{"id":98494,"date":"2017-12-05T09:46:00","date_gmt":"2017-12-05T14:46:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=98494"},"modified":"2017-12-05T09:46:00","modified_gmt":"2017-12-05T14:46:00","slug":"bic-sie-gdy-jest-o-co-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=98494","title":{"rendered":"Bi\u0107 si\u0119, gdy jest o co – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Austriacki naukowiec Konrad Lorenz twierdzi\u0142, \u017ce zachowania ludzi s\u0105 w znacznie wi\u0119kszym stopniu zdeterminowane biologicznie, ni\u017c sk\u0142onni byliby\u015bmy przyzna\u0107. Teraz, kiedy prawdziwych naukowc\u00f3w jest coraz mniej, a coraz wi\u0119cej jest utytu\u0142owanych propagandyst\u00f3w, dominuje pogl\u0105d odwrotny – \u017ce mianowicie nawet p\u0142e\u0107 jest determinowana kulturowo. Mn\u00f3stwo szaman\u00f3w ciu\u0142a sobie na tej bladze doktoraty i habilitacje, ob\u0142azi uniwersytety na podobie\u0144stwo insekt\u00f3w, w nast\u0119pstwie czego brednia rozszerza si\u0119 z szybko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, bo ludzie pro\u015bci uwa\u017caj\u0105, \u017ce skoro docenci pisz\u0105, a zw\u0142aszcza – skoro drukuj\u0105 – to musi to by\u0107 prawda, bo w przeciwnym razie Gomu\u0142ka by nie pozwoli\u0142. Ale mniejsza o to, bo chcia\u0142bym podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 oceny polskich powsta\u0144 z punktu widzenia ustale\u0144 Konrada Lorenza.<\/p>\r\n

Ot\u00f3\u017c zauwa\u017ca on, \u017ce gatunki wyposa\u017cone przez natur\u0119 w gro\u017an\u0105 bro\u0144, rzadko kiedy walcz\u0105 na \u015bmier\u0107 i \u017cycie. Przewa\u017cnie jest tak, \u017ce kiedy osobnik s\u0142abszy przekona si\u0119 o sile przeciwnika, nie czekaj\u0105c na \u015bmiertelny cios, ratuje si\u0119 ucieczk\u0105, a tamten go nie \u015bciga, zadowalaj\u0105c si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 sukcesu i utrzymaniem terytorium. Walki na \u015bmier\u0107 i \u017cycie zdarzaj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w nie wyposa\u017conych przez natur\u0119 w gro\u017an\u0105 bro\u0144, na przyk\u0142ad – w\u015br\u00f3d sierp\u00f3wek, kt\u00f3re walcz\u0105 a\u017c do skutku, to znaczy – do zadziobania na \u015bmier\u0107. Dlatego te\u017c takie gatunki przestrzegaj\u0105 tzw. bezpiecznego dystansu – co wida\u0107 zw\u0142aszcza jesieni\u0105, gdy na przewodach wysokiego napi\u0119cia siadaj\u0105 gromady szpak\u00f3w. Ka\u017cdy siedzi w identycznej odleg\u0142o\u015bci od drugiego – w\u0142a\u015bnie na bezpieczny dystans – \u017ceby ten drugi nie m\u00f3g\u0142 go dziobn\u0105\u0107. Zdarza si\u0119 jednak niekiedy, \u017ce ten bezpieczny dystans zostaje nagle zmniejszony. Wtedy s\u0105 dwie mo\u017cliwo\u015bci – albo ratowania si\u0119 natychmiastow\u0105 ucieczk\u0105, albo wykonanie ataku rozpaczy. Ciekawe, \u017ce \u015blady tego bezpiecznego dystansu znajdujemy nawet w Ewangelii – kiedy Pan Jezus opowiada, jak to jeden kr\u00f3l walczy z drugim. Najpierw siada i oblicza, czy w dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy b\u0119dzie w stanie stawi\u0107 czo\u0142o tamtemu, kt\u00f3ry ci\u0105gnie na czele dwudziestu tysi\u0119cy. I je\u015bli dochodzi do wniosku, \u017ce nie, to wysy\u0142a poselstwo, g d y t a m t e n j e s t j e s z c z e d a l e k o – bo je\u015bli jest blisko, to pozostaj\u0105 tylko dwie mo\u017cliwo\u015bci – albo bezwarunkowa kapitulacja, albo atak rozpaczy. Ten ostatni polega na tym, \u017ce napastnik nie pozostawia napadni\u0119temu ani mo\u017cliwo\u015bci kapitulacji, ani mo\u017cliwo\u015bci ucieczki. Na przyk\u0142ad szczur zagnany przez cz\u0142owieka w k\u0105t, z kt\u00f3rego nie ma wyj\u015bcia, z przera\u017aliwym