa\u0142 si\u0119 reform\u0105 edukacji, od uniwersyteckiej (przywracaj\u0105c studium teologii), poprzez za\u0142o\u017cenie szk\u00f3\u0142 tauromachii, a\u017c po plan edukacji powszechnej; od 8 do 20 stycznia 1832 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c sekretarzem stanu (ministrem spraw zagranicznych, maj\u0105cym r\u00f3wnie\u017c w antiguo r\u00c3\u00a9gimen <\/em>status pierwszego ministra); jego upadek spowodowa\u0142a kwestia dynastyczna: kiedy Ferdynand VII zmieni\u0142 bezprawnie na korzy\u015b\u0107 swojej c\u00f3rki prawo dynastyczne tzw. Sankcj\u0105 Pragmatyczn\u0105, Calomarde, jako zwolennik prawowitego nast\u0119pcy – kr\u00f3lewskiego brata don Carlosa, po d\u0142ugich zabiegach, korzystaj\u0105c wreszcie z choroby Ferdynanda VII, wym\u00f3g\u0142 na nim kodycyl anuluj\u0105cy sankcj\u0119; kiedy kodycyl ten zaprezentowa\u0142 dworowi, mia\u0142o doj\u015b\u0107 do gorsz\u0105cego incydentu, gdy\u017c siostra kr\u00f3lowej-\u017cony, infantka Maria Karolina Burbon-Sycylijska, rozw\u015bcieczona wyrwa\u0142a mu \u00f3w dokument z d\u0142oni i uderzy\u0142a go w twarz; Calomarde, cho\u0107 poblad\u0142, zachowa\u0142 zimn\u0105 krew i wycedzi\u0142 Calderonowsk\u0105 fraz\u0119: manos blancas no ofenden<\/em> (\u201ebia\u0142e r\u0105czki nie obra\u017caj\u0105\u201d); niekt\u00f3rzy historycy jednak w\u0105tpi\u0105 w autentyczno\u015b\u0107 owej s\u0142awnej la bofetada de Calomarde <\/em>(\u201espoliczkowanie Calomarde\u2019a\u201d); jakkolwiek by\u0142o, kr\u00f3l po powrocie do zdrowia dokona\u0142 kolejnego zwrotu i nie tylko anulowa\u0142 kodycyl, ale pozbawi\u0142 Calomarde\u2019a urz\u0119du i zes\u0142a\u0142 go do Teruelu; stamt\u0105d, obawiaj\u0105c si\u0119 aresztowania, Calomarde uciek\u0142 do Rzymu, gdzie mia\u0142 nadziej\u0119 uzyska\u0107 kapelusz kardynalski, lecz zawiedziony, osiad\u0142 we Francji, gdzie mieszka\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia; odm\u00f3wi\u0142 jednak aktywnego wspierania Karola V, udziela\u0142 natomiast hojnego wsparcia finansowego wszystkim hiszpa\u0144skim emigrantom, bez wzgl\u0119du na przekonania polityczne; by\u0142 cz\u0142onkiem (od 1828) Kr\u00f3lewskiej Akademii Szlacheckiej i Sztuk Pi\u0119knych \u015aw. Ludwika w Saragossie oraz kawalerem Orderu Z\u0142otego Runa, Wielkiego Krzy\u017ca Orderu Izabeli Katolickiej, Wielkiego Krzy\u017ca Orderu Karola III, portugalskiego Orderu Chrystusa, sycylijskiego Orderu \u015aw. Januarego i francuskiej Legii Honorowej.<\/p>\r\n

23 lipca<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 we wsi Ejersa Goro (prowincja Harar, Etiopia) Hajle Syllasje I<\/strong> [vel<\/em> Hajle Selasje I, Haile Selassie I – w j\u0119zyku gyyz (dawnym etiop. literackim, obecnie jedynie liturgicznym) \u201ePot\u0119ga Tr\u00f3jcy\u201d], ostatni cesarz (negus negast<\/em>) Etiopii ze staro\u017cytnej dynastii salomo\u0144skiej, panuj\u0105cy de facto<\/em> w latach 1930-1936 i 1941-1974 – w pe\u0142nej tytulaturze: \u201eCesarz Hajle Syllasje, Zwyci\u0119ski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Bo\u017cy, Kr\u00f3l Kr\u00f3l\u00f3w Etiopii\u201d; gyyz – girm\u00c4\u0081w\u00c4\u00ab <\/em>\u00e1\u00b8\u00b3<\/em>ad\u00c4\u0081m\u00c4\u0081w\u00c4\u00ab \u2018a<\/em>\u00e1\u00b9\u00a3<\/em>\u00c4\u201c <\/em>\u00e1\u00b8\u00ab<\/em>\u00c4\u0081yl\u00c4\u201c \u015bill\u00c4\u0081s\u00c4\u201c, m\u00c5\u008d\u2018\u00c4\u0081 \u2018anbass\u00c4\u0081 za\u2019imnaggada y\u00c4\u00abh\u00c5\u00abda nig\u00c5\u00absa nagast za\u2018\u00c4\u00abty\u00c5\u008d<\/em>\u00e1\u00b9\u2014\u00e1\u00b9\u2014<\/em>y\u00c4\u0081, siy\u00c5\u00abma \u2018igz\u00c4\u00ab\u2018a\u2019bih\u00c4\u201cr<\/em>; amharski – Gu\u00c3\u00a4rmawi Q\u00c3\u00a4damawi Hayl\u00c3\u00a4 Sellass\u00c3\u00a9, negus\u00c3\u00a4 n\u00c3\u00a4g\u00c3\u00a4st z\u00c3\u00a4\u2018Ityopya, moa anbessa z\u00c3\u00a4\u2018emn\u00c3\u00a4g\u00c3\u00a4d\u00c3\u00a4 yehuda, seyum Egziabh\u00c3\u00a9r<\/em>; urodzi\u0142 si\u0119 jako ras<\/em> (ksi\u0105\u017c\u0119, w amharskim dos\u0142. \u201eg\u0142owa\u201d) Teferi Mekonnyn (vel<\/em> Tafari Makonnen), syn rasa<\/em> Uelde Mikaela Mekonnyna, gubernatora prowincji Harar, prawnuk Sahle Syllasje (\u201e\u0141aska Bo\u017ca\u201d), kr\u00f3la Szeua 1813-1847; po detronizacji w 1916 przez Etiopski Sejm Szlachecki (na wniosek Etiopskiego Ko\u015bcio\u0142a Ortodoksyjnego – najwi\u0119kszego z przedchalcedo\u0144skich Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich, zachowuj\u0105cego r\u00f3wnie\u017c szabat i obrzezanie oraz wielk\u0105 liczb\u0119 post\u00f3w) cesarza Ijasu V, sprzyjaj\u0105cego mahometanom i podejrzewanego o sekretn\u0105 apostazj\u0119 i przej\u015bcie na islam, zacz\u0105\u0142 sprawowa\u0107 faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119, jako namaszczony nast\u0119pca tronu, Ras Teferi (\u201eKsi\u0105\u017c\u0119 Straszliwy\u201d), nast\u0119pnie regent i premier, wreszcie kr\u00f3l, w imieniu wyniesionej na tron cesarski c\u00f3rki cesarza (1889-1913) Menelika II – zjednoczyciela Etiopii, kt\u00f3ry zakaza\u0142 handlu niewolnikami oraz odpar\u0142 napa\u015b\u0107 W\u0142och, pokonuj\u0105c ich pod Adu\u0105 (1896) – o imieniu Zeuditu; po formalnym wst\u0105pieniu na tron cesarski zakaza\u0142 ca\u0142kowicie niewolnictwa oraz oktrojowa\u0142 konstytucj\u0119, utrzymuj\u0105c\u0105 jednak pe\u0142ni\u0119 suwerennej w\u0142adzy monarchy; po napa\u015bci faszystowskich W\u0142och w 1935 i zaj\u0119ciu przez nie ca\u0142kowicie kraju musia\u0142 uchodzi\u0107 na emigracj\u0119 (do Wielkiej Brytanii), gdzie powo\u0142a\u0142 rz\u0105d emigracyjny; powszechn\u0105 sympati\u0119 i szacunek wzbudza\u0142a jego mikroskopijna sylwetka w pelerynie i z parasolem w d\u0142oni, gdy ko\u0142ata\u0142 o pomoc dla swojej okupowanej ojczyzny; powr\u00f3ci\u0142 na tron w 1941, po wyparciu wojsk w\u0142oskich z Etiopii przez Brytyjczyk\u00f3w; na arenie mi\u0119dzynarodowej prowadzi\u0142 polityk\u0119 prozachodni\u0105, a jednocze\u015bnie aktywn\u0105, niezale\u017cn\u0105 i przeciwstawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 rewolucyjnym ruchom wywrotowym w Afryce; w 1963 przewodniczy\u0142 w Addis Abebie konferencji za\u0142o\u017cycielskiej Organizacji Jedno\u015bci Afryka\u0144skiej, a w 1971 reprezentowa\u0142 Etiopi\u0119 na obchodach 2500-lecia Cesarstwa Perskiego w Teheranie, kt\u00f3re stanowi\u0142y jedno z najwi\u0119kszych w historii zgromadze\u0144 monarch\u00f3w; modernizowa\u0142 kraj gospodarczo i popiera\u0142 edukacj\u0119, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie tradycyjny ustr\u00f3j polityczny i spo\u0142eczny oraz prastary i wyrafinowany rytua\u0142 w\u0142adzy; znienawidzony przez Moskw\u0119 i b\u0119d\u0105cy przeszkod\u0105 w jej planach skomunizowania Afryki, zosta\u0142 we wrze\u015bniu 1974 obalony wskutek puczu p\u0142k. Mengystu Hajle Marjama (zwanego \u201eczarnym Stalinem\u201d; w 2008 skazanego zaocznie na kar\u0119 \u015bmierci za zbrodnie ludob\u00f3jstwa), wspieranego przez komunist\u00f3w; po ustanowieniu przez nich (przy pomocy sowieckich, kuba\u0144skich, bu\u0142garskich, NRD-owskich i PRL-owskich \u201edoradc\u00f3w\u201d) krwawego re\u017cimu marksistowskiego (ponad milion ofiar \u015bmiertelnych) by\u0142 wi\u0119ziony oraz maltretowany fizycznie i psychicznie; s\u0105 podawane r\u00f3\u017cne wersje dotycz\u0105ce sposobu jego zam\u0119czenia (wg urz\u0119dowego komunikatu zmar\u0142 wskutek nieudanej operacji prostaty), a nawet czasu – niekt\u00f3re wersje m\u00f3wi\u0105, \u017ce ju\u017c kilka dni po zamachu uduszono go poduszk\u0105; zw\u0142oki prawdopodobnie utopiono w pa\u0142acowej latrynie, sk\u0105d ekshumowano je w 2000 i pogrzebano wg obrz\u0105dku ko\u015bcielnego; przez synkretyczny ruch rastafarian uwa\u017cany by\u0142 za jednego z mesjasz\u00f3w oraz wcielonego Boga o imieniu Jah, kt\u00f3ry przyszed\u0142 na ziemi\u0119, aby zaprowadzi\u0107 tysi\u0105cletni pok\u00f3j – sam jednak, jako gorliwy chrze\u015bcijanin obrz\u0105dku etiopskiego, odcina\u0142 si\u0119 oficjalnie od tej millenarystycznej sekty; \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119 zyska\u0142 niestety tak\u017ce dotycz\u0105cy go paszkwil pt. Cesarz<\/em> autorstwa znanego konfabulanta (z niewiadomych powod\u00f3w nazywanego reporta\u017cyst\u0105) i agenta wywiadu PRL, Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego; opr\u00f3cz posiadania wielkiej liczby innych order\u00f3w z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w by\u0142 r\u00f3wnie\u017c kawalerem Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego, nadanego mu w 1930 roku.<\/p>\r\n

26 lipca<\/strong> 1867 roku zmar\u0142 w Bambergu (Bawaria), w wieku 52 lat (ur. 1 VI 1815), Otton I Grecki<\/strong> (gr. \u00ce\u0152\u00ce\u00b8\u00cf\u2030\u00ce\u00bd; niem. Otto von Wittelsbach<\/em>), ksi\u0105\u017c\u0119 Bawarii i pierwszy nowo\u017cytny kr\u00f3l Grecji (w\u0142a\u015bc. kr\u00f3l Hellen\u00f3w – \u00ce\u2019\u00ce\u00b1\u00cf\u0192\u00ce\u00b9\u00ce\u00bb\u00ce\u00b5\u00cf\u008d\u00cf\u201a \u00cf\u201e\u00cf\u2030\u00ce\u00bd \u00ce\u2022\u00ce\u00bb\u00ce\u00bb\u00ce\u00ae\u00ce\u00bd\u00cf\u2030\u00ce\u00bd<\/em>), w latach 1832-1862; urodzi\u0142 si\u0119 jako drugi syn kr\u00f3la Bawarii Ludwika I; na tron odrodzonej Grecji zosta\u0142 powo\u0142any 27 maja 1832 uchwa\u0142\u0105 Mi\u0119dzynarodowej Konferencji w Londynie; do 1835 faktyczne rz\u0105dy w jego imieniu sprawowa\u0142a regencja z\u0142o\u017cona z urz\u0119dnik\u00f3w bawarskich, st\u0105d ten okres nazywany jest w Grecji \u201ebawariokracj\u0105\u201d (\u00ce\u2019\u00ce\u00b1\u00cf\u2026\u00ce\u00b1\u00cf\u0081\u00ce\u00bf\u00ce\u00ba\u00cf\u0081\u00ce\u00b1\u00cf\u201e\u00ce\u00af\u00ce\u00b1<\/em>); r\u00f3wnie\u017c po obj\u0119ciu rz\u0105d\u00f3w osobistych kr\u00f3l pozostawa\u0142 niepopularny wskutek odmowy wyrzeczenia si\u0119 katolicyzmu, wy\u017cszych ni\u017c w okresie osma\u0144skim podatk\u00f3w (na\u0142o\u017conych celem odbudowy i u\u015bwietnienia Aten) oraz braku szans na potomka z powodu niep\u0142odno\u015bci jego ma\u0142\u017conki – de domo<\/em> ksi\u0119\u017cniczki Amelii von Oldenburg; przewr\u00f3t wojskowy z 1843 zmusi\u0142 go do zwo\u0142ania konstytuanty, kt\u00f3ra rok p\u00f3\u017aniej uchwali\u0142a konstytucj\u0119; podczas wojny krymskiej wojska angielskie i francuskie okupowa\u0142y Ateny i Pireus, aby zapobiec ewentualnemu przyst\u0105pieniu Grecji do wojny po stronie Rosji; po kolejnych buntach przeciwko jego panowaniu, 23 pa\u017adziernika 1862 abdykowa\u0142 i wyjecha\u0142 do Bawarii, na tron grecki wst\u0105pi\u0142 za\u015b Jerzy I z du\u0144skiej dynastii Gl\u00fccksburg\u00f3w-Oldenburg\u00f3w.<\/p>\r\n

28 lipca<\/strong> 1842 roku zmar\u0142 w Aschaffenburgu (Dolna Frankonia, Bawaria), w wieku 63 lat (ur. 9 IX 1778), Clemens<\/strong> Maria Brentano<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Clemens Wenzeslaus Brentano de La Roche], romantyczny poeta i prozaik; pochodzi\u0142 z katolickiej rodziny kupca frankfurckiego (pochodzenia w\u0142oskiego); jedna z jego si\u00f3str, te\u017c pisarka – Bettina (1785-1859) – po\u015blubi\u0142a poet\u0119 Ludwiga Achima von Arnim (1781-1831), inna za\u015b – Kunigunde – s\u0142ynnego juryst\u0119 z historycznej szko\u0142y prawa, Friedricha Carla von Savigny\u2019ego (1779-1861); sam Clemens po\u015blubi\u0142 pisark\u0119 Sophie Mereau; niezdatny do zawodu kupca, studiowa\u0142 g\u00f3rnictwo w Halle, medycyn\u0119 w Jenie i filozofi\u0119 w Getyndze, lecz \u017cadnych z tych studi\u00f3w te\u017c nie uko\u0144czy\u0142, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie literaturze; zamieszka\u0142 w Heidelbergu, a swoje wczesne utwory podpisywa\u0142 pseudonimem Maria<\/em>; w 1808 wyda\u0142 wsp\u00f3lnie z L.A. von Arnimem tom stylizowanych pie\u015bni ludowych Czarodziejski r\u00f3g ch\u0142opca<\/em>, kt\u00f3ry zosta\u0142 uznany za sztandarowe dzie\u0142o tzw. drugiego romantyzmu niemieckiego, zw. te\u017c \u201eheidelberskim\u201d, w odr\u00f3\u017cnieniu od pierwszego, czyli \u201ejenajskiego\u201d (Novalis, bracia Schleglowie, Tieck); w 1809 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Berlina, gdzie wraz z filozofem politycznym Adamem Heinrichem M\u00fcllerem (1779-1829) sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (18 I 1811) Chrze\u015bcija\u0144sko-Niemieckiego Towarzystwa Biesiadnego (Christlich-deutsche Tischgesellschaft) o tendencji konserwatywnej, protonacjonalistycznej i anty\u017cydowskiej; pomi\u0119dzy 1811 a 1815 przebywa\u0142 w Czechach, a nast\u0119pnie w Wiedniu; po \u015bmierci (przy porodzie, 1806) pierwszej \u017cony, a tak\u017ce po rozwodzie (1814) z drug\u0105, popad\u0142 w g\u0142\u0119boki kryzys duchowy i moralny; aby po\u015blubi\u0107 c\u00f3rk\u0119 pastora, w kt\u00f3rej si\u0119 zakocha\u0142, got\u00f3w by\u0142 przej\u015b\u0107 na protestantyzm, lecz zwi\u0105zek ten i tak nie doszed\u0142 do skutku wskutek sprzeciwu jej ojca; prze\u0142omem w jego \u017cyciu okaza\u0142o si\u0119 poznanie w 1819 mistyczki, stygmatyczki i wizjonerki, b\u0142. Anny Katarzyny Emmerich OSA (1774-1824); przez pi\u0119\u0107 lat, przebywaj\u0105c w klasztorze D\u00fclmen w Westfalii, spisywa\u0142 w literackim j\u0119zyku niemieckim jej wizje, opowiadane w dialekcie westfalskim, w tym s\u0142ynny opis M\u0119ki Pa\u0144skiej (kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej tak\u017ce podstaw\u0105 Pasji<\/em> Mela Gibsona); sam powr\u00f3ci\u0142 r\u00f3wnie\u017c do gorliwo\u015bci religijnej i przez reszt\u0119 \u017cycia – mieszkaj\u0105c w Ratyzbonie, a nast\u0119pnie w Monachium – by\u0142 p\u0142omiennym apologet\u0105 oraz aktywist\u0105 ruchu katolicko-konserwatywnego, animowanego przez Josepha von G\u00f6rresa (1776-1848).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d sierpie\u0144 2017<\/h2>\r\n

5 sierpnia<\/strong> 642 roku zgin\u0105\u0142 pod Maserfield (wal. Maes Cogwy, Walia), w wieku oko\u0142o 38 lat (ur. ok. 604), \u015bw. Oswald z Nortumbrii<\/strong> [Saint Oswald of Northumbria<\/em>], od 634 kr\u00f3l anglosaskiej Northumbrii, powsta\u0142ej ze zjednoczenia kr\u00f3lestw Bernicji i Deiry; jego ojcem by\u0142 kr\u00f3l Bernicji Etelfryd (Ethelfrith), kt\u00f3ry w 604 najecha\u0142 i podbi\u0142 Deir\u0119, gdzie te\u017c urodzi\u0142 si\u0119 Oswald; po powstaniu Bryt\u00f3w, w kt\u00f3rego wyniku zgin\u0105\u0142 jego ojciec (616), gdy w\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 \u015bw. Edwin z dynastii deiryjskiej, a nast\u0119pnie Caedwall (Cadwallon), musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107 wraz z matk\u0105 i bra\u0107mi u Szkot\u00f3w, m.in. na wyspie Jona; w tamtejszym klasztorze przyj\u0105\u0142 chrzest; po zamordowaniu jego dw\u00f3ch braci powr\u00f3ci\u0142 do Northumbrii i w bitwie pod Hewenfeld (634) pokona\u0142 Caedwalla, a nast\u0119pnie zosta\u0142 ukoronowany i wprowadzi\u0142 w kraju chrze\u015bcija\u0144stwo; po\u015blubi\u0142 Cyneburg\u0119, c\u00f3rk\u0119 Cynegilsa, w\u0142adcy Wesseksu, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c si\u0119 ochrzci\u0142; przez kilka lat by\u0142 najpot\u0119\u017cniejszym kr\u00f3lem na wyspie, a opat Jony, \u015bw. Adomn\u00e1n, opisuje go jako \u201ewy\u015bwi\u0119conego przez Boga na cesarza ca\u0142ej Brytanii\u201d; Beda chwali go za bycie wielkim ja\u0142mu\u017cnikiem i twierdzi, \u017ce jego d\u0142o\u0144 i rami\u0119 nie uleg\u0142y rozk\u0142adowi po \u015bmierci; zgin\u0105\u0142 w bitwie (prawdopodobnie pod Oswestry) z poga\u0144skim w\u0142adc\u0105 Mercji Pend\u0105; po jego \u015bmierci Northumbria na pewien czas popad\u0142a ponownie w poga\u0144stwo, lecz chrze\u015bcija\u0144stwo przywr\u00f3ci\u0142 ostatecznie brat Oswalda – Oswiu, kt\u00f3ry w 654 jeszcze raz zjednoczy\u0142 Bernicj\u0119 z Deir\u0105; kult jego relikwii by\u0142 bardzo silny w \u015bredniowieczu i wykroczy\u0142 nawet poza Angli\u0119; jest on patronem angielskiej rodziny kr\u00f3lewskiej, krzy\u017cowc\u00f3w oraz \u017cniwiarzy.<\/p>\r\n

6 sierpnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142a si\u0119 w Wilnie Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna<\/strong>, \u201eI\u0142\u0142a\u201d, poetka i t\u0142umaczka; by\u0142a nie\u015blubn\u0105 c\u00f3rk\u0105 Barbary I\u0142\u0142akowicz\u00f3wny i Klemensa Zana (syna Tomasza z kr\u0119gu \u201efilaret\u00f3w\u201d); sama nigdy nie wysz\u0142a za m\u0105\u017c i do ko\u0144ca \u017cycia kaza\u0142a zwraca\u0107 si\u0119 do siebie per \u201epanno Kazimiero\u201d, irytuj\u0105c si\u0119, gdy kto\u015b nazywa\u0142 j\u0105 \u201epani\u0105\u201d; studiowa\u0142a w Oksfordzie (1908-1909) i na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim (1910-1914); w czasie I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142a jako sanitariuszka w armii rosyjskiej; od 1918 pracowa\u0142a w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a w latach 1926-1935 by\u0142a sekretark\u0105 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego: jej uwielbienie dla Marsza\u0142ka znalaz\u0142o wyraz w tomie Wiersze o Marsza\u0142ku Pi\u0142sudskim 1912-1935<\/em> (1936) i we wspomnieniach \u015acie\u017cka obok drogi<\/em> (1939), w latach 1936-1938 odby\u0142a te\u017c tourn\u00c3\u00a9e<\/em> po Europie z wyk\u0142adem o nim; utrzymywa\u0142a szerokie kontakty z r\u00f3\u017cnymi grupami literackimi, ale nie uto\u017csamia\u0142a si\u0119 z \u017cadn\u0105 z nich; publikowa\u0142a g\u0142\u00f3wnie w katolickiej \u201eT\u0119czy\u201d oraz w \u201eTygodniku Ilustrowanym\u201d, a po 1935 tak\u017ce w narodowo-radykalnym \u201eProsto z mostu\u201d; w 1939 ewakuowa\u0142a si\u0119 do Rumunii, sk\u0105d powr\u00f3ci\u0142a do kraju w 1947 i (wobec zakazu zamieszkania w Warszawie) zamieszka\u0142a w Poznaniu, gdzie utrzymywa\u0142a si\u0119 z t\u0142umacze\u0144 i nauczania j\u0119zyka angielskiego; po krwawym st\u0142umieniu powstania robotniczego w czerwcu 1956 napisa\u0142a wiersz Rozstrzelano moje serce w Poznaniu<\/em>; pod koniec lat 60. brutalny atak na jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 przypu\u015bci\u0142 wst\u0119puj\u0105cy w\u0142a\u015bnie do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej neomarksista (\u201eromantyk dialektyczny\u201d) Stanis\u0142aw Bara\u0144czak; pod koniec \u017cycia o\u015blep\u0142a wskutek nieudanej operacji jaskry; zmar\u0142a w 1983 roku; by\u0142a poetk\u0105 wybitn\u0105 i niezwykle subteln\u0105, o w\u0142asnej dykcji poetyckiej (by\u0142a mistrzyni\u0105 wiersza tonicznego) i szerokim wachlarzu tematycznym, w kt\u00f3rym wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 zw\u0142aszcza liryka religijna i metafizyczna (by\u0142a osob\u0105 g\u0142\u0119boko wierz\u0105c\u0105); pisa\u0142a r\u00f3wnie\u017c utwory dramatyczne, proz\u0119 poetyck\u0105 i literatur\u0119 dla dzieci; za jej szczytowe osi\u0105gni\u0119cie translatorskie uwa\u017ca si\u0119 kongenialny przek\u0142ad Anny Kareniny<\/em>; by\u0142a laureatk\u0105 kilku nagr\u00f3d literackich, w tym Z\u0142otego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury, oraz doktorem hc. Uniwersytetu Adama Mickiewicza.<\/p>\r\n

10 sierpnia 1267 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Walencji Jakub II Sprawiedliwy<\/strong> [katal. Jaume el Just<\/em>; kastyl. Jaime el Justo<\/em>] z dynastii barcelo\u0144skiej, kr\u00f3l Aragonii i Walencji oraz hr. Barcelony od 1291 do \u015bmierci, nadto (jako Jakub I) kr\u00f3l Sycylii w latach 1285-1296, (jako Jakub III) kr\u00f3l Majorki 1291-1295 oraz kr\u00f3l Sardynii i Korsyki 1324-1327; by\u0142 m\u0142odszym synem kr\u00f3la Aragonii Piotra III Wielkiego oraz Konstancji, c\u00f3rki kr\u00f3la Sycylii Manfreda z dynastii Hohenstauf\u00f3w; po \u015bmierci ojca (1285) obj\u0105\u0142 panowanie nad Sycyli\u0105 (kt\u00f3rej namiestnikiem z ramienia ojca by\u0142 ju\u017c od 1282), a jego koronacji dokonano w Palermo 2 lutego 1296, zosta\u0142 jednak (wraz z dwoma bpami, kt\u00f3rzy go ukoronowali) ekskomunikowany przez papie\u017ca Honoriusza IV, uwa\u017caj\u0105cego Sycyli\u0119 (oraz Neapol) za swoje lenno (zreszt\u0105 na podstawie testamentu Piotra III, kt\u00f3ry liczy\u0142 na zdj\u0119cie w ten spos\u00f3b ekskomuniki z siebie) oraz popieraj\u0105cego Andegawen\u00f3w; po niespodziewanej \u015bmierci (1291) swojego starszego brata, w\u0142adcy Kraj\u00f3w Korony Arago\u0144skiej – Alfonsa III Szczodrego – przej\u0105\u0142 jego dziedzictwo i zosta\u0142 ukoronowany 18 czerwca 1291; za\u0142agodzi\u0142 konflikt z Kr\u00f3lestwem Kastylii, gdzie panowa\u0142a wojna domowa, zawieraj\u0105c uk\u0142ad z kr\u00f3lem Sanczem IV, przypiecz\u0119towany ma\u0142\u017ce\u0144stwem z jego c\u00f3rk\u0105 (w\u00f3wczas o\u015bmioletni\u0105); 5 czerwca 1295 zawar\u0142 uk\u0142ad w Anagni z nowym papie\u017cem, Bonifacym VIII, oraz kr\u00f3lami: Neapolu (Karolem II Kulawym), Francji (Filipem IV Pi\u0119knym) i Majorki (Jakubem II); na jego mocy zrzek\u0142 si\u0119 na rzecz papie\u017ca Sycylii i zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do pomocy w przywr\u00f3ceniu nad ni\u0105 w\u0142adzy Karolowi II oraz zwolnienia z niewoli jego trzech syn\u00f3w, a tak\u017ce przywr\u00f3cenia swojemu stryjowi Jakubowi II prawa do Majorki, z zastrze\u017ceniem, \u017ce pozostanie ona lennem Aragonii; w zamian za to uzyskiwa\u0142 zdj\u0119cie ekskomuniki z niego i wszystkich jego krewnych oraz popieraj\u0105cych go poddanych (Sycylijczyk\u00f3w), nabywa\u0142 od papie\u017ca prawa do dw\u00f3ch lenn papieskich: Sardynii i Korsyki, a tak\u017ce (teoretycznie, jak si\u0119 okaza\u0142o) do Montpellier i Rousillon; zgodnie z t\u0105 ugod\u0105 musia\u0142 p\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0107 zbrojnie przeciwko swojemu m\u0142odszemu bratu Fryderykowi, kt\u00f3rego – nienawidz\u0105cy Andegawen\u00f3w – Sycylijczycy powo\u0142ali na tron i ukoronowali jako Fryderyka III, jednak kolejny uk\u0142ad (w Caltabellotcie, 1302) ustala\u0142 kompromis, na mocy kt\u00f3rego Fryderyk zachowa\u0142 do\u017cywotni\u0105 w\u0142adz\u0119 z tytu\u0142em kr\u00f3la Wyspy Sycylii, a po jego \u015bmierci wyspa – pod formaln\u0105 nazw\u0105 Kr\u00f3lestwa Sycylii – mia\u0142a powr\u00f3ci\u0107 pod panowanie Andegawen\u00f3w; po anulowaniu (nieskonsumowanego) ma\u0142\u017ce\u0144stwa Jakuba z Izabel\u0105 kastylijsk\u0105 dosz\u0142o do ponownego konfliktu Aragonii z Kastyli\u0105 (i wmieszania si\u0119 Jakuba w kastylijsk\u0105 wojn\u0119 domow\u0105), zako\u0144czonego dopiero uk\u0142adem z 1305, na mocy kt\u00f3rego wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 zaj\u0119tej przez Aragoni\u0119 Murcji wraca\u0142a pod panowanie kastylijskie, ale jej p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 z miastem Alicante przechodzi\u0142a pod panowanie arago\u0144skie; pod naciskiem kr\u00f3la Francji Jakub przej\u0105\u0142 w 1307 posiad\u0142o\u015bci zakonu templariuszy na podleg\u0142ych sobie ziemiach, a w 1312 podda\u0142 si\u0119 decyzji papie\u017ca Klemensa V o kasacie zakonu; w 1309 dokona\u0142 formalnego po\u0142\u0105czenia Aragonii, Walencji i Barcelony w jedn\u0105 dziedziczn\u0105 monarchi\u0119; w 1318 doprowadzi\u0142 do ustanowienia arcybiskupstwa w Saragossie, co uniezale\u017cnia\u0142o Aragoni\u0119 od podleg\u0142o\u015bci jej struktury eklezjalnej kastylijskiemu arcybiskupstwu w Toledo; w 1324 podj\u0105\u0142, uwie\u0144czon\u0105 powodzeniem w bitwie morskiej pod Locucistern\u0105, wypraw\u0119 przeciwko Piza\u0144czykom i Genue\u0144czykom dla wyegzekwowania swoich praw do Sardynii (okupowanej przez Piz\u0119) i Korsyki (okupowanej przez Genu\u0119), nabytych uk\u0142adem w Anagni; zmar\u0142 w 1327 roku w Barcelonie; jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 jego drugi syn – Alfons IV \u0141agodny.<\/p>\r\n

11 sierpnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w B\u0142oniu k. Kutna gen. W\u0142adys\u0142aw<\/strong> Albert Anders<\/strong>, \u017co\u0142nierz i polityk; pochodzi\u0142 ze spolonizowanej rodziny Niemc\u00f3w ba\u0142tyckich, wyznania lutera\u0144skiego, w kt\u00f3rym te\u017c zosta\u0142 ochrzczony; kiedy by\u0142 uczniem warszawskiego gimnazjum realnego, wst\u0105pi\u0142 (1910) jako jednoroczny ochotnik do armii rosyjskiej, co pozwoli\u0142o mu skr\u00f3ci\u0107 okres obowi\u0105zkowej s\u0142u\u017cby do roku i – po zdaniu egzaminu – awansowa\u0107 na chor\u0105\u017cego (praporszczyka) rezerwy; w latach 1911-1913 studiowa\u0142 na politechnice w Rydze, gdzie wst\u0105pi\u0142 do korporacji \u201eArkonia\u201d; by\u0142 mi\u0142o\u015bnikiem koni i kawalerzyst\u0105 bior\u0105cym udzia\u0142 w mi\u0119dzynarodowych zawodach je\u017adzieckich; w czasie I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 jako porucznik dragon\u00f3w w armii rosyjskiej (od 1916 – rotmistrz kawalerii) i zosta\u0142 trzykrotnie ranny; w 1917 uko\u0144czy\u0142 skr\u00f3cony kurs Akademii Sztabu Generalnego w Piotrogrodzie; rewolucja lutowa zasta\u0142a go w Rumunii; nast\u0119pnie bra\u0142 udzia\u0142 w formowaniu I Korpusu Polskiego, dowodzonego przez gen. J. Dowbor-Mu\u015bnickiego; po kapitulacji korpusu przed Niemcami wr\u00f3ci\u0142 do kraju i wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego; w stopniu pp\u0142k. (nadanym mu przez Naczeln\u0105 Rad\u0119 Ludow\u0105, a zweryfikowanym przez polskie Ministerstwo Spraw Wojskowych w 1920) zosta\u0142 mianowany szefem sztabu Armii Wielkopolskiej w powstaniu wielkopolskim; w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 walczy\u0142 jako dow\u00f3dca 15. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Pozna\u0144skich i zosta\u0142 ranny podczas walk nad Berezyn\u0105; w latach 1921-1924 studiowa\u0142 w Wy\u017cszej Szkole Wojennej w Pary\u017cu; po powrocie do kraju zosta\u0142 mianowany (od 1 grudnia 1924 w stopniu pu\u0142kownika) szefem sztabu generalnego inspektora kawalerii, gen. Tadeusza Rozwadowskiego; wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 podczas wielkich manewr\u00f3w kawaleryjskich na Wo\u0142yniu w 1925; od listopada 1925 by\u0142 komendantem Warszawy; w czasie przewrotu majowego 1926 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 szefa sztabu dow\u00f3dcy obrony Warszawy, wyznaczonego przez legalne w\u0142adze gen. Rozwadowskiego; w latach 1928-1939 by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 najpierw Kresowej, a nast\u0119pnie Nowogr\u00f3dzkiej Brygady Kawalerii, stacjonuj\u0105cej w Baranowiczach; 1 stycznia 1934 zosta\u0142 awansowany do stopnia gen. brygady; w wojnie polskiej 1939 dowodzi\u0142 swoj\u0105 brygad\u0105 w bitwie pod M\u0142aw\u0105, a od 12 wrze\u015bnia – Grup\u0105 Operacyjn\u0105 Kawalerii swojego imienia; walczy\u0142 w okolicach Mi\u0144ska Mazowieckiego oraz (w ramach drugiej bitwy tomaszowskiej) Tomaszowa Lubelskiego; zdoby\u0142 Krasnobr\u00f3d, lecz opu\u015bci\u0142 go, wychodz\u0105c z bitwy bez powiadomienia dow\u00f3dztwa Frontu P\u00f3\u0142nocnego i uda\u0142 si\u0119 w kierunku Lwowa; po napa\u015bci sowieckiej 17 wrze\u015bnia zdecydowa\u0142 si\u0119 rozformowa\u0107 Grup\u0119 Kawalerii na mniejsze oddzia\u0142y, kt\u00f3re mia\u0142y przedosta\u0107 si\u0119 na W\u0119gry; sam, dwukrotnie postrzelony przez Ukrai\u0144c\u00f3w, 29 wrze\u015bnia w okolicach Sambora dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej; przetrzymywany we Lwowie, najpierw w szpitalu (celowo nieleczony z ran, zrzucany ze schod\u00f3w i bity), a p\u00f3\u017aniej w wi\u0119zieniu na Brygidkach, 29 lutego 1940 zosta\u0142 wywieziony do Moskwy i osadzony w wi\u0119zieniu NKWD na \u0141ubiance; by\u0142 wielokrotnie przes\u0142uchiwany i (bezskutecznie) namawiany do wst\u0105pienia do Armii Czerwonej; uwolniony po podpisaniu uk\u0142adu Sikorski-Majski, 4 sierpnia 1941 zosta\u0142 mianowany tw\u00f3rc\u0105 Polskich Si\u0142 Zbrojnych w Zwi\u0105zku Socjalistycznych Sowieckich Republik (awansowany 11 sierpnia do stopnia gen. dywizji); wype\u0142niaj\u0105c wotum z\u0142o\u017cone w czasie uwi\u0119zienia, przeszed\u0142 na katolicyzm – wyznanie wiary z\u0142o\u017cy\u0142 przed bpem polowym J\u00f3zefem Gawlin\u0105; po ewakuacji PSZ (wraz z ok. 20 tysi\u0105cami cywil\u00f3w) latem 1942 do Iranu zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 Armii Polskiej na Wschodzie (Irak, Palestyna) i 2. Korpusu Polskiego, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 w kampanii w\u0142oskiej, w tym w bitwie pod Monte Cassino (17 stycznia – 19 maja 1944) i w bitwie o Ankon\u0119 (18 czerwca – 18 lipca 1944); pozostawa\u0142 w sta\u0142ym konflikcie z premierem i Naczelnym Wodzem, gen. W\u0142adys\u0142awem Sikorskim, a nast\u0119pnie z premierem Stanis\u0142awem Miko\u0142ajczykiem; by\u0142 zdecydowanym krytykiem wywo\u0142ania powstania w Warszawie (uwa\u017ca\u0142, \u017ce tych, kt\u00f3rzy podj\u0119li t\u0119 decyzj\u0119, nale\u017ca\u0142oby postawi\u0107 pod s\u0105d) oraz postanowie\u0144 w Ja\u0142cie; od 26 lutego do 27 maja 1945 by\u0142 p.o. Naczelnego Wodza (gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego, przebywaj\u0105cego w niewoli); po wojnie zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem Polskiego Korpusu Przysposobie\u0144 i Rozmieszcze\u0144, utrzymywanego w gotowo\u015bci na wypadek III wojny \u015bwiatowej i podj\u0119cia walki o wyzwolenie Polski; 26 wrze\u015bnia 1946 Prezydent RP na wychod\u017astwie W\u0142adys\u0142aw Raczkiewicz mianowa\u0142 go generalnym Inspektorem Si\u0142 Zbrojnych i Naczelnym Wodzem (zbiegiem okoliczno\u015bci tego samego dnia marionetkowy warszawski tzw. Tymczasowy Rz\u0105d Jedno\u015bci Narodowej \u201epozbawi\u0142\u201d go obywatelstwa polskiego i stopnia generalskiego); w 1949 opublikowa\u0142 wspomnienia wojenne pt. Bez ostatniego rozdzia\u0142u<\/em>; by\u0142 tak\u017ce autorem wst\u0119pu do ksi\u0105\u017cki J\u00f3zefa Mackiewicza Zbrodnia katy\u0144ska w \u015bwietle dokument\u00f3w<\/em> (1948); od 14 pa\u017adziernika 1949 (do \u015bmierci) by\u0142 przewodnicz\u0105cym G\u0142\u00f3wnej Komisji Skarbu Narodowego; 16 maja 1954 zosta\u0142 awansowany do stopnia gen. broni; po kryzysie, kt\u00f3ry wybuch\u0142 miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej wskutek odmowy prezydenta Augusta Zaleskiego ust\u0105pienia z urz\u0119du po wyga\u015bni\u0119ciu jego pierwszej kadencji, znalaz\u0142 si\u0119 w gronie tych dzia\u0142aczy emigracyjnych, kt\u00f3rzy wypowiedzieli prezydentowi pos\u0142usze\u0144stwo, oraz zosta\u0142 (wraz z Tomaszem Arciszewskim i Edwardem B. Raczy\u0144skim) cz\u0142onkiem Rady Trzech, czyli alternatywnego wobec \u201eZamku\u201d organu pe\u0142ni\u0105cego kolegialnie funkcj\u0119 g\u0142owy pa\u0144stwa, powo\u0142anego przez Tymczasow\u0105 Rad\u0119 Jedno\u015bci Narodowej, z\u0142o\u017con\u0105 z przedstawicieli partii, kt\u00f3re sprzeciwi\u0142y si\u0119 Zaleskiemu (m.in. Stronnictwa Narodowego, Polskiej Partii Socjalistycznej i Polskiego Ruchu Wolno\u015bciowego Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i Demokracja); podczas kampanii na rzecz uwolnienia Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych w \u0142agrach poprowadzi\u0142 w Londynie w 1956 marsz 20 tys. polskich emigrant\u00f3w; w kraju by\u0142 najpopularniejsz\u0105 bodaj ikon\u0105 nadziei na wyzwolenie spod okupacji komunistycznej (powr\u00f3t \u201eAndersa na bia\u0142ym koniu\u201d – wyszydzany z kolei przez propagand\u0119 komunistyczn\u0105); zmar\u0142 w rocznic\u0119 szturmu na Monte Cassino (12 maja 1970) i spocz\u0105\u0142 po\u015br\u00f3d swoich \u017co\u0142nierzy na polskim cmentarzu wojskowym u st\u00f3p opactwa; by\u0142 kawalerem licznych odznacze\u0144 wojskowych i cywilnych, polskich i zagranicznych, w tym odznaczenia Defensor Civitatis<\/em>, otrzymanego od papie\u017ca Piusa XII; po\u015bmiertnie (11 listopada 1995) otrzyma\u0142 Order Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\r\n

