W opinii literaturoznawc\u00f3w, Wilno jest dla Polak\u00f3w tym, czym Stratford – miejsce narodzin Szekspira – dla Anglik\u00f3w, za\u015b Adam Mickiewicz tym, kim jest Goethe dla Niemc\u00f3w, Cela Konrada za\u015b jest miejscem nieodzownie zwi\u0105zanym z biografi\u0105 najwi\u0119kszego z polskich poet\u00f3w i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w polskiej to\u017csamo\u015bci oraz z arcydzie\u0142em Wieszcza – \u201eDziady\u201d.<\/p>\r\n\r\n
\u201eBudynki powsta\u0142y w latach 1761-1786. To jedno z duchowych centr\u00f3w polskiej kultury. Tu w\u0142a\u015bnie ma miejsce jedna z najs\u0142ynniejszych scen w literaturze polskiej. W okresie mi\u0119dzywojennym budynki klasztorne sta\u0142y si\u0119 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105, gdy prof. Juliusz K\u0142os zlokalizowa\u0142 tu Cel\u0119 Konrada. S\u0142awn\u0105 sal\u0119 przekazano potem Zwi\u0105zkowi Literat\u00f3w Polskich, kt\u00f3ry organizowa\u0142 w niej zapisane w dziejach kultury polskiej \u015arody Literackie. W 1992 r. powr\u00f3cono do tej tradycji przy okazji wizyty Czes\u0142awa Mi\u0142osza\u201d<\/em> – przewodniki turystyczne po Wilnie musz\u0105 pilnie przepisa\u0107 na nowo t\u0119 informacj\u0119. Tak samo, jak na nowo zbudowana zosta\u0142a \u201ezlokalizowana przez prof. Juliusza K\u0142osa Cela Konrada\u201d. Zbudowana bynajmniej nie w miejscu, gdzie s\u0142awny profesor j\u0105 odnalaz\u0142 oraz gdzie przed wojn\u0105 i od 1992 roku odbywa\u0142y si\u0119 \u015arody Literackie, kt\u00f3re ju\u017c same w sobie sta\u0142y si\u0119 narodowym dziedzictwem kultury polskiej. Przy akceptacji i wsparciu ze strony polskiego (sic!) resortu kultury i dziedzictwa oraz polskiej (sic!) plac\u00f3wki dyplomatycznej, jak te\u017c warszawskich muzealnik\u00f3w i polskich mecenas\u00f3w kultury z Wilna, symbol polskiego romantyzmu – Cela Konrada zosta\u0142a przeniesiona do \u201ekiosku z pami\u0105tkami\u201d. Tymi s\u0142owami niekt\u00f3rzy znawcy przedmiotu okre\u015blaj\u0105 przybud\u00f3wk\u0119 do klasztoru bazylian\u00f3w, w kt\u00f3rej ulokowano otwart\u0105 ostatnio dla zwiedzaj\u0105cych atrap\u0119 Celi Konrada. Autentyczna cela zlokalizowana przez prof. K\u0142osa, je\u015bli nie z racji precyzji historycznej naukowca, to przynajmniej z racji ducha przedwojennych oraz ostatniego dziesi\u0119ciolecia mickiewiczowskich \u015ar\u00f3d Literackich zosta\u0142a zamieniona w luksusowy apartament w czterogwiazdkowym hotelu \u201ePas Bazilijonus\u201d (U Bazylian\u00f3w). Nie oszcz\u0119dzono tam nawet tablicy pami\u0105tkowej umieszczonej przez profesora K\u0142osa. Zosta\u0142a ona wyrzucona najpierw na korytarz luksusowego hotelu, kt\u00f3ry otworzy\u0142 swoje podwoje jeszcze w ubieg\u0142ym roku, a teraz napis ten uwi\u0119ziono w tzw. ekspozycji Celi Konrada w odbudowanym fragmencie \u0142\u0105cznika.<\/p>\r\n\r\n \u201eDotychczas cela Konrada by\u0142a zdewastowana i niedost\u0119pna dla turyst\u00f3w, podobnie jak klasztor Bazylian\u00f3w. Jednak budowa hotelu w tym miejscu jest zaskakuj\u0105ca. Jestem zdziwiony, \u017ce strona litewska nie skonsultowa\u0142a tej decyzji z Polsk\u0105. Tym bardziej \u017ce rewelacje naszych s\u0105siad\u00f3w dotycz\u0105ce lokalizacji celi, w kt\u00f3rej wi\u0119ziony by\u0142 Adam Mickiewicz, s\u0105 dla nas nowo\u015bci\u0105. I nie wiem, czy wnioski wyci\u0105gane przez Litwin\u00f3w s\u0105 w pe\u0142ni uprawnione. Wcze\u015bniejsza konsultacja tej decyzji z polskimi naukowcami i w\u0142adzami by\u0142aby gestem dobrej woli. Niestety, gestu tego zabrak\u0142o\u201d – w wywiadzie dla \u201eRzeczpospolitej\u201d sprzed ponad roku powiedzia\u0142 Andrzej Wa\u015bko, literaturoznawca