wrzaskiem rzuci mu si\u0119 do twarzy. W przypadku wojen – a powstania s\u0105 rodzajem wojny – przes\u0142anki wymuszaj\u0105ce atak rozpaczy wynikaj\u0105 z wp\u0119dzenia si\u0119 w sytuacj\u0119 bezalternatywn\u0105. Dlatego w miar\u0119 mo\u017cno\u015bci nale\u017cy unika\u0107 wprowadzania si\u0119 w tak\u0105 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej mo\u017cliwa jest albo bezwarunkowa kapitulacja, albo atak rozpaczy, kt\u00f3ry mo\u017ce doprowadzi\u0107 do czego\u015b jeszcze gorszego, to znaczy – do zag\u0142ady. Zilustruj\u0119 to przyk\u0142adem z 1939 roku. Kiedy w kwietniu Wielka Brytania udzieli\u0142a Polsce enigmatycznych \u201egwarancji<\/i>\u201d, Hitler – co zosta\u0142o ujawnione podczas procesu norymberskiego – zarz\u0105dzi\u0142 wprowadzenie harmonogramu godzinowego do \u201ePlanu Bia\u0142ego<\/i>\u201d to znaczy – planu wojny z Polsk\u0105. To, \u017ce taki plan istnia\u0142, o niczym jeszcze nie \u015bwiadczy\u0142o, bo przygotowywanie plan\u00f3w wojen z innymi pa\u0144stwami nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w ka\u017cdego sztabu generalnego. Rozkaz wprowadzenia harmonogramu godzinowego wskazuje na rozpocz\u0119cie przygotowa\u0144 do wojny. Ale Anglicy pr\u00f3bowali jeszcze pozyska\u0107 Stalina jako sojusznika w wojnie z Niemcami i w tym celu wybra\u0142a si\u0119 do Moskwy delegacja Sztabu Imperialnego z genera\u0142em Ironside na czele. Stalin nie powiedzia\u0142 \u201eniet<\/i>\u201d, ale zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce ZSRR nie graniczy z Rzesz\u0105, wi\u0119c jak\u017ce Armia Czerwona ma wej\u015b\u0107 w kontakt bojowy z Wehrmachtem? Gdyby tak – ci\u0105gn\u0105\u0142 – Armia Czerwona obsadzi\u0142a zachodni\u0105 granice Polski – aaa, to co innego. I Anglicy pr\u00f3bowali wysondowa\u0107 stanowisko rz\u0105du polskiego w tej sprawie – na ponad cztery lata przed Teheranem i na sze\u015b\u0107 lat przed Ja\u0142t\u0105. W tej sytuacji polski rz\u0105d mia\u0142 ostatni\u0105 szans\u0119 na podj\u0119cie decyzji – czy losy Polski z\u0142o\u017cy\u0107 w r\u0119ce rz\u0105du brytyjskiego, czy te\u017c porozumiewa\u0107 si\u0119 z Niemcami na w\u0142asna r\u0119k\u0119 – bo wszystko wskazuje na to, \u017ce lepiej sprzedawa\u0107 si\u0119 samemu, ni\u017c udzieli\u0107 pe\u0142nomocnictwa na sprzedawanie w\u0142asnego kraju komu\u015b innemu. Jak zdecydowa\u0142 – wiemy i wiemy, \u017ce konsekwencj\u0105 tej decyzji by\u0142a katastrofa.<\/p>\r\n

Wspomnia\u0142em, \u017ce powstanie jest rodzajem wojny, ale wojny szczeg\u00f3lnej, bo podejmowanej w sytuacji, gdy w\u0142asne terytorium pa\u0144stwowe jest kontrolowane przez nieprzyjaciela. Co to znaczy – \u201ekontrolowane<\/i>\u201d? Chodzi nie tylko o obecno\u015b\u0107 wojsk nieprzyjacielskich na obszarze przysz\u0142ych dzia\u0142a\u0144 wojennych, ale przede wszystkim o to, \u017ce nieprzyjaciel przechwytuje ca\u0142e bogactwo wytwarzane przez ujarzmiony nar\u00f3d i wykorzystuje je przeciwko niemu – przede wszystkim przeciwko jego aspiracjom politycznym. W takiej sytuacji pomy\u015blne rokowania s\u0105 bardzo trudne, chyba, \u017ce powsta\u0144cy zdo\u0142aj\u0105 skaptowa\u0107 sobie sojusznika w postaci innego pa\u0144stwa, kt\u00f3re rozpocznie z nieprzyjacielskim pa\u0144stwem wojn\u0119, odci\u0105gaj\u0105c jego potencja\u0142 od powsta\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b b\u0119d\u0105 mogli zmniejszy\u0107 dystans potencja\u0142u dziel\u0105cy ich od nieprzyjaciela. P\u0142ynie z tego wniosek, \u017ce aby powstanie uzyska\u0142o cho\u0107by szans\u0119 powodzenia, powinno by\u0107 poprzedzone starannym przygotowaniem politycznym. Jak bowiem zauwa\u017cy\u0142 pruski teoretyk wojny