14 sierpnia<\/strong> 1742 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Cesenie (Emilia-Romania, W\u0142ochy) Gregorio Luigi Barnaba hr. (conte<\/em>) Chiaramonti OSB<\/em>, p\u00f3\u017aniejszy 251. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego Pius VII<\/strong> [Pius Septimus<\/em>]; pochodzi\u0142 z rodziny arystokratycznej; jego matka (z domu markiza Ghini), owdowiawszy, zosta\u0142a karmelitank\u0105, dw\u00f3ch jego braci za\u015b by\u0142o jezuitami, a dw\u00f3ch dalszych kapucynami; do zakonu benedyktyn\u00f3w wst\u0105pi\u0142 w 1756, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1765; studiowa\u0142 teologi\u0119 i kanonistyk\u0119 w Padwie, po czym wyk\u0142ada\u0142 filozofi\u0119, teologi\u0119 i prawo kanoniczne w r\u00f3\u017cnych kolegiach w Parmie i Rzymie; 16 grudnia 1782 zosta\u0142 bpem Tivoli, a 14 lutego 1785 – kardyna\u0142em prezbiterem; pracowa\u0142 w kilku kongregacjach oraz w \u015aw. Oficjum; na papie\u017ca zosta\u0142 wybrany 14 marca 1800, w dramatycznych dla Ko\u015bcio\u0142a czasach i okoliczno\u015bciach, po wielomiesi\u0119cznym interregnum, nasta\u0142ym po zgonie (29 sierpnia 1799) wywiezionego z Rzymu i uwi\u0119zionego we Francji swojego poprzednika – Piusa VI, na konklawe zgromadzonym w Wenecji (pod panowaniem austriackim), po czternastym tygodniu obrad; do Rzymu uda\u0142o mu si\u0119 powr\u00f3ci\u0107, dzi\u0119ki wsparciu armii neapolita\u0144skiej i austriackiej, 3 lipca 1800; z pomoc\u0105 kard. Ercole Consalviego (1757-1824), mianowanego przeze\u0144 sekretarzem stanu, przywr\u00f3ci\u0142 administracj\u0119 Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego; przysta\u0142 na propozycj\u0119 pierwszego konsula Republiki Francuskiej Napoleona Bonaparte co do zawarcia konkordatu (15 lipca 1801), kt\u00f3ry wprawdzie przywraca\u0142 elementarn\u0105 wolno\u015b\u0107 kultu i struktur\u0119 administracyjn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a we Francji, ale za cen\u0119 skrajnie gallika\u0144skiego skr\u0119powania jego dzia\u0142alno\u015bci (oraz depozycji, wbrew prawu kanonicznemu, \u201enielegalnych\u201d z punktu widzenia republiki, lecz wiernych papie\u017cowi, biskup\u00f3w), wzmocnionego jeszcze jednostronnym wprowadzeniem (6 grudnia 1802) przez Bonapartego tzw. Artyku\u0142\u00f3w Organicznych, kt\u00f3re dawa\u0142y mu kontrol\u0119 nad bullami papieskimi oraz uchwa\u0142ami sobor\u00f3w i synod\u00f3w; w odpowiedzi na zapowied\u017a legalizacji rozwod\u00f3w przez Kodeks Napoleona<\/em> w li\u015bcie apostolskim Et sit fraternitas<\/em> (8 pa\u017adziernika 1803) zakaza\u0142 rozwodnikom w ponownych zwi\u0105zkach przyst\u0119powania do sakrament\u00f3w; nieopatrznie i z pogwa\u0142ceniem praw fundamentalnych kr\u00f3l\u00f3w Francji, uda\u0142 si\u0119 tak\u017ce do Pary\u017ca, aby asystowa\u0107 2 grudnia 1804 (samo)koronacji cesarskiej (na \u201ecesarza Francuz\u00f3w\u201d) Bonapartego; mimo tej uleg\u0142o\u015bci wobec uzurpatora spotka\u0142 si\u0119 z kolejnymi jego \u017c\u0105daniami: poparcia dla blokady kontynentalnej dla Wielkiej Brytanii, jednej trzeciej miejsc w Kolegium Kardynalskim dla Francuz\u00f3w oraz dymisji dla kard. Consalviego; wskutek odmowy spe\u0142nienia dw\u00f3ch pierwszych \u017c\u0105da\u0144 zosta\u0142 pozbawiony w\u0142adzy nad Pa\u0144stwem Ko\u015bcielnym, zaj\u0119tym przez zbir\u00f3w Napoleona, a po ich ekskomunikowaniu uwi\u0119ziony 5 lipca 1809 i wywieziony do Savony (Liguria), gdzie przebywa\u0142 – z p\u00f3\u0142toraroczn\u0105 (od czerwca 1812) przerw\u0105 na pobyt w Fontainebleau, gdzie 25 stycznia 1813 podpisa\u0142 drugi konkordat z Napoleonem (pierwszy zosta\u0142 uniewa\u017cniony przez uzurpatora w pa\u017adzierniku 1811) – do 14 marca 1814; raz jeszcze (22 marca 1815) musia\u0142 ucieka\u0107 z Rzymu przed szwagrem Napoleona, marsza\u0142kiem i \u201ekr\u00f3lem\u201d Neapolu Joachimem Muratem, w trakcie \u201eStu Dni\u201d uciekiniera z Elby, ale ju\u017c na zawsze powr\u00f3ci\u0142 na swoj\u0105 stolic\u0119 7 lipca 1815; wielkodusznie udzieli\u0142 azylu w Rzymie cz\u0142onkom rodziny Bonapartego; ju\u017c w 1814 przywr\u00f3ci\u0142 na urz\u0105d sekretarza stanu kard. Consalviego, kt\u00f3ry reprezentowa\u0142 go na Kongresie Wiede\u0144skim, uzyskuj\u0105c przywr\u00f3cenie Pa\u0144stwu Ko\u015bcielnemu jego terytori\u00f3w, z wyj\u0105tkiem Awinionu i Venaissin, kt\u00f3re pozosta\u0142y przy Francji; odm\u00f3wi\u0142 przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do \u015awi\u0119tego Przymierza ze wzgl\u0119du na udzia\u0142 w nim schizmatyckiej Rosji i heretyckich Prus, lecz podpisa\u0142 z obu tymi krajami konkordaty (we Francji za\u015b, mimo restauracji prawowitej monarchii, przywr\u00f3cono konkordat z 1801); popiera\u0142 kontrrewolucj\u0119 w Hiszpanii (1823), natomiast wobec antyhiszpa\u0144skich bunt\u00f3w Kreol\u00f3w ameryka\u0144skich zachowywa\u0142 neutralno\u015b\u0107; cofn\u0105\u0142 kasat\u0119 Towarzystwa Jezusowego (potajemnie w 1801, jawnie w 1814), zreorganizowa\u0142 Kongregacj\u0119 Rozkrzewiania Wiary (1817); pot\u0119pi\u0142 protestanckie Towarzystwo Biblijne, a w encyklice Ecclesiam a Jesu Christo <\/em>(13 wrze\u015bnia 1821) – masoneri\u0119 i karbonariuszy oraz g\u0142oszony przez nich pogl\u0105d, \u201ei\u017c jest po\u017cyteczn\u0105 rzecz\u0105 wznieciwszy bunty i zamieszki spo\u0142eczne, kr\u00f3l\u00f3w i innych w\u0142adc\u00f3w \u015bwiata pozbawi\u0107 w\u0142adzy, odwa\u017caj\u0105c si\u0119 nawet nazywa\u0107 ich tyranami\u201d; zmar\u0142 w 1823 roku; 15 lipca 2007 papie\u017c Benedykt XVI wyrazi\u0142 zgod\u0119 na wszcz\u0119cie jego procesu beatyfikacyjnego.<\/p>\r\n

20 sierpnia<\/strong> 1742 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Hrusz\u00f3wce na Bia\u0142ej Rusi (Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie) Tadeusz Reytan<\/strong> [Rejtan, Reyten] h. Rejtan, szlachcic litewski, pose\u0142, obro\u0144ca integralno\u015bci Rzeczypospolitej; rodzina mia\u0142a korzenie niemieckie, lecz po przybyciu na Litw\u0119 ok. 1600 ca\u0142kowicie si\u0119 spolszczy\u0142a; syn Dominika Reytana, podkomorzego nowogr\u00f3dzkiego i Teresy z Wo\u0142odkowicz\u00f3w, stolnik\u00f3wny mi\u0144skiej; klient Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, walczy\u0142 w szeregach konfederacji barskiej; w 1773 wybrany na pos\u0142a z wojew\u00f3dztwa nowogr\u00f3dzkiego na sejm rozbiorowy w Warszawie, usi\u0142owa\u0142 wszelkimi sposobami nie dopu\u015bci\u0107 do ratyfikacji traktatu rozbiorowego, wierny instrukcji, jak\u0105 otrzyma\u0142 na sejmiku: \u201ebroni\u0107 ca\u0142o\u015bci Polski z nara\u017ceniem \u017cycia i mienia\u201d; naprz\u00f3d wraz z Samuelem Korsakiem i Stanis\u0142awem Bohuszewiczem, trzymaj\u0105c si\u0119 \u015bci\u015ble legalizmu (opartego na tym, \u017ce uniwersa\u0142y kr\u00f3lewskie zwo\u0142a\u0142y sejm wolny), sprzeciwia\u0142 si\u0119 zawi\u0105zaniu na sejmie konfederacji pod przewodnictwem sprzedawczyka Adama Poni\u0144skiego (kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 go najpierw przekupi\u0107 dwoma tysi\u0105cami dukat\u00f3w); gdy to zawiod\u0142o i 20 kwietnia 1773 konfederacja zosta\u0142a jednak zawi\u0105zana, pozwano go przed jej s\u0105d, a wobec nieprzyj\u0119cia przeze\u0144 pozwu – skazano kondemnat\u0105 (zaocznie) na kary kryminalne i konfiskat\u0119 d\u00f3br jako \u201ewzburzyciela pokoju powszechnego i buntownika przeciw ojczy\u017anie\u201d; ambasadorowie mocarstw rozbiorczych za\u017c\u0105dali opr\u00f3\u017cnienia sali poselskiej, a kiedy (22 kwietnia) pos\u0142owie zacz\u0119li z niej wychodzi\u0107, Reytan, usi\u0142uj\u0105c ich zatrzyma\u0107, stan\u0105\u0142 w drzwiach, rozkrzy\u017cowawszy r\u0119ce, zaklina\u0142 na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga i ojczyzny, a nast\u0119pnie pad\u0142 na ziemi\u0119, wo\u0142aj\u0105c, \u017ceby deptali jego cia\u0142o; pos\u0142owie przechodzili nad nim, mimo to Reytan jeszcze przez nast\u0119pne 36 godzin le\u017ca\u0142 bez jedzenia i picia; p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 jednak pisemn\u0105 gwarancj\u0119, \u017ce kondemnata na nim zostanie skasowana i nie b\u0119dzie represjonowany, a nawet otrzyma\u0142 ochron\u0119 huzar\u00f3w pruskich od gen. Ruperta von Lentulusa; wyczerpany fizycznie i psychicznie, powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej Hrusz\u00f3wki, gdzie popad\u0142 w ob\u0142\u0119d (napisa\u0142 jednak w stanie depresji ksi\u0105\u017ck\u0119 o swoim pos\u0142owaniu) i zako\u0144czy\u0142 \u017cycie samob\u00f3jstwem (podcinaj\u0105c sobie \u017cy\u0142y szk\u0142em), gdy zdawa\u0142o mu si\u0119, \u017ce przyszli go aresztowa\u0107 \u017co\u0142nierze rosyjscy, w 1780; do utrwalenia jego kultu jako symbolu patrioty, zainaugurowanego ju\u017c uchwa\u0142\u0105 Sejmu Czteroletniego, przyczynili si\u0119 zw\u0142aszcza Henryk hr. Rzewuski po\u015bwi\u0119conym mu opowiadaniem w Pami\u0105tkach Soplicy <\/em>(1839), a jeszcze bardziej Jan Matejko p\u0142\u00f3tnem Rejtan na sejmie 1773<\/em> (1866).<\/p>\r\n

21 sierpnia<\/strong> 1567 roku urodzi\u0142 si\u0119 na zamku w Thorens-Gli\u00c3\u00a8res k. Annecy (Ksi\u0119stwo Sabaudii) \u015bw. Franciszek Salezy<\/strong> [Fran\u00c3\u00a7ois de Sales], Doktor Ko\u015bcio\u0142a, bp Genewy, teolog, moralista i kaznodzieja, autor tr\u00f3jj\u0119zyczny (pisa\u0142 po \u0142acinie, francusku i w\u0142osku); pochodzi\u0142 z rodziny szlacheckiej i otrzyma\u0142 \u015bwietn\u0105 edukacj\u0119 (pod kierunkiem jezuit\u00f3w), m.in. w paryskim Coll\u00c3\u00a8ge de Clermont (p\u00f3\u017aniejszym Liceum Ludwika Wielkiego); jako m\u0142odzieniec prze\u017cy\u0142 kryzys duchowy wskutek przej\u0119cia si\u0119 ide\u0105 predestynacji: jego rozpacz, i\u017c zostanie pot\u0119piony, odbi\u0142a si\u0119 nawet na stanie fizycznym, przykuwaj\u0105c go na miesi\u0105c do \u0142\u00f3\u017cka; uleczy\u0142a go modlitwa przed obrazem NMP, po kt\u00f3rej z\u0142o\u017cy\u0142 \u015bluby czysto\u015bci i zosta\u0142 tercjarzem minimit\u00f3w; odt\u0105d zawierzy\u0142 bezgranicznie Bo\u017cej Mi\u0142o\u015bci, uznaj\u0105c, \u017ce wszystko, co otrzyma od Boga, b\u0119dzie dobre; znalaz\u0142o to tak\u017ce odzwierciedlenie w duchowo\u015bci, kt\u00f3rej p\u00f3\u017aniej naucza\u0142, a kt\u00f3rej arcydzie\u0142em sta\u0142 si\u0119 podr\u0119cznik \u017cycia duchowego dla \u015bwieckich Filotea <\/em>(1608); po przeniesieniu si\u0119 (1588) z Sorbony na Uniwersytet Padewski, gdzie studiowa\u0142 prawo i teologi\u0119, jego przewodnikiem duchowym zosta\u0142 jezuita Antonio Possevino (1533\/34-1611); oba kierunki uwie\u0144czy\u0142 w 1592 doktoratami; w\u00f3wczas nosi\u0142 si\u0119 ju\u017c z my\u015bl\u0105 o zostaniu kap\u0142anem, czemu na przeszkodzie sta\u0142y zamiary ojca, kt\u00f3ry szykowa\u0142 dla niego karier\u0119 \u015bwieck\u0105 (w Senacie Chamb\u00c3\u00a8ry – kt\u00f3rego cz\u0142onkiem 200 lat p\u00f3\u017aniej by\u0142 Joseph de Maistre) oraz bogaty o\u017cenek; po przezwyci\u0119\u017ceniu tych opor\u00f3w otrzyma\u0142 (1593) \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie i natychmiast – jako protegowany bpa Genewy Claude\u2019a de Granier – zosta\u0142 rektorem katedry; od razu zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 mocno (i z du\u017cym skutkiem) w nawracanie protestant\u00f3w; pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce misje dyplomatyczne, zawi\u0105zuj\u0105c w Pary\u017cu sojusz pomi\u0119dzy papie\u017cem Klemensem VII i kr\u00f3lem Francji Henrykiem IV; po \u015bmierci Graniera (1602) zosta\u0142 bpem Genewy, acz diecezj\u0105 musia\u0142 zarz\u0105dza\u0107 (jak i jego poprzednik) z sabaudzkiego Annecy, albowiem Genewa by\u0142a w r\u0119kach kalwinist\u00f3w; wsp\u00f3lnie ze \u015bw. Joann\u0105 de Chantal za\u0142o\u017cy\u0142 w 1610 zakon wizytek, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z zakonem kapucyn\u00f3w; po podr\u00f3\u017cy po ksi\u0119stwie w orszaku ksi\u0119cia Sabaudii Karola Emanuela I Wielkiego w grudniu 1622 zachorowa\u0142, po czym nied\u0142ugo zmar\u0142 (w Lyonie); w 1661 zosta\u0142 beatyfikowany, a w 1665 kanonizowany przez papie\u017ca Aleksandra VII; b\u0142. Pius IX uzna\u0142 go w 1877 za Doktora Ko\u015bcio\u0142a, a Pius XI og\u0142osi\u0142 go w 1923 patronem dziennikarzy i prasy katolickiej; uwa\u017cany jest r\u00f3wnie\u017c za patrona poet\u00f3w, nies\u0142ysz\u0105cych (rozwin\u0105\u0142 j\u0119zyk migowy), wizytek, salezjan\u00f3w i salezjanek, Annecy, Chamb\u00c3\u00a8ry i Genewy.<\/p>\r\n

25 sierpnia 1192 roku zmar\u0142 w Tyrze (Kr\u00f3lestwo Jerozolimskie, obecnie Liban), w wieku ok. 44 lat (ur. w 1148), Hugo(n) III Burgundzki<\/strong> [Hugues III de Bourgogne<\/em>], ksi\u0105\u017c\u0119 Burgundii, krzy\u017cowiec; syn ksi\u0119cia Odona (Eudesa) II i Marii z Blois; panowanie nad ksi\u0119stwem obj\u0105\u0142 po \u015bmierci ojca, w 1162; ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem toczy\u0142 wojny o ziemie pograniczne z kr\u00f3lami Francji: Ludwikiem VII M\u0142odym, a nast\u0119pnie z synem tego\u017c Filipem II Augustem; po dostaniu si\u0119 do niewoli jego najstarszego syna zmuszony zosta\u0142 do zawarcia pokoju; w 1187 przeni\u00f3s\u0142 swoj\u0105 stolic\u0119 do Dijon; w 1189 wyruszy\u0142 na III krucjat\u0119, a po powrocie kr\u00f3la Francji zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 w niej wszystkich oddzia\u0142\u00f3w francuskich; by\u0142 najbardziej zaufanym towarzyszem kr\u00f3la Anglii Ryszarda Lwie Serce, u kt\u00f3rego boku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w zwyci\u0119skiej bitwie z wojskami Saladyna pod Arsuf (7 wrze\u015bnia 1191) oraz w obl\u0119\u017ceniu Akki; zosta\u0142 pochowany w opactwie w C\u00c3\u00aeteaux.<\/p>\r\n

31 sierpnia<\/strong> 1867 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 46 lat (ur. 9 kwietnia 1821), Charles<\/strong>-Pierre Baudelaire<\/strong>, poeta, krytyk sztuki, diarysta, t\u0142umacz E.A. Poego; \u201epoeta wykl\u0119ty\u201d (po\u00c3\u00a8te maudit<\/em>) przez mieszcza\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo, tw\u00f3rca idiomu poezji wsp\u00f3\u0142czesnej, a bezpo\u015brednio prekursor parnasizmu i symbolizmu; by\u0142 synem zsekularyzowanego ksi\u0119dza, a nast\u0119pnie urz\u0119dnika, kt\u00f3ry odumar\u0142 go, gdy przysz\u0142y poeta mia\u0142 sze\u015b\u0107 lat; wczesna m\u0142odo\u015b\u0107 up\u0142yn\u0119\u0142a mu pod tward\u0105 r\u0119k\u0105 ojczyma, oficera (doszed\u0142 do stopnia marsza\u0142ka polnego, czyli gen. brygady) Jacquesa Aupicka, co rzutowa\u0142o tak\u017ce na konflikty jego buntowniczej natury ze szko\u0142\u0105 (w 1839 usuni\u0119to go z elitarnego Liceum Ludwika Wielkiego, acz rok p\u00f3\u017aniej zda\u0142 matur\u0119 eksternistycznie); po rozpocz\u0119ciu studi\u00f3w prawniczych zacz\u0105\u0142 si\u0119 obraca\u0107 w kr\u0119gach paryskiej bohemy; pr\u00f3ba wdro\u017cenia go przez rodzin\u0119 do pracy w handlu nie powiod\u0142a si\u0119, gdy\u017c statek, na kt\u00f3rym ojczym wys\u0142a\u0142 go do Indii, nie dotar\u0142 tam z powodu sztormu i musia\u0142 zako\u0144czy\u0107 rejs na Mauritiusie; otrzymanie spadku po ojcu z chwil\u0105 uzyskania pe\u0142noletnio\u015bci pozwoli\u0142o mu zerwa\u0107 kontakt z rodzin\u0105 i prowadzi\u0107 ekscentryczny \u017cywot dandysa, w kt\u00f3rym wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 str\u00f3j (czarne ubranie, czerwony krawat, jasnor\u00f3\u017cowe r\u0119kawiczki i lakierki); rozpocz\u0105\u0142 te\u017c w\u00f3wczas prac\u0119 literack\u0105, publikuj\u0105c dwie edycje recenzji artystycznych Salon de 1845 <\/em>i Salon de 1846<\/em>; podczas rewolucji lutowej 1848, ogarni\u0119ty sza\u0142em nienawi\u015bci do ojczyma, przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do zrewoltowanego t\u0142umu, wzywaj\u0105c do odnalezienia i rozstrzelania Aupicka; przez dwa dni (sic!) redagowa\u0142 republika\u0144ski dziennik \u201eLe Salut public\u201d, lecz to (jak sam to okre\u015bli\u0142) \u201eanarchistyczne odurzenie\u201d min\u0119\u0142o mu wkr\u00f3tce i ju\u017c w kwietniu redagowa\u0142 kontrrewolucyjn\u0105 \u201eLa Tribune nationale\u201d; w 1851 ukaza\u0142a si\u0119 pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 jego dziennika poufnego Race<\/em> (Fus\u00c3\u00a9es<\/em>); w 1855 opublikowa\u0142 18 wierszy w presti\u017cowym \u201eRevue des deux Mondes\u201d, a w 1857 tom, kt\u00f3ry inauguruje poezj\u0119 nowoczesn\u0105 – Kwiaty z\u0142a<\/em> (Les fleurs du mal<\/em>), lecz pod\u00f3wczas przyni\u00f3s\u0142 mu on proces o \u201eobraz\u0119 moralno\u015bci\u201d, zako\u0144czony skazaniem go na grzywn\u0119 (zmniejszon\u0105 z trzystu do pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu frank\u00f3w po interwencji cesarzowej Eugenii) i konfiskat\u0119 sze\u015bciu wierszy; w 1860 opublikowa\u0142 Sztuczne raje <\/em>(Les Paradis artificiels<\/em>), rok p\u00f3\u017aniej rozszerzone wydanie Kwiat\u00f3w z\u0142a<\/em>, a w 1864 – drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dziennika poufnego Moje obna\u017cone serce<\/em> (Mon c\u00c5\u201cur mis \u00c3  nu<\/em>); w tym samym roku zamieszka\u0142 w Brukseli, uciekaj\u0105c przed wierzycielami; jego organizm, nadwyr\u0119\u017cony syfilisem, alkoholem i narkotykami (opium, eter, haszysz), by\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas w ruinie; rok przed \u015bmierci\u0105, sparali\u017cowany i niezdolny do m\u00f3wienia, ale r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 rozszala\u0142ego w stolicy Belgii antyklerykalizmu (\u201eklerofobik\u00f3w\u201d i \u201eklero\u017cerstwa\u201d, jak pisa\u0142), powr\u00f3ci\u0142 do Pary\u017ca; po\u015bmiertnie opublikowano jego poematy proz\u0105 Paryski spleen<\/em> (Le spleen de Paris<\/em>, 1869) i Sztuk\u0119 romantyczn\u0105<\/em> (L\u2019art romantique<\/em>, 1869); po swoim prze\u0142omie ideowym w 1848 Baudelaire staje si\u0119 prawdziwym ultrasem kontrrewolucji, kt\u00f3rego przewodnikiem po infernie wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci staje si\u0119 Joseph hr. de Maistre (\u201enauczy\u0142 mnie my\u015ble\u0107\u201d); delektuje si\u0119 wr\u0119cz jego pochwa\u0142\u0105 kata, jako trzeciego po papie\u017cu i kr\u00f3lu filaru porz\u0105dku (\u201eKara \u015amierci to wynik idei mistycznej\u201d, a jej \u201ecelem jest ocalenie duchowe spo\u0142ecze\u0144stwa i przest\u0119pcy\u201d); jest pe\u0142nym niepohamowanej pasji krytykiem demokracji, w kt\u00f3rej \u201ewszystko jest liczb\u0105 i liczba jest we wszystkim\u201d; ludowi nie mo\u017cna ufa\u0107, gdy\u017c \u201eupojenie t\u0142um\u00f3w\u201d prowadzi do \u201eupojenia krwi\u0105, a rewolucja przez ofiar\u0119 utwierdza zabobon\u201d; \u201eTylko rz\u0105d arystokratyczny mo\u017ce by\u0107 rozumny i pewny. Monarchie, jak i republiki oparte na demokracji s\u0105 jednakowo absurdalne i s\u0142abe\u201d; \u201eS\u0105 tylko trzy istoty godne szacunku: kap\u0142an, wojownik, poeta. Wiedzie\u0107, zabija\u0107 i tworzy\u0107. Wszyscy inni s\u0105 do obciosania i pa\u0144szczyzny, stworzeni do obory, czyli do wykonywania tak zwanych zawod\u00f3w\u201d; najgorszym \u201ez\u0142em wieku\u201d jest jednak wyznawana przez bur\u017cuazj\u0119 i podbudowywana \u201enaukowo\u201d wiara w Post\u0119p, w to, \u017ce \u201epara wodna, droga \u017celazna i o\u015bwietlenie gazowe mog\u0105 sprawi\u0107 wieczny post\u0119p ludzko\u015bci\u201d, gdy\u017c nic \u201ebardziej absurdalnego od post\u0119pu, skoro, jak tego dowodz\u0105 codzienne wydarzenia, cz\u0142owiek jest wci\u0105\u017c podobny do cz\u0142owieka i r\u00f3wny cz\u0142owiekowi, to znaczy znajduje si\u0119 wci\u0105\u017c w stanie dziko\u015bci\u201d; kwintesencj\u0105 z\u0142a w idei post\u0119pu jest \u201epoga\u0144stwo g\u0142upc\u00f3w\u201d, neguj\u0105cych grzech pierworodny, kt\u00f3rego straszliwa moc by\u0142a dla Baudelaire\u2019a (znaj\u0105cego g\u0142\u0119bi\u0119 w\u0142asnych grzech\u00f3w) oczywisto\u015bci\u0105; w \u201emieszcza\u0144skim sklepiku\u201d progresywizmu wykluczona jest zatem r\u00f3wnie\u017c realno\u015b\u0107 z\u0142a osobowego – diab\u0142a – i dlatego w\u0142a\u015bnie, aby zgorszy\u0107 scjentystyczn\u0105, a nie katolick\u0105 dewocj\u0119, poeta uk\u0142ada Litani\u0119 do szatana<\/em>; cho\u0107 religijno\u015b\u0107 Baudelaire\u2019a by\u0142a zanieczyszczona motywami gnostyckimi, to bez w\u0105tpienia wierzy\u0142 on w \u0141ask\u0119, jako jedyny \u015brodek zaradczy przeciw pot\u0119pieniu, jak r\u00f3wnie\u017c w to, \u017ce bezdyskusyjna Prawda zosta\u0142a przekazana w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d wrzesie\u0144 2017<\/h2>\r\n

4 wrze\u015bnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Wiesbaden (Hesja) Helmuth Plessner<\/strong>, filozof i socjolog; pochodzi\u0142 z rodziny \u017cydowskiej; studiowa\u0142 najpierw medycyn\u0119 i zoologi\u0119, a nast\u0119pnie filozofi\u0119 pod kierunkiem W. Windelbanda i E. Husserla i socjologi\u0119 u Maxa Webera; w 1920 habilitowa\u0142 si\u0119, a od 1924 by\u0142 profesorem uniwersytetu w Kolonii; jako \u201enie-Aryjczyk\u201d, pozbawiony prawa wyk\u0142adania po ustanowieniu re\u017cimu narodowosocjalistycznego, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Groningen w Holandii, gdzie w 1943 zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez okupacyjne w\u0142adze niemieckie; od 1952 (do emerytury w 1962) kierowa\u0142 Instytutem Socjologii w Getyndze (w roku akademickim 1960\/61 by\u0142 te\u017c rektorem tamtejszego uniwersytetu); w latach 1953-1959 prezes Niemieckiego Towarzystwa Socjologicznego; przedstawiciel neokantowskiej szko\u0142y bade\u0144skiej oraz wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca (obok E. Cassirera, M. Schelera i A. Gehlena) antropologii filozoficznej, bazuj\u0105cej na odkryciach nauk biologicznych i rozpoczynaj\u0105cej badanie conditio humana<\/em> od analizy faktu, i\u017c cia\u0142a organiczne (w przeciwie\u0144stwie do nieorganicznych) mog\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do swoich granic w spos\u00f3b zale\u017cny od stopnia ich organizacji, co mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako ich \u201epozycjonalno\u015b\u0107\u201d; na tej podstawie mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 hierarchi\u0119 istot \u017cywych, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek, inaczej ni\u017c ro\u015blina i zwierz\u0119, mo\u017ce \u201eprze\u017cywa\u0107 siebie\u201d, posiada wi\u0119c zdolno\u015b\u0107 dystansowania si\u0119 do siebie – obiektywizacji siebie niejako \u201ez zewn\u0105trz\u201d; t\u0119 unikaln\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 cz\u0142owieka (refleksyjno\u015b\u0107) mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako jego \u201eeks-centryczno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce cz\u0142owiek staje si\u0119 \u201e\u0142a\u0144cuchem wieloznacznej otwarto\u015bci\u201d, nadaj\u0105cym sens swoim zachowaniom; jednocze\u015bnie cz\u0142owiek zna granic\u0119 swojej otwarto\u015bci, to znaczy wie, \u017ce jest niezg\u0142\u0119bialny, co uprawnia do m\u00f3wienia, \u017ce istota ludzka to homo absconditus<\/em>; cz\u0142owiek jest tak\u017ce moc\u0105 (Macht<\/em>), si\u0142\u0105, zdolno\u015bci\u0105 do\u2026, w\u0142adz\u0105 – w obu znaczeniach: jako istota zdolna do urzeczywistniania samego siebie (cz\u0142owiek jako \u201emiejsce tw\u00f3rcze\u201d) i w\u0142adza w sensie politycznym, rozumianym egzystencjalnie (tak samo jak u C. Schmitta, nazywaj\u0105cego Plessnera \u201epierwszym filozofem nowo\u017cytnym, kt\u00f3ry stara\u0142 si\u0119 wypracowa\u0107 antropologi\u0119 polityczn\u0105 na wielk\u0105 skal\u0119\u201d); antropologiczne uj\u0119cie polityki uzyskuje wgl\u0105d w \u201etajemnicze przeznaczenie istoty ludzkiej\u201d i ods\u0142ania racje prowadzenia polityki w og\u00f3le; bagatelizowanie polityki prowadzi natomiast do obni\u017cenia jej poziomu, opanowania \u017cycia publicznego przez \u201echorob\u0119 patronatu partyjnego\u201d i zepchni\u0119cia intelektualist\u00f3w w sfer\u0119 politycznej bezodpowiedzialno\u015bci (\u201ewolno\u015bci b\u0142aze\u0144skiej\u201d); diagnoza ta poci\u0105ga za sob\u0105 krytyk\u0119 spo\u0142ecznego i politycznego radykalizmu, bazuj\u0105cego na przeciwstawieniu moralizatorstwa realnej polityce, aktywizmu – umiarowi i rozwadze; dialektyki serca – rozumowi; \u201eautentyczno\u015bci\u201d i \u201eszczero\u015bci\u201d (spo\u0142ecze\u0144stwo zbudowane na absolutnej szczero\u015bci by\u0142oby nieludzkie) – misternej i skomplikowanej strukturze konwencji i r\u00f3l spo\u0142ecznych, w kt\u00f3rych ludzie postrzegaj\u0105 si\u0119 i do\u015bwiadczaj\u0105 wzajemnie, i kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 spo\u0142eczny dystans jako najbardziej elementarny fakt egzystencjalny, tote\u017c cywilizacja, kultura, historia, tradycja, sztuka, polityka i spo\u0142ecze\u0144stwo okre\u015blaj\u0105 sfer\u0119 wzajemnych publicznych relacji opartych na presti\u017cu, ceremonii, takcie i dyplomacji (homo politicus et socialis est<\/em>); zmar\u0142 w 1985 roku.<\/p>\r\n

12 wrze\u015bnia<\/strong> 1817 roku urodzi\u0142 si\u0119 w B\u00f6rnecke (Saksonia-Anhalt) Constantin Frantz<\/strong>, filozof, matematyk i publicysta polityczny, wizjoner odrodzenia \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego w formie konfederacji \u015brodkowoeuropejskiej; by\u0142 synem ewangelickiego pastora, studiowa\u0142 filozofi\u0119 i matematyk\u0119 w Halle i Berlinie; od 1844 pracowa\u0142 w pruskiej s\u0142u\u017cbie cywilnej, lecz w 1862 zrezygnowa\u0142, aby po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie pracy pisarskiej; zwalcza\u0142 odt\u0105d wytrwale (pozostaj\u0105cych w sojuszu) liberalny nacjonalizm na p\u0142aszczy\u017anie ideowej oraz \u201ema\u0142oniemieck\u0105\u201d koncepcj\u0119 zjednoczeniow\u0105 Bismarcka, uwa\u017caj\u0105c r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Prusy nie s\u0105 predestynowane do rozwi\u0105zania kwestii niemieckiej ze wzgl\u0119du na ich peryferyjne po\u0142o\u017cenie oraz zbyt silne splecenie z \u017cywio\u0142em s\u0142owia\u0144skim; zwraca\u0142 tak\u017ce uwag\u0119 na uzale\u017cnienie Bismarcka od finansjery i prasy \u017cydowskiej, nazywaj\u0105c nawet II Rzesz\u0119 \u201eimperium narodowo\u015bci \u017cydowskiej\u201d; Rzeszy Bismarckowskiej przeciwstawia\u0142 koncepcj\u0119 \u015brodkowoeuropejskiej konfederacji, kt\u00f3rej j\u0105drem by\u0142aby federacja pa\u0144stw niemieckich, szerszym kr\u0119giem – Konfederacja Nadre\u0144ska, Szwajcaria, wielonarodowa Austria, Polska i Litwa, najszerszym za\u015b – sojusz owej konfederacji z pa\u0144stwami skandynawskimi i Europ\u0105 Zachodni\u0105; takie skupienie mocy europejskiej zdo\u0142a\u0142oby zbilansowa\u0107 stosunek si\u0142 Europy zar\u00f3wno wobec supremacji militarnej Rosji, jak rosn\u0105cego potencja\u0142u Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3rych przysz\u0142y wp\u0142yw na polityk\u0119 \u015bwiatow\u0105 przewidywa\u0142 (proponowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c powstrzymanie emigracji do USA, aby nie wzbogaca\u0107 ich gospodarki, a skierowanie jej na kolonizacj\u0119 Europy po\u0142udniowo-wschodniej wzd\u0142u\u017c Dunaju a\u017c do Morza Czarnego); w jego koncepcji szczeg\u00f3lnie istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a Polska, kt\u00f3ra powinna by\u0107 odbudowana jako Wicekr\u00f3lestwo (obejmuj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie) rz\u0105dzone przez przedstawicieli katolickiej linii Hohenzollern\u00f3w, z w\u0142asn\u0105 armi\u0105, odr\u0119bnym ustrojem i administracj\u0105; \u017cyj\u0105cy obok siebie Niemcy i Polacy winni wzajemnie uczy\u0107 si\u0119 swoich j\u0119zyk\u00f3w (zamiast pr\u00f3bowa\u0107 Polak\u00f3w germanizowa\u0107, \u201epowinni\u015bmy Bogu dzi\u0119kowa\u0107\u201d, \u017ce istnieje nar\u00f3d s\u0142owia\u0144ski, kt\u00f3ry nie ulega \u201epowabom\u201d panslawizmu); Polacy musz\u0105 jednak poradzi\u0107 sobie z paso\u017cytuj\u0105c\u0105 na nich gospodark\u0105 \u017cydowsk\u0105, bez czego ich w\u0142asny rozw\u00f3j ekonomiczny b\u0119dzie niemo\u017cliwy; odbudowana Polska powinna by\u0107 buforem oddzielaj\u0105cym Niemcy i zachodni\u0105 cywilizacj\u0119 europejsk\u0105 od prawdziwego wroga na Wschodzie, czyli \u201erosyjskiego mongolizmu\u201d; zmar\u0142 w 1891 roku.<\/p>\r\n

13 wrze\u015bnia<\/strong> 1842 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Gwo\u017ad\u017acu (Pokucie) bp Jan <\/strong>Duklan Maurycy Pawe\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 kard. Puzyna<\/strong> h. Oginiec; pochodzi\u0142 z kniaziowskiego rodu ruskiego, po k\u0105dzieli by\u0142 tak\u017ce wnukiem gen. J\u00f3zefa Dwernickiego; studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim uwie\u0144czy\u0142 doktoratem w 1868; w 1876 wst\u0105pi\u0142 do seminarium duchownego; w 1886 zosta\u0142 bpem pomocniczym archidiecezji lwowskiej, a w 1895 bpem diecezjalnym krakowskim; 15 kwietnia 1901 otrzyma\u0142 od papie\u017ca Leona XIII kapelusz kardynalski; na konklawe po \u015bmierci Leona XIII w 1903 wni\u00f3s\u0142 w imieniu cesarza austriackiego ekskluzyw\u0119 przeciwko pr\u00f3bie wyboru na papie\u017ca kard. Mariana Rampolli del Tindaro, podejrzewanego o przynale\u017cno\u015b\u0107 do masonerii (a przez Puzyn\u0119 – o nastawienie prorosyjskie i z\u0142o\u017cenie obietnicy w\u0142adzom carskim, \u017ce w razie wyboru wprowadzi j\u0119zyk rosyjski do kaza\u0144 zamiast polskiego); przyczyni\u0142 si\u0119 w ten spos\u00f3b do wyboru kard. Sarto (Piusa X), kt\u00f3ry zreszt\u0105 po obj\u0119ciu tronu papieskiego zni\u00f3s\u0142 cesarski przywilej ekskluzywy; znany by\u0142 z w\u0142adczego sposobu bycia – jego s\u0142ynne \u201ena kolana!\u201d wobec m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra niewystarczaj\u0105co pokornie przywita\u0142a katechet\u0119, trafi\u0142o do literatury (Wyzwolenie<\/em> S. Wyspia\u0144skiego); odm\u00f3wi\u0142 poch\u00f3wku J. S\u0142owackiego w katedrze wawelskiej oraz odprawienia Mszy \u015bw. na B\u0142oniach w 500. rocznic\u0119 bitwy grunwaldzkiej, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce jest przeciwnikiem \u201epatriotyzmu ulicznego\u201d; zmar\u0142 w 1911 roku.<\/p>\r\n

16 wrze\u015bnia<\/strong> (4 wrze\u015bnia<\/strong> wg kalendarza julia\u0144skiego) 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Rydze (\u00f3wcze\u015bnie nale\u017c\u0105cej do Rosji) Werner<\/strong> Max Oskar Paul Bergengruen<\/strong>, prozaik, poeta i t\u0142umacz (literatury rosyjskiej); urodzony w rodzinie Niemc\u00f3w Ba\u0142tyckich (pochodzenia szwedzkiego i arystokratycznego, cho\u0107 ojciec by\u0142 lekarzem); studiowa\u0142 w Marburgu teologi\u0119 protestanck\u0105, a nast\u0119pnie literatur\u0119 niemieck\u0105 i histori\u0119 sztuki; kontynuowa\u0142 studia w Monachium, ale ich nie uko\u0144czy\u0142; ochotnik w I wojnie \u015bwiatowej, jako porucznik Landswehry walczy\u0142 z Armi\u0105 Czerwon\u0105; od 1922 pracowa\u0142 jako dziennikarz w Berlinie, a od 1927 w Monachium; w 1936 konwertowa\u0142 wraz z \u017con\u0105 (b\u0119d\u0105c\u0105 z punktu widzenia kryteri\u00f3w rasowych Mischling<\/em>) z luteranizmu na katolicyzm; rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wykluczony z Izby Pi\u015bmiennictwa Rzeszy i otrzyma\u0142 zakaz publikacji, pozosta\u0142 odt\u0105d na \u201eemigracji wewn\u0119trznej\u201d; narodowy socjalizm traktowa\u0142 od pocz\u0105tku (podobnie jak jego przyjaciel Reinhold Schneider) jako \u201eniemieck\u0105 chorob\u0119\u201d; konserwatysta tradycjonalistyczny, nawi\u0105zuj\u0105cy ponad \u201ema\u0142oniemieckim\u201d bismarckizmem do konserwatyzmu \u201estaropruskiego\u201d braci Gerlach\u00f3w, oraz chrze\u015bcija\u0144ski monarchista (w 1937 wyda\u0142 potajemnie rozprowadzany w III Rzeszy tom poetycki Wieczny Cesarz<\/em>) w uniwersalistycznej tradycji Sacrum Imperium<\/em>; po zburzeniu przez nalot jego domu w 1942 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Tyrolu; w 1945 o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce jest nieprawd\u0105, i\u017c ktokolwiek w Niemczech m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107 o zbrodniach narodowego socjalizmu i o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w obozach koncentracyjnych; w 1946 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Szwajcarii, p\u00f3\u017aniej przez dwa lata mieszka\u0142 w Rzymie, a od 1958 do \u015bmierci w Baden-Baden; z przygn\u0119bieniem przyj\u0105\u0142 to, co si\u0119 sta\u0142o na Soborze Watyka\u0144skim II; by\u0142 laureatem nagr\u00f3d literackich im. W. Raabego (1948) i F. Schillera (1962) oraz doktorem h.c. Uniwersytetu Monachijskiego; zmar\u0142 w 1964 roku.<\/p>\r\n