z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\r\n\r\n Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce „litewska strona\u201d nie tylko poinformowa\u0142a polsk\u0105 o zamiarach przeniesienia Celi Konrada do „kiosku z pami\u0105tkami\u201d, ale te\u017c by\u0142a wspierana w swoich poczynaniach przez polski resort kultury oraz plac\u00f3wk\u0119 dyplomatyczn\u0105 w Wilnie. Na t\u0119 wie\u015b\u0107 Andrzej Wa\u015bko powiedzia\u0142 wtedy: \u201eJestem zdumiony tym. To wysoce niefortunna i zaskakuj\u0105ca decyzja. Ca\u0142a sprawa przypomina pomys\u0142 likwidacji muzeum polskiego w szwajcarskim Rapperswilu. Tam r\u00f3wnie\u017c biznes zagrozi\u0142 polskiej kulturze. Reakcja w\u0142adz Rzeczypospolitej by\u0142a jednak bardzo zdecydowana, a do obrony muzeum w\u0142\u0105czyli si\u0119 obywatele, zbieraj\u0105c podpisy. Dzi\u0119ki temu plac\u00f3wka ma szans\u0119 przetrwa\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce aktywno\u015b\u0107 Polski w sprawie Celi Konrada powinna by\u0107 podobna\u201d.<\/p>\r\n\r\n Nie by\u0142a\u2026 Polska (resort kultury, ambasada, muzeum literatury w Warszawie – nomen omen nosz\u0105cy imi\u0119 Wieszcza) nie tylko nie sprzeciwi\u0142a si\u0119 sponiewieraniu narodowego symbolu romantyzmu, ale wzi\u0119\u0142a w tym aktywny udzia\u0142. Dlatego nie zaskakuje fakt, \u017ce w otwarciu atrapy Celi Konrada w przybud\u00f3wce zamienionego na luksusowy hotel klasztoru bazylian\u00f3w wzi\u0119li udzia\u0142 przedstawiciele Ambasady RP oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, za\u015b \u201eekspozycj\u0119\u201d Celi przygotowa\u0142o Muzeum Literatury w Warszawie<\/p>\r\n\r\n \u201eTamta lokalizacja by\u0142a dla nas emocjonalna. Ale skoro nie mogli\u015bmy jej utrzyma\u0107, nale\u017cy si\u0119 cieszy\u0107, \u017ce z Litwinami uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 t\u0119 ma\u0142\u0105 ekspozycj\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie swoist\u0105 izb\u0105 pami\u0119ci\u201d – t\u0142umaczy\u0142 si\u0119 dla \u201eRz\u201d wiceminister kultury Tomasz Merta, kt\u00f3ry w Wilnie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w ceremonii otwarcia \u201ekiosku z pami\u0105tkami\u201d.<\/p>\r\n\r\n Tymczasem, jeszcze przed rokiem, na \u0142amach tej\u017ce gazety, literaturoznawca Andrzej Wa\u015bko z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego ostrzega\u0142, \u017ce „takie rozumowanie doprowadzi\u0142oby nas do budowania w zabytkowych miejscach centr\u00f3w handlowych, czyli do absurdu. W tym przypadku wa\u017cne dla nas miejsce zosta\u0142o bezpowrotnie zniszczone. A przecie\u017c – niezale\u017cnie od tego, czy by\u0142a to rzeczywista Cela Konrada – w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym by\u0142o to bardzo wa\u017cne centrum dla \u015brodowiska polskich literat\u00f3w. Szansa na przywr\u00f3cenie mu tego znaczenia zosta\u0142a zatem zaprzepaszczona. Nale\u017ca\u0142o si\u0119 wstrzyma\u0107 z przebudow\u0105 do chwili pojawienia si\u0119 sensownego planu zagospodarowania\u201d.<\/p>\r\n\r\n Takie plany by\u0142y – wynika z archiwalnych materia\u0142\u00f3w prasowych. Nie wiadomo jednak z jakich przyczyny (b\u0105d\u017a, komu zawdzi\u0119czaj\u0105c?) nie dosz\u0142o do ich realizacji?<\/p>\r\n\r\n Przed dwoma laty, kiedy przebudowa klasztoru na hotel dopiero zaczyna\u0142a si\u0119, bazylianie z Ukrainy, do kt\u00f3rych nale\u017cy klasztor twierdzili, \u017ce \u201eprzez kilka lat cierpliwie czekali na finansowe zaanga\u017cowanie si\u0119 strony polskiej i otrzymywali z Warszawy obietnice, \u017ce pomoc nadejdzie.