Dodano: 2017-11-21 10:02 pm <\/small><\/p>\r\n
Wsp\u00f3\u0142czesna kultura popularna (<\/strong>kt\u00f3r\u0105 raczej nale\u017ca\u0142oby nazwa\u0107 antykultur\u0105)<\/strong><\/em> produkuje coraz to nowe \u201edzie\u0142a\u201d, kt\u00f3rych bohaterowie od razu wchodz\u0105 do \u015bwiadomo\u015bci milion\u00f3w m\u0142odych ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ka\u017cdego roku pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe postaci ludzi, zwierz\u0105t lub dziwacznych istot wyst\u0119puj\u0105cych w filmach, serialach, ksi\u0105\u017ckach, czasopismach i Internecie, a ich wizerunki trafiaj\u0105 szybko na plakaty, naklejki, torebki, plecaki, pi\u00f3rniki i inne \u201egad\u017cety\u201d, sprzedawane w olbrzymich ilo\u015bciach. W ten spos\u00f3b kr\u0119ci si\u0119 globalna machina popkulturowego biznesu, nap\u0119dzana naiwno\u015bci\u0105 kilku- i kilkunastoletnich odbiorc\u00f3w tej papki, wobec kt\u00f3rej rodzice, dziadkowie, nauczyciele i wychowawcy najcz\u0119\u015bciej pozostaj\u0105 bezradni.<\/strong><\/p>\r\n Owa bezradno\u015b\u0107 wynika z tego, i\u017c osoby odpowiedzialne za edukacj\u0119 i wychowanie m\u0142odego pokolenia nie potrafi\u0105 przedstawi\u0107 alternatywy dla wsz\u0119dobylskiej popkultury, ba, nawet nie przychodzi im do g\u0142owy, \u017ce taka alternatywa jest mo\u017cliwa. Z rezygnacj\u0105 przyjmuj\u0105 medialno-biznesowe mody narzucane ich podopiecznym, licz\u0105c na to, \u017ce za kilka, najdalej kilkana\u015bcie lat oni z tego wyrosn\u0105 i stan\u0105 si\u0119 powa\u017cnymi, odpowiedzialnymi lud\u017ami. To oczywi\u015bcie z\u0142udzenie, bo efekty bombardowania popkulturowymi wzorcami w okresie dojrzewania pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej dadz\u0105 o sobie zna\u0107 w doros\u0142ym \u017cyciu. Zamiast ludzi powa\u017cnych i odpowiedzialnych, a przede wszystkim samodzielnie my\u015bl\u0105cych, wejd\u0105 w doros\u0142o\u015b\u0107 ludzie o infantylnym podej\u015bciu do \u015bwiata, \u017cyj\u0105cy w \u201ewirtualnej rzeczywisto\u015bci\u201d, przez co podatni na ideologiczne manipulacje.<\/p>\r\n Dlatego katoliccy rodzice, dziadkowie, nauczyciele i wychowawcy nie mog\u0105 biernie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 tej sytuacji, lecz musz\u0105 podj\u0105\u0107 zdecydowane przeciwdzia\u0142anie. C\u00f3\u017c jednak mog\u0105 przeciwstawi\u0107 popkulturowym modom, coraz skuteczniej oddzia\u0142uj\u0105cym na zmys\u0142y i emocje m\u0142odych ludzi? Propozycje mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne, ja jednak chcia\u0142bym skupi\u0107 si\u0119 na jednej: kulcie \u015bwi\u0119tych.<\/strong><\/p>\r\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zawsze ogromn\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142 do propagowania wzorc\u00f3w osobowych, kt\u00f3re s\u0105 godne na\u015bladowania. St\u0105d tak wielkie znaczenie, jakie w \u017cyciu katolickim nadawano \u015bwi\u0119tym i b\u0142ogos\u0142awionym: maj\u0105 oni swoje dni w kalendarzu, maj\u0105 swoje \u201especjalno\u015bci\u201d (jako patroni danych zawod\u00f3w, powo\u0142a\u0144, czynno\u015bci itp.), kraje i miasta, kt\u00f3re odda\u0142y im si\u0119 pod opiek\u0119, parafie, kt\u00f3rych s\u0105 patronami, miejsca kultu, relikwie, no i rzecz jasna licznych imiennik\u00f3w, kt\u00f3rzy – mniej lub bardziej \u015bwiadomie – nosz\u0105 imiona poszczeg\u00f3lnych \u015bwi\u0119tych.