22 wrze\u015bnia<\/strong> 1942 roku zmar\u0142 w Bostonie, w wieku 78 lat (ur. 16 XII 1863), Ralph Adams Cram<\/strong>, architekt, teoretyk sztuki i my\u015bliciel religijno-polityczny; pochodzi\u0142 z New Hampshire i by\u0142 synem pastora episkopalnego; od 18. roku \u017cycia pracowa\u0142 w biurze architektonicznym, a nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do Rzymu studiowa\u0107 architektur\u0119 klasyczn\u0105; tam w 1887 prze\u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokie nawr\u00f3cenie i odt\u0105d do ko\u0144ca \u017cycia by\u0142 \u017carliwie praktykuj\u0105cym anglokatolikiem; w 1892 otworzy\u0142 z dwoma wsp\u00f3\u0142pracownikami w\u0142asne biuro architektoniczne; cho\u0107 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c autorem wielu budynk\u00f3w \u015bwieckich (zw\u0142aszcza colleg\u00f3w – jak w Princeton – i bibliotek), to jednak sta\u0142 si\u0119 przede wszystkim jednym z najwybitniejszych w XX wieku tw\u00f3rc\u00f3w architektury sakralnej, projektuj\u0105c ko\u015bcio\u0142y dla r\u00f3\u017cnych konfesji chrze\u015bcija\u0144skich, a jego szczytowym artystycznie osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142a neogotycka przebudowa (rozpocz\u0119tej w stylu neoroma\u0144skim) nowojorskiej katedry anglika\u0144skiej pw. \u015bw. Jana Bo\u017cego (nb. wci\u0105\u017c nieuko\u0144czonej); Cram uwa\u017ca\u0142 renesans za nieszcz\u0119\u015bliwy zwrot w historii architektury i w og\u00f3le kultury zachodniej oraz postulowa\u0142 nawr\u00f3t do wzor\u00f3w mediewalnych, st\u0105d te\u017c jest g\u0142\u00f3wnym reprezentantem stylu \u201eodrodzenia gotyckiego\u201d (Gothic Revival Style<\/em>); by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wrogiem modernizmu, aczkolwiek moderni\u015bci (jak Frank Lloyd Wright) uwa\u017cali, \u017ce ich inspirowa\u0142; z tradycjonalizmem artystycznym sz\u0142y w parze jego przekonania religijne i polityczne: bezgranicznie pogardza\u0142 demokracj\u0105, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za \u201emediokracj\u0119\u201d, czyli rz\u0105dy miernot oraz skorumpowanych politykier\u00f3w; jego idea\u0142em by\u0142y arystokratyczne rz\u0105dy d\u017centelmen\u00f3w, a nawet postulowa\u0142 ustanowienie w Ameryce konstytucyjnej monarchii elekcyjnej; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zwolennikiem korporacjonizmu; z powodu tych przekona\u0144 jest zaliczany do grona tzw. konserwatyst\u00f3w pesymistycznych (H. i B. Adamsowie, P.E. More, I. Babbitt, G. Santayana), b\u0119d\u0105cych wybitnymi my\u015blicielami, ale zupe\u0142nie ignorowanymi nawet przez prawic\u0119 republika\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

23 wrze\u015bnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Halle (Saksonia-Anhalt) abp Lorenz kard. Jaeger<\/strong>; pochodzi\u0142 z prostej rodziny, mieszanej wyznaniowo (ojciec katolik, matka protestantka); od 1907 wychowywali go franciszkanie, kt\u00f3rzy umo\u017cliwili mu te\u017c zdobycie wykszta\u0142cenia; filozofi\u0119 i teologi\u0119 katolick\u0105 studiowa\u0142 w Paderborn i Monachium; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1922; z archidiecezj\u0105 Paderborn zwi\u0105zany niemal ca\u0142e \u017cycie, jako duszpasterz i pedagog; podczas II wojny \u015bwiatowej pocz\u0105tkowo kapelan wojskowy; 10 sierpnia 1941 mianowany arcybiskupem Paderborn; w listach pasterskich wzywa\u0142 katolik\u00f3w do walki zar\u00f3wno ze \u201ezezwierz\u0119conym komunizmem\u201d, jak i z liberalizmem; monarchista, g\u0142osi\u0142, \u017ce regu\u0142y demokracji zniekszta\u0142caj\u0105 my\u015blenie o przyw\u00f3dztwie, kt\u00f3re musi by\u0107 inspirowane prawem wiecznym; w latach 50. by\u0142 kuratorem konserwatywno-chrze\u015bcija\u0144skiej Akademii Zachodniej (Abendl\u00c3\u00a4ndische Akademie), wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c r\u00f3wnie\u017c z konserwatywnymi protestantami, jak pastor Wilhelm St\u00c3\u00a4hlin, z kt\u00f3rym za\u0142o\u017cy\u0142 ekumeniczne Ko\u0142o (Kreis) Jaeger-St\u00c3\u00a4hlin; od 1950 by\u0142 tak\u017ce wielkim ksi\u0119ciem niemieckiego Zakonu Rycerzy Grobu \u015awi\u0119tego w Jerozolimie; w styczniu 1956 papie\u017c Pius XII obdarzy\u0142 go godno\u015bci\u0105 asystenta tronu papieskiego; 22 lutego 1965 wyniesiony do godno\u015bci kardyna\u0142a-prezbitera; we wrze\u015bniu 1973 zrezygnowa\u0142 z rz\u0105dzenia archidiecezj\u0105; zmar\u0142 w 1975 roku.<\/p>\r\n

24 wrze\u015bnia<\/strong> 1817 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Navii (Asturia) Ram\u00f3n <\/strong>Mar\u00c3\u00ada de las Mercedes de Campoamor <\/strong>y Campoosor\u00c3\u00ado, poeta, dramaturg, filozof, publicysta i polityk; by\u0142 synem zamo\u017cnego rolnika o\u017cenionego ze szlachciank\u0105; studiowa\u0142 filozofi\u0119, logik\u0119 i matematyk\u0119 w Santiago de Compostella i klasztorze \u015bw. Tomasza z Akwinu w Madrycie; rozpocz\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c studia medyczne, ale ich nie uko\u0144czy\u0142, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 literaturze oraz intensywnym studiom nad klasykami, zw\u0142aszcza \u0142aci\u0144skimi; debiutowa\u0142 (1837) w okresie rozkwitu romantyzmu i pod auspicjami romantyka Jos\u00c3\u00a9go de Esproncedy (1808-1842), ale ju\u017c wkr\u00f3tce zerwa\u0142 ze stylem romantycznym i od 1842 sta\u0142 si\u0119 czo\u0142owym reprezentantem realizmu w poezji hiszpa\u0144skiej; jako filozof broni\u0142 metafizyki (swoje stanowisko nazywa\u0142 \u201eideizmem\u201d), zwalcza\u0142 za\u015b pr\u0105dy materialistyczne, pozytywizm i panenteizm; w polityce by\u0142 monarchist\u0105 (izabelickim) i konserwatyst\u0105 – w latach 40. XIX wieku zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Parti\u0105 Umiarkowan\u0105 (Partido Moderado); w 1846 zosta\u0142 doradc\u0105 kr\u00f3lewskim, rok p\u00f3\u017aniej gubernatorem cywilnym prowincji Castell\u00f3n, p\u00f3\u017aniej za\u015b Alicante; by\u0142 wybierany dwukrotnie (1850, 1857) do Kongresu Deputowanych, a pod koniec \u017cycia by\u0142 senatorem z prowincji Murcja (1888-1890), Le\u00f3n (1891) i Orense (1896); w swojej publicystyce zwalcza\u0142 demokracj\u0119, broni\u0142 za\u015b cenzury \u201epogl\u0105d\u00f3w sprzecznych z doktryn\u0105 katolick\u0105, b\u0142\u0119dnych lub prowadz\u0105cych do b\u0142\u0119du, przewrotnych, niemoralnych i obel\u017cywych w stosunku do naszej religii i jej \u015bwi\u0119tych instytucji\u201d; w 1862 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Hiszpa\u0144skiej; zmar\u0142 w 1901 roku.<\/p>\r\n

25 wrze\u015bnia<\/strong> 1617 roku zmar\u0142 w Lizbonie, w wieku 69 lat (ur. 5 I 1548), Francisco Su\u00e1rez SJ<\/strong>, zwany Doctor Eximius et Pius<\/em> [\u201eDoktor Znamienity i Pobo\u017cny\u201d], filozof, teolog i prawnik – jusnaturalista, jeden z najwi\u0119kszych przedstawicieli \u201edrugiej scholastyki\u201d (szko\u0142a z Salamanki) oraz kontrreformacji; Andaluzyjczyk z rodziny szlacheckiej, pochodzi\u0142 z Grenady; do Towarzystwa Jezusowego wst\u0105pi\u0142, maj\u0105c 16 lat; pocz\u0105tkowo by\u0142 uwa\u017cany przez nauczycieli za umys\u0142owo oci\u0119\u017ca\u0142ego i religijnie oboj\u0119tnego; na uniwersytecie w Salamance uko\u0144czy\u0142 kolejno prawo, filozofi\u0119 i teologi\u0119; w latach 1571-1580 naucza\u0142 w kolegiach w Segowii i Valladolid, nast\u0119pnie – na wezwanie genera\u0142a zakonu – uda\u0142 si\u0119 do Rzymu, gdzie obj\u0105\u0142 katedr\u0119 teologii w Collegium Romanum (i nawi\u0105za\u0142 znajomo\u015b\u0107 z p\u00f3\u017aniejszym kardyna\u0142em i Doktorem Ko\u015bcio\u0142a, \u015bw. Robertem Bellarminem); po pi\u0119ciu latach, ze wzgl\u0119d\u00f3w zdrowotnych, powr\u00f3ci\u0142 do Hiszpanii, gdzie wyk\u0142ada\u0142 najpierw w Alcal\u00e1 de Henares, a od 1593 w Salamance; od 1597 do 1615 wyk\u0142ada\u0142 w Koimbrze, gdzie powsta\u0142y jego najwybitniejsze dzie\u0142a; zna\u0142 nie tylko wszystkie trzy j\u0119zyki klasyczne, ale r\u00f3wnie\u017c arabski; by\u0142 najwi\u0119kszym filozofem swojej epoki, znany by\u0142 tak\u017ce z surowego trybu \u017cycia i \u015bwi\u0105tobliwo\u015bci. Przedmiot metafizyki definiowa\u0142 jako \u201ebyt jako byt\u201d (ens inquantum ens<\/em>), czyli o ile jest on realny; musi on spe\u0142nia\u0107 warunek adekwatno\u015bci, tzn. obejmowa\u0107 swoim zakresem Boga i substancje niematerialne, a tak\u017ce realne przypad\u0142o\u015bci, acz nie byty my\u015blne (entia rationis<\/em>); dokona\u0142 atoli rozr\u00f3\u017cnienia dwu sens\u00f3w bytu: nominalnego i imies\u0142owowego: bytem w znaczeniu nominalnym (ens ut nomen<\/em>) jest \u201eto, co oznacza formalnie istot\u0119 rzeczy, kt\u00f3ra posiada istnienie lub posiada\u0107 mo\u017ce\u201d, natomiast w znaczeniu imies\u0142owowym (ens ut participium<\/em>) jest \u201eto, co oznacza akt bytowy jako zachodz\u0105cy, to\u017csamy z czym\u015b aktualnie istniej\u0105cym\u201d; byt w znaczeniu drugim to byt \u201eposiadaj\u0105cy realny akt bytowy, czyli aktualn\u0105 realno\u015b\u0107 daj\u0105c\u0105 si\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 od stanu mo\u017cno\u015bci\u201d; realny jest wszelki byt, kt\u00f3ry \u201ew jaki\u015b spos\u00f3b podpada pod obiektywne poj\u0119cie\u201d; obiektywny aspekt sensu bytu to \u201ealbo taka rzecz (res<\/em>), albo takie okre\u015blenie (ratio<\/em>), kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie i bezpo\u015brednio s\u0105 poznawane lub reprezentowane przez poj\u0119cie formalne\u201d; prowadzi\u0142o to do radykalnego esencjalizmu metafizyki jako ontologii i pluralizmu egzystencjalnego, kt\u00f3ry dopuszcza r\u00f3wne formy istnienia (funduj\u0105c w przysz\u0142o\u015bci podstawy Leibnizja\u0144skiej teorii \u015bwiat\u00f3w mo\u017cliwych), oraz do reprezentacjonalistycznej formu\u0142y poznania, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 \u201epozna\u0107 rzecz to w pewien spos\u00f3b reprezentowa\u0107 j\u0105 w umy\u015ble\u201d; szczeg\u00f3lne znaczenie w jego systemie ma koncepcja istnienia istotowego, przys\u0142uguj\u0105cego istocie z niej samej (de se<\/em>); istnienia aktualnego (ens in actu<\/em>) nie mo\u017cna poj\u0105\u0107 odr\u0119bnie od aktualnej istoty, dlatego poj\u0119cie istnienia nie jest potrzebne do sformu\u0142owania poj\u0119cia istoty: istota bytu realnego, jako bytu ukonstytuowanego w akcie, za ka\u017cdym razem wskazuje na byt aktualny w istnienie (esse actualis essentiae<\/em>); nie twierdzi\u0142 jednak, i\u017cby w bycie stworzonym istnienie by\u0142o tym samym co istota – tak\u0105 natur\u0119 ma jedynie byt boski. W teorii prawa usystematyzowa\u0142 podzia\u0142 rodzaj\u00f3w prawa na: boskie prawo wieczne (legibus Divinarum \/ lex aeternae<\/em>), naturalne, narod\u00f3w (oparte na zwyczaju), pozytywne ludzkie (cywilne i kanoniczne) oraz pozytywne boskie (Starego<\/em> i Nowego Testamentu<\/em>); jego szczeg\u00f3ln\u0105 zas\u0142ug\u0105 jest rozwini\u0119cie tomistycznej teorii prawa naturalnego (pochodzenia boskiego) jako fundamentu sprawiedliwego prawa pozytywnego, st\u0105d te\u017c wszelkie inne przejawy prawa s\u0105 tylko prawem przez uczestniczenie w prawie boskim; celem prawa jest dobro powszechne, rozumiane jako niewykluczaj\u0105ce si\u0119 dobro spo\u0142ecze\u0144stwa i dobro osoby (jednostki); analogicznie ujmowa\u0142 w prawie narod\u00f3w (ius gentium<\/em>) stosunek pomi\u0119dzy dobrem wsp\u00f3lnoty og\u00f3lnoludzkiej a dobrem ka\u017cdego pojedynczego pa\u0144stwa jako zwi\u0105zku obywateli; po\u015brednim \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0142adzy politycznej jest B\u00f3g jako tw\u00f3rca spo\u0142ecznej natury cz\u0142owieka, bezpo\u015brednim za\u015b og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa (lud\/nar\u00f3d) z\u0142o\u017conego z ludzi wolnych, maj\u0105cych prawo ustanowi\u0107 odpowiadaj\u0105c\u0105 im form\u0119 ustroju – z tych jednakowo\u017c preferowan\u0105 jest monarchia, lecz ograniczona, a nie absolutna; w\u0142adca posiada naturaln\u0105 w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105; rebelia przeciwko z\u0142emu w\u0142adcy jest dopuszczalna, ale tylko w wyj\u0105tkowych przypadkach, ale je\u015bli monarcha, kt\u00f3ry popad\u0142 w tyrani\u0119, jest kr\u00f3lem prawowitym przez pochodzenie, to \u201etyranob\u00f3jstwo\u201d te\u017c jest niedopuszczalne; z tych pozycji zaatakowa\u0142 bezwzgl\u0119dnie – na \u017cyczenie papie\u017ca Paw\u0142a V – \u201eb\u0142\u0105d sekty anglika\u0144skiej\u201d, personifikowany przez absolutystyczn\u0105 teori\u0119 \u201eboskiego prawa kr\u00f3l\u00f3w\u201d kr\u00f3la Anglii i Szkocji Jakuba I\/VI Stuarta (domagaj\u0105cego si\u0119 w odwecie od kr\u00f3la Hiszpanii Filipa III zakazania rozpowszechniania dzie\u0142a Suareza w swoich dominiach oraz napi\u0119tnowania autora jako wroga majestatu kr\u00f3l\u00f3w); bezpo\u015brednio od Boga pochodzi wy\u0142\u0105cznie w\u0142adza papieska, kt\u00f3rej z tego tytu\u0142u przys\u0142uguje moralne zwierzchnictwo nad piastunami w\u0142adzy politycznej; w wypadku w\u0142adc\u00f3w boskie pochodzenie ma suwerenno\u015b\u0107, ale nie suweren; dziedziczny kr\u00f3l przekazuje prawo do rz\u0105dzenia swojemu synowi\/nast\u0119pcy, ale suwerenno\u015b\u0107 niezb\u0119dn\u0105 do wykonywania rz\u0105dzenia przekazuje mu jej pierwotny dzier\u017cyciel, czyli lud\/nar\u00f3d; t\u0119 antydespotyczn\u0105 teori\u0119, kontynuowan\u0105 przez jezuit\u00f3w XVIII-wiecznych, wyciszyli zwolennicy despotismo ilustrado <\/em>(Karol III), w pewnej mierze podj\u0119li j\u0105 natomiast w XIX wieku karli\u015bci, dokonuj\u0105c rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy legitimidad de origen<\/em> a legitimidad de ejercicio<\/em>, acz bez za\u0142o\u017cenia o pierwotnej suwerenno\u015bci ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\r\n

28 wrze\u015bnia<\/strong> 1917 roku zmar\u0142 w pobli\u017cu Nieuwpoort (Flandria, Belgia), w wieku 34 lat (ur. 16 IX 1883), Thomas Ernest Hulme<\/strong>, poeta, t\u0142umacz, krytyk literacki i filozof; pochodzi\u0142 ze \u015brodkowo-zachodniej Anglii; studiowa\u0142 w St John\u2019s College na uniwersytecie w Cambridge, lecz zosta\u0142 usuni\u0119ty z uczelni za udzia\u0142 w b\u00f3jce o dziewczyn\u0119 ze szko\u0142y Roedean; wykszta\u0142cenie uzupe\u0142nia\u0142 samodzielnie; w 1906 wyjecha\u0142 do Kanady, a w 1907 do Belgii, gdzie uczy\u0142 j\u0119zyka angielskiego; by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Poets\u2019 Club, lecz w 1909 wyst\u0105pi\u0142 ze\u0144 i za\u0142o\u017cy\u0142 Secession Club, w kt\u00f3rym g\u0142osi\u0142 swoj\u0105 nowatorsk\u0105 koncepcj\u0119 obrazu poetyckiego; tam zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z Ezr\u0105 Poundem (1885-1972), z kt\u00f3rym wsp\u00f3lnie wypracowali nast\u0119pnie program imagizmu (imaginizm<\/em>) – kierunku opieraj\u0105cego si\u0119 na metaforycznym obrazie poetyckim, znamionuj\u0105cym si\u0119 jasno\u015bci\u0105 i dok\u0142adno\u015bci\u0105 detalu; samookre\u015bleniem grupy imagist\u00f3w (dzielonym z T.S. Eliotem) by\u0142 r\u00f3wnie\u017c klasycyzm, id\u0105cy w parze z niech\u0119ci\u0105 do romantyzmu; antyromantyzm przyswoi\u0142 sobie od zwi\u0105zanego z Action Fran\u00c3\u00a7aise krytyka literackiego Pierre\u2019a Laserre\u2019a (1867-1930); podobnie jak maurrasi\u015bci, romantyzm uto\u017csamia\u0142 z sentymentalizmem J.-J. Rousseau i jego wiar\u0105 w naturaln\u0105 dobro\u0107 cz\u0142owieka, st\u0105d te\u017c romantyzm jest \u201eupad\u0142\u0105 religi\u0105\u201d, kt\u00f3ra uczy wierzy\u0107, \u017ce \u201ecz\u0142owiek jest bogiem, \u017ce niebo mo\u017cna zbudowa\u0107 na ziemi\u201d; romantyzm pojmuje cz\u0142owieka jako \u201e\u017ar\u00f3d\u0142o, zbiornic\u0119 pe\u0142n\u0105 nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bci\u201d, natomiast klasycyzm twierdzi, \u017ce cz\u0142owiek z istoty swojej jest ograniczony, ale \u201etrzymany w ryzach – jak ocembrowana studnia – przez porz\u0105dek i tradycj\u0119, mo\u017ce zachowa\u0107 si\u0119 przyzwoicie\u201d; \u201eklasyczny\u201d w tym sensie jest r\u00f3wnie\u017c dogmat o grzechu pierworodnym; Hulme propagowa\u0142 te\u017c w Anglii filozofi\u0119 Henri\u2019ego Bergsona (1859-1941), bior\u0105c od niego przede wszystkim przekonanie, \u017ce do\u015bwiadczenie cz\u0142owieka jest wzgl\u0119dne, ale warto\u015bci religijne i etyczne s\u0105 bezwzgl\u0119dne; przet\u0142umaczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Refleksje o przemocy<\/em> Georgesa Sorela (1847-1922); w 1913 przebywa\u0142 w Berlinie, lecz po wybuchu wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142 do wojska i pod koniec 1914 znalaz\u0142 si\u0119 na froncie francuskim jako artylerzysta; ranny wiosn\u0105 1916, zosta\u0142 odes\u0142any na kuracj\u0119 do Anglii, lecz po wyleczeniu powr\u00f3ci\u0142 na front, gdzie – ju\u017c jako porucznik – zgin\u0105\u0142 trafiony przez du\u017cy pocisk, kt\u00f3ry rozerwa\u0142 jego cia\u0142o na strz\u0119py; wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego dzie\u0142 ukaza\u0142a si\u0119 po\u015bmiertnie.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d pa\u017adziernik 2017<\/h2>\r\n

4 pa\u017adziernika<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 87 lat (ur. 3 IX 1880), Janusz Franciszek <\/strong>Ksawery Labre Bronis\u0142aw Maria ksi\u0105\u017c\u0119 Radziwi\u0142\u0142 <\/strong>h. Tr\u0105by, XIII ordynat na O\u0142yce, baliw Wielkiego Krzy\u017ca Honoru i Dewocji Kawaler\u00f3w Malta\u0144skich, polityk konserwatywny; w 15. pokoleniu potomek Syrpucia, domniemanego za\u0142o\u017cyciela rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, potomek (poprzez pokrewie\u0144stwo m.in. z rodami Czartoryskich i Wi\u015bniowieckich) wielkiego ksi\u0119cia Litwy Giedymina, a tak\u017ce (poprzez dziadka, Bogus\u0142awa Fryderyka) Hohenzollern\u00f3w; syn Ferdynanda (1834-1926) – wieloletniego prezesa Ko\u0142a Polskiego w Reichstagu oraz marsza\u0142ka seniora polskiego Sejmu Ustawodawczego – i Pelagii z Sapieh\u00f3w; w\u0142a\u015bciciel licznych d\u00f3br, w tym ordynacji o\u0142yckiej i pa\u0142acu w Nieborowie, jego maj\u0105tek ziemski w 1922 wynosi\u0142 16 120 ha; urodzi\u0142 si\u0119 w Berlinie, matur\u0119 uzyska\u0142 w Carolineum w Osnabr\u00fcck, prawo studiowa\u0142 na Uniwersytecie Berli\u0144skim, nauki przyrodniczo-ekonomiczne za\u015b w Wy\u017cszej Szkole Le\u015bnictwa w Eberswalde; 4 kwietnia 1918 zosta\u0142 dyrektorem Departamentu Spraw Politycznych w rz\u0105dzie Rady Regencyjnej pod prezydencj\u0105 Jana Kantego Steczkowskiego (1862-1929), czyli de facto <\/em>spraw zagranicznych, oraz budowa\u0142 zal\u0105\u017cki polskiego korpusu dyplomatycznego; w maju tego roku negocjowa\u0142 (bez powodzenia) z Niemcami w sprawie nierozbrajania I Korpusu Polskiego pod dow\u00f3dztwem gen. J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego (1867-1937), a latem prowadzi\u0142 rozmowy w sprawie kandydatury na tron polski z cesarzami: niemieckim (Wilhelmem II) i austriackim (Karolem I); od 1920 s\u0142u\u017cy\u0142 w Wojsku Polskim, w 8. Brygadzie Jazdy, w randze podporucznika; w 1922 przewodniczy\u0142 delegacji polskiej na konferencj\u0119 rozbrojeniow\u0105 w Moskwie; by\u0142 wiceprezesem (a faktycznym przyw\u00f3dc\u0105 wobec pasywno\u015bci prezesa – Zdzis\u0142awa hr. Tarnowskiego) konserwatywnego Stronnictwa Prawicy Narodowej, nadto w latach 1923-1926 przewodzi\u0142 Klubowi Spo\u0142eczno-Politycznemu, z za\u0142o\u017cenia maj\u0105cym tworzy\u0107 na prawicy alternatyw\u0119 dla endecji; po przewrocie majowym, ciesz\u0105c si\u0119 zaufaniem i sympati\u0105 marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, nale\u017ca\u0142 do g\u0142\u00f3wnych konstruktor\u00f3w sojuszu konserwatyst\u00f3w z obozem rz\u0105dz\u0105cym: uczestniczy\u0142 w zje\u017adzie w Nie\u015bwie\u017cu, by\u0142 brany pod uwag\u0119 jako kandydat na ministra spraw zagranicznych, by\u0142 pos\u0142em na Sejm z ramienia Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem (1928-1935) oraz senatorem w latach 1935-1938; zabiega\u0142 o poprawno\u015b\u0107 stosunk\u00f3w mi\u0119dzy obozem w\u0142adzy a Ko\u015bcio\u0142em, krytykowa\u0142 proces brzeski, utworzenie obozu w Berezie Kartuskiej i etatystyczn\u0105 polityk\u0119 wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego (1888-1974); w 1937 popar\u0142 utworzenie Obozu Zjednoczenia Narodowego, a jednocze\u015bnie zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Stronnictwa Zachowawczego, lecz przepad\u0142 w wyborach do jego w\u0142adz, zapewne z powodu zbyt bliskich zwi\u0105zk\u00f3w z sanacj\u0105; 20 wrze\u015bnia 1939 zosta\u0142, wraz z synem Edmundem (1906-1971), aresztowany w O\u0142yce przez NKWD i osadzony na \u0141ubiance w Moskwie, gdzie przes\u0142uchiwa\u0142 go, zreszt\u0105 kurtuazyjnie, sam \u0141. Beria; po trzech miesi\u0105cach, po interwencji rodziny Sabaud\u00f3w, zosta\u0142 zwolniony; zamieszka\u0142 w Warszawie, a na pocz\u0105tku 1940 wyjecha\u0142 (za zgod\u0105 w\u0142adz RP) do Berlina, gdzie interweniowa\u0142, m.in. u H. G\u00f6ringa, w sprawie zaniechania represji niemieckich w Polsce, lecz bezskutecznie; po powrocie do kraju dzia\u0142a\u0142 w Sto\u0142ecznym Komitecie Samopomocy Spo\u0142ecznej oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142 z Rad\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Opieku\u0144cz\u0105 i Delegatur\u0105 Rz\u0105du na Kraj; po wybuchu powstania warszawskiego zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w i uwi\u0119ziony, wraz z \u017con\u0105 (Ann\u0105 z Lubomirskich) w berli\u0144skim Moabicie, lecz w pa\u017adzierniku zosta\u0142 zwolniony i osiad\u0142 w Nieborowie; po wej\u015bciu Armii Czerwonej zosta\u0142 21 stycznia 1945 ponownie aresztowany (wraz z \u017con\u0105 i synem Edmundem) przez NKWD i zes\u0142any do Krasnogorska, gdzie w 1947 zmar\u0142a jego \u017cona; w tym samym roku zosta\u0142 zwolniony i powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, lecz jeszcze przez trzy tygodnie przetrzymywa\u0142 go Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa; po zwolnieniu, pozbawiony wszystkich d\u00f3br, zamieszka\u0142 w skromnym mieszkaniu na Saskiej K\u0119pie, a p\u00f3\u017aniej na Mokotowie; nie prowadzi\u0142 \u017cadnej dzia\u0142alno\u015bci publicznej, ale utrzymywa\u0142 regularny kontakt z prymasem Stefanem Wyszy\u0144skim i by\u0142 arbitrem elegancji politycznej dla \u015brodowisk arystokratycznych i ziemia\u0144skich; swego rodzaju sensacj\u0105 polityczn\u0105 by\u0142o opublikowanie w 1963 cyklu wywiad\u00f3w z nim w \u201ePrzegl\u0105dzie Kulturalnym\u201d, przeprowadzonych przez Krzysztofa Teodora Toeplitza, jak r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce wyprawiono mu oficjalny pa\u0144stwowy pogrzeb; sw\u00f3j konserwatyzm zdefiniowa\u0142 (w artykule w \u201eCzasie\u201d z 1933) nast\u0119puj\u0105co: \u201eKonserwatysta jest wrogiem radykalizmu, zar\u00f3wno prawicowego, jak i lewicowego. Konserwatysta jest patriot\u0105, ale nie jest nacjonalist\u0105. Konserwatysta jest zwolennikiem autorytetu i poszanowania w\u0142adzy, ale jest wrogiem despotyzmu, wszystko jedno, czy tym despot\u0105 jest absolutny satrapa czy wszechw\u0142adny i nieokie\u0142znany demos. Konserwatysta ceni wolno\u015b\u0107, ale nienawidzi anarchii. Konserwatysta pragnie post\u0119pu, nie znosi eksperymentowania. Konserwatysta jest religijny, ale unika fanatyzmu. Konserwatysta jest przywi\u0105zany do pokoju, ale nie jest pacyfist\u0105. Konserwatysta rozumie donios\u0142o\u015b\u0107 zagadnie\u0144 gospodarczych, ale nie wpada w materializm\u201d.<\/p>\r\n

6 pa\u017adziernika<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Clichy (\u00c3\u017dle-de-France), w wieku 60 lat (ur. 12 XII 1946), Serge de Beketch<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Serge Andr\u00c3\u00a9 Yourevitch Verebrussoff de Beketch], pisarz, dziennikarz i publicysta; wnuk rosyjskiego (pochodzenia tatarskiego) oficera bia\u0142ogwardzisty w Armii Denikina, syn podoficera Legii Cudzoziemskiej poleg\u0142ego za Francj\u0119 w \u00c4\u0090i\u00e1\u00bb\u2021n Bi\u00c3\u00aan Ph\u00e1\u00bb\u00a7; podczas wojny sze\u015bciodniowej w 1967 zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 jako ochotnik do armii izraelskiej; przez pewien czas nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c do Wielkiej Lo\u017cy Narodowej Francji; po nawr\u00f3ceniu zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z antysystemow\u0105 prawic\u0105 narodow\u0105 i rojalistyczn\u0105; w latach 1979-1986 i 1990-1993 by\u0142 redaktorem dziennika \u201eMinute\u201d, a 1986-1990 organu Frontu Narodowego \u201eNational Hebdo\u201d; by\u0142 tak\u017ce publicyst\u0105 dziennika \u201ePr\u00c3\u00a9sent\u201d oraz miesi\u0119cznika rojalistycznego \u201eL\u00c3\u00a9gitimiste\u201d; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1984) Sojuszu Powszechnego przeciwko Rasizmowi i na rzecz Poszanowania To\u017csamo\u015bci Francuskiej (AGRIF), kt\u00f3ry powsta\u0142, aby przeciwstawia\u0107 si\u0119 \u201erasizmowi antyfrancuskiemu i antykatolickiemu\u201d; najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142 jako sta\u0142y komentator (za\u0142o\u017conego 7 listopada 1987) Radia Courtoisie – jedynej we Francji rozg\u0142o\u015bni o profilu tradycjonalistyczno-katolickim, kt\u00f3ra utrzymuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie ze sk\u0142adek s\u0142uchaczy, nie zamieszcza p\u0142atnych reklam ani og\u0142osze\u0144 i nadaje w zasadzie jedynie muzyk\u0119 klasyczn\u0105; znany z niewyparzonego j\u0119zyka, republik\u0119 nazywa\u0142 \u201epa\u0144stwem socjalistyczno-aborcyjnym\u201d, przedmie\u015bcia \u201eterytoriami okupowanymi\u201d, a czytaj\u0105cych goszystowsk\u0105 \u201eLib\u00c3\u00a9ration\u201d \u201eimbecylami\u201d; dwukrotnie skazany na grzywn\u0119 za znies\u0142awienie, na rozprawy przychodzi\u0142 demonstracyjnie z rojalistycznym krawatem w lilie; w jego publicystyce, obok sprzeciwu wobec imigracji \u201ewielokulturowych\u201d koczownik\u00f3w, integracji paneuropejskiej i globalizmu, nie brak by\u0142o tak\u017ce jawnej odrazy do \u201ewirusa demokracji\u201d (\u201enie jestem ani libera\u0142em, ani demokrat\u0105\u201d); jak wszyscy katolicy broni\u0105cy tradycyjnej liturgii i doktryny pozostawa\u0142 tak\u017ce w permanentnym sporze z progresistowskim episkopatem Francji, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u201ew tym przewrotnym dziele gigantycznej dechrystianizacji hierarchia posoborowa w naszym kraju gra dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105 rol\u0119, jak ta, kt\u00f3r\u0105 przez trzy czwarte wieku odgrywali w s\u0142u\u017cbie dyktatury sowieckiej hierarchowie prawos\u0142awni uzale\u017cnieni od KGB\u201d.<\/p>\r\n

9 pa\u017adziernika<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w Londynie, w wieku 89 lat (ur. 7 I 1903), J\u0119drzej Giertych<\/strong>, polityk, harcerz, dyplomata, publicysta polityczny i historyczny, powie\u015bciopisarz, nacjonalista chrze\u015bcija\u0144ski; syn in\u017cyniera, w\u0142a\u015bciciela fabryki w Sosnowcu; jako pi\u0119tnastolatek bra\u0142 udzia\u0142 w rozbrajaniu Austriak\u00f3w w Kielcach; ochotnik w wojnie 1920, ranny 15 sierpnia w bitwie warszawskiej; uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Warszawskim i Szko\u0142\u0119 Nauk Politycznych; w Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego by\u0142 do 1932 kierownikiem G\u0142\u00f3wnej Kwatery M\u0119skiej; w latach 1927-1932 by\u0142 referentem w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i pracowa\u0142 w konsulacie polskim w Olsztynie; po usuni\u0119ciu go przez w\u0142adze sanacyjne z MSZ rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 w ruchu narodowym; szybko znalaz\u0142 si\u0119 w \u015bcis\u0142ym kierownictwie obozu narodowego jako sekretarz Komitetu Wykonawczego Obozu Wielkiej Polski (1932-1933), cz\u0142onek Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego i Komitetu G\u0142\u00f3wnego Stronnictwa Narodowego (1935-39) oraz niejawnej tzw. dziewi\u0105tki; wraz z prezesem SN Kazimierzem Kowalskim przewodzi\u0142 frakcji wrogiej jakimkolwiek kompromisom z sanacj\u0105; by\u0142 te\u017c redaktorem \u201eGazety Warszawskiej\u201d, a po (wymuszonej administracyjnie) zmianie tytu\u0142u – \u201eWarszawskiego Dziennika Narodowego\u201d; dzi\u0119ki pracom takim jak My, nowe pokolenie! <\/em>(1929), Tragizm los\u00f3w Polski <\/em>(1936) i O wyj\u015bcie z kryzysu <\/em>(1938) ju\u017c przed wojn\u0105 uchodzi\u0142 za g\u0142\u00f3wnego ideologa \u201em\u0142odej\u201d endecji; w 1937 odby\u0142 podr\u00f3\u017c reportersk\u0105 do Hiszpanii, kt\u00f3rej pok\u0142osiem by\u0142a ksi\u0105\u017cka Hiszpania bohaterska<\/em>, w kt\u00f3rej ze szczeg\u00f3lnym entuzjazmem pisa\u0142 o karlistach, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce ruch ten jest odpowiednikiem ruchu narodowego w Polsce; we wrze\u015bniu 1939 walczy\u0142 jako oficer marynarki w obronie Helu; lata wojny sp\u0119dzi\u0142 w obozach jenieckich i w berli\u0144skim wi\u0119zieniu Gestapo, podejmuj\u0105c wszelako sze\u015bciokrotnie pr\u00f3by ucieczki; po opanowaniu Polski przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 przedosta\u0142 si\u0119 do kraju, aby wywie\u017a\u0107 z niego rodzin\u0119 (\u017con\u0119 i sze\u015bcioro dzieci), a nast\u0119pnie \u017cy\u0142 na emigracji w Anglii; maj\u0105c na utrzymaniu liczn\u0105 rodzin\u0119 i pracuj\u0105c jako robotnik, a p\u00f3\u017aniej jako nauczyciel, zdo\u0142a\u0142 mimo to napisa\u0107 i wyda\u0107 liczne ksi\u0105\u017cki (r\u00f3wnie\u017c ocalone z kraju manuskrypty ksi\u0105\u017cek Feliksa Konecznego) oraz redagowa\u0107 wydawnictwa seryjne: \u201eRuch Narodowy\u201d i \u201eOpoka\u201d; by\u0142 przewodnicz\u0105cym Towarzystwa im. Romana Dmowskiego, z emigracyjnego SN zosta\u0142 jednak w 1961 usuni\u0119ty za g\u0142oszenie propozycji zmiany orientacji geopolitycznej na prorosyjsk\u0105 (do stronnictwa powr\u00f3ci\u0142 w latach 80.); zwalcza\u0142 tzw. opozycj\u0119 demokratyczn\u0105 w kraju, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce jest ona zdominowana przez nurt lewicowo-kosmopolityczny (Komitet Obrony Robotnik\u00f3w), a w 1982 popar\u0142 wprowadzenie stanu wojennego, mniemaj\u0105c, \u017ce zapobieg\u0142 on militarnej interwencji sowieckiej; jako przedstawiciel my\u015bli narodowej wyra\u017ca\u0142 dobitnie jej orientacj\u0119 antyliberaln\u0105, antyparlamentarn\u0105, antymaso\u0144sk\u0105, anty\u017cydowsk\u0105 i antyniemieck\u0105, uosabia\u0142 r\u00f3wnie\u017c zwrot ruchu narodowego w kierunku jego pe\u0142nej katolicyzacji i tradycjonalizmu; akcentowa\u0142 ideowe powinowactwo nacjonalizmu polskiego z hiszpa\u0144skim karlizmem, portugalskim salazaryzmem i Action Fran\u00c3\u00a7aise, a zasadnicz\u0105 rozbie\u017cno\u015b\u0107 z neopoga\u0144skim hitleryzmem; w swojej najwa\u017cniejszej pracy teoretycznej po wojnie – Nacjonalizm chrze\u015bcija\u0144ski<\/em> (1946) – pisa\u0142, \u017ce jedno\u015b\u0107 Europy jest rzecz\u0105 konieczn\u0105, ale te\u017c \u201eposuni\u0119cie tej jedno\u015bci zbyt daleko by\u0142oby tak\u017ce rzecz\u0105 nies\u0142ychanie niebezpieczn\u0105 i szkodliw\u0105\u201d – winna ona polega\u0107 na przywr\u00f3ceniu \u015bredniowiecznej rodziny narod\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re by konieczn\u0105 jedno\u015b\u0107 \u0142\u0105czy\u0142y z odr\u0119bnym, niepodleg\u0142ym \u017cyciem ka\u017cdego narodu; od lat 60. sprzeciwia\u0142 si\u0119 te\u017c \u201eposoborowej\u201d rewolucji liturgicznej i doktrynalnej w Ko\u015bciele.<\/p>\r\n

12 pa\u017adziernika<\/strong> 642 roku zmar\u0142 72. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego Jan IV<\/strong>; pochodzi\u0142 z Dalmacji i by\u0142 synem doradcy prawnego egzarchy rawe\u0144skiego; tron papieski obj\u0105\u0142 po Sewerynie 24 grudnia 640; w 641 zwo\u0142a\u0142 synod, kt\u00f3ry podtrzyma\u0142 pot\u0119pienie herezji monoteletyzmu (pogl\u0105du o jednej woli Chrystusa jako Boga i cz\u0142owieka), popieranej przez cesarza Herakliusza i patriarch\u0119 konstantynopolita\u0144skiego Sergiusza; w li\u015bcie do biskup\u00f3w irlandzkich przestrzega\u0142 te\u017c przed przyjmowaniem naturalistycznego pelagianizmu oraz pot\u0119pi\u0142 judaizuj\u0105cy zwyczaj obchodzenia Wielkiej Nocy w czasie \u017cydowskiej Paschy.<\/p>\r\n

12 pa\u017adziernika<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 79 lat (ur. w 1927), Francisco Javier Lizarza Inda<\/strong>, prawnik i publicysta, aktywista karlistowski; Nawaryjczyk, urodzi\u0142 si\u0119 w Pampelunie; syn Antonia Lizarzy Iribarrena (1891-1974), organizatora i dow\u00f3dcy w czasie Krucjaty 1936-1939 requet\u00c3\u00a9s<\/em> Kr\u00f3lestwa Nawarry; by\u0142 sekretarzem generalnym \u201etronowakantystycznej\u201d Karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista Carlista) oraz wiceprefektem (istniej\u0105cej od 1684) Kr\u00f3lewskiej Kongregacji \u015aw. Fermina Nawaryjczyk\u00f3w.<\/p>\r\n