\u201d W tym samym czasie dyrektor Departamentu ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic\u0105 w Ministerstwie Kultury Jacek Miler, twierdzi\u0142 na \u0142amach prasy, \u017ce strona polska oferowa\u0142a daleko id\u0105c\u0105 pomoc. W tym kontek\u015bcie przedstawiciele Ministerstwa Kultury jak i przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych rozmawiali z w\u0142adzami litewskimi i bazylianami, ale z rozm\u00f3w tych \u201enic nie wynik\u0142o\u201d. Jak wynika natomiast z doniesie\u0144 prasowych sprzed dw\u00f3ch lat, w rozmowy te by\u0142a zaanga\u017cowana r\u00f3wnie\u017c Wsp\u00f3lnota Polska oraz Kasa Krajowa Sp\u00f3\u0142dzielczej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bciowo-Kredytowej. We wsp\u00f3\u0142pracy z resortem kultury, Kasa SKOK stworzy\u0142a projekt, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142, \u017ce Cela Konrada stanie si\u0119 centrum europejskim. Mia\u0142y wr\u00f3ci\u0107 tam \u015arody Literackie. Planowano te\u017c powstanie ekspozycji historycznej oraz instalacji artystycznej – wycieczka wchodzi do celi, ga\u015bnie \u015bwiat\u0142o, s\u0142ycha\u0107 monolog Konrada, zapalaj\u0105 si\u0119 \u015bwiece.<\/p>\r\n\r\n Ministerstwo mia\u0142o gotowy kosztorys prac remontowo-konserwatorskich opiewaj\u0105cy na oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona z\u0142otych i do 20 pa\u017adziernika 2004 roku mia\u0142o uzyska\u0107 ostateczn\u0105 odpowied\u017a w sprawie rozpocz\u0119cia prac na terenie klasztoru. Odpowied\u017a nie nadesz\u0142a, a prac\u0119 rozpocz\u0105\u0142 wtedy nieznany inwestor, ale ju\u017c przy przebudowie klasztoru na hotel oraz przy budowie nowej Celi Konrada.<\/p>\r\n\r\n Wybudowano j\u0105 w \u0142\u0105czniku mi\u0119dzy klasztorem a ko\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy (zreszt\u0105 jest to tylko cz\u0119\u015b\u0107 \u0142\u0105cznika, gdy\u017c reszt\u0119, ze wzgl\u0119du na wymagania przeciwpo\u017carowe nie pozwolono odbudowa\u0107). Cela ma 25 m\u00b2 i podzielona jest na dwie cz\u0119\u015bci. W jednej cz\u0119\u015bci atrapy symbolu polskiego romantyzmu znajduje si\u0119 prycza ze s\u0142om\u0105, st\u00f3\u0142 i \u015bwiecznik ze \u015bwiecami. Ekspozycj\u0119 mo\u017cna obejrze\u0107 przez okratowany otw\u00f3r w drzwiach. W drugiej nieco wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci mie\u015bci si\u0119 ekspozycja (plansze informacyjne na \u015bcianach) po\u015bwi\u0119cona \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Adama Mickiewicza oraz procesowi filomat\u00f3w i filaret\u00f3w. W telewizorze wmontowanym w \u015bcian\u0119 celi pokazywane s\u0105 materia\u0142y dokumentalne r\u00f3wnie\u017c z okresu polskiej historii najnowszej. Ekspozycj\u0119 t\u0119 przygotowa\u0142o Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie.<\/p>\r\n\r\n „Nowe miejsce jest nawet dogodniejsze dla turyst\u00f3w, bo \u0142atwiej tu dotrze\u0107\u201d – kurator ekspozycji Jolanta Pol z warszawskiego muzeum powiedzia\u0142a dziennikarzom z okazji otwarcia celi w przyklasztornej dobud\u00f3wce.<\/p>\r\n\r\n „To, co zbudowano, raczej przypomina kiosk z pami\u0105tkami\u201d – w wywiadzie dla \u201eRz\u201d powiedzia\u0142 z kolei wile\u0144ski badacz literatury polskiej, prodziekan Wydzia\u0142u Filologii Wile\u0144skiego Uniwersytetu Pedagogicznego, dr Romuald Naruniec. Jego zdaniem \u201elepiej jednak to ni\u017c nic\u201d. Naukowiec uwa\u017ca, \u017ce najwa\u017cniejsze, by piloci wycieczek t\u0142umaczyli, co w tym \u201ekiosku\u201d si\u0119 znajduje i dlaczego.<\/p>\r\n\r\n Tymczasem uczestnicz\u0105cy w otwarciu atrapy celi wiceminister kultury Tomasz Merta powiedzia\u0142, \u017ce najwa\u017cniejsze jest w og\u00f3le miejsce, a nie konkretne pomieszczenie.