Karol von Clausewitz, wojna jest kontynuacj\u0105 polityki – ale prowadzonej innymi \u015brodkami. Polityka za\u015b – w uproszczeniu – sprowadza si\u0119 do tego, by partner, czy przeciwnik ugi\u0105\u0142 si\u0119 przed nasz\u0105 wol\u0105, to znaczy – \u017ceby uzna\u0142 nasz\u0105 w\u0142adz\u0119 przynajmniej w takim zakresie, jaki jest nam potrzebny. W\u0142adza – w uproszczeniu – polega bowiem na tym, \u017ce kto\u015b rozkazuje, a reszta s\u0142ucha. W tym celu mo\u017cna wykorzystywa\u0107 instrumenty polityczne, jak np. gro\u017aby czy szanta\u017c, instrumenty ekonomiczne, a je\u015bli ani te, ani te nie przynosz\u0105 spodziewanego rezultatu – r\u00f3wnie\u017c instrumenty militarne. Najwa\u017cniejsze jednak jest sprecyzowanie celu politycznego, jaki chcemy osi\u0105gn\u0105\u0107 – bo dopiero wtedy mo\u017cemy oceni\u0107, jakie \u015brodki nale\u017ca\u0142oby dla jego realizacji podj\u0105\u0107 i czy jeste\u015bmy w stanie to osi\u0105gn\u0105\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce jedynym polskim powstaniem, kt\u00f3re zosta\u0142o w odpowiedni spos\u00f3b przygotowane, by\u0142o Powstanie Wielkopolskie, tote\u017c nic dziwnego, \u017ce tylko ono zako\u0144czy\u0142o si\u0119 sukcesem, to znaczy – zrealizowaniem politycznego celu, dla jakiego zosta\u0142o zainicjowane. P\u0142ynie z tego wniosek, \u017ce przygotowania do powstania trzeba zacz\u0105\u0107 od wyznaczenia mu celu politycznego, ale – co jest tak samo wa\u017cne – by ten cel by\u0142 realistyczny, to znaczy – mo\u017cliwy do osi\u0105gni\u0119cia przy pomocy \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3rymi powstanie b\u0119dzie mog\u0142o rozporz\u0105dza\u0107.<\/p>\r\n

Z tego punktu widzenia w polskiej polityce w wieku XIX i pocz\u0105tkach XX mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 dwa nurty: tzw. insurekcyjny i tzw. ugodowy. Nurt insurekcyjny sprowadza\u0142 si\u0119 do podrywania kolejnych pokole\u0144 Polak\u00f3w do walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 – przede wszystkim z Rosj\u0105, jako ze to w\u0142a\u015bnie ona zagarn\u0119\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskiego terytorium pa\u0144stwowego ze stolic\u0105. Wojna o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 oznacza\u0142a jednak niemo\u017cno\u015b\u0107 pozyskania dla powstania \u017cadnego z pozosta\u0142ych dw\u00f3ch pa\u0144stw zaborczych, zatem oznacza\u0142a wojn\u0119 narodu pozbawionego mo\u017cliwo\u015bci dysponowania swoim bogactwem z trzema europejskimi mocarstwami. Pod tym wzgl\u0119dem najbardziej tragiczny obraz przedstawia Powstanie Styczniowe – nawet je\u015bli pominiemy zagadkowy w\u0105tek Leopolda Kronenberga, kt\u00f3ry najpierw wy\u0142o\u017cy\u0142 na zakup broni dla powstanie milion rubli, ale po jego upadku udekorowany zosta\u0142 przez cara orderem \u015bw. W\u0142odzimierza i do\u017cywotnim szlachectwem w sytuacji, gdy cesarz nie m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107 o tym milionie, jako \u017ce na skutek zdrady bro\u0144 wpad\u0142a w r\u0119ce rosyjskie. Nurt ugodowy prezentowa\u0142 pogl\u0105d, \u017ce najwi\u0119kszym nieszcz\u0119\u015bciem nie jest nawet utrata niepodleg\u0142o\u015bci, tylko rozbi\u00f3r, to znaczy – podzia\u0142 polskiego terytorium pa\u0144stwowego mi\u0119dzy trzy europejskie mocarstwa. Dlatego te\u017c ugodowcy uwa\u017cali, \u017ce najpierw nale\u017cy doprowadzi\u0107 do skupienia ca\u0142ego polskiego terytorium pa\u0144stwowego pod skrzyd\u0142ami jednego zaborcy, a kiedy ju\u017c to nast\u0105pi – wyst\u0105pi\u0107 przeciwko niemu, bo w\u00f3wczas jest szansa pozyskania dla sprawy powstania pozosta\u0142ych dw\u00f3ch, kt\u00f3rzy nie musz\u0105 by\u0107 zachwyceni nadmiernym wzmocnieniem swego dawnego wsp\u00f3lnika w rozbiorach Polski. O ile jednak przedstawiciele nurtu insurekcyjnego a\u017c czterokrotnie przekonali si\u0119 o katastrofalnych nast\u0119pstwach swojej metody politycznej, to przedstawiciele nurtu ugodowego takiej weryfikacji nie przeszli. M\u00f3wi\u0105c nawiasem, J\u00f3zef Pi\u0142sudski, uwa\u017cany na najwybitniejszego przedstawiciela nurtu insurekcyjnego, praktykowa\u0142 raczej metody ugodowe, tworz\u0105c Legiony przy boku austriackim.