<\/p>\r\n Nikt chyba nie potrafi dzi\u015b zliczy\u0107 wszystkich postaci wyniesionych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 na o\u0142tarze. S\u0105 ich tysi\u0105ce i z ka\u017cdym rokiem przybywa. Mo\u017cna oczywi\u015bcie krytycznie ocenia\u0107 swoist\u0105 \u201einflacj\u0119\u201d kanonizacji i beatyfikacji, z jak\u0105 mamy do czynienia od kilku dziesi\u0119cioleci – szczeg\u00f3lnie za pontyfikatu Jana Paw\u0142a II – ale nie zmienia to faktu, \u017ce nawet w tym czasie \u015bwi\u0119tymi i b\u0142ogos\u0142awionymi Ko\u015bcio\u0142a katolickiego zostawa\u0142y (z nielicznymi wyj\u0105tkami) postacie na to zas\u0142uguj\u0105ce.<\/p>\r\n Ta niezliczona ilo\u015b\u0107 wyniesionych na o\u0142tarze sprawia, \u017ce kult \u015bwi\u0119tych i hagiografia mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 skuteczn\u0105, bo bardzo atrakcyjn\u0105, a zarazem ze wszech miar po\u017cyteczn\u0105 alternatyw\u0105 dla m\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnej popkultury. Warto si\u0119 nad tym g\u0142\u0119biej zastanowi\u0107.<\/p>\r\n Po pierwsze<\/strong>, wszyscy \u015bwi\u0119ci i b\u0142ogos\u0142awieni byli prawdziwymi lud\u017ami, \u017cyj\u0105cymi w konkretnym miejscu i czasie w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat. Dlatego nie mo\u017ce si\u0119 z nimi r\u00f3wna\u0107 \u017cadna posta\u0107 wymy\u015blona przez ameryka\u0144skich, brytyjskich czy japo\u0144skich scenarzyst\u00f3w lub pisarzy, bo twory wyobra\u017ani nigdy nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y tej si\u0142y oddzia\u0142ywania, co \u017cywi ludzie. Trzeba tylko tych \u017cywych ludzi ciekawie przedstawi\u0107, co przecie\u017c nie jest trudne, gdy\u017c \u017cywoty \u015bwi\u0119tych to niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o opowie\u015bci na ka\u017cdy temat. Rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy prawd\u0105 historyczn\u0105 a fikcj\u0105 literack\u0105 lub filmow\u0105 jest przy tym szczeg\u00f3lnie istotne dla ukszta\u0142towania prawid\u0142owego pojmowania rzeczywisto\u015bci przez m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy coraz cz\u0119\u015bciej \u017cyj\u0105 dzi\u015b w \u201e\u015bwiecie wirtualnym\u201d.<\/p>\r\n Po drugie<\/strong>, kult \u015bwi\u0119tych – kt\u00f3rego pocz\u0105tkiem mo\u017ce i powinno by\u0107 dzieci\u0119ce zainteresowanie ich postaciami – osadza wyobra\u017ani\u0119 dziecka w tradycji naszej \u0142aci\u0144skiej cywilizacji, z jej niezwyk\u0142ymi losami: od staro\u017cytnych pocz\u0105tk\u00f3w, przez rozkwit w okresie \u015bredniowiecza, po kryzys ostatnich wiek\u00f3w. Dzi\u0119ki temu w m\u0142odym umy\u015ble kszta\u0142tuje si\u0119 my\u015blenie historyczne, czyli przyczynowo-skutkowe, oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych korzeni i to\u017csamo\u015bci