18 pa\u017adziernika<\/strong> 1792 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Guanajuato (stan Guanajuato) Lucas <\/strong>Ignacio Jos\u00c3\u00a9 Joaqu\u00c3\u00adn Pedro de Alc\u00e1ntara Juan Bautista Francisco de Paula Alam\u00e1n <\/strong>y Escalada, polityk, dyplomata, przedsi\u0119biorca, historyk i publicysta, nazywany patriarch\u0105 konserwatyzmu meksyka\u0144skiego; jego rodzice byli potomkami arystokratycznej rodziny hiszpa\u0144skiej (markiz\u00f3w de San Clemente); w latach 1814-1823 odby\u0142 wszechstronne – humanistyczne i przyrodnicze – studia w Europie (Fryburg, Getynga, Pary\u017c), zwiedzaj\u0105c tak\u017ce inne kraje i poznaj\u0105c osobi\u015bcie Napoleona I; w latach 1819-1821 by\u0142 deputowanym do hiszpa\u0144skich Kortez\u00f3w z Nowej Galicji; w niepodleg\u0142ym Meksyku sprawowa\u0142 pi\u0119ciokrotnie (1823-1824, stycze\u0144-wrzesie\u0144 1825, 1830-1831, 1831-1832, kwiecie\u0144-maj 1853) funkcj\u0119 sekretarza spraw zagranicznych; przez tydzie\u0144 (23-31 grudnia 1829) by\u0142 cz\u0142onkiem trzyosobowej W\u0142adzy Wykonawczej (Poder Ejecutivo) jako kolektywnej g\u0142owy pa\u0144stwa; z jego inicjatywy w 1849 zosta\u0142a za\u0142o\u017cona Partia Konserwatywna (Partido Conservador), kt\u00f3rej by\u0142 niekwestionowanym przyw\u00f3dc\u0105 a\u017c do \u015bmierci; zak\u0142ada\u0142 czasopisma (i w du\u017cej cz\u0119\u015bci wype\u0142nia\u0142 jej swoimi artyku\u0142ami) \u201eEl Tiempo\u201d, \u201eEl Sol\u201d i \u201eEl Universal\u201d, w kt\u00f3rych prowadzi\u0142 kampanie na rzecz restauracji monarchii oraz zachowania jedno\u015bci katolickiej pa\u0144stwa, zagro\u017conej przez sekularyzacyjne d\u0105\u017cenia libera\u0142\u00f3w; z wyj\u0105tkiem okresu wczesnej m\u0142odo\u015bci, kiedy ulega\u0142 ideom liberalizmu doktrynalnego, by\u0142 zdecydowanym konserwatyst\u0105 i reprezentantem \u015bwiata warto\u015bci ziemia\u0144skiej aristocracia blanca<\/em> pochodzenia hiszpa\u0144skiego; nie przeszkodzi\u0142o mu to jednak, jak ma\u0142o komu, przyczyni\u0107 si\u0119 do ekonomicznego post\u0119pu Meksyku, jako za\u0142o\u017cycielowi (1830) pierwszego banku w Meksyku (Banco Nacional de Av\u00c3\u00ado) oraz (od 1839) dyrektorowi Rady Rozwoju Przemys\u0142u (Junta de Fomento de la Industria); by\u0142 tak\u017ce fundatorem Muzeum Historii Naturalnej i Archiwum Narodowego; dzie\u0142em jego \u017cycia by\u0142a pi\u0119ciotomowa Historia Meksyku<\/em>; zmar\u0142 w 1853 roku.<\/p>\r\n

18 pa\u017adziernika<\/strong> 1892 roku zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 82 lat (ur. 14 VIII 1810), o. Matteo <\/strong>Luca Liberatore SJ<\/strong>, teolog, filozof i socjolog, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a; pochodzi\u0142 z Kampanii (urodzi\u0142 si\u0119 w Salerno – mie\u015bcie s\u0142awnym z tego, \u017ce w 1085 zmar\u0142 w nim na wygnaniu papie\u017c Grzegorz VII); w 1825 wst\u0105pi\u0142 do kolegium jezuickiego w Neapolu, a rok p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0105\u0142 nowicjat w zakonie; studia teologiczne i filozoficzne uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem; jego opublikowany w 1840 Kurs filozofii<\/em> pozwala uzna\u0107 go za jednego z pierwszych inicjator\u00f3w odrodzenia tomizmu w XIX wieku; wraz z ks. Gaetano Sanseverino (1811-1865) za\u0142o\u017cy\u0142 w 1841 w Neapolu czasopismo \u201eLa Scienza e la Fede\u201d [\u201eNauka i Wiara\u201d], w kt\u00f3rym krytykowano racjonalizm, idealizm oraz liberalizm, propagowano za\u015b realizm w filozofii oraz (po 1861) ruch sprzeciwu wobec narzuconego W\u0142ochom przez Sabaudczyk\u00f3w unitaryzmu, r\u00f3wnie\u017c w partyzanckiej formie brigantaggio<\/em> [dos\u0142. \u201ebandyterki\u201d], traktowanej jako prawowity op\u00f3r przeciwko najazdowi i w obronie legitymistycznych monarchii; nale\u017ca\u0142 do grona za\u0142o\u017cycieli (w 1850) oraz g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w jezuickiego przegl\u0105du \u201eLa Civilt\u00c3  Cattolica\u201d, kt\u00f3ry rych\u0142o sta\u0142 si\u0119 \u201epismem flagowym\u201d ultramontanizmu i przez ponad sto lat wyra\u017ca\u0142 nieoficjalnie, lecz wiernie, stanowisko Stolicy Apostolskiej, w duchu Syllabusa<\/em>, r\u00f3wnie\u017c w kwestiach spo\u0142ecznych i politycznych; w my\u015bli spo\u0142ecznej by\u0142 kontynuatorem szko\u0142y \u201epersonalizmu ekonomicznego\u201d, kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowali jezuita o. Luigi Taparelli d\u2019Azeglio (1793-1862) i b\u0142. Antonio Rosmini (1797-1855); wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 przy opracowywaniu encykliki papie\u017ca Leona XIII Aeterni Patris<\/em> (1879), dotycz\u0105cej studi\u00f3w tomistycznych, a wraz z kard. Tommaso Zigliar\u0105 (1833-1893) by\u0142 g\u0142\u00f3wnym redaktorem encykliki spo\u0142ecznej tego\u017c papie\u017ca Rerum novarum<\/em>.<\/p>\r\n

20 pa\u017adziernika<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Lough Egish (Irlandia) gen. Eoin O\u2019Duffy<\/strong> [irl. Eoin \u00d3 Dubhthaigh<\/em> lub \u00d3 Dufaigh<\/em>], \u017co\u0142nierz i polityk nacjonalistyczny; uczestnik wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107; w 1921 zosta\u0142 szefem sztabu Irlandzkiej Armii Republika\u0144skiej (IRA) i najm\u0142odszym \u00f3wcze\u015bnie genera\u0142em w Europie; wraz z Michaelem Collinsem (1890-1922) zaakceptowa\u0142 kompromisowy traktat anglo-irlandzki z 1921 i w irlandzkiej wojnie domowej walczy\u0142 po stronie protraktatowej; w latach 1922-1933 by\u0142 (drugim w historii) naczelnym komisarzem policji irlandzkiej (Garda S\u00c3\u00adoch\u00e1na na h\u00c3\u2030ireann); po zdymisjonowaniu go utworzy\u0142 – na bazie ruchu kombatanckiego – Ruch B\u0142\u0119kitnych Koszul (Blueshirts Movement, irl. Lucht na L\u00c3\u00a9ine Gorma) o charakterze nacjonalistycznym, chrze\u015bcija\u0144skim (cz\u0142onkami ruchu mogli zosta\u0107 jedynie Irlandczycy, kt\u00f3rych oboje rodzice byli chrze\u015bcijanami), korporacjonistycznym, antykomunistycznym i anty\u017cydowskim, z pewnymi nalotami faszyzmu (w 1934 przyw\u00f3dca ruchu wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w mi\u0119dzynarodowej konferencji faszystowskiej w szwajcarskim Montreux); s\u0142owa do hymnu B\u0142\u0119kitnych Koszul napisa\u0142 wielki poeta William Butler Yeats (1865-1939); szybki wzrost liczebny ruchu, osi\u0105gaj\u0105cego liczb\u0119 120 tys. cz\u0142onk\u00f3w, wzbudzi\u0142 zaniepokojenie w\u0142adz, kt\u00f3re zareagowa\u0142y represjami i delegalizacj\u0105; na jego miejsce O\u2019Duffy za\u0142o\u017cy\u0142 organizacj\u0119 M\u0142oda Irlandia – te\u017c rych\u0142o zdelegalizowan\u0105, nast\u0119pnie Lig\u0119 M\u0142odych, a wreszcie (8 wrze\u015bnia 1933), wraz z parti\u0105 b. prezydenta Wolnego Pa\u0144stwa Irlandzkiego, Williama Thomasa Cosgrave\u2019a (1880-1965), Cumann na nGaedheal (irl. Spo\u0142ecze\u0144stwo Gael\u00f3w) – Zjednoczon\u0105 Parti\u0119 Irlandzk\u0105 Fine Gael (irl. R\u00f3d lub Plemi\u0119 Irlandczyk\u00f3w), lecz w 1934 zrezygnowa\u0142 z kierowania ni\u0105 i w og\u00f3le z niej wyst\u0105pi\u0142; nast\u0119pnie (czerwiec 1934) za\u0142o\u017cy\u0142 Narodow\u0105 Parti\u0119 Korporacyjn\u0105 (irl. P\u00e1irt\u00c3\u00ad N\u00e1isi\u00c3\u00banta Corpar\u00e1id\u00c3\u00adoch), na kt\u00f3rej bazie latem 1936 utworzy\u0142 – z\u0142o\u017con\u0105 z oko\u0142o 700 ochotnik\u00f3w – Brygad\u0119 Irlandzk\u0105 (Irish Brigade, irl. Briog\u00e1id na h\u00c3\u2030ireann, hiszp. Brigada Irlandesa) i na jej czele uda\u0142 si\u0119 do Hiszpanii, aby wspiera\u0107 stron\u0119 powsta\u0144cz\u0105; Brygada, w\u0142\u0105czona do Legionu Hiszpa\u0144skiego, nie odegra\u0142a jednak powa\u017cnej roli w krucjacie powsta\u0144czej, bior\u0105c udzia\u0142 zaledwie w jednej bitwie (w lutym 1937, nad Jaram\u0105), w dodatku zosta\u0142a omy\u0142kowo ostrzelana przez si\u0142y narodowe i wkr\u00f3tce odes\u0142ana na ty\u0142y, a wreszcie do Irlandii; po powrocie do kraju genera\u0142 nie bra\u0142 ju\u017c udzia\u0142u w \u017cyciu politycznym, napisa\u0142 jedynie ksi\u0105\u017ck\u0119 Krucjata w Hiszpanii<\/em> (1938); w lecie 1943 z\u0142o\u017cy\u0142 Niemcom ofert\u0119 utworzenia Irlandzkiego Legionu Ochotniczego, kt\u00f3ry mia\u0142by walczy\u0107 z bolszewizmem na froncie wschodnim, lecz nie zosta\u0142a ona przyj\u0119ta; po d\u0142ugiej chorobie zmar\u0142 w 1944 roku.<\/p>\r\n

21 pa\u017adziernika<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Pabianicach Zygmunt <\/strong>Kazimierz Bartkiewicz<\/strong>, nowelista, powie\u015bciopisarz i felietonista; pochodzi\u0142 z rodziny szlacheckiej, lecz zmieszczania\u0142ej: jego dziadek by\u0142 \u017co\u0142nierzem wojny polsko-rosyjskiej 1831, a potem d\u0142ugoletnim burmistrzem Pabianic, ojciec za\u015b – cenionym lekarzem, praktykuj\u0105cym w \u0141odzi; ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w \u0141odzi, lecz zosta\u0142 z niego usuni\u0119ty za u\u017cywanie \u201ecudzoziemskiego j\u0119zyka\u201d (tj. polskiego); szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 uko\u0144czy\u0142 w Warszawie, a nast\u0119pnie by\u0142 s\u0142uchaczem Wy\u017cszej Szko\u0142y Handlowej Leopolda Kronenberga; w Monachium i w Pary\u017cu studiowa\u0142 malarstwo; po powrocie do \u0141odzi (1895) za\u0142o\u017cy\u0142 Salon Artystyczny; w 1897 wzi\u0105\u0142 \u015blub z Mieczys\u0142aw\u0105 Trapsz\u00f3wn\u0105, znan\u0105 p\u00f3\u017aniej jako Mieczys\u0142awa \u00c4\u2020wikli\u0144ska (1879-1972), lecz ma\u0142\u017ce\u0144stwo to przetrwa\u0142o zaledwie czterna\u015bcie miesi\u0119cy; w 1907 zakupi\u0142 dworek w Brwinowie, gdzie mieszka\u0142 niemal do ko\u0144ca \u017cycia; jako dziennikarz debiutowa\u0142 w 1898 na \u0142amach \u0142\u00f3dzkiego \u201eRozwoju\u201d, a jako pisarz (nowelista) w 1907; w swoich nowelach, opowiadaniach i (jedynej – Historia jednego podw\u00f3rza<\/em>) powie\u015bci \u0142\u0105czy\u0142 elementy stylu naturalistycznego z tradycj\u0105 gaw\u0119dy szlacheckiej; kontrrewolucyjny wyd\u017awi\u0119k ma jego zbi\u00f3r nowel z 1911 Z\u0142e miasto<\/em> (najlepszy w literaturze polskiej obraz \u0141odzi po Ziemi obiecanej<\/em> W.S. Reymonta) oraz opowiadanie Emigrant<\/em> z 1905; nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w \u017cycie polityczne, ale sympatyzowa\u0142 z Narodow\u0105 Demokracj\u0105; w 1935 zosta\u0142 odznaczony Z\u0142otym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury; zmar\u0142 w Warszawie w 1944 roku.<\/p>\r\n

25 pa\u017adziernika<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Garbowie k. Sandomierza gen. J\u00f3zef Dowbor-Mu\u015bnicki<\/strong> h. Przyjaciel; pochodzi\u0142 z litewskiego rodu Dowbor\u00f3w (Daubor), od XVII wieku osiad\u0142ego w Sandomierskiem, jego najstarszy brat, Konstanty Marian (1857-1931), by\u0142 tak jak on genera\u0142em (lejtnantem) Armii Cesarskiej Rosyjskiej, a nast\u0119pnie genera\u0142em (dywizji) Wojska Polskiego; po uko\u0144czeniu czterech klas gimnazjum klasycznego wst\u0105pi\u0142 do Korpusu Kadet\u00f3w im. Miko\u0142aja I w Petersburgu, a nast\u0119pnie do Konstantynowskiej Szko\u0142y Wojskowej; szko\u0142\u0119 piechoty uko\u0144czy\u0142 w 1888 w stopniu podporucznika; nie jest jasne, czy dla mo\u017cliwo\u015bci uzyskania wy\u017cszych stopni oficerskich on i jego brat dokonali faktycznie apostazji od wiary katolickiej, przechodz\u0105c na kalwinizm, czy tylko (tak jak J\u00f3zef podaje w swoich pami\u0119tnikach) zwiedli prze\u0142o\u017conych, podaj\u0105c w danych osobowych wyznanie protestanckie, ani kiedy (w pierwszym wypadku) powr\u00f3cili na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a (w ka\u017cdym razie w dokumentach personalnych Wojska Polskiego podawali ju\u017c wyznanie katolickie); w 1902 uko\u0144czy\u0142 Miko\u0142ajewsk\u0105 Akademi\u0119 Sztabu Generalnego w Petersburgu; w latach 1904-1905 bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie rosyjsko-japo\u0144skiej, w 1910 zosta\u0142 szefem sztabu 11 Dywizji Piechoty, a dwa lata p\u00f3\u017aniej – szefem sztabu 7 Dywizji Piechoty z Worone\u017ca; po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 awansowany do stopnia pu\u0142kownika; dowodz\u0105c w bitwie przasnyskiej z Niemcami 14 Pu\u0142kiem Strzelc\u00f3w Syberyjskich, zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny (za swoj\u0105 postaw\u0119 bojow\u0105 otrzyma\u0142 angielski Order \u0141a\u017ani); po wyleczeniu z ran walczy\u0142 na froncie austriackim jako (w 1916) dow\u00f3dca 123 i 38 Dywizji Piechoty, a od kwietnia do lipca 1917 – XXXVIII Korpusu Armijnego; bra\u0142 udzia\u0142 w bitwach pod Jaros\u0142awiem, Warszaw\u0105 i \u0141odzi\u0105; w tym samym roku zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a lejtnanta (porucznika); po rewolucji lutowej w Rosji i abdykacji cesarza Miko\u0142aja II odda\u0142 si\u0119 do dyspozycji Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego (Naczpol) w Piotrogrodzie, kt\u00f3ry w lipcu 1917 mianowa\u0142 go dow\u00f3dc\u0105 I Korpusu Polskiego; po przewrocie bolszewickim, mimo og\u0142oszenia przeze\u0144 neutralno\u015bci Korpusu, zosta\u0142 on w lutym 1918 zaatakowany przez oddzia\u0142y Gwardii Czerwonej, lecz odni\u00f3s\u0142 nad nimi kilka zwyci\u0119stw i zdoby\u0142 Bobrujsk, osadzaj\u0105c si\u0119 w jego twierdzy; w lipcu 1918 okupuj\u0105ce na mocy traktatu brzeskiego obszary Bia\u0142ej i Czarnej Rusi wojska niemieckie za\u017c\u0105da\u0142y od Korpusu kapitulacji i rozbrojenia; genera\u0142 odrzuci\u0142 propozycj\u0119 podj\u0119cia nier\u00f3wnej walki z Niemcami z\u0142o\u017con\u0105 mu przez dwu oficer\u00f3w z POW (Leopolda Lis-Kul\u0119 i Przemys\u0142awa Barthela de Weydenthal), kt\u00f3rzy nawet na jedn\u0105 noc go aresztowali, on za\u015b oskar\u017cy\u0142 ich o dzia\u0142anie na rzecz obcych mocarstw; po poddaniu Niemcom twierdzy wyjecha\u0142 do Kr\u00f3lestwa Polskiego; 6 stycznia 1919 otrzyma\u0142 od Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu wezwanie do obj\u0119cia dow\u00f3dztwa nad powstaniem wielkopolskim; uzyskawszy potwierdzenie tej nominacji od Naczelnika Pa\u0144stwa J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, 8 stycznia przyby\u0142 do Poznania, a 16 stycznia przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad Armi\u0105 Wielkopolsk\u0105 (\u201eSi\u0142ami Zbrojnymi Polskimi w by\u0142ym zaborze pruskim\u201d) od mjr. Stanis\u0142awa Taczaka; w kr\u00f3tkim czasie uda\u0142o mu si\u0119 (dzi\u0119ki wprowadzeniu poboru) stworzy\u0107 stutysi\u0119czn\u0105 armi\u0119; w marcu 1919 zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a broni; nast\u0119pnie przeprowadzi\u0142 integracj\u0119 Armii Wielkopolskiej z Wojskiem Polskim, zachowuj\u0105c stanowisko dow\u00f3dcy Frontu Wielkopolskiego; wobec odmowy przyj\u0119cia przeze\u0144 kolejno proponowanych mu dow\u00f3dztw (Armii Po\u0142udniowej pod Lwowem, 4 Armii, Frontu Po\u0142udniowego) zosta\u0142 6 pa\u017adziernika 1920 przeniesiony do rezerwy, a 31 marca 1924 w stan spoczynku; wspiera\u0142 za\u0142o\u017con\u0105 w 1924 Organizacj\u0119 Monarchistyczn\u0105, a w 1926 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady Naczelnej oraz jednym z trzech wiceprezes\u00f3w Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zjednoczenia Monarchist\u00f3w Polskich; wszed\u0142 te\u017c do Rady Redakcyjnej monarchistycznego tygodnika \u201ePro Patria\u201d; zamieszka\u0142 w Lusowie, a nast\u0119pnie w Batorowie, gdzie zmar\u0142 w 1937 roku; by\u0142 kawalerem licznych wysokich order\u00f3w rosyjskich, a tak\u017ce brytyjskiego, w\u0142oskiego, esto\u0144skiego, \u0142otewskiego i nawet chi\u0144skiego, nie otrzyma\u0142 natomiast za \u017cycia ani jednego odznaczenia polskiego, dopiero po\u015bmiertnie, w 1998 otrzyma\u0142 Krzy\u017c Wielki OOP; tragiczne by\u0142y losy obu jego c\u00f3rek (o synach – Giedyminie i Olgierdzie – nic bli\u017cszego nie wiadomo): ppor. Janina, voto <\/em>Lewandowska (1908-1940), pierwsza polska pilotka szybowcowa i samolotowa, zosta\u0142a zamordowana w Katyniu, Agnieszka (1919-1940), \u017co\u0142nierz Organizacji Wojskowej \u201eWilki\u201d, zosta\u0142a rozstrzelana przez Niemc\u00f3w w Palmirach.<\/p>\r\n

26 pa\u017adziernika<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Londynie, w wieku 91 lat (ur. 29 IX 1916), Jerzy Pietrkiewicz<\/strong>, Peterkiewicz<\/em>, polski poeta i angielski powie\u015bciopisarz, eseista, historyk literatury i t\u0142umacz; syn Ziemi Dobrzy\u0144skiej, pochodzi\u0142 z rodziny ch\u0142opskiej (acz jego matka pochodzi\u0142a z rodziny szlacheckiej); kiedy mia\u0142 12 lat odumar\u0142a go matka, a dwa lata p\u00f3\u017aniej ojciec, mimo to zdo\u0142a\u0142 uko\u0144czy\u0107 katolickie liceum im. Jana D\u0142ugosza i rozpocz\u0105\u0107 studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim; do literatury wszed\u0142 przebojem jako dziewi\u0119tnastoletni reprezentant tzw. autentyzmu, g\u0142osz\u0105cego bezpo\u015bredni\u0105 i subiektywn\u0105 \u201ejedno\u015b\u0107 prawdy artystycznej i \u017cyciowej\u201d; debiutowa\u0142 w wydawanej w Ostrzeszowie przez inicjatora tego kierunku – Stanis\u0142awa Czernika (1899-1969) – \u201eOkolicy Poet\u00f3w\u201d, skupiaj\u0105cej tw\u00f3rc\u00f3w pochodzenia ch\u0142opskiego i broni\u0105cej warto\u015bci prowincji w opozycji do wielkomiejskiego kosmopolityzmu; rych\u0142o zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z nacjonalistycznym tygodnikiem \u201eProsto z Mostu\u201d, za poemat Prowincja<\/em> (1936) otrzyma\u0142 jego nagrod\u0119 literack\u0105 i by\u0142 entuzjastycznie prezentowany przez Stanis\u0142awa Piaseckiego (1900-1941) jako najwi\u0119ksza nadzieja literatury narodowej; sam krytykowa\u0142 ostro antynarodow\u0105 postaw\u0119 poet\u00f3w \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d, w tym Juliana Tuwima, kt\u00f3ry potem odgryz\u0142 mu si\u0119 wulgarnie (\u201ePierd-Pietrkiewic\u201d) w Kwiatach polskich<\/em>; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z \u201eMy\u015bl\u0105 Narodow\u0105\u201d; we wrze\u015bniu 1939 przedosta\u0142 si\u0119 przez Rumuni\u0119 i Francj\u0119 do Wielkiej Brytanii, gdzie uko\u0144czy\u0142 szkocki Uniwersytet \u015aw. Andrzeja (St Andrews); doktorat z anglistyki uzyska\u0142 w 1948 na londy\u0144skim King\u2019s College; w latach 1950-1979 by\u0142 profesorem i kierownikiem Departamentu J\u0119zyk\u00f3w i Literatur S\u0142owia\u0144skich na Uniwersytecie Londy\u0144skim; po 1953 opublikowa\u0142 – jako Jerzy Peterkiewicz – osiem powie\u015bci w j\u0119zyku angielskim, staj\u0105c si\u0119 drugim po Josephie Conradzie polskim mistrzem s\u0142owa w literaturze angielskiej; liryk\u0119 (w znacznej cz\u0119\u015bci religijn\u0105) uprawia\u0142 jednak nadal wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku polskim; w 1980 ukaza\u0142 si\u0119 jego pierwszy wyb\u00f3r wierszy (Kula magiczna<\/em>) w kraju; od tego czasu publikowa\u0142 tak\u017ce w krajowych periodykach naukowych, literackich i prasie katolickiej; t\u0142umaczy\u0142 poezj\u0119 angielsk\u0105 na polski i polsk\u0105 na angielski, w tym Collected Poems<\/em> Karola Wojty\u0142y (b\u0119d\u0105c z nim zaprzyja\u017aniony, jako jedyny na \u015bwiecie t\u0142umacz mia\u0142 oficjalne upowa\u017cnienie autora do przek\u0142adania jego poezji).<\/p>\r\n

27 pa\u017adziernika<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Nantes Georges Grassal de Choffat, znany pod literackim pseudonimem Hugues Rebell<\/strong>, powie\u015bciopisarz, poeta i eseista, skandalista i monarchista; pochodzi\u0142 z bardzo zamo\u017cnej rodziny bur\u017cuazyjnej armator\u00f3w i bankier\u00f3w; do nauki si\u0119 nie przyk\u0142ada\u0142 i szk\u00f3\u0142 nie uko\u0144czy\u0142, ale ju\u017c od 19 roku \u017cycia publikowa\u0142 utwory literackie; kiedy ojciec zostawi\u0142 mu w spadku fortun\u0119 wysoko\u015bci p\u00f3\u0142 miliona frank\u00f3w, m\u00f3g\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 swoim nami\u0119tno\u015bciom, jak zw\u0142aszcza rzadkie ksi\u0105\u017cki, luksus i kobiety; znajomi pisarze, cho\u0107 te\u017c dekadenci, jak Paul L\u00c3\u00a9autaud czy Remy de Gourmont, opisywali go jako arystokrat\u0119 zepsutego do szpiku ko\u015bci, nawet sadystycznego; du\u017co podr\u00f3\u017cowa\u0142 – do Belgii, Holandii, Hiszpanii, Anglii i dwukrotnie do Niemiec, gdzie zafascynowa\u0142 si\u0119 sztuk\u0105 muzyczno-teatraln\u0105 R. Wagnera oraz filozofi\u0105 A. Schopenhauera i F. Nietzschego; w 1892 wynaj\u0105\u0142 apartament w Pa\u0142acu Veniere w Wenecji, co okaza\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkiem jego problem\u00f3w – dwa lata p\u00f3\u017aniej rodzice nieletniej, kt\u00f3r\u0105 uwi\u00f3d\u0142, zacz\u0119li go szanta\u017cowa\u0107, co nadszarpn\u0119\u0142o jego maj\u0105tek, do tego dosz\u0142y jeszcze problemy zdrowotne; dwuznaczn\u0105 s\u0142aw\u0119 zyska\u0142 powie\u015bciami erotycznymi, uznawanymi nawet za pornograficzne, z kt\u00f3rych czytelniczo przetrwa\u0142a jedynie Les nuits chaudes du Cap Fran\u00c3\u00a7ais<\/em> (\u201eCiep\u0142e noce Przyl\u0105dka Francuskiego\u201d, 1902), za kt\u00f3r\u0105 w 64 lata po opublikowaniu i po\u015bmiertnie otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nocturne; jego wy\u0142o\u017cona w ksi\u0105\u017cce Unia trzech arystokracji<\/em> (1894) elitarystyczna teoria politycznego \u201etriumwiratu\u201d szlachty rodowej, szlachty pieni\u0105dza i szlachty talentu zainteresowa\u0142a za\u0142o\u017cycieli Action Fran\u00c3\u00a7aise: Charles Maurras zaprosi\u0142 go do swojej Ankiety o monarchii<\/em>, a Rebell w odpowiedzi opowiedzia\u0142 si\u0119 jednoznacznie za restauracj\u0105 monarchiczn\u0105 i doktryn\u0105 nacjonalizmu integralnego; zmar\u0142 (zrujnowany) z powodu zapalenia otrzewnej w wieku zaledwie 37 lat, w 1905 roku.<\/p>\r\n

27 pa\u017adziernika<\/strong> 1917 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Nowym Jorku o. Francis Canavan SJ<\/strong>, prezbiter i filozof polityki; do Towarzystwa Jezusowego wst\u0105pi\u0142 w 1939, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1950; nauki polityczne studiowa\u0142 na Uniwersytecie Duke w Durham (Karolina P\u0142n.), gdzie jego nauczycielem by\u0142 John H. Hallowell (1913-1991) i gdzie doktoryzowa\u0142 si\u0119 w 1957; od 1966 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1988 wyk\u0142ada\u0142 nauki polityczne na jezuickim Uniwersytecie Fordham w stanie Nowy Jork; by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych znawc\u00f3w dorobku Edmunda Burke\u2019a, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119ci\u0142 trzy ksi\u0105\u017cki (o my\u015bli politycznej, o opatrzno\u015bci i preskrypcji oraz o ekonomii politycznej), w kt\u00f3rych dowodzi\u0142 zakorzenienia formalnie wigowskiego \u201eojca\u201d angielskiego konserwatyzmu w chrze\u015bcija\u0144skiej tradycji prawa naturalnego oraz tomistycznego rdzenia jego przekona\u0144; pr\u00f3cz tego pisa\u0142 m.in. o filozofii wolno\u015bci oraz jej granicach, poddaj\u0105c ostrej krytyce liberalny indywidualizm, wykazuj\u0105c jego zakotwiczenie w metafizyce nominalistycznej oraz fundamentaln\u0105 niezgodno\u015b\u0107 modelu liberalnego z chrze\u015bcija\u0144skim rozumieniem natury i przeznaczenia osoby ludzkiej, a tak\u017ce jego niszcz\u0105cy wp\u0142yw na instytucje spo\u0142eczne; zmar\u0142 w 2009 roku.<\/p>\r\n

28 pa\u017adziernika<\/strong> 1017 roku urodzi\u0142 si\u0119 Henryk III <\/strong>[niem. Heinrich III.<\/em>, \u0142ac. Henricus III<\/em>] Salicki<\/strong>, p\u00f3\u017aniejszy kr\u00f3l Niemiec, Burgundii i W\u0142och oraz \u015bwi\u0119ty cesarz rzymski z dynastii salickiej (Die Salier<\/em>); by\u0142 synem Konrada II Salickiego (ok. 990-1039) – p\u00f3\u017aniejszego (od 1024) pierwszego kr\u00f3la Niemiec i \u015bwi\u0119tego cesarza rzymskiego (od 1027) z tej dynastii oraz Gizeli Szwabskiej (989\/999-1043); ju\u017c za \u017cycia ojca zosta\u0142 (w 1026) ksi\u0119ciem Bawarii (jako Henryk VI) oraz koronowanym wsp\u00f3\u0142kr\u00f3lem Niemiec (1028) i Burgundii (1033), a tak\u017ce (1038) ksi\u0119ciem Szwabii; samodzieln\u0105 w\u0142adz\u0119 jako kr\u00f3l Niemiec, Burgundii i W\u0142och (a tak\u017ce tytularny kr\u00f3l Rzymian) obj\u0105\u0142 po \u015bmierci ojca w 1039; na cesarza (Romanorum Imperator Augustus) zosta\u0142 koronowany 25 grudnia 1046 przez papie\u017ca Klemensa II (z urodzenia Niemca, Suidgera von Morslebena); prowadzi\u0142 polityk\u0119 energiczn\u0105 i zapewniaj\u0105c\u0105 stabilno\u015b\u0107 oraz pomy\u015blno\u015b\u0107 nie tylko Niemcom, ale i krajom o\u015bciennym; ju\u017c na pocz\u0105tku panowania, w 1039, udzieli\u0142 efektywnego wsparcia (500 ci\u0119\u017ckozbrojnych rycerzy) wygnanemu ksi\u0119ciu Polski Kazimierzowi Odnowicielowi, co umo\u017cliwi\u0142o temu\u017c powr\u00f3t do Polski oraz odbudowanie struktur pa\u0144stwowych i ko\u015bcielnych po pi\u0119ciu latach rozk\u0142adu, anarchii, spustoszenia najazdem czeskim i reakcji poga\u0144skiej; w 1041 pokona\u0142 ksi\u0119cia czeskiego Brzetys\u0142awa I, a w 1043 ustali\u0142 granic\u0119 pomi\u0119dzy Austri\u0105 i W\u0119grami; przez kilka lat zmaga\u0142 si\u0119 te\u017c ze zbuntowanym ksi\u0119ciem Lotaryngii Godfrydem II Brodatym; w 1046 odebra\u0142 ho\u0142d wasalny od ksi\u0105\u017c\u0105t Czech i Polski, a w 1054 rozstrzygn\u0105\u0142 pomi\u0119dzy nimi sp\u00f3r o \u015al\u0105sk; by\u0142 nie tylko jednym z najwybitniejszych w historii w\u0142adc\u00f3w \u015awi\u0119tego Cesarstwa, ale r\u00f3wnie\u017c arcywzorem monarchy chrze\u015bcija\u0144skiego; gorliwy – zw\u0142aszcza w praktykach pokutnych i rozmodlony chrze\u015bcijanin, dba\u0142 o moralny poziom kleru i wspiera\u0142 odnow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a pod\u0142ug reformy cluniackiej, propaguj\u0105c walk\u0119 z symoni\u0105, przestrzeganie przez duchownych celibatu i zasady treuga Dei<\/em> oraz iustitia et pax<\/em> pomi\u0119dzy chrze\u015bcijanami; wobec papiestwa prowadzi\u0142 polityk\u0119 paternalistyczn\u0105, co by\u0142o usprawiedliwione jego wci\u0105\u017c jeszcze niezaleczonym straszliwym kryzysem moralnym z X wieku (epoka tzw. pornokracji), uwolni\u0142 jednak papie\u017cy z uzale\u017cnienia od rzymskich frakcji rod\u00f3w arystokratycznych; w celu odnowy Ko\u015bcio\u0142a zwo\u0142a\u0142 te\u017c w 1046 dwa synody: w Sutri i Rzymie, podczas kt\u00f3rych zdetronizowa\u0142 jednocze\u015bnie trzech zwalczaj\u0105cych si\u0119 papie\u017cy (Benedykta IX, Sylwestra III i Grzegorza VI) i wyni\u00f3s\u0142 na tron papieski Klemensa II, co spotka\u0142o si\u0119 z uznaniem stronnictwa reformy w Ko\u015bciele – Piotr Damiani (1007-1072) skomentowa\u0142 to s\u0142owami: \u201eNajbli\u017cszy Bogu, uwolni\u0142 on [Henryk III] Rzym od wiecznie nienasyconego potwora [symonii], przep\u0119dzi\u0142 kupcz\u0105cych ze \u015bwi\u0119tego miejsca, zapobieg\u0142 czynieniu targowiska ze \u015bwi\u0105tyni Bo\u017cej\u201d; jako \u201ecichy i pokorny na\u015bladowca Chrystusa\u201d (christomimetes<\/em>) wsp\u00f3\u0142panowa\u0142 z papie\u017cami Klemensem II, Damazym II, Leonem IX i Wiktorem II, urzeczywistniaj\u0105c tym samym idea\u0142 Imperium Christianum<\/em>: jedno\u015bci \u201eSynowskiej\u201d w\u0142adzy doczesnej i \u201eOjcowskiej\u201d w\u0142adzy duchownej \u201ew Duchu \u015awi\u0119tym\u201d; z uznaniem, a nawet czci\u0105, wypowiada\u0142 si\u0119 o nim tak\u017ce p\u00f3\u017aniejszy – i skonfliktowany z jego synem Henrykiem IV – papie\u017c Grzegorz VII Hildebrand; gdyby nie \u00f3w, godny po\u017ca\u0142owania, sp\u00f3r nast\u0119pc\u00f3w, Henryk III by\u0142by z pewno\u015bci\u0105 wyniesiony na o\u0142tarze; zmar\u0142 w 1056 roku.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d listopad 2017<\/h2>\r\n

5 listopada<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Lizbonie Caetano <\/strong>Maria de Abreu Beir\u00c3\u00a3o<\/strong>, poeta, publicysta i historyk, monarchista i salazarysta; w 1915 uko\u0144czy\u0142 prawo na uniwersytecie w Coimbrze oraz debiutowa\u0142 jako poeta i publicysta; nale\u017ca\u0142 do pierwszego pokolenia (Primeira Gera\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o<\/em>) integralist\u00f3w, czyli za\u0142o\u017cycieli (1914) metapolitycznego ruchu Integralizm Luzyta\u0144ski (Integralismo Lusitano), radykalnie opozycyjnego wobec Republiki Portugalskiej, kontrrewolucyjnego i monarchistycznego, opowiadaj\u0105cego si\u0119 za monarchi\u0105 \u201eorganiczn\u0105, tradycyjn\u0105, antyparlamentarn\u0105 i korporacyjn\u0105\u201d, po cz\u0119\u015bci wzoruj\u0105cego si\u0119 na doktrynie \u201enacjonalizmu integralnego\u201d Action Fran\u00c3\u00a7aise, lecz r\u00f3wnie\u017c integralnie katolickiego; by\u0142 liderem M\u0142odzie\u017cy Monarchistycznej w Lizbonie (Juventude Mon\u00e1rquica de Lisboa) oraz wsp\u00f3\u0142pracownikiem pism integralistycznych, jak \u201eA Na\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o\u201d, \u201eA Monarquia\u201d, \u201eA Na\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Portuguesa\u201d i \u201eIntegralismo Lusitano\u201d; pocz\u0105tkowo entuzjastycznie przyj\u0105\u0142 dokonan\u0105 w 1920 fuzj\u0119 integralizmu z miguelistyczn\u0105 – tj. wiern\u0105 potomkom Micha\u0142a I (Dom Miguel) – Parti\u0105 Legitymistyczn\u0105, pisz\u0105c: \u201eJeste\u015bmy tradycj\u0105, kt\u00f3ra maszeruje, Legitymizmem, kt\u00f3ry zmartwychwstaje<\/em>, Narodem, kt\u00f3ry reaguje i pragnie \u017cy\u0107\u201d, lecz wkr\u00f3tce zmieni\u0142 zdanie i wraz z innym wybitnym integralist\u0105, Alfredem Piment\u0105 (1882-1950), za\u0142o\u017cy\u0142 w lipcu 1921 manuelistyczn\u0105, czyli popieraj\u0105c\u0105 obalonego w 1910 \u201ekr\u00f3la konstytucyjnego\u201d Emanuela II (Dom Manuel), Portugalsk\u0105 Akcj\u0119 Tradycjonalistyczn\u0105 (Ac\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Tradicionalista Portuguesa), kt\u00f3ra w grudniu 1923 zmieni\u0142a nazw\u0119 na Portugalska Akcja Rojalistyczna (Ac\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Realista Portuguesa), co poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 wykluczenie obu dzia\u0142aczy z ruchu integralistycznego; by\u0142 tak\u017ce redaktorem jego organu \u201eAc\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Realista\u201d; paradoksem tej formacji by\u0142o to, \u017ce g\u0142osi\u0142a ona program kontrrewolucyjny, wi\u0119c tak\u017ce antyliberalny, ale wspiera\u0142a kandydata do tronu, kt\u00f3ry by\u0142 inkarnacj\u0105 monarchii liberalnej; popar\u0142 przewr\u00f3t wojskowy w maju 1926, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c zinstytucjonalizowan\u0105 dyktatur\u0119 (\u201eprezydencjalizm premiera\u201d) Ant\u00f3nia de Oliveiry Salazara (1889-1970); w korporacyjnym Nowym Pa\u0144stwie (Estado Novo<\/em>) by\u0142 deputowanym do V i VI Legislatury (1949-1953, 1953-1957), pracuj\u0105c w Komisji Edukacji Narodowej, Kultury Ludowej i Zainteresowa\u0144 Duchowych; w 1934 otrzyma\u0142 najbardziej presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 historyczn\u0105 im. Alexandre\u2019a Herculano, przyznawan\u0105 przez Sekretariat Propagandy Narodowej, za ksi\u0105\u017ck\u0119 o kr\u00f3lowej Marii I; dzia\u0142a\u0142 w Stowarzyszeniu Prawnik\u00f3w Lizbo\u0144skich oraz wyg\u0142asza\u0142 konferencje w lizbo\u0144skim Centrum Student\u00f3w Monarchist\u00f3w; zmar\u0142 w 1968; jego syn Caetano Maria de Mello Beir\u00c3\u00a3o (1923-1991) – profesor archeologii w Coimbrze – by\u0142 r\u00f3wnie\u017c monarchist\u0105, ale zradykalizowanym, bo pr\u00f3buj\u0105cym syntezy doktryny kontrrewolucyjnej z faszyzmem (nacjonalizmem rewolucyjnym).<\/p>\r\n