<\/p>\r\n\r\n \u201eTak naprawd\u0119 wa\u017cne jest jedno, \u017ce przychodzimy w to miejsce, do klasztoru Bazylian\u00f3w, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o ziemi\u0105 Mickiewicza i jego przyjaci\u00f3\u0142. Przychodzimy zobaczy\u0107 ekspozycj\u0119, kt\u00f3ra upami\u0119tnia tamten czas. Mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 odda\u0107 ho\u0142d tak wa\u017cnym dla nas ludziom, mo\u017cemy tutaj rozwa\u017ca\u0107 o ich \u017cyciu, ich prze\u017cyciach. Pomy\u015blmy o tym, co jest naprawd\u0119 wa\u017cne, a nie o sporach\u201d – powiedzia\u0142 Tomasz Merta.<\/p>\r\n\r\n Swoj\u0105 drog\u0105 przypominamy Tomaszowi Mercie i jego resortowi, \u017ce w Wilnie jest sporo miejsc pami\u0119ci narodowej i symboli polskiej kultury od Cmentarza Na Rossach poczynaj\u0105c i G\u00f3rze Trzech Krzy\u017cy ko\u0144cz\u0105c. W celach oszcz\u0119dzania \u015brodk\u00f3w publicznych na ich zabezpieczenie oraz dla dogodno\u015bci rzeszy polskich turyst\u00f3w codziennie poszukuj\u0105cych w Wilnie \u015blad\u00f3w spu\u015bcizny narodowej proponujemy gdzie\u015b pod Wilnem na pustkowiach wybudowa\u0107 swoistego Polandlandu, dok\u0105d mo\u017cna by\u0142oby przenie\u015b\u0107 wszystkie symbole i pomniki polskiego dziedzictwa narodowego, skoro \u201enajwa\u017cniejsze jest miejsce\u201d a nie konkretne obiekty. Przypuszczamy, \u017ce litewscy partnerzy z ogromnym entuzjazmem do takiej inicjatywy do\u0142\u0105czyliby, a nawet j\u0105 sfinansowali.<\/p>\r\n\r\n Ostatecznie mo\u017cna te\u017c przenie\u015b\u0107, je\u015bli nie wszystkie, to przynajmniej te najwa\u017cniejsze symbole polskiego dorobku narodowego do Pa\u0142acu Pac\u00f3w przy \u015awi\u0119toja\u0144skiej na wile\u0144skiej star\u00f3wce, gdzie od roku mie\u015bci si\u0119 Ambasada RP w Wilnie. Bo je\u015bli ju\u017c nie o poszczeg\u00f3lne obiekty chodzi, to miejsce” jak najbardziej odpowiednie – „nawet dogodniejsze dla turyst\u00f3w, bo \u0142atwiej tu dotrze\u0107, za\u015b oficjalne delegacje, przy kolejnych wizytach nie b\u0119d\u0105 musia\u0142y po ca\u0142ym Wilnie gania\u0107 z wie\u0144cami, by je z\u0142o\u017cy\u0107 przy rozsianych po ca\u0142ym grodzie miejscach pami\u0119ci narodowej”. A kt\u00f3ry\u015b z wolniejszych w zaj\u0119ciach „dbania o polsko\u015b\u0107” dyplomat\u00f3w ambasady, za niewielk\u0105 dop\u0142at\u0105 m\u00f3g\u0142by tudzie\u017c pe\u0142ni\u0107 funkscj\u0119 kustosza – wszak wszystko pod jednym dachem, a i oszcz\u0119dnie, jak na czasy kryzysu.<\/p>\r\n\r\n A za dziennikiem \u201eKurier Wile\u0144ski\u201d podajemy, \u017ce opr\u00f3cz resortu wiceministra Merta, w \u201eodbudowie\u201d symbolu polskiego romantyzmu w Wilnie byli zaanga\u017cowani prywatni inwestorzy hotelu Wiktor Czernyszuk, Agasi Airatitianow, rz\u0105d litewski, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie i Muzeum Mieszkanie Adama Mickiewicza w Wilnie oraz Instytut Polski w Wilnie przy ambasadzie RP.<\/p>\r\n\r\n Stanis\u0142aw Tarasiewicz<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W opinii literaturoznawc\u00f3w, Wilno jest dla Polak\u00f3w tym, czym Stratford – miejsce narodzin Szekspira – dla Anglik\u00f3w, za\u015b Adam Mickiewicz tym, kim jest Goethe dla Niemc\u00f3w, Cela Konrada za\u015b jest miejscem nieodzownie zwi\u0105zanym z biografi\u0105 najwi\u0119kszego z polskich poet\u00f3w i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w polskiej to\u017csamo\u015bci oraz z arcydzie\u0142em Wieszcza – \u201eDziady\u201d. \u201eBudynki powsta\u0142y w latach 1761-1786. To […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[65],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9856"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9856\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}