<\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce warto przy tej okazji poruszy\u0107 jeszcze jeden w\u0105tek, mianowicie – w\u0105tek po\u015bwi\u0119cenia. Wszystkie te polityczne m\u0105dro\u015bci, czy m\u0119drkowania uzale\u017cnione s\u0105 od tego, czy w spo\u0142ecze\u0144stwie pr\u00f3buj\u0105cym wybi\u0107 si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest dostatecznie du\u017co ludzi gotowych do po\u015bwi\u0119ce\u0144, czy nie. Ka\u017cda bowiem, nawet realistyczna a\u017c do b\u00f3lu polityka jest mo\u017cliwa o tyle, o ile znajdzie si\u0119 kto\u015b, kto w tym celu got\u00f3w b\u0119dzie zaryzykowa\u0107 w\u0142asne \u017cycie. Mo\u017cna zatem z\u0142o\u015bliwie powiedzie\u0107, \u017ce polityczni reali\u015bci paso\u017cytuj\u0105 na romantykach, bo bez nich – tak jak paso\u017cyt bez \u017cywiciela – nie byliby w stanie niczego upolitykowa\u0107. W takiej sytuacji wyszydzanie postaw romantycznych nie jest przejawem politycznej m\u0105dro\u015bci – raczej kr\u00f3tkowzroczno\u015bci i to przy za\u0142o\u017ceniu uprzejmym, \u017ce taka postawa jest autentyczna, a nie obstalowana przez oficera prowadz\u0105cego. Reali\u015bci r\u00f3wnie\u017c powinni by\u0107 zainteresowani obfitym wyst\u0119powaniem w spo\u0142ecze\u0144stwie postaw romantycznych – co oczywi\u015bcie powinno si\u0119 przek\u0142ada\u0107 na piekieln\u0105 triad\u0119 w postaci edukacji, przemys\u0142u rozrywkowego i medi\u00f3w. Trzeba tylko pilnowa\u0107, by romantycy nie zdominowali politycznych gremi\u00f3w decyzyjnych, bo maj\u0105 oni niestety sk\u0142onno\u015b\u0107 do uprawiania moralnego szanta\u017cu wobec ka\u017cdego, kto nie odczuwa romantycznej gor\u0105czki. Z tym jednak, to znaczy – ze starannym odsiewaniem romantyk\u00f3w z politycznych gremi\u00f3w decyzyjnych nie powinno by\u0107 k\u0142opot\u00f3w, bo je\u015bli nawet jaki\u015b romantyk by przez to sito si\u0119 prze\u015blizn\u0105\u0142, to pozostaj\u0105c w politycznych kr\u0119gach, bardzo szybko si\u0119 swego romantyzmu pozb\u0119dzie i potem mo\u017ce w realizmie przelicytowa\u0107 nawet najwi\u0119kszych realist\u00f3w.<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton  \u2022<\/b>  Portal Informacyjny \u201eMagna Polonia\u201d (www.magnapolonia.org)  \u2022<\/b>  5 grudnia 2017<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Austriacki naukowiec Konrad Lorenz twierdzi\u0142, \u017ce zachowania ludzi s\u0105 w znacznie wi\u0119kszym stopniu zdeterminowane biologicznie, ni\u017c sk\u0142onni byliby\u015bmy przyzna\u0107. Teraz, kiedy prawdziwych naukowc\u00f3w jest coraz mniej, a coraz wi\u0119cej jest utytu\u0142owanych propagandyst\u00f3w, dominuje pogl\u0105d odwrotny – \u017ce mianowicie nawet p\u0142e\u0107 jest determinowana kulturowo. Mn\u00f3stwo szaman\u00f3w ciu\u0142a sobie na tej bladze doktoraty i habilitacje, ob\u0142azi uniwersytety […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[30,34,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98494"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98494"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98494\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}