8 listopada<\/strong> 1517 roku zmar\u0142 w Roa k. Burgos, w wieku oko\u0142o 81 lat (ur. w 1436), abp Francisco <\/strong>(w\u0142a\u015bc. Gonzalo) kard. Jim\u00c3\u00a9nez <\/strong>[Xim\u00c3\u00a9nes<\/em>, Gim\u00c3\u00a9nez<\/em>] de Cisneros OFM<\/strong>, ksi\u0105\u017c\u0119 Ko\u015bcio\u0142a; pochodzi\u0142 ze szlacheckiej, lecz biednej rodziny hidalgos<\/em>, a jego kuzynem by\u0142 reformator benedykty\u0144ski, opat klasztoru Montserrat w Katalonii – Garc\u00c3\u00ada Gim\u00c3\u00a9nez de Cisneros OSB <\/em>(1455\/56-1510), znany tak\u017ce jako Abbot Cisneros<\/em>; studiowa\u0142 w Salamance i w Rzymie, gdzie otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; po powrocie do Kastylii uzyska\u0142 dekanat w Ucedzie, lecz wskutek konfliktu z dwoma kolejnymi abpami Toledo: Alfonsem Carrillo de Acu\u00c3\u00b1a (1410-1482) oraz kard. Pedrem Gonz\u00e1lezem de Mendoz\u0105 (1428-1495), uwik\u0142anymi w wojn\u0119 o sukcesj\u0119 kastylijsk\u0105 (1475-1479), znalaz\u0142 si\u0119 na kilka lat w wi\u0119zieniu; po odzyskaniu wolno\u015bci w 1478 zosta\u0142 kapelanem wi\u0119kszym katedry w Sig\u00fcenzie, lecz cierpia\u0142 na kryzys duchowy, kt\u00f3ry przezwyci\u0119\u017cy\u0142, wst\u0119puj\u0105c w 1484 do zakonu franciszkan\u00f3w; wtedy te\u017c przyj\u0105\u0142 imi\u0119 Franciszek na cze\u015b\u0107 za\u0142o\u017cyciela zakonu; zrazu przebywa\u0142 w klasztorze de los Reyes w Toledo, a nast\u0119pnie zamieszka\u0142, za zgod\u0105 prze\u0142o\u017conych, w pustelni w lesie ko\u0142o Castannar, kt\u00f3r\u0105 sam sobie wybudowa\u0142; w 1492 zosta\u0142 spowiednikiem kr\u00f3lowej Kastylii Izabeli Katolickiej – zreszt\u0105 poleconym jej przez kard. Gonz\u00e1leza de Mendoz\u0119, kt\u00f3ry z niegdysiejszego prze\u015bladowcy sta\u0142 si\u0119 jego protektorem – a jednocze\u015bnie prowincja\u0142em zakonu; zas\u0142yn\u0105\u0142 w\u00f3wczas z ascetycznego trybu \u017cycia i wizytowania podleg\u0142ych mu klasztor\u00f3w na piechot\u0119; w 1495, po \u015bmierci kard. Gonz\u00e1leza de Mendozy, zosta\u0142 abpem Toledo, tym samym za\u015b tytularnym prymasem Hiszpanii, konsekrowanym w obecno\u015bci obojga Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich; mianowany jednocze\u015bnie kanclerzem wi\u0119kszym Kastylii, sta\u0142 si\u0119 najpot\u0119\u017cniejszym po monarchach cz\u0142owiekiem w Hiszpanii; jego zarz\u0105dzenie z 1501 o przymusowej identyfikacji os\u00f3b o sta\u0142ych nazwiskach zrazu wywo\u0142a\u0142o chaos administracyjny, lecz ostatecznie przyczyni\u0142o si\u0119 do wykszta\u0142cenia i utrwalenia systemu nazwiskowego w Hiszpanii; jako prymas podj\u0105\u0142 energiczne prace reformatorskie, wzmacniaj\u0105ce dyscyplin\u0119 w Ko\u015bciele hiszpa\u0144skim, jak r\u00f3wnie\u017c podnosz\u0105ce poziom intelektualny; w 1499 za\u0142o\u017cy\u0142 (wyposa\u017caj\u0105c go z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w i przekazuj\u0105c mu swoj\u0105 bogat\u0105 bibliotek\u0119) uniwersytet w Alcal\u00e1 de Henares k. Madrytu, nosz\u0105cy nazw\u0119 Complutense (Complutum to \u0142aci\u0144ska nazwa tego miasta z czas\u00f3w rzymskich; od 1970 nazw\u0119 Complutense nosi najwi\u0119kszy hiszpa\u0144ski uniwersytet w Madrycie, istniej\u0105cy formalnie od 1822, lecz w pe\u0142nym wymiarze i pod nazw\u0105 Uniwersytetu Centralnego od 1836, kiedy to rz\u0105dz\u0105cy libera\u0142owie przenie\u015bli do stolicy uniwersytet w Alcal\u00e1 wraz z jego zasobami, przy okazji laicyzuj\u0105c go i likwiduj\u0105c Wydzia\u0142 Teologiczny); wybudowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c osiem klasztor\u00f3w i dwana\u015bcie ko\u015bcio\u0142\u00f3w oraz ufundowa\u0142 cztery szpitale; zachowa\u0142 liturgi\u0119 mozarabsk\u0105 (gock\u0105) w katedrze toleda\u0144skiej; jako pierwszy w Hiszpanii na du\u017c\u0105 skal\u0119 kaza\u0142 drukowa\u0107 ksi\u0105\u017cki (sprowadzaj\u0105c najlepszych drukarzy z Niemiec), nie tylko \u017cywoty \u015bwi\u0119tych i dzie\u0142a o tre\u015bci moralnej, ale r\u00f3wnie\u017c praktycznej, jak traktaty o rolnictwie; na tej niwie dzie\u0142em jego \u017cycia, zrealizowanym przy pomocy uczonych hiszpa\u0144skich, greckich i \u017cydowskich, by\u0142a tzw. Poliglota Komplute\u0144ska <\/em>(Biblia polyglotta Complutensia<\/em>), czyli przek\u0142ad Pisma \u015aw. z j\u0119zyk\u00f3w oryginalnych: w 1514 ukaza\u0142 si\u0119 Nowy Testament<\/em>, a w 1517 – Stary Testament<\/em>, przy czym Pi\u0119cioksi\u0105g<\/em> zosta\u0142 wydrukowany (w trzech r\u00f3wnoleg\u0142ych kolumnach) w j\u0119zykach hebrajskim, aramejskim i greckim oraz z trzema r\u00f3\u017cnymi przek\u0142adami \u0142aci\u0144skimi; dodatkowy, sz\u00f3sty tom zawiera s\u0142owniki hebrajskie i aramejskie, interpretacje nazw w tych j\u0119zykach i grece oraz gramatyk\u0119 hebrajsk\u0105; w 1507 roku otrzyma\u0142 od papie\u017ca Juliusza II kapelusz kardynalski, a jednocze\u015bnie zosta\u0142 wielkim inkwizytorem Kastylii; w tym okresie zacz\u0105\u0142 odgrywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c kluczow\u0105 rol\u0119 w hiszpa\u0144skiej polityce: sam urz\u0105dzi\u0142, wyekwipowa\u0142 wypraw\u0119 wojenn\u0105 na p\u00f3\u0142nocne wybrze\u017ca Afryki i osobi\u015bcie ni\u0105 dowodz\u0105c, w 1509 zdoby\u0142 Oran; po \u015bmierci (1506) kr\u00f3la Kastylii de iure uxoris <\/em>Filipa Pi\u0119knego zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Rady Regencyjnej, maj\u0105cej rz\u0105dzi\u0107 w imieniu chorej kr\u00f3lowej Joanny Szalonej, kt\u00f3ra to instytucja zosta\u0142a rozwi\u0105zana po powrocie do w\u0142adzy w Kastylii ojca Joanny, Ferdynanda Katolickiego, w sierpniu 1507, natomiast po \u015bmierci tego\u017c (tytularnie od 1512 \u201ekr\u00f3la ca\u0142ej Hiszpanii\u201d) zosta\u0142 23 stycznia 1516 samodzielnie wicekr\u00f3lem Kastylii; przyczyni\u0142 si\u0119 do obwo\u0142ania w 1516 kr\u00f3lem Kastylii i Aragonii Karola Habsburga, syna Joanny Szalonej i Filipa Pi\u0119knego, formalnie jako koregenta wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105cej i niezdetronizowanej Joanny; w tym samym roku odpar\u0142 najazd francuski na Nawarr\u0119; jesieni\u0105 1517 wyruszy\u0142 na spotkanie Karola I, przybywaj\u0105cego po raz pierwszy do Hiszpanii, lecz zmar\u0142 w czasie podr\u00f3\u017cy; by\u0142 jednym z najwybitniejszych hierarch\u00f3w w historii Ko\u015bcio\u0142a hiszpa\u0144skiego, a jednocze\u015bnie wielkim humanist\u0105 i m\u0119\u017cem stanu; w 1944 Szef Pa\u0144stwa Hiszpa\u0144skiego, gen. Francisco Franco (kt\u00f3ry go podziwia\u0142), ustanowi\u0142 Order Cisnerosa (Orden de Cisneros<\/em>), przyznawany wy\u0142\u0105cznie katolikom zas\u0142u\u017conym dla Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

10 listopada<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 77 lat (ur. 19 XI 1929), Pierre Pujo<\/strong>, pseudonim publicystyczny Jacques C\u00c3\u00a9poy<\/em>, dziennikarz, eseista i dzia\u0142acz narodowo-rojalistyczny, szef powojennej Action Fran\u00c3\u00a7aise; syn Maurice\u2019a Pujo (1872-1955), wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela i pi\u0105tego (ostatniego) szefa Ligi Akcji Francuskiej; jego ojcem chrzestnym by\u0142 Charles Maurras, kt\u00f3ry nazywa\u0142 go pieszczotliwie Petros<\/em>; w czasie wojny uczy\u0142 si\u0119 w kolegium jezuickim w Lyonie, a po wyzwoleniu uko\u0144czy\u0142 elitarne Liceum Stanis\u0142awa [Leszczy\u0144skiego] w Pary\u017cu; od 15 roku \u017cycia dzia\u0142a\u0142 w (ju\u017c nielegalnej) Action Fran\u00c3\u00a7aise; uko\u0144czy\u0142 prawo w Instytucie Studi\u00f3w Politycznych (IEP, zw. potocznie Sciences Po) – gdzie jego koleg\u0105 z roku by\u0142 Jacques Chirac – oraz Techniczny Instytut Bankowo\u015bci (ITP), w nast\u0119pstwie czego przez jedena\u015bcie lat pracowa\u0142 w Cr\u00c3\u00a9dit Lyonnais 3; w 1962 roku zrezygnowa\u0142 z kariery zawodowej, aby zaj\u0105\u0107 si\u0119 walk\u0105 o Algieri\u0119 Francusk\u0105 oraz prac\u0105 dziennikarsk\u0105 i organizacyjn\u0105 w odrodzonym w 1955 roku (pod nazw\u0105 Restauration nationale, gdy\u017c nazwa Action Fran\u00c3\u00a7aise by\u0142a zakazana) ruchu narodowo-rojalistycznym; w 1964 zosta\u0142 dyrektorem \u201el\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise universit\u00c3\u00a9\u201d, a w 1966 – \u201eAspects de la France\u201d; od wrze\u015bnia 1974 przez dwa lata prowadzi\u0142 (zwyci\u0119sk\u0105) kampani\u0119 w obronie praw mieszka\u0144c\u00f3w wysepki Mayotte w archipelagu Komor\u00f3w do pozostania przy Francji; w 1977 stan\u0105\u0142 na czele Komitetu Kierowniczego Restauracji Narodowej, pe\u0142ni\u0105c t\u0119 funkcj\u0119 a\u017c do \u015bmierci; z okazji Tysi\u0105clecia Kapetyng\u00f3w (1987) pr\u00f3bowa\u0142 powt\u00f3rzy\u0107 sukces Maurrasa z 1900, rozpisuj\u0105c Now\u0105 ankiet\u0119 o monarchii<\/em>, na kt\u00f3r\u0105 odpowiada 58 osobisto\u015bci, w tym pi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w Akademii Francuskiej, lecz jej rezonans by\u0142 ju\u017c znacznie mniejszy ni\u017c poprzedniej; jako redaktor \u201eAspects de la France\u201d w 1992 wr\u00f3ci\u0142 do historycznego tytu\u0142u \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, obchodz\u0105c zakaz s\u0105dowy dodaniem s\u0142owa \u201eHebdo\u201d (\u201eTygodnik\u201d), a od 1999 – \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise 2000\u201d; w nast\u0119pstwie scysji z frakcj\u0105 Hilaire\u2019a de Cr\u00c3\u00a9miersa, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107, wyrokiem s\u0105du, nazw\u0119 Restauration nationale, od 1998 roku oficjaln\u0105 nazw\u0105 organizacji, na kt\u00f3rej czele sta\u0142 Pujo, jest Centrum Rojalistyczne Akcji Francuskiej (Centre royaliste d\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise); od tego samego roku wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 walcz\u0105c\u0105 z zacie\u015bnianiem integracji europejskiej, ponadpartyjn\u0105 Narodow\u0105 Rad\u0119 Suwerenistyczn\u0105 (Conseil nationale souverainiste), kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142 by\u0142y gaullistowski minister sprawiedliwo\u015bci Jean Foyer, uzasadniaj\u0105c to \u201ekompromisem nacjonalistycznym\u201d; w wyborach prezydenckich 2002 roku popar\u0142 niezale\u017cnego socjalist\u0119 suwerenist\u0119 Jean-Pierre\u2019a Cheven\u00c3\u00a8menta, a w 2007 – nacjonalist\u0119 republika\u0144skiego Jean-Marie Le Pena, wyra\u017caj\u0105c jednocze\u015bnie zastrze\u017cenia wobec uczczenia przez szefa FN zwyci\u0119stwa Republiki pod Valmy; rojalistyczny teoremat Akcji Francuskiej zmodyfikowa\u0142 w postaci pi\u0119ciu przymiotnik\u00f3w: monarchia tradycyjna, chrze\u015bcija\u0144ska, dziedziczna, zdecentralizowana i reprezentacyjna (la monarchie <\/em>traditionnelle, chr\u00c3\u00a9tienne, h\u00c3\u00a9r\u00c3\u00a9ditaire, d\u00c3\u00a9centralis\u00c3\u00a9e et repr\u00c3\u00a9sentative<\/em>).<\/p>\r\n

12 listopada<\/strong> 1567 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 74 lat (ur. 15 III 1493), Anne de Montmorency<\/strong>, baron des Baux, diuk (duc<\/em>) de Montmorency, marsza\u0142ek, wielki mistrz, konetabl i par Francji; pochodzi\u0142 z najstarszej po Kapetyngach (znanej ju\u017c w X wieku) rodziny francuskiej, kt\u00f3ra wyda\u0142a sze\u015bciu konetabl\u00f3w, dwunastu marsza\u0142k\u00f3w, czterech admira\u0142\u00f3w i jednego kardyna\u0142a; w m\u0142odo\u015bci wychowywa\u0142 si\u0119 i zaprzyja\u017ani\u0142 z przysz\u0142ym kr\u00f3lem Francji Franciszkiem I Walezjuszem; wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w bitwie z wojskami Ligi \u015awi\u0119tej pod Rawenn\u0105 (1512) i ze Szwajcarami pod Marignano (1515); w 1518 zosta\u0142 pojmany przez kr\u00f3la Anglii Henryka VIII, ale ju\u017c w 1520 uczestniczy\u0142 w spotkaniu monarch\u00f3w francuskiego i angielskiego na tzw. Polu Z\u0142otego Sukna k. Calais; w 1521 dowodzi\u0142 obron\u0105 M\u00c3\u00a9zieres przed Niemcami; bitw\u0119 pod Bicocc\u0105 (27 kwietnia 1522) z armi\u0105 austriacko-hiszpa\u0144sk\u0105 (pierwsz\u0105 w historii, o kt\u00f3rej wyniku przes\u0105dzi\u0142o u\u017cycie zmasowanego ognia broni palnej) wprawdzie przegra\u0142, lecz w uznaniu jego odwagi Franciszek I mianowa\u0142 go marsza\u0142kiem Francji; w bitwie pod Pawi\u0105 z armi\u0105 cesarsk\u0105 (24 lutego 1525) dosta\u0142 si\u0119 wraz z kr\u00f3lem do niewoli hiszpa\u0144skiej, z kt\u00f3rej jednak wkr\u00f3tce zosta\u0142 zwolniony, po czym reprezentowa\u0142 Francj\u0119 w rokowaniach pokojowych, a po podpisaniu traktatu towarzyszy\u0142 kr\u00f3lowi Franciszkowi w powrocie do Francji; 23 marca 1526 uzyska\u0142 godno\u015b\u0107 wielkiego mistrza Francji; w kolejnej wojnie z cesarzem Karolem V, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w Sabaudii, Prowansji, Pikardii i Niderlandach, odbi\u0142 szereg zaj\u0119tych miast po\u0142udniowej Francji, a nast\u0119pnie zdoby\u0142 liczne miasta w Niderlandach, za co 10 lutego 1538 otrzyma\u0142 tytu\u0142 konetabla Francji; jako \u017ce opowiada\u0142 si\u0119 za za\u0142agodzeniem konfliktu z cesarzem i doprowadzeniem do trwa\u0142ego pokoju, popad\u0142 w nie\u0142ask\u0119 Franciszka i w 1541 musia\u0142 opu\u015bci\u0107 dw\u00f3r kr\u00f3lewski, trac\u0105c wszystkie stanowiska; powr\u00f3ci\u0142 do \u017cycia publicznego i odzyska\u0142 urz\u0119dy dopiero po wst\u0105pieniu na tron (1547) Henryka II, kt\u00f3ry tak\u017ce, za zas\u0142ugi w st\u0142umieniu bunt\u00f3w lokalnych oraz zdobycie szeregu miast w Lotaryngii (Metz, Toul, Verdun), podni\u00f3s\u0142 go do tytu\u0142u diuka oraz para Francji; w 1557 dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sprzymierzonego z cesarstwem ksi\u0119cia Sabaudii Emanuela Filiberta, a jego nieobecno\u015b\u0107 wykorzystali Gwizjusze do zaj\u0119cia miejsca przy nowym kr\u00f3lu, Franciszku II (musia\u0142 zrzec si\u0119 na rzecz ksi\u0119cia de Guise tytu\u0142u wielkiego mistrza Francji, a po powrocie z niewoli ponownie wycofa\u0142 si\u0119 z \u017cycia publicznego); powr\u00f3ci\u0142 do swoich obowi\u0105zk\u00f3w dworskich po wst\u0105pieniu na tron (1560) Karola IX, lecz – jako gorliwy katolik – wycofa\u0142 si\u0119 z dworu, gdy na kr\u00f3la zacz\u0119li wywiera\u0107 wp\u0142yw protestanccy Burbonowie; w kwietniu 1561 zawi\u0105za\u0142 triumwirat ze swoim dawnym wrogiem Franciszkiem ks. Gwizjuszem oraz marsza\u0142kiem Saint-Andr\u00c3\u00a9 w obronie katolicyzmu; w trakcie bitwy pod Dreux (19 grudnia 1562) z hugenotami, w kt\u00f3rej dowodzi\u0142 konnic\u0105, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli wroga, mimo to ostatecznie jego \u017co\u0142nierze wygrali t\u0119 bitw\u0119 – jedn\u0105 z najkrwawszych w XVI wieku; kiedy protestanci szanta\u017cowali kr\u00f3la, aby zmieni\u0142 niekorzystne dla nich postanowienia traktatu w Amboise (19 marca 1563), s\u0119dziwy marsza\u0142ek raz jeszcze poprowadzi\u0142 armi\u0119 katolick\u0105 do bitwy pod Saint-Denis (10 listopada 1567), kt\u00f3r\u0105 wprawdzie wygra\u0142, ale odni\u00f3s\u0142 w niej \u015bmierteln\u0105 ran\u0119, wskutek czego zmar\u0142 dwa dni p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

13 listopada<\/strong> 867 roku zmar\u0142 w Rzymie, w wieku ok. 47 lat (ur. ok. 820), \u015bw. Miko\u0142aj I Wielki<\/strong> [Nicolaus Magnus<\/em>], 105. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; pochodzi\u0142 zapewne z laty\u0144skiego rodu Tuskula\u0144czyk\u00f3w, w\u00f3wczas jednak jeszcze nie hrabiowskiego; za papie\u017ca (844-847) Sergiusza II by\u0142 subdiakonem, a papie\u017c (847-855) Leon IV wy\u015bwi\u0119ci\u0142 go na diakona; za pontyfikatu (855-58) Benedykta III by\u0142 papieskim doradc\u0105; wybrany 24 kwietnia 858, otrzyma\u0142 jednocze\u015bnie \u015bwi\u0119cenie prezbiteriatu i sakr\u0119 biskupi\u0105, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 ukoronowany tiar\u0105 – zapewne jako pierwszy papie\u017c w historii – i w asy\u015bcie cesarza Ludwika II, kt\u00f3ry przyjmuj\u0105c go w pa\u0142acu cesarskim, wyszed\u0142 mu naprzeciw i prowadzi\u0142 mu konia, co by\u0142o symbolicznym aktem podda\u0144stwa; jako pierwszy og\u0142osi\u0142 tak\u017ce, \u017ce papie\u017c jako zast\u0119pca (vicarius<\/em>) Jezusa Chrystusa na ziemi nie podlega niczyjemu os\u0105dowi; skutecznie sprzeciwi\u0142 si\u0119 kr\u00f3lowi Lotaryngii i G\u00f3rnej Burgundii (855-869) Lotarowi II, kt\u00f3ry chcia\u0142 oddali\u0107 prawowit\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 i po\u015blubi\u0107 konkubin\u0119; za jego pontyfikatu rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 sp\u00f3r z Focjuszem, wybranym na patriarch\u0119 Konstantynopolu po bezprawnej depozycji przez cesarza Micha\u0142a III Metystesa (czyli Pijaka) patriarchy Ignacego I; sp\u00f3r ten poszerzy\u0142 si\u0119 o sfer\u0119 doktrynaln\u0105, kiedy w 867 Focjusz odrzuci\u0142 Filioque<\/em>, uznaj\u0105c je za herezj\u0119, a tak\u017ce z powod\u00f3w politycznych, kiedy papie\u017c ochrzci\u0142 kr\u00f3la Bu\u0142garii Borysa I Micha\u0142a oraz udzieli\u0142 wsparcia misji \u015bw. \u015bw. Cyryla i Metodego, co w Bizancjum uznano za wtr\u0105canie si\u0119 do strefy wp\u0142yw\u00f3w cesarstwa wschodniego; Focjusz o\u015bmieli\u0142 si\u0119 nawet na\u0142o\u017cy\u0107 na papie\u017ca ekskomunik\u0119, o czym ten si\u0119 ju\u017c nie dowiedzia\u0142, bo zanim wie\u015b\u0107 dotar\u0142a do Rzymu, zmar\u0142; z uwagi na odwag\u0119, z jak\u0105 pi\u0119tnowa\u0142 grzechy mo\u017cnych, nazywano go \u201edrugim Eliaszem\u201d, a gdy zmar\u0142, op\u0142akiwali go zw\u0142aszcza ubodzy, kt\u00f3rym nie szcz\u0119dzi\u0142 ja\u0142mu\u017cny i wzywa\u0142 innych do hojno\u015bci; jego pontyfikat okaza\u0142 si\u0119 prze\u0142omowy dla umocnienia autorytetu papieskiego, r\u00f3wnie\u017c w sferze doczesnej, co doceni\u0142a potomno\u015b\u0107, nadaj\u0105c mu przydomek Magnus<\/em>, kt\u00f3rym pr\u00f3cz niego obdarzeni zostali tylko \u015bw. Leon I (440-461) i \u015bw. Grzegorz I (590-604).<\/p>\r\n

15 listopada<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Dyneburgu (\u0141atgalia, b. Inflanty Polskie) W\u0142adys\u0142aw <\/strong>Gizbert-Studnicki <\/strong>vel<\/em> Studnicki-Gizbert, pisarz polityczny i polityk niepodleg\u0142o\u015bciowy orientacji proniemieckiej; starszy brat Wac\u0142awa Studnickiego (1874-1962) – historyka i archiwisty; od 1887 studiowa\u0142 w Szkole Handlowej Leopolda Kronenberga; rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem tzw. II (lub Ma\u0142ego) Proletariatu (Socjalno-Rewolucyjnej Partii \u201eProletariat\u201d), a po aresztowaniu jesieni\u0105 1888 i d\u0142ugim \u015bledztwie zes\u0142ano go na Syberi\u0119; po powrocie ze zsy\u0142ki (1896) zamieszka\u0142 w Petersburgu, nast\u0119pnie w Warszawie, a po kr\u00f3tkim pobycie w Wiedniu osiad\u0142 w Heidelbergu; tam dzia\u0142a\u0142 w Zwi\u0105zku Zagranicznym Socjalist\u00f3w Polskich, jako cz\u0142onek jego w\u0142adz, tzw. Centralizacji, oraz publikowa\u0142 w prasie socjalistycznej (m.in. \u201ePrzed\u015bwit\u201d); stopniowo jednak zacz\u0105\u0142 oddala\u0107 si\u0119 od socjalizmu w stron\u0119 pogl\u0105d\u00f3w narodowych i po zamieszkaniu w Galicji (1901) zosta\u0142 najpierw cz\u0142onkiem Stronnictwa Ludowego, a w 1902 – Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego; t\u0119 ewolucj\u0119 opisa\u0142 wkr\u00f3tce w ksi\u0105\u017cce Od socjalizmu do nacjonalizmu<\/em> (1904); w 1905 zamieszka\u0142 w Warszawie; z endecj\u0105 por\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 jednak i rozsta\u0142, kiedy ta przesz\u0142a na pozycje prorosyjskie i antyniemieckie; odt\u0105d zwalcza\u0142 jako publicysta koncepcje R. Dmowskiego na \u0142amach wydawanych przez siebie pism: \u201eNar\u00f3d a Pa\u0144stwo\u201d, \u201eSprawa Polska\u201d, \u201eMy\u015bl Polityczna\u201d i \u201eVotum Separatum\u201d (zmiany tytu\u0142\u00f3w spowodowane by\u0142y zawieszaniem tych pism przez w\u0142adze); po ponownym przeniesieniu si\u0119 do Galicji (1910) opublikowa\u0142 Spraw\u0119 polsk\u0105<\/em> – obszerne dzie\u0142o b\u0119d\u0105ce najbardziej rozbudowanym i uzasadnionym programem odbudowy niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego w oparciu o pa\u0144stwa centralne i w postaci tzw. trializmu, czyli poszerzenia unii austro-w\u0119gierskiej o trzeci cz\u0142on, czyli Polsk\u0119; g\u0142osi\u0142 tak\u017ce postulat rozbicia Rosji na mniejsze jednostki oraz powrotu do Polski tzw. ziem zabranych (zabu\u017ca\u0144skich); w latach poprzedzaj\u0105cych wybuch I wojny \u015bwiatowej by\u0142 dzia\u0142aczem Polskiego Skarbu Wojskowego i Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg\u0142o\u015bciowych; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 w\u00f3wczas z J. Pi\u0142sudskim oraz nak\u0142oni\u0142 p\u0142k. armii austriackiej Tadeusza Rozwadowskiego do nawi\u0105zania kontakt\u00f3w z polskim ruchem strzeleckim; wobec ujawnionej od pocz\u0105tku wojny s\u0142abo\u015bci armii austro-w\u0119gierskiej sta\u0142 si\u0119 odt\u0105d najbardziej konsekwentnym i skrajnym zwolennikiem orientacji proniemieckiej; 10 maja 1916 spotka\u0142 si\u0119 z niemieckim genera\u0142-gubernatorem okupowanego Kr\u00f3lestwa Polskiego Hansem von Beselerem, kt\u00f3remu przed\u0142o\u017cy\u0142 projekt utworzenia niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego z granic\u0105 wschodni\u0105 na D\u017awinie i Berezynie, lecz w \u015bcis\u0142ym sojuszu z Cesarstwem Niemieckim i bez ziem zaboru pruskiego; wraz z innym by\u0142ym endekiem, a obecnie germanofilem – Tadeuszem Gru\u017cewskim (1870-1938), za\u0142o\u017cy\u0142 21 lipca 1916 Klub Pa\u0144stwowo\u015bci Polskiej (u\u017cywa\u0142 te\u017c nazwy Klub Pa\u0144stwowc\u00f3w Polskich), kt\u00f3ry jednak pozosta\u0142 organizacj\u0105 o marginalnym zasi\u0119gu, ze wzgl\u0119du na swoje proniemieckie nastawienie; po Akcie 5 Listopada (1916), w kt\u00f3rym obaj cesarze monarchii centralnych zapowiadali wskrzeszenie \u201esamodzielnego\u201d pa\u0144stwa polskiego, wszelako z g\u00f3ry przes\u0105dzaj\u0105c jego bli\u017cej niesprecyzowan\u0105 \u201e\u0142\u0105czno\u015b\u0107\u201d z obu mocarstwami oraz bez okre\u015blenia jego granic, Studnicki sta\u0142 si\u0119 jeszcze wi\u0119kszym zwolennikiem budowania zr\u0119b\u00f3w pa\u0144stwowo\u015bci polskiej w tak okre\u015blonych ramach oraz utworzenia armii polskiej, bez stawiania jakichkolwiek warunk\u00f3w, cho\u0107by powo\u0142ania kr\u00f3la lub przynajmniej regenta i utworzenia rz\u0105du polskiego; dzi\u0119ki poparciu w\u0142adz okupacyjnych wszed\u0142 w grudniu 1916 do dwudziestopi\u0119cioosobowej Tymczasowej Rady Stanu Kr\u00f3lestwa Polskiego, z kt\u00f3rej wszelako zosta\u0142 wykluczony w sierpniu 1917; po sprowokowaniu przez J. Pi\u0142sudskiego \u201ekryzysu przysi\u0119gowego\u201d, maj\u0105cego na celu sparali\u017cowanie akcji werbunkowej do wojska albo wymuszenie na okupantach powo\u0142ania regenta i rz\u0105du sprawuj\u0105cego zwierzchnictwo nad armi\u0105 polsk\u0105, uzna\u0142 Komendanta za szkodnika i dywersanta i publicznie g\u0142osi\u0142, \u017ce nale\u017ca\u0142oby go rozstrzela\u0107; w 1918 roku zosta\u0142 mianowany (ju\u017c przez Rad\u0119 Regencyjn\u0105) cz\u0142onkiem Rady Stanu oraz prowadzi\u0142 z Niemcami rozmowy na temat ewentualnego obsadzenia tronu polskiego przez ksi\u0119cia saskiego Christiana; jego izolacja w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim i we wszystkich od\u0142amach politycznych by\u0142a jednak niemal ca\u0142kowita; w II Rzeczypospolitej pracowa\u0142 jako naczelnik Wydzia\u0142u Statystycznego Cywilnego Zarz\u0105du Ziem Wschodnich (1919-1921), konsultant w Ministerstwie Przemys\u0142u i Handlu (1922-1926) i konsultant w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (1926-1928), a dydaktycznie i naukowo w Instytucie Nauk Handlowo-Gospodarczych w Wilnie (1930-1934); polityczne przytulisko jako publicysta znalaz\u0142 w wile\u0144skim, konserwatywno-monarchistycznym \u201eS\u0142owie\u201d, redagowanym przez S. Cata-Mackiewicza; sam na \u0142amach \u0142\u00f3dzkiej \u201ePrawdy\u201d wysun\u0105\u0142 kandydatur\u0119 do tronu polskiego arcyks. Roberta Habsburga, drugiego syna cesarza Karola I; w opublikowanej w 1929 ksi\u0105\u017cce Zagadnienia ustrojowe<\/em> przedstawi\u0142 na wskro\u015b tradycjonalistyczny (ca\u0142kowicie przeciwstawny do program\u00f3w obu g\u0142\u00f3wnych oboz\u00f3w politycznych, czyli endecji i sanacji) projekt konstytucji decentralistycznej, zak\u0142adaj\u0105cej podzia\u0142 pa\u0144stwa na kilkana\u015bcie ziem posiadaj\u0105cych szerok\u0105 autonomi\u0119 terytorialn\u0105, gospodarcz\u0105 i kulturaln\u0105; przede wszystkim jednak nadal propagowa\u0142 geopolityczn\u0105 orientacj\u0119 proniemieck\u0105, postuluj\u0105c m.in. w swoim g\u0142\u00f3wnym i najbardziej \u201eunaukowionym\u201d dziele System polityczny Europy a Polska<\/em> (1935) utworzenie (antysowieckiego) bloku pa\u0144stw Europy \u015arodkowej w oparciu o Niemcy i Polsk\u0119; podczas jednego ze swoich licznych proces\u00f3w s\u0105dowych o znies\u0142awienie (wynikaj\u0105cych z jego temperamentu publicystycznego) wzbudzi\u0142 szok i zgorszenie (uznano go za kabotyna) o\u015bwiadczeniem, \u017ce uznaje wy\u017cszo\u015b\u0107 marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego nad sob\u0105, poniewa\u017c czyn przerasta program; w 1935 i 1938 bezskutecznie kandydowa\u0142 z listy niezale\u017cnej w wyborach do Sejmu RP; w wydanej w czerwcu 1939 ksi\u0105\u017cce Wobec nadchodz\u0105cej drugiej wojny \u015bwiatowej<\/em> prognozowa\u0142 porzucenie Polski przez sojusznik\u00f3w (Francj\u0119 i Angli\u0119) i jej osamotnienie w walce z Niemcami, a w konsekwencji kl\u0119sk\u0119; ksi\u0105\u017cka ta zosta\u0142a jednak pozbawiona debitu, a jej nak\u0142ad skonfiskowano; po nastaniu okupacji niemieckiej ju\u017c 23 listopada 1939 skierowa\u0142 do w\u0142adz III Rzeszy Memoria\u0142 w sprawie odtworzenia Armii Polskiej i w sprawie nadchodz\u0105cej wojny niemiecko-sowieckiej<\/em>, w kt\u00f3rym postulowa\u0142 wojn\u0119 wyzwole\u0144cz\u0105 z ZSSR u boku Wehrmachtu; z kolei 20 stycznia 1940 napisa\u0142 Memoria\u0142 dla Rz\u0105du Niemieckiego w sprawie polityki okupacyjnej w Polsce<\/em>, w kt\u00f3rym bez ogr\u00f3dek oskar\u017cy\u0142 Niemc\u00f3w o stosowanie terroru i pope\u0142nianie zbrodni: zdo\u0142a\u0142 z tym memoria\u0142em wyjecha\u0107 do Berlina i wr\u0119czy\u0107 go J. Goebbelsowi, lecz odpowiedzi\u0105 by\u0142o aresztowanie go przez Gestapo i internowanie w sanatorium w Neubabelsbergu; po zwolnieniu po kl\u0119sce Francji w sierpniu 1940 powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, gdzie nadal utrzymywa\u0142 kontakty z w\u0142adzami okupacyjnymi, tote\u017c uwa\u017cano go za kolaboranta, chocia\u017c za ka\u017cdym razem odwa\u017cnie krytykowa\u0142 post\u0119powanie hitlerowc\u00f3w oraz podejmowa\u0142 interwencje w sprawach os\u00f3b uwi\u0119zionych; 10 lipca 1941 zosta\u0142 ponownie aresztowany przez Gestapo i uwi\u0119ziony na Pawiaku, sk\u0105d zwolniono go, po interwencji Maurycego hr. Potockiego, 15 lipca 1942; nadal, a zw\u0142aszcza po ujawnieniu zbrodni katy\u0144skiej, propagowa\u0142 koncepcj\u0119 militarnej i politycznej wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej przeciwko Sowietom; w lipcu 1944 wyjecha\u0142 na W\u0119gry, a stamt\u0105d do Austrii, gdzie wci\u0105\u017c apelowa\u0142 do Niemc\u00f3w o zwolnienie Polak\u00f3w z oboz\u00f3w koncentracyjnych oraz o zezwolenie na tworzenie polskich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych; w 1945 roku zamieszka\u0142 w Rzymie, a pod koniec 1946 w Londynie; niemal ca\u0142kowicie izolowany przez \u015brodowiska emigracyjne, jeszcze bardziej narazi\u0142 si\u0119 im decyzj\u0105 o zg\u0142oszeniu si\u0119 na \u015bwiadka obrony w procesie feldmarsza\u0142ka Ericha von Mansteina (do czego jednak nie dosz\u0142o, gdy\u017c nie zosta\u0142 wezwany na sal\u0119 rozpraw); nied\u0142ugo przed \u015bmierci\u0105 opublikowa\u0142 autoapologetyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Tragiczne manowce<\/em>; zmar\u0142 w biedzie i osamotnieniu w 1953 roku; w PRL (od 1951) jego ksi\u0105\u017cki podlega\u0142y zapisowi cenzorskiemu i natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek, natomiast w latach 2001-2009 toru\u0144skie wydawnictwo Adam Marsza\u0142ek opublikowa\u0142o obszerny, czterotomowy wyb\u00f3r jego pism; Studnicki by\u0142 cz\u0142owiekiem niepozornej postury i zupe\u0142nym abnegatem \u017cyciowym, lecz nieustraszonego charakteru i niemal przez ca\u0142e \u017cycie id\u0105cym pod pr\u0105d tzw. opinii publicznej; znakomity analityk i wizjoner, by\u0142 jednak dogmatycznie przywi\u0105zany do jednej koncepcji politycznej bez baczenia na okoliczno\u015bci oraz ca\u0142kowicie niezdolnym do zbudowania sobie jakiegokolwiek zaplecza politycznego, przez co by\u0142 jeszcze bardziej osamotniony ni\u017c margrabia Wielopolski.<\/p>\r\n