cywilizacyjnej. Myl\u0105 si\u0119 bowiem ci, kt\u00f3rzy za objaw kryzysu \u015bwiadomo\u015bci historycznej uwa\u017caj\u0105 nieznajomo\u015b\u0107 przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa daty takiego czy innego wydarzenia lub nazwiska takiej czy innej postaci. Prawdziwy kryzys \u015bwiadomo\u015bci historycznej polega na tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek nie dostrzega r\u00f3\u017cnic cywilizacyjnych i cho\u0107 np. formalnie jest katolikiem, odruchowo pot\u0119pia krucjaty czy inkwizycj\u0119, a potrafi si\u0119 bezkrytycznie zachwyca\u0107 \u201eosi\u0105gni\u0119ciami\u201d duchowymi Chi\u0144czyk\u00f3w czy Hindus\u00f3w.<\/p>\r\n Po trzecie<\/strong>, kult \u015bwi\u0119tych to r\u00f3wnie\u017c znakomita forma wpajania patriotyzmu – co wa\u017cne, patriotyzmu zdrowego, zbudowanego na fundamencie etyki katolickiej, a nie poga\u0144skiego, z kt\u00f3rego wyrasta megalomania narodowa czy szowinizm. Ka\u017cdy nar\u00f3d chrze\u015bcija\u0144ski ma swoich \u015bwi\u0119tych, a nar\u00f3d taki jak nasz posiada ich szczeg\u00f3lnie wielu, dzi\u0119ki czemu hagiografi\u0119 mo\u017cna wr\u0119cz uzna\u0107 za szkielet opowie\u015bci o naszych dziejach.<\/p>\r\n Uczyni\u0142 to ju\u017c zreszt\u0105 w spos\u00f3b mistrzowski Feliks Koneczny swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 \u015awi\u0119ci w dziejach narodu polskiego<\/strong><\/em>. <\/strong>Nie ma historii Polski bez \u015bwi\u0119tych, co oznacza, \u017ce bez \u015bwi\u0119tych tak naprawd\u0119 nie ma Polski i polskiego narodu. Je\u017celi chcemy zachowa\u0107 polsko\u015b\u0107 i przekaza\u0107 j\u0105 nast\u0119pnym pokoleniom, najlepsz\u0105 drog\u0105 do tego jest kultywowanie postaci naszych rodak\u00f3w wyniesionych na o\u0142tarze.<\/p>\r\n Po czwarte<\/strong>, niezliczona ilo\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tych to zarazem najlepsza ilustracja katolicko\u015bci, czyli powszechno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong> Wszczepiaj\u0105c m\u0142odym ludziom przywi\u0105zanie do postaci rozmaitych \u015bwi\u0119tych, uczymy ich zarazem szacunku do wszystkich narodowo\u015bci, ras i grup etnicznych, a tym samym ukazujemy ludzko\u015b\u0107 jako barwn\u0105 mozaik\u0119 Bo\u017cego stworzenia. Rzecz jasna, uczymy te\u017c przywi\u0105zania do samego Ko\u015bcio\u0142a, jego historii i instytucji, pocz\u0105wszy od papiestwa, przez biskupstwo, kap\u0142a\u0144stwo, po tak liczne przecie\u017c zakony. To bardzo wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce \u015bwiadomy katolik powinien by\u0107 cz\u0142owiekiem ciekawym \u015bwiata – w dobrym tego s\u0142owa znaczeniu. To znaczy: wsz\u0119dzie i zawsze powinien szuka\u0107 odniesie\u0144 do swego Ko\u015bcio\u0142a, wiary i tradycji – czy to w miejscu zamieszkania, na wakacyjnym wyje\u017adzie, zagranicznej wycieczce, pielgrzymce czy delegacji. <\/strong>Katolicka historia, geografia, historia sztuki to wa\u017cne elementy zdrowej edukacji, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy przeciwstawi\u0107 coraz bardziej powierzchownemu kszta\u0142ceniu w dzisiejszych szko\u0142ach. Postacie \u015bwi\u0119tych s\u0105 znakomitym punktem wyj\u015bcia do wpojenia tak rozumianej ciekawo\u015bci \u015bwiata.