16 listopada<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu, a 30 czerwca 1942 zmar\u0142 w Saint-R\u00c3\u00a9my-de-Provence Alphonse Marie Vincent L\u00c3\u00a9on Daudet<\/strong>, powie\u015bciopisarz, eseista, publicysta, pamflecista, memuarysta i polityk, nacjonalista integralny (rojalista), \u201enumer 2\u201d w \u201etriumwiracie inteligencji\u201d Action Fran\u00c3\u00a7aise; syn powie\u015bciopisarza i dramaturga Alphonse\u2019a Daudeta (1840-1897) i poetki Julii Daudet z d. Allard (1844-1940), starszy brat pisarza Luciena Daudeta (1878-1946), sam zawar\u0142 zwi\u0105zek cywilny z wnuczk\u0105 Victora Hugo – Jeanne, a po rozwodzie z ni\u0105 – ze swoj\u0105 kuzynk\u0105 Marthe Allard, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do jego nawr\u00f3cenia na katolicyzm; z domu rodzinnego (w kt\u00f3rym bywali najwybitniejsi pisarze epoki: G. Flaubert, E. de Goncourt, G. de Maupassant, E. Renan, E. Zola, E. Drumont, M. Barr\u00c3\u00a8s, jak r\u00f3wnie\u017c radykalni politycy III Republiki: L. Gambetta i G. Clemenceau), wyni\u00f3s\u0142 republikanizm oraz patriotyzm o nat\u0119\u017ceniu szowinistycznym w stosunku do Niemc\u00f3w i pragnienie rewan\u017cu za kl\u0119sk\u0119 z 1870; w elitarnym Liceum Ludwika Wielkiego, w kt\u00f3rym filozofii naucza\u0142 kantysta Auguste Burdeau (kt\u00f3rego jego ucze\u0144 w liceum w Nancy – Barr\u00c3\u00a8s – oskar\u017cy\u0142 o wykolejanie m\u0142odzie\u017cy niefrancuskim duchem), zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z koleg\u0105 ze szkolnej \u0142awki – Marcelem Proustem: wiele lat p\u00f3\u017aniej przyczyni si\u0119 do wyr\u00f3\u017cnienia jego W cieniu zakwitaj\u0105cych dziewcz\u0105t<\/em> Nagrod\u0105 Goncourt\u00f3w (Proust natomiast dedykuje mu W stron\u0119 Guermantes<\/em> i b\u0119dzie stawia\u0142 jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 memuarystyczn\u0105 na r\u00f3wni z Pami\u0119tnikami<\/em> ksi\u0119cia de Saint-Simon); jako powie\u015bciopisarz debiutowa\u0142 w 1892: w sumie jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 liczy 128 ksi\u0105\u017cek oraz ok. 9000 artyku\u0142\u00f3w; pierwszym prze\u0142omowym wydarzeniem w jego biografii politycznej by\u0142a affaire Dreyfus<\/em>, kt\u00f3ra tak\u017ce podzieli\u0142a wszystkich pisarzy poznanych w domu ojca na dreyfusards<\/em> i antidreyfusards<\/em>: Daudet, jako przekonany o winie Dreyfusa, przyst\u0105pi\u0142 19 stycznia 1899 do za\u0142o\u017conej z inicjatywy Barr\u00c3\u00a8sa Ligi Ojczyzny Francuskiej (Ligue de la Patrie fran\u00c3\u00a7aise), skupiaj\u0105cej ponad po\u0142ow\u0119 cz\u0142onk\u00f3w Akademii Francuskiej; sta\u0142 si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas nami\u0119tnym wrogiem parlamentaryzmu, a gwa\u0142towno\u015b\u0107 jego polemik skutkowa\u0142a licznymi pojedynkami; w 1900 zosta\u0142 wybrany na jednego z dziesi\u0119ciu pierwszych cz\u0142onk\u00f3w Akademii Goncourt\u00f3w, w 1903 przyst\u0105pi\u0142 za\u015b do Komitetu Wykonawczego Narodowej Federacji Anty\u017cydowskiej (F\u00c3\u00a9d\u00c3\u00a9ration nationale antijuive) \u00c3\u2030douarda Drumonta; drugim prze\u0142omowym wydarzeniem w jego \u017cyciu by\u0142o poznanie Charlesa Maurrasa i wst\u0105pienie do Action Fran\u00c3\u00a7aise, acz by\u0142 jednym z ostatnich dzia\u0142aczy przekonanych do rojalizmu (opcji orleanistycznej), co sta\u0142o si\u0119 dopiero w 1904, kiedy z\u0142o\u017cy\u0142 homagium<\/em> ksi\u0119ciu Filipowi Orlea\u0144skiemu; bardzo zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w wy\u015bwietlenie affaire Syveton<\/em> (1904), czyli nacjonalistycznego deputowanego Gabriela Syvetona, kt\u00f3ry wydoby\u0142 na \u015bwiat\u0142o dzienne tzw. afer\u0119 fiszek (affaire des fiches<\/em>), czyli uk\u0142adanych przez masoneri\u0119 katalog\u00f3w oficer\u00f3w przeznaczonych do awansowania (je\u015bli byli \u201edobrymi republikanami\u201d) b\u0105d\u017a do utr\u0105cania ich karier (je\u015bli byli katolikami); Daudet by\u0142 przekonany, \u017ce Syveton nie pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwa, jak podano oficjalnie, lecz zosta\u0142 w zem\u015bcie zamordowany przez policj\u0119 polityczn\u0105 na zlecenie masonerii; w 1908 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (a w 1917 wsp\u00f3\u0142dyrektorem wraz z Maurrasem) dziennika \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d; jego publicystyka, znacznie r\u00f3\u017cni\u0105ca si\u0119 stylem od innych autor\u00f3w (\u201ebez Daudeta byliby\u015bmy dziennikiem profesor\u00f3w\u201d – m\u00f3wi\u0142 Maurras), wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 nie tylko b\u0142yskotliwo\u015bci\u0105, ale i gwa\u0142townym i pamfletowym charakterem oraz nieprawdopodobn\u0105 pomys\u0142owo\u015bci\u0105 w konstruowaniu – z regu\u0142y obra\u017aliwych – kalambur\u00f3w (u nas styl ten na\u015bladowa\u0142 Adolf Nowaczy\u0144ski); styl ten korespondowa\u0142 z charakterem \u201egrubego Leona\u201d (le gros L\u00c3\u00a9on<\/em>): sangwinika, cz\u0142owieka zmys\u0142owego (regularnego bywalca dom\u00f3w publicznych) i ob\u017cartucha (wypijaj\u0105cego te\u017c kilka butelek burgunda do posi\u0142ku); niezmordowanie tropi\u0142 agent\u00f3w niemieckich w \u015bwiecie polityki i finansjery III Republiki, a dzi\u0119ki jego wytrwa\u0142o\u015bci skazano zdrajc\u0119 Louisa Malvy\u2019ego; szczeg\u00f3ln\u0105 wrogo\u015bci\u0105 obdarza\u0142 wp\u0142ywowego socjalistycznego polityka (jedenastokrotnego premiera i o\u015bmiokrotnego ministra spraw zagranicznych) Aristide\u2019a Brianda, oskar\u017canego o pacyfizm i proniemiecko\u015b\u0107 (pu\u015bci\u0142 nawet w obieg s\u0142owo \u201earystydes\u201d zamiast \u201ealfons\u201d); wielokrotnie by\u0142 skazywany na grzywny b\u0105d\u017a wi\u0119zienie w zawieszeniu; ataki na sam ustr\u00f3j i w\u0142adze republika\u0144skie zawiesi\u0142 jedynie, wraz z ca\u0142\u0105 Action Fran\u00c3\u00a7aise, w imi\u0119 narodowej union sacr\u00c3\u00a9e<\/em>, w czasie I wojny \u015bwiatowej; jako jedyny monarchista dosta\u0142 si\u0119 do parlamentu w wyborach w 1919 roku z listy Bloku Narodowego M. Barr\u00c3\u00a8sa i A. Milleranda; w Izbie Deputowanych (do 1924) by\u0142 bardzo aktywnym, a na pewno najdowcipniejszym, m\u00f3wc\u0105; w 1922 opublikowa\u0142 swoje g\u0142\u00f3wne dzie\u0142o polityczne G\u0142upi wiek XIX<\/em>, w kt\u00f3rym (te\u017c w pamfletowym stylu) pot\u0119pi\u0142 wszystkie g\u0142\u00f3wne idee tego stulecia: kult post\u0119pu, laicyzm, scjentyzm, republikanizm, demokratyzm, anarchizm i socjalizm; przy okazji pot\u0119pienia Action Fran\u00c3\u00a7aise przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 (1926) kilka jego powie\u015bci zosta\u0142o wpisanych na Index<\/em>, ale nie z powod\u00f3w politycznych czy religijnych, lecz za niemoralno\u015b\u0107 i pornografi\u0119; 22 stycznia 1923 o ma\u0142y w\u0142os nie zgin\u0105\u0142, gdy\u017c m\u0142oda anarchistka Germaine Berton, wtargn\u0105wszy do biura AF w Pary\u017cu, zastrzeli\u0142a zamiast niego szefa Kamelot\u00f3w Kr\u00f3lewskich Mariusa Plateau, zniecierpliwiona czekaniem na przyj\u0119cie jej przez Daudeta; w tym samym roku prze\u017cy\u0142 tragedi\u0119 rodzinn\u0105 z powodu \u015bmierci swojego czternastoletniego syna Philippe\u2019a (anarchisty), kt\u00f3ry mia\u0142 zastrzeli\u0107 si\u0119 w doro\u017cce, lecz zrozpaczony ojciec oskar\u017cy\u0142 policj\u0119 polityczn\u0105 o sfingowanie samob\u00f3jstwa; jego ataki na funkcjonariuszy publicznych doprowadzi\u0142y w ko\u0144cu do skazania go (1925) za znies\u0142awienie na pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy wi\u0119zienia, a dwa lata p\u00f3\u017aniej, po wyczerpaniu wszelkich \u015brodk\u00f3w apelacji, zosta\u0142 aresztowany (w zamienionym chwilowo na fortec\u0119 biurze AF) i przewieziony do wi\u0119zienia Sant\u00c3\u00a9; dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej Kameloci zorganizowali brawurow\u0105 akcj\u0119 uwolnienia go z wi\u0119zienia i ucieczki poci\u0105giem do Brukseli; na tym wygnaniu przebywa\u0142 dwa lata, do czasu obj\u0119cia go amnesti\u0105; podczas pobytu w Belgii jeszcze wi\u0119cej pisa\u0142, nadal te\u017c wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z dziennikiem AF; z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c zaskakuj\u0105ce wyznanie, \u017ce antysemityzm nie jest ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 jego osobowo\u015bci, gdy\u017c zrozumia\u0142, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em kryzysu pa\u0144stwa francuskiego jest tylko demokracja, a nie \u017byd; po powrocie do Pary\u017ca koncentrowa\u0142 si\u0119 w swojej publicystyce na ostrzeganiu przed wzrastaj\u0105cym zagro\u017ceniem ze strony III Rzeszy (nienawidz\u0105c ich z ca\u0142ej duszy, ju\u017c w 1930 pisa\u0142, \u017ce \u017cyczy Niemcom bolszewizmu, poniewa\u017c \u017cyczy im zarazy); jako pierwszy z zespo\u0142u AF przewidzia\u0142, \u017ce \u201enieudany pacykarz\u201d Hitler jest nie postaci\u0105 groteskow\u0105, lecz demoniczn\u0105 i gro\u017an\u0105; w 1939 opublikowa\u0142 swoje g\u0142\u00f3wne dzie\u0142o krytyczne: Moje idee estetyczne<\/em>; jak krytyk literacki i artystyczny zupe\u0142nie nie kierowa\u0142 si\u0119 swoimi pogl\u0105dami politycznymi: chwali\u0142 Andr\u00c3\u00a9 Gide\u2019a, Picassa i \u017byda Marcela Schwoba, z drugiej strony jako jeden z pierwszych odkry\u0142 walory literackie Podr\u00f3\u017cy do kresu nocy<\/em> L.-F. C\u00c3\u00a9line\u2019a; jego antyniemiecko\u015b\u0107 by\u0142a tak silna, a b\u00f3l spowodowany okupacj\u0105 Francji tak wielki, \u017ce nie zdecydowa\u0142 si\u0119 nawet na kontynuowanie wsp\u00f3\u0142pracy z dziennikiem \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, przeniesionym po kl\u0119sce czerwcowej 1940 roku do Lyonu w libre zone<\/em>; zaszy\u0142 si\u0119 na prowincji, w okolicy u\u015bwietnionej zbiorem opowiada\u0144 jego ojca Listy z mojego m\u0142yna<\/em>, gdzie zmar\u0142.<\/p>\r\n

19 listopada<\/strong> 1867 roku zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 52 lat (ur. 29 XI 1814), Giacinto de\u2019 Sivo<\/strong>, polityk, my\u015bliciel polityczny, historyk i tragediopisarz, legitymista neapolita\u0144ski; pochodzi\u0142 z rodziny s\u0142u\u017c\u0105cej od pokole\u0144 dynastii burbo\u0144skiej i sam pe\u0142ni\u0142 wiele funkcji urz\u0119dowych w Kr\u00f3lestwie Obojga Sycylii a\u017c do jego upadku; po naje\u017adzie Piemontczyk\u00f3w i okupacji przez nich Neapolu trzykrotnie aresztowany przez okupant\u00f3w z powodu zadeklarowanej wierno\u015bci prawowitemu kr\u00f3lowi Franciszkowi II; uwolniony, kontynuowa\u0142 swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 w Rzymie papieskim, redaguj\u0105c dziennik legitymistyczny \u201eLa Tragicommedia\u201d, pisz\u0105c apologetyczn\u0105 Histori\u0119 Obojga Sycylii od 1847 do 1861<\/em> i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z ultramonta\u0144skim dziennikiem jezuickim \u201eLa Civilt\u00c3  Cattolica\u201d; demaskowa\u0142 rewolucyjne i antykatolickie oblicze ruchu Risorgimento<\/em>.<\/p>\r\n

21 listopada<\/strong> 1792 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Mondovi (Piemont) Clemente Solaro hr. <\/strong>(conte<\/em>) della Margarita<\/strong>, polityk, dyplomata i katolicko-konserwatywny pisarz polityczny; pochodzi\u0142 ze starego rodu, wywodz\u0105cego si\u0119 od rycerza Auracia, syna Ruffina Solaro, notowanego w kronikach w 1165 i zwi\u0105zanego z biskupami Asti; inny przodek, Alberto Solaro, by\u0142 w 1199 kapitanem kawalerii w IV krucjacie; p\u00f3\u017aniejsi Solaro zajmowali si\u0119 te\u017c intratnie handlem i po\u017cyczaniem pieni\u0119dzy, co pozwoli\u0142o im sta\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielami 24 zamk\u00f3w; w XVII wieku Maurizio Solaro by\u0142 bpem Mondovi; pierwszym z rodu nosz\u0105cym tytu\u0142 hrabiego by\u0142 gen. artylerii i pisarz Giuseppe Maria (1644-1719); Clemente od najm\u0142odszych lat by\u0142 wrogiem rewolucyjnej Francji; podczas nauki w s\u0142ynnym liceum De Tolomei, prowadzonym przez oo. pijar\u00f3w, pozna\u0142 dzie\u0142a g\u0142\u00f3wnych reprezentant\u00f3w my\u015bli katolicko-konserwatywnej z J. de Maistre\u2019em na czele; studia prawnicze uko\u0144czy\u0142 w Turynie w 1812; w tym samym roku za\u0142o\u017cy\u0142 Towarzystwo W\u0142oskie (Societ\u00c3  Italiana), skupiaj\u0105ce przedstawicieli najwa\u017cniejszych rod\u00f3w arystokratycznych w Piemoncie, d\u0105\u017c\u0105cych do wyzwolenia ojczyzny spod okupacji napoleo\u0144skiej; po powrocie (1814) kr\u00f3la Wiktora Emanuela I z Sardynii (b\u0119d\u0105cej jedyn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Kr\u00f3lestwa Sardynii\/Piemontu, kt\u00f3rej nie zaj\u0119li Francuzi) oraz formalnym przywr\u00f3ceniu stanu szlacheckiego wst\u0105pi\u0142 do s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej, zrazu w administracji, a od 1816 – przy poparciu Amicizia Cattolica, za\u0142o\u017conej z inspiracji o. Pio Brunone Lanteriego (1759-1830) – w dyplomacji; s\u0142u\u017cb\u0119 dyplomatyczn\u0105 pe\u0142ni\u0142 kolejno jako sekretarz poselstwa w Neapolu i Florencji oraz jako minister pe\u0142nomocny w Rzymie papieskim; w 1826 zosta\u0142 ambasadorem na dworze w Madrycie, gdzie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 jawnie w popieranie prawowitego nast\u0119pcy Ferdynanda VII – jego brata, don Carlosa, a po wybuchu (1833) pierwszej wojny karlistowskiej nak\u0142oni\u0142 swojego w\u0142adc\u0119, kr\u00f3la Sardynii Karola Alberta, do opowiedzenia si\u0119 po stronie Karola V, co spowodowa\u0142o uznanie go za persona non grata <\/em>przez rz\u0105d uzurpatorki, ma\u0142oletniej \u00bbIzabeli II\u00ab; w lutym 1835 zosta\u0142 mianowany ministrem spraw zagranicznych, ku jawnie demonstrowanemu niezadowoleniu ambasador\u00f3w pa\u0144stw liberalnych: Francji i Wielkiej Brytanii; \u017carliwy katolik – ultramontanin, broni\u0105cy \u015bwieckiej w\u0142adzy papie\u017ca, przyjaciel Austrii (acz nieakceptuj\u0105cy okupowania przez ni\u0105 Lombardii i Wenecji), reakcjonista wrogi wszelkiemu nowinkarstwu politycznemu, by\u0142 zaciekle zwalczany r\u00f3wnie\u017c przez rodzimych libera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy jesieni\u0105 1847 wszcz\u0119li przeciwko niemu kampani\u0119, w kt\u00f3rej rezultacie kr\u00f3l ugi\u0105\u0142 si\u0119 i odwo\u0142a\u0142 go z urz\u0119du; oddalony od dworu napisa\u0142 i opublikowa\u0142 Memoria\u0142 historyczno-polityczny<\/em> (1851), w kt\u00f3rym broni\u0142 swojej polityki, oraz teoretyczne Kwestie polityczne wy\u0142o\u017cone dla czytelnik\u00f3w i uczonych <\/em>(1852), w kt\u00f3rych stara\u0142 si\u0119 nada\u0107 filozoficzny wymiar swoim ultrakonserwatywnym przekonaniom; w 1853 zosta\u0142 deputowanym do parlamentu Sardynii, ale nadal podkre\u015bla\u0142, \u017ce jego mandat pochodzi z woli kr\u00f3la, a nie z woli ludu; w Izbie by\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 frakcji prawicy katolickiej (destra cattolica<\/em>), zwalczaj\u0105cej rz\u0105dz\u0105c\u0105 prawic\u0119 liberaln\u0105 i polityk\u0119 jej przyw\u00f3dcy – Camilla Bensa hr. di Cavour (1810-1861), prowadz\u0105c\u0105 do brutalnego \u201ezjednoczenia\u201d W\u0142och, czyli ich podboju przy pomocy Francji; po zaborze Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego oraz kr\u00f3lestw i ksi\u0119stw italskich wycofa\u0142 si\u0119 ostatecznie z \u017cycia politycznego, ale jako publicysta pot\u0119pi\u0142 zar\u00f3wno pogwa\u0142cenie suwerennych praw papie\u017ca i legitymistycznych monarch\u00f3w, jak i koncesj\u0119 Sabaudii i Nicei na rzecz Francji; ostatnim jego dzie\u0142em by\u0142a ksi\u0105\u017cka filozoficzno-polityczna Cz\u0142owiek i pa\u0144stwo<\/em> (1864); zmar\u0142 w 1869 roku; liberalny historyk i dziennikarz Indro Montanelli (1909-2001) przeciwstawi\u0142 si\u0119 jego czarnej legendzie proaustriackiego reakcjonisty, nudziarza i karierowicza, oceniaj\u0105c, \u017ce Solaro by\u0142 wprawdzie cz\u0142owiekiem niezbyt inteligentnym, ale szlachetnym, niezdolnym do pod\u0142o\u015bci, pobo\u017cnym, wykonuj\u0105cym s\u0142u\u017cb\u0119 publiczn\u0105 z bezinteresownym i kap\u0142a\u0144skim wr\u0119cz zaanga\u017cowaniem, gorliwym s\u0142ug\u0105 pa\u0144stwa, popieraj\u0105cym wprawdzie monarchiczny ustr\u00f3j Austrii, ale broni\u0105cym suwerenno\u015bci i niezale\u017cno\u015bci pa\u0144stw w\u0142oskich od austriackiej ingerencji.<\/p>\r\n

22 listopada<\/strong> 1767 roku urodzi\u0142 si\u0119 w St. Leonhard in Passeier (Trydent – P\u0142d. Tyrol, w\u00f3wczas austriacki, obecnie w\u0142oski) Andreas Hofer<\/strong>, w\u0142a\u015bciciel gospody i handlarz byd\u0142a, przyw\u00f3dca ludowej kontrrewolucji – powstania przeciwko okupantom francuskim i bawarskim – kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 tyrolskim bohaterem narodowym; kiedy po kl\u0119sce Austrii w wojnie Napoleona I z III koalicj\u0105 i pokoju w Preszburgu (1805) Tyrol znalaz\u0142 si\u0119 pod okupacj\u0105 Bawarii sprzymierzonej z francuskim cesarstwem rewolucyjnym, okupanci zacz\u0119li wprowadza\u0107 nowe porz\u0105dki, w duchu o\u015bwieconego absolutyzmu po\u0142\u0105czonego z liberalizmem, czego g\u0142\u00f3wnym przejawem by\u0142a antyreligijno\u015b\u0107; gdy nadto zarz\u0105dzono przymusowy pob\u00f3r do armii bawarskiej, 9 kwietnia 1809 w Innsbrucku wybuch\u0142o powstanie, na kt\u00f3rego czele stan\u0105\u0142 Hofer; do maja, kiedy podpisano rozejm, walki toczy\u0142y si\u0119 ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem, lecz w sierpniu rozgorza\u0142y na nowo i tym razem Tyrolczycy pod wodz\u0105 Hofera pokonali pi\u0119tnastotysi\u0119czn\u0105 armi\u0119 bawarsko-sasko-francusk\u0105, dowodzon\u0105 przez napoleo\u0144skiego marsza\u0142ka F.-J. Lefebvre\u2019a, zmuszaj\u0105c okupant\u00f3w do wycofania si\u0119 z Tyrolu, po czym Hofer obj\u0105\u0142 zarz\u0105d cywilny kraju; jednakowo\u017c pok\u00f3j w Sch\u00f6nnbrun, zawarty po kl\u0119sce Austriak\u00f3w pod Wagram, nie przyzna\u0142 Austrii Tyrolu, z czym mieszka\u0144cy kraju nie chcieli si\u0119 pogodzi\u0107; Hofer, jako naczelny dow\u00f3dca tyrolskich si\u0142 zbrojnych, wznowi\u0142 powstanie (ju\u017c bez aprobaty swojego monarchy – cesarza austriackiego), lecz 1 listopada 1809 poni\u00f3s\u0142 kl\u0119sk\u0119 w trzeciej bitwie pod Bergisel; opuszczony przez rodak\u00f3w, musia\u0142 ucieka\u0107, ale zdradzony, dosta\u0142 si\u0119 28 stycznia 1810 do niewoli; przewieziony do Mantui i postawiony przed s\u0105dem wojennym, zosta\u0142 28 lutego rozstrzelany na wyra\u017any rozkaz Bonapartego; jest bohaterem wielu pie\u015bni i utwor\u00f3w poetyckich.<\/p>\r\n

25 listopada<\/strong> 1842 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Tuluzie Marie-Gabriel-Joseph du Bourg<\/strong>, oficer, dzia\u0142acz rojalistyczny (legitymista), memuarysta; w wieku 17 lat zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do \u017cuaw\u00f3w papieskich, aby broni\u0107 Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego przed napa\u015bci\u0105 Piemontczyk\u00f3w, a w 1870 walczy\u0142 w armii francuskiej przeciwko Prusakom; od 1864 by\u0142 zwi\u0105zany z kr\u00f3lem de iure<\/em> Henrykiem V (hr. de Chambord), kt\u00f3ry w 1875 mianowa\u0142 go swoim delegatem w departamentach po\u0142udniowo-zachodniej (Sud-Ouest) Francji; pomi\u0119dzy 1873 a 1883 uczestniczy\u0142 we wszystkich spotkaniach Henryka V z ksi\u0105\u017c\u0119tami orlea\u0144skimi w Frohsdorf (Austria), co opisa\u0142 p\u00f3\u017aniej (1910) w ksi\u0105\u017cce b\u0119d\u0105cej g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em do historii legitymizmu tej epoki; w 1875 na zamku w Beaumesnil (Eure) zawar\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z wnuczk\u0105 brata wielkiego \u201eDoktora Kontrrewolucji\u201d, Josepha hr. de Maistre\u2019a (\u015bwiadkami na \u015blubie byli Henryk V i jego \u017cona, kr\u00f3lowa Maria Teresa Mode\u0144ska), z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 siedmioro dzieci; pozosta\u0142 niez\u0142omnym legitymist\u0105 po bezpotomnej \u015bmierci Henryka V, s\u0142u\u017c\u0105c kolejnym – ju\u017c \u201ekarlistowskim\u201d – kr\u00f3lom z prawa Francji (Jan III, Karol XI, Jakub I, Karol XII); w 1934 roku odby\u0142 si\u0119 zlot 400 karlist\u00f3w w jego zamku Mondonville k. Tuluzy, w obecno\u015bci samego Karola XII (Don Alfonso Carlos<\/em>; Alphonse-Charles<\/em>), kt\u00f3ry wysoko ceni\u0142 jego wierno\u015b\u0107; zmar\u0142 w 1936 roku.<\/p>\r\n

30 listopada<\/strong> 1667 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Dublinie Jonathan Swift<\/strong>, pisarz, satyryk i publicysta, duchowny anglika\u0144ski; pochodzi\u0142 z mieszanej rodziny (matka by\u0142a Angielk\u0105, ojciec Irlandczykiem), urodzi\u0142 si\u0119 jako pogrobowiec; studiowa\u0142 w Trinity College w Dublinie, a w 1694 przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia; pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej obj\u0105\u0142 probostwo, a nast\u0119pnie dziekanat ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Patryka w Dublinie; jako pisarz debiutowa\u0142 w 1704 dzie\u0142em Bitwa ksi\u0105\u017cek<\/em>; od 1710 redagowa\u0142 londy\u0144skie pismo \u201eExaminer\u201d, wyra\u017caj\u0105ce pogl\u0105dy torys\u00f3w i zwalczaj\u0105ce wig\u00f3w (z kt\u00f3rymi uprzednio by\u0142 przelotnie zwi\u0105zany); w 1713 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z pisarzami torysami – r\u00f3wnie\u017c maj\u0105cymi sympatie jakobickie – jak poeta Alexandre Pope (1688-1744), b\u0119d\u0105cy tak\u017ce katolikiem, czy komediopisarz William Congreve (1670-1729), Klub Pismak\u00f3w (w\u0142a\u015bc. Scriblerus Club – od wymy\u015blonego nazwiska pedantycznego pseudonaukowca, dr. Martina Scriblerusa); po zwyci\u0119stwie wig\u00f3w w 1714, otwieraj\u0105cym okres ich p\u00f3\u0142wiekowej dominacji, powr\u00f3ci\u0142 do Irlandii, lecz nadal zwalcza\u0142 w licznych pamfletach ich skorumpowanego lidera oraz premiera, Roberta Walpole\u2019a (1676-1745), a zw\u0142aszcza ciemi\u0119\u017cenie przeze\u0144 Irlandczyk\u00f3w; trzy lata przed \u015bmierci\u0105 postrada\u0142 zmys\u0142y; zmar\u0142 w 1745 roku; jego nie\u015bmiertelnym arcydzie\u0142em jest fantastyczno-satyryczna powie\u015b\u0107 Podr\u00f3\u017ce Guliwera<\/em> (1726).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d grudzie\u0144 2017<\/h2>\r\n

4 grudnia<\/strong> 1517 roku zmar\u0142 w Mordach ko\u0142o Siedlec lub w Dubnie (Podlasie), w wieku oko\u0142o 86 lat (ur. ok. 1431), Iwan <\/strong>(Jan) Semenowicz Sapieha <\/strong>herbu Lis, mo\u017cnow\u0142adca litewski, protoplasta m\u0142odszej, kode\u0144skiej linii Sapieh\u00f3w; by\u0142 m\u0142odszym synem Semena Sopihy, pierwszego historycznie potwierdzonego protoplasty rodu Sapieh\u00f3w, a wg legend – potomka kniazia Sunigaj\u0142y, przyj\u0119tego w Horodle (1413) do herbu Lis, oraz (co bardziej niepewne) wielkiego ksi\u0119cia Giedymina; podobnie jak jego ojciec, karier\u0119 rozpocz\u0105\u0142 od stanowiska pisarza w kancelarii hospodarskiej; w 1491 pos\u0142owa\u0142 od kr\u00f3la Polski i wielkiego ksi\u0119cia litewskiego Kazimierza Jagiello\u0144czyka do Rzymu, do papie\u017ca Aleksandra VI, w celu zdania sprawozdania z realizacji postanowie\u0144 Unii Florenckiej w Wielkim Ksi\u0119stwie Litewskim: tam te\u017c przeszed\u0142 na katolicyzm; w latach 1497-1499 trzykrotnie pos\u0142owa\u0142 do Moskwy, do te\u015bcia wielkiego ksi\u0119cia litewskiego Aleksandra Jagiello\u0144czyka, Iwana III Srogiego, negocjuj\u0105c m.in. sk\u0142onienie Iwana do wojny z Hospodarstwem Mo\u0142dawskim i z Turcj\u0105 oraz zwrot Kijowa Litwie w zamian za uznanie przyj\u0119tego przez Iwana tytu\u0142u \u201epana ca\u0142ej Rusi\u201d; po koronacji (1501) Aleksandra na kr\u00f3la Polski zosta\u0142 (w latach 1502-1509) kanclerzem jego prawos\u0142awnej \u017cony Heleny; bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie z Moskw\u0105 w latach 1502-1503, podczas kt\u00f3rej zniszczeniu uleg\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 jego d\u00f3br; zawo\u017c\u0105c w 1503 do Moskwy listy kr\u00f3lowej Heleny do jej ojca, zdo\u0142a\u0142 wynegocjowa\u0107 sze\u015bcioletni rozejm; od 1504 wyst\u0119puje w dokumentach jako sekretarz wielki lub pisarz Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego; zachowa\u0142 te urz\u0119dy r\u00f3wnie\u017c po wst\u0105pieniu na trony polski i litewski Zygmunta I Starego, uzyskuj\u0105c dodatkowo urz\u0105d sekretarza najwy\u017cszego hospodarskiego; w 1508 po raz kolejny pos\u0142owa\u0142 do Moskwy, gdzie zawar\u0142 pok\u00f3j z Wasylem III, sankcjonuj\u0105cy korzystne dla Moskwy terytorialne status quo<\/em>; w 1509 bra\u0142 udzia\u0142 w wyprawie na Mo\u0142dawi\u0119; po ustanowieniu (1511) wojew\u00f3dztwa witebskiego zosta\u0142 jego pierwszym wojewod\u0105, a w 1514 zosta\u0142 wojewod\u0105 – r\u00f3wnie\u017c ustanowionego – wojew\u00f3dztwa podlaskiego; w tym samym roku bra\u0142 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w kampanii moskiewskiej, ws\u0142awionej polsko-litewskim zwyci\u0119stwem pod Orsz\u0105.<\/p>\r\n

4 grudnia<\/strong> 1642 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 57 lat (ur. 9 IX 1585), bp Armand-Jean du Plessis kard. i diuk <\/strong>(duc<\/em>) de Richelieu<\/strong>, ksi\u0105\u017c\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i m\u0105\u017c stanu; jego ojcem by\u0142 zubo\u017ca\u0142y szlachcic Fran\u00c3\u00a7ois du Plessis, kt\u00f3ry jednak wzbogaci\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki korzystnemu ma\u0142\u017ce\u0144stwu; imi\u0119 otrzyma\u0142 po ojcu chrzestnym, marsz. Armandzie de Gontaud, bar. de Biron (1524-1592); w 1607 zosta\u0142 bpem Lu\u00c3\u00a7on, a w 1622 otrzyma\u0142 od papie\u017ca Grzegorza XV (dzi\u0119ki protekcji kr\u00f3lowej-matki Marii Medycejskiej) kapelusz kardynalski; w 1614 by\u0142 delegatem stanu pierwszego do Stan\u00f3w Generalnych; w 1624 kr\u00f3l Ludwik XIII mianowa\u0142 go swoim pierwszym ministrem: cieszy\u0142 si\u0119 pe\u0142nym zaufaniem monarchy, dzi\u0119ki czemu sta\u0142 si\u0119 rych\u0142o wszechw\u0142adny, umacniaj\u0105c absolutyzm monarszy i rz\u0105dz\u0105c przy pomocy prowincjonalnych intendent\u00f3w kr\u00f3lewskich; z\u0142ama\u0142 pot\u0119g\u0119 arystokracji, zabraniaj\u0105c szlachcie dzia\u0142alno\u015bci handlowej, prowadzenia wojen prywatnych oraz posiadania zamk\u00f3w warownych (kt\u00f3rych wiele zburzy\u0142); w interesie zar\u00f3wno Ko\u015bcio\u0142a, jak i pa\u0144stwa, os\u0142abi\u0142 tak\u017ce pozycj\u0119 hugenot\u00f3w, odbieraj\u0105c im (po wojnie w latach 1625-1628) samodzielno\u015b\u0107 polityczn\u0105 oraz twierdze posiadane dot\u0105d na mocy edyktu nantejskiego, acz gwarantuj\u0105c im wolno\u015b\u0107 wyznania; jako minister przetrwa\u0142 zwyci\u0119sko kr\u00f3tkotrwa\u0142y kryzys w czasie tzw. dnia zawiedzionych (11 listopada 1630), a tak\u017ce (1641-1642) gro\u017aniejszy dla niego spisek ksi\u0119cia Gastona Orlea\u0144skiego i markiza Cinq-Marsa, zako\u0144czony \u015bci\u0119ciem markiza i wygnaniem ksi\u0119cia; w 1631 powo\u0142a\u0142 pierwszy w historii Francji sta\u0142y periodyk – \u201eGazette de France\u201d (wychodz\u0105c\u0105 do 1915), a w 1635 utworzy\u0142 Akademi\u0119 Francusk\u0105, maj\u0105c\u0105 czuwa\u0107 nad czysto\u015bci\u0105 i szlachetno\u015bci\u0105 j\u0119zyka francuskiego: literatur\u0105 i teatrem te\u017c rz\u0105dzi\u0142 absolutnie, narzucaj\u0105c im surowe rygory estetyczne i etyczne stylu klasycznego; w polityce zagranicznej kierowa\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie interesem Francji, d\u0105\u017c\u0105c do os\u0142abienia austriacko-hiszpa\u0144skich Habsburg\u00f3w, tote\u017c w wojnie trzydziestoletniej (1618-1648) nie waha\u0142 si\u0119 nawet popiera\u0107 przeciw nim protestanckiej Szwecji i mahometa\u0144skiej Turcji, acz nie anga\u017cowa\u0142 Francji w otwarty konflikt na obszarze Rzeszy; budzi\u0142 respekt, ale r\u00f3wnie\u017c strach i nienawi\u015b\u0107, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a nawet po\u015bmiertnie (sankiuloci sprofanowali jego gr\u00f3b w 1793, a Alexandre Dumas [starszy] utrwali\u0142 jego negatywny wizerunek jako z\u0142owrogiego \u201emakiawelisty\u201d w poczytnej powie\u015bci Trzej muszkieterowie<\/em>); swoje zasady wy\u0142o\u017cy\u0142 w Testamencie <\/em>politycznym<\/em>, gdzie wyja\u015bnia\u0142, \u017ce jego d\u0105\u017ceniem by\u0142o przywr\u00f3cenie Francji granic dawnej Galii oraz wzmocnienie autorytetu monarszego, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 ograniczony ani przez prawo pozytywne, ani przez poddanych; nie ceni\u0142 instytucji przedstawicielskich, gdy\u017c \u201ew spo\u0142ecze\u0144stwie liczba g\u0142upc\u00f3w jest wi\u0119ksza ni\u017c liczba m\u0105drych\u201d, a tylko wyj\u0105tkowe jednostki, po\u015bwi\u0119caj\u0105ce si\u0119 s\u0142u\u017cbie pa\u0144stwowej, potrafi\u0105 zrozumie\u0107 sens racji stanu (raison d\u2019\u00c3\u00a9tat<\/em>).<\/p>\r\n

4 grudnia<\/strong> 1892 roku urodzi\u0142 si\u0119 w El Ferrol (La Coru\u00c3\u00b1a, Galicja Hiszpa\u0144ska) gen. Francisco<\/strong> Paulino Hermenegildo Te\u00f3dulo Franco y Bahamonde<\/strong> Salgado Pardo de Andrade, \u017co\u0142nierz i m\u0105\u017c stanu, Caudillo<\/em> Krucjaty i Hiszpanii; po uko\u0144czeniu (1910) Akademii Piechoty w Toledo walczy\u0142 z Kabylami w Maroku Hiszpa\u0144skim; od 1920 zast\u0119pca dow\u00f3dcy Hiszpa\u0144skiej Legii Cudzoziemskiej, a od 1923 – jej dow\u00f3dca w stopniu podpu\u0142kownika; szlify generalskie otrzyma\u0142 po rozbiciu powsta\u0144c\u00f3w rife\u0144skich w 1926 (b\u0119d\u0105c w tym momencie najm\u0142odszym genera\u0142em w Europie); od 1928 komendant G\u0142\u00f3wnej Akademii Wojskowej w Saragossie, zamkni\u0119tej po obaleniu monarchii w 1931; d\u0142u\u017cszy czas pozostawa\u0142 bez przydzia\u0142u, dopiero w 1932 zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 15. Brygady Piechoty w La Coru\u00c3\u00b1i, a w 1933 komendantem okr\u0119gu wojskowego Balear\u00f3w; po zwyci\u0119stwie wyborczym centroprawicy zosta\u0142 mianowany doradc\u0105 ministra wojny i jako taki kierowa\u0142 (zza biurka, przez telefon) operacj\u0105 st\u0142umienia komunistycznej rebelii w Asturii; w 1934 zosta\u0142 naczelnym dow\u00f3dc\u0105 w Maroku, a w 1935 szefem sztabu generalnego hiszpa\u0144skich si\u0142 zbrojnych; w lutym 1936 re\u017cim Frontu Ludowego przesun\u0105\u0142 go na podrz\u0119dne stanowisko komendanta wojskowego Wysp Kanaryjskich; do sprzysi\u0119\u017cenia wojskowego przyst\u0105pi\u0142 dopiero 13 lipca 1936, po zamordowaniu przez boj\u00f3wki re\u017cimowe przyw\u00f3dcy opozycji, J. Calvo Sotelo; w dzie\u0144 po wybuchu wojskowo-cywilnego Alzamiento Nacional<\/em> obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo Armii Afryka\u0144skiej, b\u0119d\u0105cej najsilniejsz\u0105 grup\u0105 wojsk powsta\u0144czych; 12 wrze\u015bnia 1936 zosta\u0142 mianowany przez junt\u0119 powsta\u0144cz\u0105 g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym (general\u00c3\u00adsimo<\/em>), a 28 wrze\u015bnia przej\u0105\u0142 tak\u017ce w\u0142adz\u0119 cywiln\u0105; od 1 pa\u017adziernika 1936 by\u0142 szefem pa\u0144stwa (Jefe de Estado<\/em>), z pe\u0142n\u0105 tytulatur\u0105 Wodza Ostatniej Krucjaty i Hiszpa\u0144skiej Schedy, Wodza Wojny Wyzwole\u0144czej przeciwko Komunizmowi i jego Wsp\u00f3\u0142winowajcom (El Caudillo de la \u00c3\u0161ltima Cruzada y de la Hispanidad, El Caudillo de la Guerra de Liberaci\u00f3n contra el Comunismo y sus C\u00f3mplices<\/em>); stan\u0105\u0142 te\u017c na czele Junty Technicznej Pa\u0144stwa (w 1938 zast\u0105pionej regularnym rz\u0105dem); 1 kwietnia 1937 narzuci\u0142 wszystkim si\u0142om politycznym el bando nacional<\/em> unifikacj\u0119 w ramach Hiszpa\u0144skiej Falangi Tradycjonalistycznej i Junt Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej (FET y de las JONS; od 1957 – Ruchu Narodowego), zostaj\u0105c z urz\u0119du jej przewodnicz\u0105cym; po zwyci\u0119stwie w kwietniu 1939 do \u015bmierci suwerenny dyktator autorytarnego, katolicko-narodowego (nacionalcatolicismo<\/em>) Pa\u0144stwa Hiszpa\u0144skiego (Estado Espa\u00c3\u00b1ol), jako jego szef oraz (do 1973) r\u00f3wnie\u017c szef rz\u0105du (Jefe del Gobierno<\/em>); w 1947 dokona\u0142 instauracji monarchii \u201ekatolickiej, spo\u0142ecznej, tradycyjnej i reprezentacyjnej\u201d, rezerwuj\u0105c sobie jednocze\u015bnie prerogatyw\u0119 wskazania osoby przysz\u0142ego kr\u00f3la spo\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017c\u0105t Domu Hiszpa\u0144skiego oraz czasu przekazania mu w\u0142adzy; w 1953 zawar\u0142 (wzorcowy dla katolickiego prawa publicznego) konkordat ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105; w 1969 desygnowa\u0142 na swojego nast\u0119pc\u0119 ksi\u0119cia Jana Karola Burbo\u0144skiego z linii izabelicko-alfonsja\u0144skiej, nadaj\u0105c mu tytu\u0142 \u201eksi\u0119cia Hiszpanii\u201d (el<\/em> pr\u00c3\u00adncipe de Espa\u00c3\u00b1a<\/em>); kawaler wielu order\u00f3w hiszpa\u0144skich i zagranicznych, w tym papieskiego Orderu Najwy\u017cszego Chrystusa; zmar\u0142 w 1975 roku; decyzj\u0105 swojego nast\u0119pcy zosta\u0142 pochowany w Bazylice – mauzoleum (Narodowy Pomnik \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca) w Dolinie Poleg\u0142ych; jego prawnukiem po k\u0105dzieli jest obecny kr\u00f3l z prawa Francji i Nawarry Ludwik XX.<\/p>\r\n

5 grudnia<\/strong> 1867 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Zu\u0142owie k. \u015awi\u0119cian (Litwa) J\u00f3zef<\/strong> Klemens Pi\u0142sudski<\/strong> h. Pi\u0142sudski (Ko\u015bciesza), w\u00f3dz i m\u0105\u017c stanu, marsza\u0142ek Polski; pochodzi\u0142 ze staro\u017cytnej i skoligaconej szlachty litewskiej, lecz w XIX wieku zubo\u017ca\u0142ej wskutek konfiskat carskich; od 1892 (do wybuchu I wojny \u015bwiatowej) dzia\u0142acz i przyw\u00f3dca niepodleg\u0142o\u015bciowego nurtu Polskiej Partii Socjalistycznej; organizator i przyw\u00f3dca organizacji paramilitarnych w Galicji (Zwi\u0105zek Walki Czynnej, Zwi\u0105zek Strzelecki) i inicjator na ich bazie Legion\u00f3w Polskich (komendant I Brygady), inicjuj\u0105cy jednocze\u015bnie powstanie konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej; po Akcie 5 Listopada (1916) wszed\u0142 do Tymczasowej Rady Stanu, lecz \u201elicytuj\u0105c spraw\u0119 polsk\u0105 wzwy\u017c\u201d oraz przewiduj\u0105c zwyci\u0119stwo Ententy, w lecie 1917 sprowokowa\u0142 tzw. kryzys przysi\u0119gowy, aby nie dawa\u0107 Niemcom polskiego rekruta bez gwarancji powo\u0142ania kr\u00f3la lub rz\u0105du polskiego; w nast\u0119pstwie tego 22 lipca 1917 aresztowany (wraz z Kazimierzem Sosnkowskim) przez Niemc\u00f3w i osadzony w twierdzy magdeburskiej; zwolniony 10 listopada 1918, przyby\u0142 do Warszawy, gdzie przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 z r\u0105k Rady Regencyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego, jako (od 11 listopada 1918) W\u00f3dz Naczelny Wojsk Polskich, a od 22 listopada 1918 (faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 zwierzchni\u0105 sprawowa\u0142 od 14 listopada) Tymczasowy Naczelnik Pa\u0144stwa; zatwierdzony przez Sejm Ustawodawczy 20 lutego 1919 jako Naczelnik Pa\u0144stwa (do 14 grudnia 1922); od 19 marca 1920 Pierwszy Marsza\u0142ek Polski; w Bitwie Warszawskiej (13-25 sierpnia 1920) osobi\u015bcie dowodzi\u0142 Grup\u0105 Uderzeniow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wyprowadzi\u0142 kontruderzenie znad Wieprza, zadaj\u0105ce decyduj\u0105cy cios Armii Czerwonej; w 1923 wycofa\u0142 si\u0119 z \u017cycia politycznego, zachowuj\u0105c jedynie przewodnictwo \u015acis\u0142ej Rady Wojennej; po dokonanym przez siebie przewrocie majowym (12-15 maja 1926), wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na urz\u0105d prezydenta, wyboru nie przyj\u0105\u0142; odt\u0105d, do \u015bmierci, dyktator de facto<\/em>, formalnie sprawuj\u0105cy funkcj\u0119 Generalnego Inspektora Si\u0142 Zbrojnych oraz urz\u0105d ministra spraw wojskowych we wszystkich gabinetach; dwukrotnie (2 pa\u017adziernika 1926 – 27 czerwca 1928, 25 sierpnia – 4 grudnia 1930) stawa\u0142 tak\u017ce na czele rz\u0105du; zmar\u0142 w 1935 roku; pochowany na Wawelu (serce z\u0142o\u017cono w grobie matki na cmentarzu na Rossie w Wilnie).<\/p>\r\n

7 grudnia<\/strong> 1942 roku zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 54 lat (ur. 22 IV 1886), ks. Manuel Garc\u00c3\u00ada Morente<\/strong>, filozof i eseista; pochodzi\u0142 z Andaluzji, jego ojciec (okulista) by\u0142 antyklerykalnym wolterianinem, a matka gor\u0105c\u0105 katoliczk\u0105; otrzyma\u0142 typowo \u201eeuropeistyczn\u0105\u201d formacj\u0119 intelektualn\u0105 w liceum w Bayonne oraz na uniwersytecie w Bordeaux i na Sorbonie, gdzie jego profesorami byli \u00c3\u2030. Boutroux i L. L\u00c3\u00a9vy-Bruhl; po powrocie do Hiszpanii (1906) znalaz\u0142 zatrudnienie w Wolnym Instytucie Naukowym (Instituci\u00f3n Libre de Ense\u00c3\u00b1anza), b\u0119d\u0105cym g\u0142\u00f3wnym rozsadnikiem wolnomy\u015blicielstwa, opartym na panenteizmie K.Ch.F. Krausego (krausismo<\/em>); jako stypendysta Rady Rozwoju Naukowego (Junta de Ampliaci\u00f3n de Estudios) odby\u0142 podr\u00f3\u017c naukow\u0105 do Niemiec (Marburg, Berlin, Monachium), gdzie znalaz\u0142 si\u0119 pod (d\u0142ugotrwa\u0142ym) wp\u0142ywem neokantyst\u00f3w ze Szko\u0142y Marburskiej: H. Cohena, P. Natorpa i E. Cassirera; swoj\u0105 prac\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0142 filozofii Kanta, przet\u0142umaczy\u0142 te\u017c na hiszpa\u0144ski Krytyk\u0119 w\u0142adzy s\u0105dzenia<\/em>, Krytyk\u0119 rozumu praktycznego <\/em>oraz Metafizyk\u0119 moralno\u015bci<\/em>; w 1912 otrzyma\u0142 Katedr\u0119 Etyki na Uniwersytecie Madryckim; w latach 20. zainteresowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c H. Bergsonem, O. Spenglerem (przet\u0142umaczy\u0142 Zmierzch Zachodu<\/em>), aksjologi\u0105 N. Hartmanna oraz fenomenologi\u0105 (F. Brentano, E. Husserl, M. Scheler); w 1926 zosta\u0142 wybrany na dziekana Wydzia\u0142u Filozofii i Literatury Uniwersytetu Centralnego, a 1930 mianowano go podsekretarzem stanu w Ministerstwie Edukacji Publicznej; podczas pobytu w Argentynie w 1934 dozna\u0142 ci\u0119\u017ckich obra\u017ce\u0144 w wypadku samochodowym na drodze z Buenos Aires do Kordowy, co bez w\u0105tpienia przyczyni\u0142o si\u0119 do skr\u00f3cenia jego \u017cycia; po wybuchu wojny domowej nie opowiedzia\u0142 si\u0119 wyra\u017anie po \u017cadnej ze stron, mimo to zosta\u0142 pozbawiony przez re\u017cim Frontu Ludowego swoich funkcji publicznych i wyjecha\u0142 do Pary\u017ca; w tym czasie te\u017c owdowia\u0142, a m\u0105\u017c jego starszej c\u00f3rki (m\u0142odsza zosta\u0142a zakonnic\u0105) zosta\u0142 zamordowany przez Czerwonych; w Pary\u017cu w nocy z 29 na 30 kwietnia 1937 dozna\u0142 iluminacji, s\u0142uchaj\u0105c przez radio fragmentu oratorium Dzieci\u0144stwo Chrystusa <\/em>Hectora Berlioza, co doprowadzi\u0142o go do g\u0142\u0119bokiej przemiany wewn\u0119trznej i nawr\u00f3cenia na katolicyzm; po kilkumiesi\u0119cznym pobycie w klasztorze benedykty\u0144skim w Ligug\u00c3\u00a9 k. Poitiers poczu\u0142 powo\u0142anie do stanu kap\u0142a\u0144skiego, lecz decyzj\u0119 t\u0119 od\u0142o\u017cy\u0142, otrzymawszy w lipcu tego\u017c roku zaproszenie do Argentyny, gdzie zosta\u0142 profesorem Uniwersytetu Narodowego w San Miguel de Tucum\u00e1n; ju\u017c jednak w czerwcu 1938 powr\u00f3ci\u0142 do Hiszpanii (do strefy narodowej), gdzie rozpocz\u0105\u0142 formacj\u0119 duchow\u0105 w seminarium w Pontevedra, a uko\u0144czy\u0142 j\u0105 po wyzwoleniu Madrytu w stolicy; w 1940 przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; w 1941 zosta\u0142 mianowany przez Caudillo <\/em>cz\u0142onkiem Rady Hispanidad<\/em>, obj\u0105\u0142 ponownie swoj\u0105 katedr\u0119 w Madrycie, ponadto zosta\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych oraz przet\u0142umaczy\u0142 pierwszych pi\u0119\u0107 kwestii Summy teologii<\/em> \u015bw. Tomasza z Akwinu; zmar\u0142 w nast\u0119pstwie nieudanej operacji chirurgicznej; w ostatniej – katolickiej i tomistycznej – fazie swojej tw\u00f3rczo\u015bci pr\u00f3cz prac z zakresu metafizyki, filozofii historii i duchowo\u015bci napisa\u0142 dzie\u0142o czyni\u0105ce ze\u0144 wybitnego reprezentanta tradycjonalizmu, nacionalcatolicismo<\/em> i \u201emistyki kastylijskiej\u201d: Idea de la Hispanidad<\/em> (1938), b\u0119d\u0105ce poniek\u0105d kontynuacj\u0105 i rozwini\u0119ciem La defensa de la Hispanidad <\/em>(1934) Ramira de Maeztu; w jego uj\u0119ciu katolicyzm stanowi istot\u0119 narodu hiszpa\u0144skiego, kt\u00f3ra formowa\u0142a si\u0119 w ci\u0105g\u0142ej walce z obcymi wierzeniami i herezjami; ju\u017c w zmaganiach z islamem Hiszpanie odnale\u017ali swoje \u201echrze\u015bcija\u0144skie poczucie \u017cycia\u201d; w ich toku w duszy hiszpa\u0144skiej (alma hisp\u00e1nica<\/em>) wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 zw\u0142aszcza wyrazisty typ \u201erycerza chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d (el caballero cristiano<\/em>), w kt\u00f3rym doskona\u0142e po\u0142\u0105czenie rycersko\u015bci i chrystianizmu leg\u0142o u podstaw hiszpa\u0144skiej psychologii; chrze\u015bcija\u0144ski rycerz \u015blepo wierzy w cnot\u0119 i bezpo\u015bredni\u0105 skuteczno\u015b\u0107 postanowie\u0144 w\u0142asnej woli oraz wyznaje kult honoru; nie podlega on jednak sobie, lecz jest paladynem zaszyfrowanej w Bogu sprawy; \u017cycie doczesne jest dla niego tylko przedsionkiem i tranzycj\u0105 do niesko\u0144czono\u015bci i wieczno\u015bci; to poczucie niedoskona\u0142o\u015bci i przygodno\u015bci \u017cycia doczesnego oddaj\u0105 najlepiej s\u0142owa \u015bw. Teresy z \u00c3\u0081vila: \u201eumieram, i\u017cem jeszcze nie umar\u0142a\u201d (muero, porque no muero<\/em>); rycerstwo chrze\u015bcija\u0144skie suponuje tak\u017ce pewien idea\u0142 polityczny: \u201erzek\u0142bym, \u017ce z samej natury rycerz chrze\u015bcija\u0144ski sk\u0142ania si\u0119 ku feudalizmowi\u201d; tradycjonalizm zasadza si\u0119 na tym, \u017ce tradycja jest przekazywaniem z pokolenia na pokolenie \u201estylu\u201d (estilo<\/em>) narodowego, nie jest wi\u0119c nawrotem do przesz\u0142o\u015bci, lecz zachowywaniem wiecznej hiszpa\u0144sko\u015bci (hispanidad<\/em>); do najwybitniejszych uczni\u00f3w Garc\u00c3\u00adi Morente nale\u017celi m.in.: Juan Zarag\u00fceta, Leopoldo Eulogio Palacios, Florentino P\u00c3\u00a9rez Embid, Gonzalo Fern\u00e1ndez de la Mora, bp Leopoldo Eijo Garay oraz karli\u015bci Rafael Gambra i \u00c3\u0081lvaro d\u2019Ors.<\/p>\r\n

8 grudnia<\/strong> 1542 roku urodzi\u0142a si\u0119 w pa\u0142acu Linlithgow, w West Lothian (Szkocja), Maria I Stuart <\/strong>[szk. gael. M\u00e1\u00ba\u00a3iri I Sti\u00e1\u00bb\u00a7bhairt<\/em>; ang. Mary I Stuart<\/em>], kr\u00f3lowa Szkot\u00f3w, delfina (1558-1559), a nast\u0119pnie kr\u00f3lowa (1559-1560) Francji, jako \u017cona Franciszka II, oraz prawowita kr\u00f3lowa Anglii i Irlandii od ekskomunikowania (1570) El\u017cbiety I Tudor; by\u0142a c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3la Jakuba V i jego francuskiej \u017cony Marii de Guise; w\u0142adczyni\u0105 Szkocji zosta\u0142a, maj\u0105c sze\u015b\u0107 dni, 14 grudnia 1542, a koronowana zosta\u0142a w kaplicy na zamku Stirling 9 wrze\u015bnia 1543; wys\u0142ana w 1548 do Francji, otrzyma\u0142a tam staranne wychowanie i wykszta\u0142cenie: pr\u00f3cz j\u0119zyka ojczystego opanowa\u0142a francuski, \u0142acin\u0119, grek\u0119, hiszpa\u0144ski i w\u0142oski, nauczy\u0142a si\u0119 gry na dw\u00f3ch instrumentach, pisania wierszy, jazdy konnej, sokolnictwa i szycia; by\u0142a pi\u0119kna, m\u0105dra i pe\u0142na \u017cycia; 24 kwietnia 1558 po\u015blubi\u0142a delfina Francji – ksi\u0119cia Franciszka Walezjusza, przy kt\u00f3rym 10 lipca 1559 zosta\u0142a kr\u00f3low\u0105 Francji; po \u015bmierci m\u0119\u017ca (5 grudnia 1560) oraz uznaniu przez Francj\u0119 El\u017cbiety Tudor za kr\u00f3low\u0105 Anglii powr\u00f3ci\u0142a (19 sierpnia 1561) do Szkocji, ju\u017c rozdartej religijnie wskutek szerzenia si\u0119 herezji protestanckiej (kalwi\u0144skiej); przyw\u00f3dca protestant\u00f3w (renegat z kap\u0142a\u0144stwa) John Knox (1514-1572) rozpocz\u0105\u0142 przeciwko niej – nieugi\u0119cie wiernej katolicyzmowi – oszczercz\u0105 kampani\u0119, gani\u0105c jej ucz\u0119szczanie na Msz\u0119, niemoralny tryb \u017cycia, ekstrawagancki ubi\u00f3r i zami\u0142owanie do ta\u0144c\u00f3w; 29 lipca 1565 zawar\u0142a drugie ma\u0142\u017ce\u0144stwo – z Henrykiem Stuartem, lordem Darnley, potomkiem kr\u00f3la Anglii, Henryka VII Tudora; \u015blub z lordem katolickim jeszcze bardziej rozw\u015bcieczy\u0142 protestant\u00f3w, kt\u00f3rzy wszcz\u0119li otwart\u0105 rebeli\u0119, pokonan\u0105 jednak przez wojska Marii, a tak\u017ce zaniepokoi\u0142 El\u017cbiet\u0119 Tudor, gdy\u017c wzmacnia\u0142 prawa Marii do korony angielskiej; ma\u0142\u017conek okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nielojalny, \u017c\u0105daj\u0105c przyznania mu uprawnie\u0144 kr\u00f3lewskich oraz okazuj\u0105c zazdro\u015b\u0107 o prywatnego sekretarza \u017cony, Davida Rizzio, oskar\u017canego (raczej bezpodstawnie) o bycie kochankiem kr\u00f3lowej; wszed\u0142 w spisek z lordami protestanckimi, kt\u00f3rzy na oczach Marii okrutnie zamordowali Rizzia, sam za\u015b Darnley usi\u0142owa\u0142 spowodowa\u0107 poronienie swojej brzemiennej kr\u00f3lewskiej ma\u0142\u017conki; wkr\u00f3tce zreszt\u0105 (10 lutego 1567) Darnley zgin\u0105\u0142 w pot\u0119\u017cnej eksplozji swojego domu w Edynburgu, po czym Mari\u0119 i jej przysz\u0142ego (od 15 maja 1567), trzeciego m\u0119\u017ca – Jamesa Hepburna, 4. hr. Bothwell, oskar\u017cano o doprowadzenie do jego zamordowania: Bothwell zosta\u0142 nawet postawiony przed s\u0105dem, lecz go uniewinniono; 24 kwietnia 1567 Maria po raz ostatni ujrza\u0142a swojego syna (narodzonego 19 czerwca 1566) – przysz\u0142ego kr\u00f3la Szkocji (Jakuba VI), a od 1603 r\u00f3wnie\u017c Anglii i Irlandii (Jakuba I); po kolejnym buncie lord\u00f3w protestanckich kr\u00f3lowa zosta\u0142a (wbrew obietnicy) podst\u0119pnie uwi\u0119ziona na zamku Loch Leven na wyspie po\u015brodku jeziora, a 24 lipca 1567 – zmuszona do abdykacji; 2 maja 1568 uda\u0142o jej si\u0119 stamt\u0105d uciec, lecz po przegraniu 13 maja bitwy z buntownikami pod Langside nie mia\u0142a ju\u017c innego wyj\u015bcia, jak uciec do Anglii, co okaza\u0142o si\u0119 pu\u0142apk\u0105, gdy\u017c 19 maja zosta\u0142a uwi\u0119ziona na rozkaz El\u017cbiety; sytuacja uwi\u0119zionej Marii sta\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej tragiczna po 1570, kiedy to wskutek ekskomunikowania El\u017cbiety jako heretyczki i prze\u015bladowczyni Ko\u015bcio\u0142a przez papie\u017ca \u015bw. Piusa V angielscy katolicy zacz\u0119li w niej widzie\u0107 (zreszt\u0105 s\u0142usznie) prawowit\u0105 kr\u00f3low\u0105 Anglii; zgryzoty dostarcza\u0142a jej tak\u017ce niech\u0119\u0107 syna Jakuba, wychowywanego przez protestanckich nauczycieli i przekonanego przez nich, \u017ce matka kaza\u0142a zamordowa\u0107 jego ojca (Darnleya), aby m\u00f3c po\u015blubi\u0107 kochanka (Bothwella); w 1585 jeden z katolickich konspirator\u00f3w (Gilbert Gifford) wymy\u015bli\u0142 sprytny spos\u00f3b dostarczania korespondencji do i od uwi\u0119zionej Marii, a jednocze\u015bnie, bez jej wiedzy, grono katolik\u00f3w angielskich, kt\u00f3remu przewodzi\u0142 Anthony Babbington, zawi\u0105za\u0142o spisek maj\u0105cy na celu uwolnienie kr\u00f3lowej i zabicie El\u017cbiety; wiadomo\u015b\u0107 o tym, wraz z zaszyfrowanym listem od Babbingtona, Gifford zdo\u0142a\u0142 przekaza\u0107 Marii 6 lipca 1586; okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce Gifford by\u0142 podw\u00f3jnym agentem, pracuj\u0105cym tak\u017ce dla s\u0142u\u017cb sir Francisa Walsinghama, sekretarza stanu El\u017cbiety; od czasu, gdy Gifford si\u0119 przewerbowa\u0142, Walsingham mia\u0142 sta\u0142y dost\u0119p do korespondencji przekazywanej przez Gifforda, a flamandzki kryptolog Philip von Marnix z\u0142ama\u0142 szyfr Babbingtona; po odczekaniu a\u017c Maria odpowiedzia\u0142a Babbingtonowi, wyra\u017caj\u0105c zgod\u0119 na jego akcj\u0119, oraz po poznaniu nazwisk pozosta\u0142ych spiskowc\u00f3w, schwytano ich wszystkich (nie bez przeszk\u00f3d), po czym natychmiast os\u0105dzono, skazuj\u0105c ich na kar\u0119 \u015bmierci: zostali oni obdarci ze sk\u00f3ry, wykastrowani, pozbawieni wn\u0119trzno\u015bci i wreszcie po\u0107wiartowani; Maria za\u015b, zatrzymana przez ludzi Walsinghama, zosta\u0142a oskar\u017cona o udzia\u0142 w spisku na \u017cycie El\u017cbiety, pr\u00f3b\u0119 umieszczenia samej siebie na tronie angielskim przy pomocy wojsk francuskich i hiszpa\u0144skich oraz pr\u00f3b\u0119 przywr\u00f3cenia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Anglii; podczas ca\u0142ego procesu kr\u00f3lowa zachowywa\u0142a si\u0119 z godno\u015bci\u0105, nie zni\u017caj\u0105c si\u0119 do b\u0142agania o przebaczenie i \u0142ask\u0119, na co liczyli organizatorzy procesu; 25 pa\u017adziernika 1586 S\u0105d Izby Gwia\u017adzistej na posiedzeniu w Westminsterze uzna\u0142 j\u0105 winn\u0105 zarzucanych czyn\u00f3w i zaleci\u0142 skazanie na kar\u0119 \u015bmierci; El\u017cbieta, mimo waha\u0144, \u015bwiadoma, i\u017c dopuszcza si\u0119 kr\u00f3lob\u00f3jstwa, ostatecznie podpisa\u0142a wyrok; 8 lutego 1587 kat \u015bci\u0105\u0142 g\u0142ow\u0119 kr\u00f3lowej, zabijaj\u0105c j\u0105 dopiero za trzecim ciosem; tu\u017c przed egzekucj\u0105 kr\u00f3lowa wybaczy\u0142a oprawcom oraz trzykrotnie odda\u0142a swoj\u0105 dusz\u0119 w r\u0119ce Pana; zosta\u0142a pochowana w Opactwie Westminsterskim; sta\u0142a si\u0119 bohaterk\u0105 licznych dzie\u0142 dramatycznych (F. Schillera, J. S\u0142owackiego, A.Ch. Swinburne\u2019a), opery G. Dionizettiego oraz film\u00f3w.<\/p>\r\n

10 grudnia<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 91 lat (ur. 8 IX 1901), Jacques Perret<\/strong>, powie\u015bciopisarz, nowelista, memuarysta i dziennikarz; prowadzi\u0142 \u017cycie pe\u0142ne przyg\u00f3d, \u0142\u0105cznie z \u017cyciem wojskowym i dalekimi podr\u00f3\u017cami; od m\u0142odo\u015bci by\u0142 bojownikiem monarchistycznym oraz gorliwym obro\u0144c\u0105 Tronu i O\u0142tarza; w latach 30. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z organem najpierw Action Fran\u00c3\u00a7aise, a p\u00f3\u017aniej \u201eromantyk\u00f3w faszystowskich\u201d, \u201eJe suis partout\u201d [\u201eJestem wsz\u0119dzie\u201d]; w kampanii 1940, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 Krzy\u017c Wojenny z Palm\u0105, dosta\u0142 si\u0119 do niemieckiej niewoli, lecz w 1942 uda\u0142o mu si\u0119 uciec ze stalagu; do\u0142\u0105czy\u0142 w\u00f3wczas do maquis<\/em> z Ruchu Oporu; jego powie\u015b\u0107 z 1947 Kapral w matni<\/em> [Le Caporal \u00c3\u00a9pingl\u00c3\u00a9<\/em>] by\u0142a nominowana do Nagrody Goncourt\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej (1962) sfilmowana przez Jeana Renoira; za artyku\u0142y w obronie Algierii Francuskiej oraz wymierzone w prezydenta Ch. de Gaulle\u2019a zosta\u0142 w 1963 pozbawiony praw obywatelskich i honorowych; otrzyma\u0142 liczne nagrody literackie, w tym Interallli\u00c3\u00a9 (1951) i ksi\u0119cia Monako (1958).<\/p>\r\n

12 grudnia<\/strong> 2007 roku zmar\u0142 w Watykanie, w wieku 97 lat (ur. 23 VIII 1910), abp Alfons Maria kard. Stickler SDB<\/strong>, prezbiter, kanonista i kurialista; Austriak, pochodzi\u0142 z Dolnej Austrii; do zakonu salezjan\u00f3w \u015bw. Jana Bosco wst\u0105pi\u0142 w 1928, \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 27 marca 1937; w 1940 obroni\u0142 doktorat obojga praw na Papieskim Atenaeum \u015aw. Apolinarego; przez wiele lat by\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 prawa kanonicznego na Uniwersytecie Salezja\u0144skim w Turynie (w 1957 przeniesionym do Rzymu) oraz jego dziekanem (1953-1958) i rektorem (1958-1966); od 1971 by\u0142 prefektem Apostolskiej Biblioteki Watyka\u0144skiej; 1 listopada 1983 odebra\u0142 sakr\u0119 biskupi\u0105 z r\u0105k Jana Paw\u0142a II oraz zosta\u0142 mianowany abpem tytularnym Volsinium i probibliotekarzem \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; 25 maja 1985 zosta\u0142 wyniesiony do godno\u015bci kardynalskiej, a nast\u0119pnie zosta\u0142 bibliotekarzem i archiwariuszem \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; w lipcu 1988 przeszed\u0142 w stan spoczynku z funkcji w Kurii Rzymskiej; w 1996 zosta\u0142 promowany do rangi kardyna\u0142a prezbitera (acz ju\u017c w 1990 utraci\u0142 prawo udzia\u0142u w konklawe z racji uko\u0144czenia 80. roku \u017cycia); by\u0142 gor\u0105cym obro\u0144c\u0105 tradycyjnej liturgii Mszy \u015bw.; przez wiele lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wiceprezydenta Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Historyk\u00f3w Pa\u0144stwa i Prawa; cz\u0142onek wielu akademii i doktor h.c. trzech uniwersytet\u00f3w (Monachium, Innsbruck, Salzburg); od sierpnia 2006 by\u0142 najstarszym kardyna\u0142em na \u015bwiecie.<\/p>\r\n

14 grudnia<\/strong> 1542 roku zmar\u0142 w Pa\u0142acu Falkland (Fife, Szkocja), w wieku 30 lat (ur. 10 IV 1512), Jakub V Stewart<\/strong> (Stuart) [szk. gael. Seumas V Sti\u00e1\u00bb\u00a7bhairt<\/em>; ang. James V Stewart<\/em>], kr\u00f3l Szkot\u00f3w [szk. gael. Righrean Albannaich<\/em>; ang. King of Scots<\/em>]; by\u0142 jedynym spo\u015br\u00f3d syn\u00f3w kr\u00f3la Jakuba IV i Ma\u0142gorzaty Tudor (c\u00f3rki kr\u00f3la Anglii Henryka VII), kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 dzieci\u0144stwo; tron obj\u0105\u0142 13 wrze\u015bnia 1513, po \u015bmierci ojca w bitwie pod Flodden z Anglikami, maj\u0105c niewiele ponad rok, tote\u017c do 1528 w\u0142adz\u0119 realn\u0105 sprawowali w jego imieniu – zwalczaj\u0105cy si\u0119 wzajemnie – kolejni regenci (matka kr\u00f3la Ma\u0142gorzata i brat stryjeczny ojca, Jan Stewart, 2. ksi\u0105\u017c\u0119 Albany); w 1527 kr\u00f3la porwa\u0142 i uwi\u0119zi\u0142 klan Douglas\u00f3w, lecz Jakubowi uda\u0142o si\u0119 w nast\u0119pnym roku uciec i obj\u0105\u0107 samodzielne rz\u0105dy, s\u0142uchaj\u0105c g\u0142\u00f3wnie rad duchownych; zaprowadzi\u0142 w kraju porz\u0105dek, uniewa\u017cniaj\u0105c bezprawne nadania ziemi przez regent\u00f3w, wysy\u0142aj\u0105c na szafot mo\u017cnych spiskowc\u00f3w oraz zwalczaj\u0105c plag\u0119 piractwa u szkockich wybrze\u017cy; bior\u0105c w ochron\u0119 przed wyzyskiem mniejszych dzier\u017cawc\u00f3w oraz mieszczan i ch\u0142op\u00f3w, zyska\u0142 sobie przydomek Kr\u00f3la Biedak\u00f3w; z wysokich podatk\u00f3w nak\u0142adanych na stany uprzywilejowane sfinansowa\u0142 przebudow\u0119 swoich pa\u0142ac\u00f3w w stylu renesansowym; jako gorliwy obro\u0144ca katolickiej prawowierno\u015bci zwalcza\u0142 herezj\u0119 protestanck\u0105 (ju\u017c w 1528 sp\u0142on\u0105\u0142 na stosie pierwszy szkocki heretyk Patrick Hamilton); w polityce zagranicznej utrzymywa\u0142 Stary Sojusz (The Auld Alliance<\/em>) z Francj\u0105, czego potwierdzeniem by\u0142y oba jego kolejne ma\u0142\u017ce\u0144stwa (z Magdalen\u0105 de Valois i z Mari\u0105 de Guise), lecz jednocze\u015bnie stara\u0142 si\u0119 zachowywa\u0107 poprawne stosunki z Angli\u0105, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 ze s\u0142abo\u015bci militarnej Szkocji; jednak w 1541 Anglia wypowiedzia\u0142a Szkocji wojn\u0119, kt\u00f3r\u0105 24 listopada 1542 rozstrzygn\u0119\u0142o druzgoc\u0105ce zwyci\u0119stwo Anglik\u00f3w na torfowisku Solway Moss nad rzek\u0105 Esk; pobity Jakub po kl\u0119sce b\u0142\u0105ka\u0142 si\u0119 jaki\u015b czas bez celu, a\u017c wyzion\u0105\u0142 ducha w Falkland Palace, gdzie zd\u0105\u017cy\u0142a go jeszcze doj\u015b\u0107 wie\u015b\u0107 o narodzinach jego c\u00f3rki Marii.<\/p>\r\n

18 grudnia<\/strong> 1392 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Konstantynopolu Jan VIII Paleolog<\/strong> [gr. \u00ce\u2122\u00cf\u2030\u00ce\u00ac\u00ce\u00bd\u00ce\u00bd\u00ce\u00b7\u00cf\u201a \u00ce\u2014\u2019 \u00ce \u00ce\u00b1\u00ce\u00bb\u00ce\u00b1\u00ce\u00b9\u00ce\u00bf\u00ce\u00bb\u00cf\u0152\u00ce\u00b3\u00ce\u00bf\u00cf\u201a], przedostatni cesarz (gr. \u00ce\u00b2\u00ce\u00b1\u00cf\u0192\u00ce\u00b9\u00ce\u00bb\u00ce\u00b5\u00cf\u008d\u00cf\u201a) wschodniorzymski (bizantyjski); by\u0142 najstarszym synem cesarza Manuela II, b\u0119d\u0105cego te\u017c wybitnym teologiem, pisarzem i poet\u0105 (zacytowanym przez papie\u017ca Benedykta XVI w 2006); ju\u017c za \u017cycia ojca zosta\u0142 jego koregentem (1408), a 19 stycznia 1421 zosta\u0142 ukoronowany; w tym samym roku broni\u0142 z powodzeniem Konstantynopola przed Turkami Osma\u0144skimi, lecz musia\u0142 uzna\u0107 si\u0119 za wasala su\u0142tana i odda\u0107 mu cz\u0119\u015b\u0107 ziem cesarstwa; w\u0142adz\u0119 samodzieln\u0105 obj\u0105\u0142 po \u015bmierci ojca 21 lipca 1425; w 1427 uda\u0142o mu si\u0119 odzyska\u0107 prawie ca\u0142y Peloponez, utraci\u0142 jednak Tessaloniki; w zwi\u0105zku z zagro\u017ceniem tureckim zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w starania na rzecz unii ko\u015bcielnej z Rzymem, licz\u0105c tak\u017ce na pomoc papiestwa i Zachodu w obronie przeciw Turkom; w 1438 przyby\u0142 (wraz z patriarch\u0105 ekumenicznym Konstantynopola – J\u00f3zefem II) na sob\u00f3r powszechny do Florencji i po d\u0142ugich negocjacjach podpisa\u0142 akt unii (tzw. unia florencka), uznaj\u0105c wszystkie dogmaty Ko\u015bcio\u0142a katolickiego oraz prymat papieski; niestety unia spotka\u0142a si\u0119 z oporem wi\u0119kszo\u015bci duchowie\u0144stwa prawos\u0142awnego i wiernych \u015bwieckich, a tak\u017ce Rusi, wskutek czego nie wesz\u0142a w \u017cycie i nie zosta\u0142a te\u017c oficjalnie og\u0142oszona przez cesarza po jego powrocie do Konstantynopola; jego brat Demetriusz II podj\u0105\u0142 nawet pr\u00f3b\u0119 obalenia go i zast\u0105pienia na tronie cesarskim; wkr\u00f3tce kl\u0119sk\u0105 pod Warn\u0105 (10 listopada 1444) zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tak\u017ce krucjata antyturecka pod wodz\u0105 kr\u00f3la Polski i W\u0119gier W\u0142adys\u0142awa Warne\u0144czyka; za\u0142amany cesarz nie podejmowa\u0142 ju\u017c odt\u0105d \u017cadnych aktywniejszych dzia\u0142a\u0144 dla ocalenia cesarstwa; zmar\u0142 w 1448 roku, wyznaczaj\u0105c uprzednio swoim nast\u0119pc\u0105 brata (dotychczasowego despot\u0119 Morei), Konstantyna XI Dragazesa (Dragasza).<\/p>\r\n

18 grudnia<\/strong> 1967 roku zmar\u0142 w Salamance, w wieku 76 lat (ur. 25 VII 1891), o. Santiago<\/strong> Mar\u00c3\u00ada Ram\u00c3\u00adrez<\/strong> y Ruiz de Dulanto OP<\/strong>, filozof i teolog; pochodzi\u0142 ze Starej Kastylii i by\u0142 synem rolnika; po uko\u0144czeniu seminarium wy\u017cszego w Logro\u00c3\u00b1o wst\u0105pi\u0142 (1911) do zakonu dominika\u0144skiego; nowicjat odbywa\u0142 w Asturii, tonsur\u0119 otrzyma\u0142 w 1914, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie w 1916; studia filozoficzne i teologiczne odbywa\u0142 u dominikan\u00f3w w Salamance (klasztor \u015bw. Stefana), na Uniwersytecie Papieskim \u015bw. Tomasza z Akwinu w Rzymie (Angelicum) i na Uniwersytecie Fryburskim w Szwajcarii, gdzie nast\u0119pnie wyk\u0142ada\u0142 teologi\u0119 moraln\u0105; do Hiszpanii powr\u00f3ci\u0142 w 1945 i obj\u0105\u0142 kierownictwo Instytutu Filozoficznego \u201eLuis Vives\u201d oraz Katedr\u0119 Metafizyki na Uniwersytecie Madryckim; w 1952 wyst\u0119powa\u0142 na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w Barcelonie, a w 1956 na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Pax Christi<\/em>; uczestniczy\u0142 w Soborze Watyka\u0144skim II jako peritus<\/em> w Komisji Teologicznej, gdzie przeciwstawia\u0142 si\u0119 nowinkarskiej formule kolegialno\u015bci biskup\u00f3w; jako jeden z najwybitniejszych tomist\u00f3w XX wieku (autor m.in. dwunastotomowego dzie\u0142a o autorytecie doktrynalnym \u015bw. Tomasza z Akwinu), na gruncie metafizyki zajmowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim filozofi\u0105 \u0142adu i analogii; przeciwko egzystencjalizmowi broni\u0142 esencjalizmu i rzeczywisto\u015bci uporz\u0105dkowanej pod\u0142ug zasad bytu powszechnego; poj\u0119ciem kluczowym jego koncepcji ontologicznej jest \u0142ad (orden<\/em>), jako wytw\u00f3r s\u0105du rozumnego, opartego na rozpoznaniu analogii bytowej; przedmiotem metafizyki jest wi\u0119c byt rzeczywisty jako wsp\u00f3lna esencja wielu istnie\u0144; kategoria porz\u0105dku rozwa\u017canego metod\u0105 analogiczn\u0105 jako relacja rzeczy r\u00f3\u017cnych i nier\u00f3wnych, ale zbiegaj\u0105cych si\u0119 w pewien spos\u00f3b w czym\u015b jednym i fundamentalnym, pozwala okre\u015bli\u0107 tak\u017ce \u015bw. Tomasza jako doctor ordinis<\/em>; z drugiej strony, w swojej doktrynie antropologicznej o. Ram\u00c3\u00adrez twierdzi\u0142, \u017ce osoba ludzka nie mo\u017ce by\u0107 zredukowana do swojej esencji lub natury, poniewa\u017c ka\u017cde \u201eja\u201d dodaje do niej co\u015b w\u0142asnego, jest wi\u0119c podmiotem czystym swojego aktu istnienia; od 1935 polemizowa\u0142 z J. Maritainem na gruncie jego rozumienia filozofii moralnej, zarzucaj\u0105c mu fideizm z powodu wykluczenia przeze\u0144 etyki naturalnej, niezale\u017cnej od teologii; nast\u0119pnie krytyk\u0119 t\u0119 rozszerzy\u0142 na filozofi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 francuskiego personalisty egzaltuj\u0105cego indywidualno\u015b\u0107 jako osobowo\u015b\u0107; krytyka subiektywistycznego uj\u0119cia dobra wsp\u00f3lnego w maritainizmie pozwoli\u0142a mu nast\u0119pnie sformu\u0142owa\u0107 w\u0142asn\u0105 pozytywn\u0105 filozofi\u0119 polityczn\u0105, gdzie, ontologicznie, spo\u0142ecze\u0144stwo sk\u0142ada si\u0119 z byt\u00f3w rozumnych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re nie musz\u0105 dopiero poszukiwa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa jako dobra w\u0142asnego, lecz przyjmowa\u0107 dobro wsp\u00f3lne jako cel polityczny i jurydyczny, atoli dobro wsp\u00f3lne nie jest sum\u0105 d\u00f3br indywidualnych, lecz zasad\u0105 formaln\u0105 i esencjaln\u0105 dobra respektuj\u0105cego zar\u00f3wno spo\u0142ecze\u0144stwo, jak indywidualne osoby; najwi\u0119kszym dobrem wsp\u00f3lnym spo\u0142ecze\u0144stwa jest dobro wsp\u00f3lne pa\u0144stwa, kt\u00f3re po Bogu jest najwi\u0119kszym ze wszystkich d\u00f3br ludzkich, jednocz\u0105cym, organizuj\u0105cym i wprowadzaj\u0105cym \u0142ad do wszystkich ludzkich dzia\u0142a\u0144 w celu wsp\u00f3lnego doskonalenia; narody i rz\u0105dy musz\u0105 zatem s\u0142u\u017cy\u0107 dobru wsp\u00f3lnemu, najlepsz\u0105 form\u0105 rz\u0105du jest za\u015b ta, kt\u00f3ra najlepiej strze\u017ce jedno\u015bci; konfrontowa\u0142 si\u0119 te\u017c z Jos\u00c3\u00a9 Orteg\u0105 y Gassetem oraz jego deklaratywnie katolickimi uczniami (P. La\u00c3\u00adn Entralgo, J. Mar\u00c3\u00adas, J.L. L\u00f3pez Aranguren), wykazuj\u0105c zasadniczo antychrze\u015bcija\u0144ski charakter ortegianizmu, st\u0105d te\u017c niemo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201eortegianizmu katolickiego\u201d; zosta\u0142 pochowany w Panteonie Teolog\u00f3w w Salamance, obok takich s\u0142aw dominika\u0144skich jak F. de Vitoria i D. de Soto.<\/p>\r\n

24 grudnia<\/strong> 1317 roku zmar\u0142, w wieku 92 lub 93 lat (ur. w 1224 lub 1 V 1225), Jean de Joinville<\/strong>, zw. te\u017c Sire de Joinville<\/em>, dziedziczny seneszal Szampanii, rycerz i biograf Ludwika \u015awi\u0119tego; by\u0142 synem Simona de Joinville i B\u00c3\u00a9atrice d\u2019Auxonne; starann\u0105 edukacj\u0119, w tym znajomo\u015b\u0107 \u0142aciny, otrzyma\u0142 na dworze hr. Szampanii, Tybalda (Thibaut) IV, zw. Trubadurem i Pogrobowcem; od 1241 by\u0142 wiernym towarzyszem i przyjacielem kr\u00f3la Ludwika IX; towarzyszy\u0142 mu w sz\u00f3stej wyprawie krzy\u017cowej do Egiptu (1248-1254), gdzie walczy\u0142 m.in. pod Mansur\u0105, i wraz z kr\u00f3lem dosta\u0142 si\u0119 w 1250 do niewoli u su\u0142tana, z kt\u00f3rym te\u017c si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142; to on doradzi\u0142 kr\u00f3lowi, aby po zap\u0142aceniu okupu i uwolnieniu nie wraca\u0142 od razu do Francji, lecz pozosta\u0142 jeszcze w Ziemi \u015awi\u0119tej, aby rozbudowa\u0107 fortyfikacje w Akce i Jaffie; w 1254 powr\u00f3ci\u0142 wraz z kr\u00f3lem do Francji i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z dworem kr\u00f3lewskim; prze\u017cy\u0142 swojego umi\u0142owanego w\u0142adc\u0119 o prawie 50 lat, po\u015bwi\u0119caj\u0105c reszt\u0119 \u017cycia na starania o kanonizacj\u0119 tego monarchy, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a w 1297, oraz na spisanie jego \u017cywota i czyn\u00f3w, czego podj\u0105\u0142 si\u0119 na pro\u015bb\u0119 Joanny I Nawaryjskiej w 1299, uko\u0144czy\u0142 za\u015b w 1309, dedykuj\u0105c swoje dzie\u0142o synowi Joanny – Ludwikowi K\u0142\u00f3tnikowi, kr\u00f3lowi Nawarry i hr. Szampanii, a p\u00f3\u017aniejszemu kr\u00f3lowi Francji Ludwikowi X; nie zosta\u0142o jednak ono wydane za jego \u017cycia, a r\u0119kopis oryginalny zagin\u0105\u0142; zachowa\u0142a si\u0119 jedynie starannie zdobiona kopia z ok. 1330-1340, kt\u00f3ra te\u017c zosta\u0142a zapomniana i odkryta dopiero w 1746, kiedy wojska francuskie zdoby\u0142y Bruksel\u0119, gdzie by\u0142a przechowywana; przek\u0142ad polski (Czyny Ludwika \u015awi\u0119tego, kr\u00f3la Francji<\/em>) ukaza\u0142 si\u0119 w 2002 roku.<\/p>\r\n