<\/p>\r\n Po pi\u0105te<\/strong>, trudno o wi\u0119kszy wyb\u00f3r dobrych wzorc\u00f3w osobowych ni\u017c galeria \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych. A takie wzorce s\u0105 niezb\u0119dne zw\u0142aszcza w okresie dojrzewania. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi ma w tym wieku zasadnicze dylematy: kim chc\u0119 by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci? Czym si\u0119 chc\u0119 zajmowa\u0107? Jak zamierzam \u017cy\u0107? \u0179adne poradniki psychologiczne, cho\u0107by najlepsze, nie udziel\u0105 tak dobrych rad i podpowiedzi, jak \u017cywoty \u015bwi\u0119tych. Przecie\u017c ci, kt\u00f3rych czcimy dzi\u015b na o\u0142tarzach, mieli podobne dylematy, prze\u017cywali zwyk\u0142e – a czasem i niezwyk\u0142e – \u017cyciowe problemy, potrafili jednak znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119, kt\u00f3ra zaprowadzi\u0142a ich do Nieba. Dlatego ich biografie s\u0105 niezast\u0105pionym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o ludzkich charakterach, cnotach i wadach, wzlotach i upadkach, dzi\u0119ki czemu powinny odgrywa\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu zasad moralnych ju\u017c od najm\u0142odszych lat. Tym bardziej, \u017ce – w przeciwie\u0144stwie do tylu wsp\u00f3\u0142czesnych \u201edzie\u0142\u201d popkultury – w \u017cywotach \u015bwi\u0119tych nigdy nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zwyci\u0119\u017ca dobro.<\/p>\r\n To tylko najwa\u017cniejsze zalety kultu \u015bwi\u0119tych w aspekcie edukacji i wychowania. Po g\u0142\u0119bszym zastanowieniu ka\u017cdy \u015bwiadomy katolik b\u0119dzie w stanie wymieni\u0107 dalsze. Co wa\u017cniejsze, zastosowanie tych rozwa\u017ca\u0144 w praktyce wcale nie jest trudne. Hagiografia jest bowiem dziedzin\u0105 nies\u0142ychanie urozmaicon\u0105. Mo\u017cna tu znale\u017a\u0107 powa\u017cne dzie\u0142a naukowe, ale i opracowania popularne, niezliczone utwory beletrystyczne, z kt\u00f3rych wiele to prawdziwe arcydzie\u0142a literatury. Do tego trzeba doda\u0107 stron\u0119 ikonograficzn\u0105: obrazy, rze\u017aby, grafiki, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych tak\u017ce nie brak arcydzie\u0142. A w naszych czasach dochodz\u0105 jeszcze filmy rzetelnie oddaj\u0105ce \u017cyciorysy \u015bwi\u0119tych (cho\u0107 filmy o wymowie w\u0105tpliwej lub nawet blu\u017anierczej niestety r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zdarzaj\u0105, dlatego trzeba tu by\u0107 wyj\u0105tkowo ostro\u017cnym). Jest wi\u0119c z czego wybiera\u0107, no i przede wszystkim jest w kim wybiera\u0107.<\/p>\r\n Ka\u017cdy katolik – niezale\u017cnie od wieku, stanu, pochodzenia, wykszta\u0142cenia czy miejsca zamieszkania – mo\u017ce znale\u017a\u0107 takich \u015bwi\u0119tych, jacy najbardziej do niego przemawiaj\u0105. A zatem: rodzice, dziadkowie, nauczyciele i wychowawcy – do dzie\u0142a! Niech dzie\u0144 bez hagiografii b\u0119dzie dla was i dla waszych podopiecznych dniem straconym!<\/p>\r\n