25 grudnia<\/strong> 1717 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Cesenie (Emilia-Romania) Giovanni Angelo hr. (conte<\/em>) Braschi, od 1775 roku 250. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego Pius VI<\/strong> [Pius Sextus<\/em>]; pochodzi\u0142 z rodziny arystokratycznej, ale zubo\u017ca\u0142ej, by\u0142 najstarszym z o\u015bmiorga dzieci; w kolegium jezuickim w Cesenie obroni\u0142, maj\u0105c zaledwie 17 lat, doktorat utroque iure<\/em> (obojga praw – kanonicznego i cywilnego); nast\u0119pnie studiowa\u0142 na uniwersytecie w Ferrarze; zosta\u0142 sekretarzem kard. Tommasa Ruffo, a w 1753 – sekretarzem osobistym papie\u017ca Benedykta XIV (kt\u00f3ry nada\u0142 mu godno\u015b\u0107 kanonika Bazyliki Watyka\u0144skiej), lecz wci\u0105\u017c nie zamierza\u0142 wst\u0105pi\u0107 do stanu duchownego; dopiero po uzyskaniu zgody od swojej narzeczonej (kt\u00f3ra nast\u0119pnie zosta\u0142a zakonnic\u0105) przyj\u0105\u0142 (w 1758) \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie i zosta\u0142 pra\u0142atem papieskim; za pontyfikatu (1758-1769) Klemensa XIII pe\u0142ni\u0142 wiele urz\u0119d\u00f3w kurialnych, a Klemens XIV obdarowa\u0142 go 26 kwietnia 1773 godno\u015bci\u0105 kardyna\u0142a prezbitera; po \u015bmierci tego\u017c papie\u017ca (22 wrze\u015bnia 1774), po d\u0142ugim i burzliwym (z racji kontrowersji co do zasadno\u015bci dokonanej 21 czerwca 1773 kasaty zakonu jezuit\u00f3w) konklawe, zosta\u0142 15 lutego 1775 wybrany na papie\u017ca; imi\u0119 wybra\u0142 na cze\u015b\u0107 \u015bw. Piusa V; sakr\u0119 biskupi\u0105 przyj\u0105\u0142 22 lutego 1775 i tego\u017c dnia zosta\u0142 ukoronowany; podczas swojego d\u0142ugiego, lecz trudnego pontyfikatu musia\u0142 zmaga\u0107 si\u0119 z wieloma problemami wynikaj\u0105cymi z szerz\u0105cych si\u0119 w Europie, a nawet popieranych przez niekt\u00f3rych (\u201eo\u015bwieconych\u201d) w\u0142adc\u00f3w, sekularyzmu i ateizmu, a tak\u017ce z krn\u0105brno\u015bci\u0105 niekt\u00f3rych lokalnych episkopat\u00f3w; w szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy\u0142o to Austrii, gdzie do etatyzacji Ko\u015bcio\u0142a (tzw. j\u00f3zefinizm) d\u0105\u017cy\u0142 cesarz (formalnie rzymsko-niemiecki) J\u00f3zef II – aby uzyska\u0107 porozumienie z cesarzem, papie\u017c pojecha\u0142 nawet (1782) do Wiednia, kt\u00f3ra to podr\u00f3\u017c by\u0142a ewenementem w tej epoce, lecz okaza\u0142a si\u0119 bezowocna, oraz Rzeszy, gdzie (mimo pot\u0119pienia jeszcze przez Klemensa XIII) szerzy\u0142 si\u0119 neokoncyliarystyczny febronianizm, czyli doktryna wy\u017cszo\u015bci episkopat\u00f3w nad papie\u017cem; problem\u00f3w przysparza\u0142 tak\u017ce rz\u0105dzony przez Burbon\u00f3w Neapol, domagaj\u0105cy si\u0119 zniesienia obowi\u0105zku sk\u0142adania ho\u0142du feudalnego, a zw\u0142aszcza Toskania, gdzie panowa\u0142 brat cesarza – wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Piotr Leopold Habsburg (p\u00f3\u017aniejszy cesarz Leopold II), za kt\u00f3rego przyzwoleniem odby\u0142 si\u0119 pod przewodnictwem kryptojansenistycznego bpa Ricciego w 1786 nielegalny tzw. synod w Pistoi, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 artyku\u0142y gallika\u0144skie i wyj\u0105\u0142 biskup\u00f3w spod w\u0142adzy papie\u017ca; zmusi\u0142o to Piusa VI do napisania (acz wydanej dopiero sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, aby nie zadra\u017cnia\u0107 stosunk\u00f3w z cesarzem Leopoldem, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1792) konstytucji Auctorem fidei<\/em>, pot\u0119piaj\u0105cej 85 tez synodu dotycz\u0105cych eklezjologii, sakramentologii i liturgiki (ma ona rang\u0119 dogmatycznej nieomylno\u015bci); w swojej dzia\u0142alno\u015bci papie\u017c m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 jedynie na wierno\u015b\u0107 katolickich dwor\u00f3w Francji, Hiszpanii i Portugalii; wobec sytuacji w Polsce Pius VI zachowywa\u0142 stanowisko zmienne: uzna\u0142 i pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 w 1791 konstytucj\u0119 majow\u0105, ale rok p\u00f3\u017aniej popar\u0142 konfederacj\u0119 targowick\u0105, w 1794 pot\u0119pi\u0142 insurekcj\u0119 ko\u015bciuszkowsk\u0105, po trzecim rozbiorze zlikwidowa\u0142 za\u015b nuncjatur\u0119 warszawsk\u0105, uznaj\u0105c tym de facto<\/em> likwidacj\u0119 Rzeczypospolitej, a w brewe skierowanym 16 grudnia 1795 do nowego prymasa Polski i Litwy, abpa gnie\u017anie\u0144skiego Ignacego Krasickiego, nakazywa\u0142 wpajanie narodowi obowi\u0105zku \u201ewierno\u015bci, pos\u0142usze\u0144stwa i mi\u0142o\u015bci\u201d nowym \u201epanom i w\u0142adcom\u201d; najbardziej dramatyczny charakter mia\u0142a konfrontacja Piusa VI – pierwszego papie\u017ca epoki rewolucji – ze zrewolucjonizowan\u0105 Francj\u0105; pot\u0119pi\u0142 laicko-maso\u0144sk\u0105 Deklaracj\u0119 Praw Cz\u0142owieka i Obywatela z 26 lipca 1789, a uchwalenie przez Zgromadzenie Narodowe de facto <\/em>schizmatyckiej tzw. Konstytucji cywilnej kleru z 12 lipca 1790 zmusi\u0142o go zar\u00f3wno do jej pot\u0119pienia, jak i zakazania pod gro\u017ab\u0105 suspensy duchownym francuskim sk\u0142adania na ni\u0105 przysi\u0119gi, a tak\u017ce do uznania \u015bwi\u0119ce\u0144 \u201ebiskup\u00f3w konstytucyjnych\u201d za \u015bwi\u0119tokradcze; nast\u0119pstwem tego by\u0142o zerwanie przez re\u017cim rewolucyjny stosunk\u00f3w dyplomatycznych ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 oraz zab\u00f3r eksklaw papieskich w Awinionie i Venaissin; po krwawych prze\u015bladowaniach Ko\u015bcio\u0142a we Francji, kt\u00f3rych kulminacja nast\u0105pi\u0142a w latach 1792-1793 (rozstrzelanie 3 biskup\u00f3w i 300 ksi\u0119\u017cy, wygnanie 40 000 duchownych), faktycznej delegalizacji katolicyzmu, a wreszcie \u015bwi\u0119tokradczym mordzie na kr\u00f3lu Ludwiku XVI, Pius VI wyda\u0142 17 czerwca 1793 alokucj\u0119 konsystorialn\u0105, w kt\u00f3rej nie tylko pot\u0119pi\u0142 kr\u00f3lob\u00f3jstwo, ale dobitnie uzna\u0142 monarchi\u0119 za \u201enajlepszy z rz\u0105d\u00f3w\u201d, republik\u0119 za\u015b za ustr\u00f3j, kt\u00f3ry \u201eprzekaza\u0142 suwerenno\u015b\u0107 ludowi, kt\u00f3ry nie kieruje si\u0119 ani rozumem, ani rad\u0105, co do \u017cadnej rzeczy nie formu\u0142uje sprawiedliwego pogl\u0105du, ma\u0142o na co patrzy przez pryzmat prawdy, oceniaj\u0105c wszystko wedle swojej opinii; jest zawsze niestabilny, \u0142atwo go zmyli\u0107 i wci\u0105gn\u0105\u0107 w skrajno\u015bci, niewdzi\u0119czny, arogancki, krwawy; bawi si\u0119 rzeziami i rozlewem krwi ludzkiej i cieszy go ogl\u0105danie trwogi ludzkiej poprzedzaj\u0105cej \u015bmier\u0107 i dlatego kocha\u0142 niegdy\u015b pojedynki gladiator\u00f3w w staro\u017cytnych amfiteatrach\u201d; papie\u017c wskaza\u0142 imiennie Woltera jako intelektualnego winowajc\u0119 rewolucji, Ludwika XVI za\u015b uzna\u0142 za m\u0119czennika za wiar\u0119, kt\u00f3ry musia\u0142 umrze\u0107, gdy\u017c nie godzi\u0142 si\u0119 z zasad\u0105, \u017ce \u201eka\u017cdy mo\u017ce wyznawa\u0107 tak\u0105 religi\u0119, jak\u0105 chce, tak jakby wszystkie religie r\u00f3wno prowadzi\u0142y do zbawienia, poza jedn\u0105 religi\u0105 katolick\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a zakazana\u201d; wyrazi\u0142 jednak stanowcze przekonanie, \u017ce kr\u00f3l \u201eszcz\u0119\u015bliwie zamieni\u0142 zawsze kruch\u0105 koron\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 i kwiaty lilii, kt\u00f3re niegdy\u015b na niej b\u0142yszcza\u0142y, na inny diadem nie do skruszenia, kt\u00f3ry anio\u0142owie umie\u015bcili na nie\u015bmiertelnych kwiatach lilii\u201d; zapowiedzia\u0142, \u017ce Ludwik XVI formalnie zostanie uznany przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 w stosownym czasie (co jednak, jak dot\u0105d, nie nast\u0105pi\u0142o); kontrrewolucyjna postawa Piusa VI spotka\u0142a si\u0119 z odwetem rewolucyjnego naje\u017ad\u017acy W\u0142och, Napoleona Bonapartego, kt\u00f3ry w 1796 najecha\u0142 tak\u017ce po raz pierwszy Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne, zmuszaj\u0105c papie\u017ca do zrzeczenia si\u0119 na rzecz Francji Awinionu i Venaissin, zap\u0142acenia milionowego okupu oraz wydania wielu cennych dzie\u0142 sztuki i r\u0119kopis\u00f3w; po ponownym naje\u017adzie w 1798 (udzia\u0142em w nim splamili si\u0119 r\u00f3wnie\u017c legioni\u015bci polscy) papie\u017c zosta\u0142 zdetronizowany, a na miejsce Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego Bonaparte utworzy\u0142 15 lutego 1798 tzw. Republik\u0119 Rzymsk\u0105; uwi\u0119ziony papie\u017c zosta\u0142 wywieziony, najpierw do Sieny, nast\u0119pnie do Florencji, a wreszcie – ju\u017c ci\u0119\u017cko chory i cz\u0119\u015bciowo sparali\u017cowany – przetransportowany przez prze\u0142\u0119cz Montgen\u00c3\u00a8ve i osadzony (30 kwietnia 1799) na terenie b. klasztoru w Brian\u00c3\u00a7on w Prowansji; pod koniec maja, gdy rosyjski gen. Suworow zaj\u0105\u0142 Turyn, w obawie przed odbiciem papie\u017ca ewakuowano go do cytadeli w Valence w Owernii, gdzie zmar\u0142 29 sierpnia 1799; nast\u0119puj\u0105ce po tym d\u0142ugie (do marca 1800) interregnum<\/em> na urz\u0119dzie papieskim oraz nieprawdopodobie\u0144stwo odbycia konklawe w Rzymie sprawi\u0142y, \u017ce w Europie zapanowa\u0142o prze\u015bwiadczenie, \u017ce instytucja papiestwa znikn\u0119\u0142a bezpowrotnie, a Pius VI by\u0142 ostatnim w dziejach papie\u017cem.<\/p>\r\n

30 grudnia<\/strong> 1992 roku zmar\u0142 w Lyonie, w wieku 81 lat (ur. 17 XI 1911), Jean Vaqui\u00c3\u00a9<\/strong>, pisarz i apologeta katolicki, tradycjonalista oraz rojalista prowidencjalistyczny; pochodzi\u0142 z Bordeaux, by\u0142 uczniem i przyjacielem L\u00c3\u00a9ona wicehr. de Montaigne\u2019a de Poncins (1897-1975), kontynuuj\u0105cym jego badania nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 towarzystw tajnych, judeomasonerii, rewolucji i gnozy oraz infiltracji przez nie Ko\u015bcio\u0142a; inspirowa\u0142 si\u0119 te\u017c Syllabusem<\/em> b\u0142. Piusa IX oraz dorobkiem \u201eRevue internationale des soci\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9s secr\u00c3\u00a8tes\u201d Mgr. Ernesta Jouina (1844-1932), a tak\u017ce apokaliptycznym prowidencjalizmem Andr\u00c3\u00a9 Le Sage\u2019a markiza de La Franquerie (1901-1992), wieszcz\u0105cego nadej\u015bcie u ko\u0144ca czas\u00f3w \u201eWielkiego Monarchy\u201d (Grand Monarque<\/em>) z rodu Kapetyng\u00f3w, kt\u00f3ry przywr\u00f3ci pok\u00f3j w \u015bwiecie rozdzieranym konfliktami, odbuduje chwa\u0142\u0119 prze\u015bladowanego Ko\u015bcio\u0142a i ustanowi monarchi\u0119 katolick\u0105, kt\u00f3ra zjednoczy chrze\u015bcija\u0144stwo i \u015bwiat; tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej z powodu szalej\u0105cej \u201eczystki\u201d (\u00c3\u00a9puration<\/em>) publikowa\u0142 pod pseudonimem Jean Gonthier<\/em>; regularnie publikowa\u0142 w wydawanych przez \u00c3\u2030ditions de Chir\u00c3\u00a9 \u201eCahiers Augustin Barruel\u201d (p\u00f3\u017aniej \u201eLecture et Tradiction\u201d); obro\u0144ca rzymskiej tradycji liturgicznej (opracowa\u0142 i wyda\u0142 wyb\u00f3r tekst\u00f3w Dom Gu\u00c3\u00a9rangera z przedmow\u0105 Dom G\u00c3\u00a9rarda Calveta), zwi\u0105zany z Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015aw. Piusa X (FSSPX) abpa Marcela Lefebvre\u2019a; by\u0142 znany zw\u0142aszcza jako autor manifestu strategii kontrrewolucyjnej pt. La Bataille<\/em> pr\u00c3\u00a9liminaire<\/em>, opublikowanego w 1989 roku w 126. numerze \u201eLecture et Tradition\u201d; corocznie, w rocznic\u0119 jego \u015bmierci, dominikanie z Avrill\u00c3\u00a9 (Fraternit\u00c3\u00a9 Saint-Dominique), zwi\u0105zani z Union sacerdotale Marcel-Lefebvre (USML; b. cz\u0142onkowie lub przyjaciele FSSPX, nieakceptuj\u0105cy linii bpa Bernarda Fellaya i zwi\u0105zani z bpem Richardem Williamsonem), organizuj\u0105 ku jego czci Dni Jeana Vaqui\u00c3\u00a9.<\/p>\r\n

31 grudnia<\/strong> 1842 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Madrycie Ram\u00f3n Nocedal <\/strong>y Romea, integrystyczny polityk, dziennikarz, publicysta, dramaturg i powie\u015bciopisarz katolicki; pochodzi\u0142 z liberalnej rodziny \u201enowej bur\u017cuazji\u201d, b\u0119d\u0105cej beneficjentk\u0105 \u201edezamortyzacji\u201d d\u00f3br ko\u015bcielnych za rz\u0105d\u00f3w \u201emarrana\u201d Mendiz\u00e1bala: dziadek Ram\u00f3na, Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Nocedal, ob\u0142owi\u0142 si\u0119 na wyprzeda\u017cy w Ciudad Real oraz w samym Madrycie, staj\u0105c si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych posiadaczy grunt\u00f3w w stolicy; ojcem Ram\u00f3na by\u0142 C\u00e1ndido Nocedal (1821-1885), r\u00f3wnie\u017c polityk i pisarz, kt\u00f3ry zaczyna\u0142 jako progresista, nast\u0119pnie by\u0142 umiarkowanym (moderado<\/em>) konserwatyst\u0105, w latach 50. politycznym liderem ultramonta\u0144skiej, inspiruj\u0105cej si\u0119 my\u015bl\u0105 J. Donoso Cort\u00c3\u00a9sa, grupy neocat\u00f3licos<\/em>, a wreszcie, po akcesie do karlizmu (oficjalnie 6 kwietnia 1871) – zosta\u0142 w 1879 delegatem Karola VII i szefem Wsp\u00f3lnoty Katolicko-Monarchistycznej; po uko\u0144czeniu (1864) z wyr\u00f3\u017cnieniem studi\u00f3w prawniczych (prawo cywilne i kanoniczne) Ram\u00f3n zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tworzenie katolickiego stowarzyszenia kulturalnego Harmonia [La Armon\u00c3\u00ada] oraz za\u0142o\u017cy\u0142 bojowy tygodnik \u201eLa Cruzada\u201d, promuj\u0105cy katolick\u0105 ortodoksj\u0119 jako kr\u0119gos\u0142up nauczania publicznego; w 1867, wraz ze swoim ojcem i z kuzynem Donosa – Gabinem Tejado (1819-1891), za\u0142o\u017cy\u0142 gazet\u0119 \u201eLa Constancia\u201d [\u201eNiez\u0142omno\u015b\u0107\u201d], b\u0119d\u0105c\u0105 ostatni\u0105 pr\u00f3b\u0105 ratowania monarchii \u00bbIzabeli II\u00ab przez zwi\u0105zanie jej z programem kontrrewolucji katolickiej: zarzuca\u0142 w\u00f3wczas karlistom, \u017ce parali\u017cuj\u0105c ten pomys\u0142, pozostawili Izabel\u0119 na \u0142asce libera\u0142\u00f3w; po rewolucji sierpniowej 1868 i upadku monarchii izabelickiej gazeta zosta\u0142a zamkni\u0119ta, a lokal redakcji spl\u0105drowany; w okresie tzw. Sze\u015bciolecia Demokratycznego (Sexenio Democr\u00e1tico<\/em>) 1868-1874 rozwija\u0142 wraz z ojcem o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105, jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Stowarzyszenia Katolickiego, deputowany (1870-1871) do Kortez\u00f3w z ramienia koalicji \u201eneokatolik\u00f3w\u201d z karlistami oraz autor sztuk o satyrycznej, antydemokratycznej wymowie, wystawianych przez teatry madryckie (nazajutrz po premierze jego sztuki La Carma\u00c3\u00b1ola<\/em> w 1870, podczas kt\u00f3rej dosz\u0142o do b\u00f3jki pomi\u0119dzy widzami, gubernator Madrytu zakaza\u0142 jej grania); otwarcie kwestionowa\u0142 legalno\u015b\u0107 wybranego przez parlament kr\u00f3la-przyb\u0142\u0119d\u0119 \u00bbAmadeusza I\u00ab Sabaudzkiego; na pocz\u0105tku 1872 zredagowa\u0142 manifest Wsp\u00f3lnoty Katolicko-Monarchistycznej, kt\u00f3ry interpretowano jako wezwanie do powstania, aczkolwiek zasadniczo i on, i jego ojciec byli zwolennikami ustanowienia panowania Karola VII \u015brodkami legalnymi i wierzyli w tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107; z tego powodu obaj byli poddani, raczej niemrawemu, post\u0119powaniu s\u0105dowemu; jego, po\u015blubiona w 1873, \u017cona – pochodz\u0105ca z zamo\u017cnej rodziny prawnik\u00f3w i ziemian Amalia Mayo (1855-1922) – wywiera\u0142a pono\u0107 wielki wp\u0142yw na jego polityczn\u0105 nieust\u0119pliwo\u015b\u0107, a ich zwi\u0105zek opisywany jest jako stan najczulszego zakochania (enamorad\u00c3\u00adsimo<\/em>); 19 marca 1875 obaj Nocedalowie, ojciec i syn, za\u0142o\u017cyli dziennik \u201eEl Siglo Futuro\u201d [\u201ePrzysz\u0142y Wiek\u201d] broni\u0105cy pozycji Syllabusa<\/em> b\u0142. Piusa IX przeciwko \u201eb\u0142\u0119dom nowoczesno\u015bci\u201d; chocia\u017c pismo, wychodz\u0105c w Madrycie, nie mog\u0142o wprost wyrazi\u0107 poparcia dla Karola VII w tocz\u0105cej si\u0119 wojnie, i tak by\u0142o postrzegane jako karlistowskie, a obaj Nocedalowie zostali ekspulsowani z kraju, b\u0142\u0105kaj\u0105c si\u0119 odt\u0105d po Portugalii i Francji, a\u017c do odwo\u0142ania ich wygnania pod koniec 1876; w tym samym roku dziennik zorganizowa\u0142 pot\u0119\u017cn\u0105, licz\u0105c\u0105 3000 uczestnik\u00f3w, pielgrzymk\u0119 do Rzymu, aby zamanifestowa\u0107 poparcie dla papie\u017ca; w obliczu kl\u0119ski militarnej karlizmu Nocedal proponowa\u0142 strategi\u0119 ca\u0142kowitego powstrzymywania si\u0119 (immovilismo<\/em> lub retraimiento<\/em>) od udzia\u0142u w oficjalnym \u017cyciu politycznym, a prowadzenia wy\u0142\u0105cznie akcji propagandowej w prasie i ruchach katolickich, przeciwko czemu opowiada\u0142a si\u0119 \u201efrakcja arystokratyczna\u201d w karlizmie, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 XVII markiz de Cerralbo (Enrique de Aguilera y Gamboa; 1845-1922), pragn\u0105ca utworzenia partii uprawiaj\u0105cej polityk\u0119 tradycjonalistyczn\u0105 w granicach mo\u017cliwo\u015bci (posibilismo<\/em>, aperturismo<\/em>); pierwszy otwarty konflikt wybuch\u0142 w 1881, kiedy to \u201eEl Siglo Futuro\u201d wszed\u0142 w polemik\u0119 z g\u0142\u00f3wnym organem karlizmu, czyli \u201eLa Fe\u201d [\u201eWiara\u201d], kontynuuj\u0105cym tradycj\u0119 pierwszego karlistowskiego i stricte <\/em>legitymistycznego dziennika w latach 40. – \u201eLa Esperanza\u201d [\u201eNadzieja\u201d], popieraj\u0105cym ide\u0119 utworzenia ponadpartyjnej Unii Katolickiej, maj\u0105cej prowadzi\u0107 polityk\u0119 \u201eposybilistyczn\u0105\u201d wewn\u0105trz re\u017cimu konstytucyjnego; Nocedalowie zyskali w tym poparcie Karola VII, kt\u00f3ry zdezawuowa\u0142 \u201eLa Fe\u201d, przypominaj\u0105c jego redaktorom, i\u017c to on jest jedynym szefem polityki tradycjonalistycznej (aczkolwiek rok p\u00f3\u017aniej przywr\u00f3ci\u0142 ich do \u0142ask); paradoksalnie – w \u015bwietle p\u00f3\u017aniejszych dzia\u0142a\u0144 R. Nocedala – w tym momencie Nocedalowie byli wierniejsi kr\u00f3lowi prawowitemu ni\u017c \u201eklasyczni\u201d legitymi\u015bci; pozycje te uleg\u0142y odwr\u00f3ceniu po \u015bmierci Nocedala-ojca (1885), kiedy Nocedal-syn przej\u0105\u0142 kierownictwo \u201eEl Siglo Futuro\u201d i doszed\u0142 do przekonania, \u017ce wobec braku mo\u017cliwo\u015bci (po trzech przegranych wojnach) restaurowania monarchii prawowitej nale\u017cy oddzieli\u0107 spraw\u0119 katolick\u0105 od sprawy dynastycznej i skoncentrowa\u0107 si\u0119 na tej pierwszej; pewn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 zapewne r\u00f3wnie\u017c zaw\u00f3d osobisty, i\u017c po \u015bmierci C\u00e1ndida Karol VII nie powierzy\u0142 funkcji szefa-delegata Wsp\u00f3lnoty karlistowskiej Ram\u00f3nowi, na co ten liczy\u0142, tylko powierzy\u0142 j\u0105 tymczasowo pisarzowi Franciscowi Navarro Villosladzie (1818-1895); te przero\u015bni\u0119te ambicje osobiste Nocedala podkre\u015blali legitymi\u015bci, nazywaj\u0105c go w swojej propagandzie \u201eRajmundem I, Papie\u017cem Kr\u00f3lem Wszech\u015bwiata\u201d (Ram\u00f3n I Pontifice Rey del Universo<\/em>); a\u017ceby usprawiedliwi\u0107 swoje odst\u0119pstwo od sprawy dynastycznej, Nocedal odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do starego karlistowskiego rozr\u00f3\u017cnienia pomi\u0119dzy dwoma aspektami prawowito\u015bci, twierdz\u0105c, \u017ce Karol VII ma wprawdzie prawowito\u015b\u0107 pochodzenia (legitimidad de origen<\/em>), ale utraci\u0142 prawowito\u015b\u0107 wykonywania (legitimidad de ejercicio<\/em>), poniewa\u017c w manife\u015bcie zredagowanym przez ideologicznego \u201emiesza\u0144ca\u201d (mestizo<\/em>) Valent\u00c3\u00adna G\u00f3meza (1843-1907) zgodzi\u0142 si\u0119 na tolerancj\u0119 religijn\u0105, a zatem popad\u0142 w liberalizm; \u201enocedali\u015bci\u201d przypomnieli sobie tak\u017ce poniewczasie, \u017ce w trakcie III wojny karlistowskiej Karol VII nie przywr\u00f3ci\u0142 na terenach przez siebie odzyskanych Inkwizycji; Nocedal doda\u0142 do tego r\u00f3wnie\u017c zarzut prosocjalistycznych sk\u0142onno\u015bci kr\u00f3la; karli\u015bci odparowywali te oskar\u017cenia, twierdz\u0105c, \u017ce wizja Nocedala oznacza sprowadzenie tradycjonalizmu wy\u0142\u0105cznie do akcji apostolskiej, rozrywaj\u0105ce jej niepowtarzalny splot ze spraw\u0105 monarchii tradycyjnej i obrony fueros<\/em>; obie strony zreszt\u0105 oskar\u017ca\u0142y si\u0119 wzajemnie o bycie zinfiltrowanymi i manipulowanymi przez masoneri\u0119; popieraj\u0105cy Nocedala ksi\u0119\u017ca opowiadali wiernym, \u017ce Karol VII sta\u0142 si\u0119 libera\u0142em, karli\u015bci za\u015b m\u00f3wili, \u017ce Nocedal zdradzi\u0142 kr\u00f3la; do otwartego zerwania dosz\u0142o podczas zorganizowanej przez \u201eEl Siglo Futuro\u201d Manifestaci\u00f3n de la Prensa Tradicionalista. Dios, Patria, Rey<\/em> 9 lutego 1888 w Burgos; \u201enocedali\u015bci\u201d zadeklarowali wprawdzie, \u017ce nadal broni\u0105 monarchii, ale ju\u017c bez precyzowania jakiej i z jakim kr\u00f3lem, akcent po\u0142o\u017cyli za\u015b na obron\u0119 \u201eprawdy katolickiej, pe\u0142nej i czystej\u201d; by\u0142 to w istocie hiszpa\u0144ski wariant \u201eadynastycznej\u201d polityki ultramonta\u0144skiej Louisa Veuillota (1813-1883) i \u201eL\u2019Univers\u201d we Francji; ubytek liczbowy wskutek roz\u0142amu w szeregach karlist\u00f3w by\u0142 niewielki, jednak Nocedala popar\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 (24) dziennik\u00f3w tradycjonalistycznych, tote\u017c zanim karli\u015bci odbudowali swoj\u0105 pras\u0119 i zanim pojawi\u0142 si\u0119 znakomity orator i pisarz Juan V\u00e1zquez de Mella (1861-1928), kt\u00f3ry na nowo zdefiniowa\u0142 doktryn\u0119 karlistowsk\u0105, panowa\u0142o przekonanie, \u017ce karlizm jest definitywnie sko\u0144czony; Nocedal swoich zwolennik\u00f3w zorganizowa\u0142 w Parti\u0119 Tradycjonalistyczn\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c na pocz\u0105tku 1889 zmieni\u0142a nazw\u0119 na Hiszpa\u0144ska Partia Integrystyczna (Partido Integrista Espa\u00c3\u00b1ol), a w sierpniu tego\u017c roku na Partia Katolicko-Narodowa (Partido Cat\u00f3lico Nacional), jednak potocznie i tak nocedalist\u00f3w nazywano integrystami; chocia\u017c sam Nocedal do ko\u0144ca \u017cycia uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za zagorza\u0142ego monarchist\u0119, a monarchia pozostawa\u0142a teoretycznie wa\u017cnym punktem odniesienia dla integryst\u00f3w, to w praktyce ich program ewoluowa\u0142 w stron\u0119 \u201emonarchii bez kr\u00f3la\u201d; z lektury encyklik Leona XIII wysuwano wniosek o \u201eakcydentalizmie\u201d (przypadkowo\u015bci) form rz\u0105du, mniej istotnych ni\u017c \u201eSpo\u0142eczne Kr\u00f3lestwo Jezusa Chrystusa\u201d; w prasie integrystycznej pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce artyku\u0142y pochwalne wobec \u201erepubliki katolickiej\u201d, na wz\u00f3r Ekwadoru za prezydentury Gabriela Garc\u00c3\u00adi Moreno (1821-1875); teoretycznie te\u017c integry\u015bci wypowiadali si\u0119 przeciwko polityce partyjnej (cho\u0107 sami byli zorganizowani jako partia) i parlamentaryzmowi, wysuwaj\u0105c koncepcj\u0119 \u201edemokracji organicznej\u201d, tj. opartej na wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych ze sob\u0105 cia\u0142ach spo\u0142ecznych (podchwycon\u0105 p\u00f3\u017aniej przez frankizm); do ko\u0144ca XIX wieku integry\u015bci praktycznie traktowali karlist\u00f3w jako wrog\u00f3w wi\u0119kszych ni\u017c libera\u0142owie (dochodzi\u0142o tak\u017ce do akt\u00f3w przemocy), staraj\u0105c si\u0119 przede wszystkim upokorzy\u0107 ich na polu walki wyborczej; nie odnie\u015bli jednak wielkich sukces\u00f3w, gdy\u017c w 1891 zdobyli tylko dwa mandaty do Kortez\u00f3w, podczas gdy karli\u015bci pi\u0119\u0107 (Nocedal szczyci\u0142 si\u0119 jedynie tym, \u017ce osobi\u015bcie odebra\u0142 karlistom mandat w ich bastionie – Azpeitii w baskijskiej prowincji Guip\u00c3\u00bazcoa, powtarzaj\u0105c sukces w 1893), jednak w 1896 integry\u015bci nie zdobyli ani jednego mandatu; od pocz\u0105tku XX wieku relacje obu od\u0142am\u00f3w uleg\u0142y poprawie, a niekiedy nawet wystawiali oni wsp\u00f3lnych kandydat\u00f3w (z takiej koalicji sam Nocedal wszed\u0142 jeszcze do Kortez\u00f3w w 1903 i 1905); Nocedal zawi\u00f3d\u0142 si\u0119 te\u017c na Episkopacie, kt\u00f3ry nigdy nie popar\u0142 jego partii oficjalnie, staraj\u0105c si\u0119 zachowa\u0107 poprawne stosunki z rz\u0105dem; popierali go jedynie jezuici, kt\u00f3rzy jednak te\u017c odst\u0105pili od niego, kiedy po wydaniu przez \u015bw. Piusa X encykliki Inter Catolicos Hispaniae<\/em> (1906) nuncjusz Rinaldini obwini\u0142 Nocedala za kl\u0119sk\u0119 wyborcz\u0105 wielkiej koalicji katolickiej; Nocedal te\u017c mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojej pora\u017cki i jego ostatni\u0105 inicjatyw\u0105 polityczn\u0105 by\u0142o zawarcie Sojuszu Katolicko-Antyliberalnego z V\u00e1zquezem de Mell\u0105, kt\u00f3rej kl\u0119ski jednak nie do\u017cy\u0142, umieraj\u0105c w 1907 na dusznic\u0119 bolesn\u0105; spowodowany przez niego roz\u0142am w ruchu tradycjonalistycznym okaza\u0142 si\u0119 najd\u0142u\u017cszy w historii, gdy\u017c dopiero w 1932 andaluzyjski integrysta Manuel Fal Conde (1894-1975) po\u0142\u0105czy\u0142 parti\u0119 z karlistami w jednej Comuni\u00f3n Tradicionalista, od 1935 stoj\u0105c te\u017c na jej czele przez nast\u0119pne 20 lat.<\/p>\r\n

31 grudnia<\/strong> 1917 roku zmar\u0142 w Krakowie, w wieku 80 lat (ur. 7 XI 1837), Stanis\u0142aw <\/strong>Kostka hr. Tarnowski <\/strong>h. Leliwa, pseud. Edward Rembowski<\/em>, \u015awiatowid<\/em>, historyk literatury, krytyk literacki, pisarz polityczny i polityk konserwatywny; pochodzi\u0142 z ma\u0142opolskiego rodu magnackiego, nosz\u0105cego od 1547 dziedziczny tytu\u0142 hrabi\u00f3w \u015aw. Cesarstwa Rzymskiego, nadany hetmanowi Janowi Amorowi Tarnowskiemu przez cesarza Karola V Habsburga; syn Jana Bogdana i Gabrieli z Ma\u0142achowskich, brat Jana Dzier\u017cys\u0142awa (1835-1894), p\u00f3\u017aniejszego marsza\u0142ka galicyjskiego Sejmu Krajowego, i Juliusza (1840-1863), poleg\u0142ego w powstaniu styczniowym; po uko\u0144czeniu (1854) gimnazjum \u015bw. Anny w Krakowie studiowa\u0142 prawo (1855-1858) i filologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, uzupe\u0142niaj\u0105c studia filologiczne w Wiedniu (1861); zwi\u0105zawszy si\u0119 z emigracyjnym Hotelem Lambert ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich, zosta\u0142 galicyjskim korespondentem jego Biura Politycznego, a podczas pobytu w Pary\u017cu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z Julianem Klaczk\u0105 (1825-1906) i Walerianem Kalink\u0105 (1826-1886); jako cz\u0142onek Komitetu Narodowego, b\u0119d\u0105cego galicyjsk\u0105 ekspozytur\u0105 \u201eBia\u0142ych\u201d, przyst\u0105pi\u0142 wraz z nimi do powstania styczniowego wiosn\u0105 1863, organizuj\u0105c m.in. oddzia\u0142 powsta\u0144czy pod dow\u00f3dztwem gen. Zygmunta Jordana (1824-1866), kt\u00f3rego adiutantem zosta\u0142 jego brat Juliusz (poleg\u0142y 20 czerwca 1863 pod Komorowem); za t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142 wi\u0119ziony przez prawie dwa lata przez w\u0142adze austriackie w twierdzy w O\u0142omu\u0144cu z oskar\u017cenia o zdrad\u0119 stanu; odpokutowawszy w ten spos\u00f3b grzechy polityki romantycznej, po u\u0142askawieniu (1866) dokona\u0142 reorientacji w kierunku polityki realistycznej, mo\u017cliwej dzi\u0119ki nadaniu Galicji autonomii; wraz z dokonuj\u0105cymi podobnego przewarto\u015bciowania m\u0142odymi konserwatystami – J\u00f3zefem Szujskim (1835-1883), Stanis\u0142awem Ko\u017amianem (1836-1922) i Ludwikiem hr. Wodzickim (1834-1894) – za\u0142o\u017cy\u0142 miesi\u0119cznik \u201ePrzegl\u0105d Polski\u201d, w kt\u00f3rym w latach 1868-1869 wsp\u00f3lnie opublikowali pod pseudonimami cykl 20 list\u00f3w pisanych przez fikcyjne postaci i z fikcyjnych, lecz \u0142atwo identyfikowanych miejsc (Chaopolis – Wiede\u0144, Tygrys\u00f3w – Lw\u00f3w, Gawronowo – Krak\u00f3w), sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na satyryczny pamflet na egzaltowan\u0105 patriotyczn\u0105 \u201etromtadracj\u0119\u201d i szkodliw\u0105 ide\u0119 \u201enieprzerwalno\u015bci powstania\u201d, opublikowany jako ksi\u0105\u017cka pt. Teka Sta\u0144czyka<\/em> w 1870; bezkompromisowo ostry i szyderczy ton tych tekst\u00f3w (w czym g\u0142\u00f3wna zas\u0142uga Tarnowskiego), utrzymany w poetyce \u201em\u0105drego b\u0142aze\u0144stwa\u201d – o proweniencji erazmia\u0144skiej i renesansowej, a swoim symbolem (za obrazem Jana Matejki) czyni\u0105cy p\u00f3\u0142legendarnego b\u0142azna Zygmunta I Starego, Sta\u0144czyka (G\u0105sk\u0119) – wzbudzi\u0142 oburzenie nawet starszego pokolenia konserwatyst\u00f3w, ale etykietk\u0119 \u201esta\u0144czyk\u00f3w\u201d, nadan\u0105 autorom zrazu przez wrog\u00f3w, przyj\u0119li oni w ko\u0144cu za swoj\u0105; w 1870 Tarnowski zosta\u0142 te\u017c wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem krakowskiego dziennika \u201eCzas\u201d, co z czasem doprowadzi\u0142o do zatarcia si\u0119 r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy konserwatystami starszego pokolenia (tzw. grona krakowskiego, kt\u00f3re \u201eCzas\u201d zacz\u0119\u0142o wydawa\u0107 w 1848) a \u201esta\u0144czykami\u201d; w tym samym roku obroni\u0142 na UJ doktorat i uzyska\u0142 habilitacj\u0119; cho\u0107 r\u00f3wnolegle (1867-1875) zasiada\u0142 w galicyjskim Sejmie Krajowym, a od 1885 by\u0142 cz\u0142onkiem austriackiej Izby Pan\u00f3w, to jego pozycj\u0119 w obozie konserwatywnym i w \u017cyciu publicznym Galicji gruntowa\u0142 nie udzia\u0142 w kierownictwie politycznym \u201esta\u0144czyk\u00f3w\u201d (sprawowanym raczej przez J. Szujskiego i S. Ko\u017amiana, p\u00f3\u017aniej za\u015b przez M. Bobrzy\u0144skiego i W.L. Jaworskiego), lecz quasi-kap\u0142a\u0144ska pozycja w \u017cyciu naukowym i kulturalnym; ju\u017c w 1871 zosta\u0142 profesorem nadzwyczajnym (a w 1879 – profesorem zwyczajnym) i kierownikiem presti\u017cowej Katedry Historii Literatury Polskiej, traktowanej jako \u201esanktuarium kultury narodowej\u201d nieistniej\u0105cego pa\u0144stwa polskiego, kt\u00f3r\u0105 zajmowa\u0142 przez ponad 40 lat (do 1909); jego obszarem badawczym by\u0142a przede wszystkim literatura (r\u00f3wnie\u017c polityczna) renesansu oraz romantyzmu, kt\u00f3r\u0105 traktowa\u0142 jako tradycj\u0119 kanoniczn\u0105, ale \u201eoczyszczaj\u0105c\u201d j\u0105 z w\u0105tk\u00f3w heterodoksyjnych i rewolucyjnych (jego szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142a monografia Zygmunta Krasi\u0144skiego), promowa\u0142 te\u017c powie\u015bciopisarstwo historyczne Henryka Sienkiewicza; w roku akademickim 1882\/83 by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Filozoficznego, w latach 1887\/88 i 1900\/01 – prorektorem UJ, a w latach 1886\/87 i 1899\/1900 – rektorem Wszechnicy Jagiello\u0144skiej; w 1873 zosta\u0142 cz\u0142onkiem czynnym Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w Krakowie; w latach 1878-1882 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 sekretarza jej Wydzia\u0142u I, w 1883 zosta\u0142 sekretarzem generalnym AU, a od 1890 by\u0142 jej prezesem; w 1880 zosta\u0142 te\u017c cz\u0142onkiem honorowym Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk; w 1884 zorganizowa\u0142 w Krakowie og\u00f3lnopolski Zjazd im. Jana Kochanowskiego; papie\u017cowi Leonowi XIII wr\u0119cza\u0142 p\u0142\u00f3tno Matejki Jan Sobieski pod Wiedniem<\/em> (Matejko z kolei sportretowa\u0142 go w stroju galowym i insygniach rektora); odchodz\u0105c na emerytur\u0119, katedr\u0119 przekaza\u0142 endekowi Ignacemu Chrzanowskiemu (1866-1940), uprzednio wszelako odebrawszy ode\u0144 przysi\u0119g\u0119 na krucyfiks, \u017ce nie jest masonem; jego \u201epomnikowo\u015b\u0107\u201d by\u0142a przedmiotem krytyki, a cz\u0119sto i drwin, pozytywist\u00f3w oraz pisarzy M\u0142odej Polski: demonstracyjne wyj\u015bcie Tarnowskiego i trza\u015bni\u0119cie drzwiami podczas premiery Wesela<\/em> S. Wyspia\u0144skiego (z powod\u00f3w osobistych, gdy\u017c \u017cona Tarnowskiego, R\u00f3\u017ca, by\u0142a de domo<\/em> Branicka) spotka\u0142o si\u0119 z odwetem poety w formie satyrycznego przedstawienia Tarnowskiego jako napuszonego Prezesa w Wyzwoleniu<\/em>; by\u0142 kawalerem Krzy\u017ca Komandorskiego z Gwiazd\u0105 Orderu Franciszka J\u00f3zefa, Orderu Leopolda, komandorii papieskiej Orderu Piusa IX oraz (po\u015bmiertnie) Krzy\u017ca Komandorskiego Orderu Polonia Restituta; jego syn, Hieronim Jan (1884-1945), zrazu, jak ojciec, cz\u0142onek sta\u0144czykowskiego Stronnictwa Prawicy Narodowej, w II Rzeczypospolitej by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Stronnictwa Zachowawczego (1922-26) i Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego (1926-28).<\/p>\r\n

31 grudnia<\/strong> 1917 roku urodzi\u0142 si\u0119 w Darnius (Gerona, Katalonia) Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Gironella<\/strong> Pous, katolicki powie\u015bciopisarz i eseista; Katalo\u0144czyk pisz\u0105cy w j\u0119zyku kastylijskim; pochodzi\u0142 z ubogiej rodziny, kt\u00f3rej nie sta\u0107 by\u0142o na jego edukacj\u0119 i od 12. roku \u017cycia musia\u0142 ima\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107 (pracowa\u0142 m.in. w drogerii, fabryce alkoholi, banku, aptece i jako boy hotelowy); duchowo ukszta\u0142towa\u0142a go lektura Dziej\u00f3w Chrystusa<\/em> Giovanniego Papiniego; na pocz\u0105tku wojny domowej uciek\u0142 z terenu kontrolowanego przez re\u017cim Frontu Ludowego do Francji, aby stamt\u0105d przej\u015b\u0107 w Kraju Bask\u00f3w do strefy narodowej w celu zaci\u0105gni\u0119cia si\u0119 do Kompanii Narciarzy katalo\u0144skiego batalionu (tercio<\/em>) karlistowskich requet\u00c3\u00a9s <\/em>Naszej Pani z Montserrat, formowanego w Saragossie; po wojnie postanowi\u0142 zosta\u0107 pisarzem, aby przela\u0107 na papier swoje do\u015bwiadczenia wojenne, lecz d\u0142ugo parali\u017cowa\u0142a go \u015bwiadomo\u015b\u0107 braku wykszta\u0142cenia; pracuj\u0105c w centrali telefonicznej w Geronie, pozna\u0142 Magdalen\u0119 Casta\u00c3\u00b1er, kt\u00f3ra dawa\u0142a mu nocne zmiany, aby m\u00f3g\u0142 czyta\u0107; o\u015bwiadczy\u0142 si\u0119 jej, ale nie maj\u0105c nic cennego, co m\u00f3g\u0142by jej zaoferowa\u0107 jako prezent zar\u0119czynowy, z\u0142o\u017cy\u0142 jej niezwyk\u0142\u0105 obietnic\u0119, i\u017c da jej Nagrod\u0119 Nadala (najstarsza z obecnie przyznawanych nagr\u00f3d literackich w Hiszpanii, za najlepsze dzie\u0142o jeszcze nieopublikowane); by\u0142a to powie\u015b\u0107 Cz\u0142owiek <\/em>(Un hombre<\/em>); 6 stycznia 1946 otrzyma\u0142 wiadomo\u015b\u0107, \u017ce otrzyma\u0142 t\u0119 nagrod\u0119 i w tym samym roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Magdalen\u0105; po sukcesie kolejnej ksi\u0105\u017cki: Cyprysy wierz\u0105 w Boga<\/em> (1953), kt\u00f3ra otrzyma\u0142a Narodow\u0105 Nagrod\u0119 Literack\u0105 – stanowi\u0105cej pierwszy tom jego tetralogii wojennej – przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Florencji, aby pozna\u0107 osobi\u015bcie i pozdrowi\u0107 Papiniego; p\u00f3\u017aniej mieszka\u0142 tak\u017ce w Pary\u017cu i w Helsinkach; otrzyma\u0142 jeszcze Nagrod\u0119 Planety (drug\u0105 po Noblu co do wysoko\u015bci kwoty na \u015bwiecie) oraz Ateneum Sewilskiego; ostatni\u0105 powie\u015b\u0107 uko\u0144czy\u0142 w 83. roku \u017cycia; zmar\u0142 w 2003 roku.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitimizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

CZYTAJ:<\/strong><\/p>\r\n