{"id":98061,"date":"2017-11-07T10:59:30","date_gmt":"2017-11-07T15:59:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=98061"},"modified":"2017-11-07T10:59:30","modified_gmt":"2017-11-07T15:59:30","slug":"witczak-dobrej-niedzieli-i-smacznego-obiadu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=98061","title":{"rendered":"Witczak: Dobrej niedzieli i smacznego obiadu"},"content":{"rendered":"

Du\u017co si\u0119 ostatnio m\u00f3wi u nas o problemie handlu w niedziel\u0119. Nie chcemy w tej chwili wdawa\u0107 si\u0119 w rozwa\u017cania ekonomiczne albo te z pogranicza moralno\u015bci i polityki. Oczywi\u015bcie w zasadniczej mierze opowiadamy si\u0119 za woln\u0105 gospodark\u0105 (a nie np. za socjalizmem, cho\u0107by i pobo\u017cnym) – ale z drugiej strony nie uwa\u017camy, by „w\u0142asno\u015b\u0107”, „swoboda wymiany”, „wolno\u015b\u0107 um\u00f3w” albo „autonomia jednostki” by\u0142y absolutnie nienaruszalnymi ba\u0142wanami. Ma\u0142o tego: pami\u0119tamy, \u017ce s\u0142owa „czy\u017c jestem str\u00f3\u017cem brata mego?” co prawda pochodz\u0105 z Pisma \u015awi\u0119tego, ale wypowiedzia\u0142 je tam niew\u0105tpliwy bad guy<\/em>, a ich wymowa by\u0142a tyle\u017c bezczelna, co i przewrotna.<\/strong><\/p>\r\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy jednak, by nie rozpoczyna\u0107 d\u0142ugiej dyskusji, \u017ce pominiemy kwestie ustawowe, ustrojowe i spo\u0142eczne. Zosta\u0144my przy samej moralno\u015bci. Ot\u00f3\u017c w\u015br\u00f3d rzymskich katolik\u00f3w – wszelkiego gatunku, od Odnowy w Duchu \u015awi\u0119tym po sedewakantyst\u00f3w – spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cna czasem z nader radykaln\u0105 interpretacj\u0105 zakazu pracy w niedziel\u0119. Na forach internetowych rozgor\u0105czkowani ludzie,  nierzadko m\u0142odzi, pytaj\u0105, czy wolno w Dzie\u0144 Pa\u0144ski uczy\u0107 si\u0119 do poniedzia\u0142kowego sprawdzianu. S\u0105 pewnie i tacy, kt\u00f3rzy odrzucaj\u0105 propozycj\u0119 pracy w charakterze wyk\u0142adowcy na studiach zaocznych, albo spowiadaj\u0105 si\u0119 z tego, \u017ce w niedziel\u0119 zakupili oran\u017cad\u0119 na stacji benzynowej. Niekt\u00f3rzy pytaj\u0105, czy godzi si\u0119 w niedziel\u0119 malowa\u0107, rze\u017abi\u0107 i haftowa\u0107, a je\u015bli nawet tak, to chyba jednak nie, bo przecie\u017c proponowano im to za pieni\u0105dze\u2026 I tak dalej.<\/p>\r\n

Tu nasuwa si\u0119 uwaga natury og\u00f3lnej. Katolickie zapewnienie, i\u017c Pan B\u00f3g nigdy nie nak\u0142ada na nas ci\u0119\u017car\u00f3w wi\u0119kszych ni\u017c te, kt\u00f3re jeste\u015bmy w stanie unie\u015b\u0107, najcz\u0119\u015bciej interpretowane jest post factum<\/em>, w spos\u00f3b niefalsyfikowalny. To znaczy: skoro co\u015b mnie spotka\u0142o, to najwyra\u017aniej mog\u0119 sobie z tym poradzi\u0107. Skoro wygl\u0105da na to, \u017ce czego\u015b nie wolno, to znaczy, \u017ce Pan B\u00f3g pomo\u017ce mi si\u0119 bez tego odej\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Ale czasami ten aksjomat mo\u017ce i powinien by\u0107 rozumiany znacznie bardziej przyziemnie. Doprawdy, Pan B\u00f3g nie wymaga od nas rzeczy, co do kt\u00f3rych zdrowy rozs\u0105dek podpowiada, \u017ce s\u0105 niemo\u017cliwe czy irracjonalne. Do\u015b\u0107 ju\u017c przez wieki zmagano si\u0119 ze skrupu\u0142ami. Dzi\u015b s\u0105 one poniek\u0105d w odwrocie, dominuje raczej fa\u0142szywa pewno\u015b\u0107 sumienia \u0142agodnego dla w\u0142asnych grzech\u00f3w – ale tak naprawd\u0119 nadal mo\u017cna spotka\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy zmagaj\u0105 si\u0119 z nerwicami na tle drobiazgowego przestrzegania, cz\u0119sto wyimaginowanych, przepis\u00f3w moralnych.<\/p>\r\n

Dlatego te\u017c wypada przypomnie\u0107, jaka jest faktyczna nauka Ko\u015bcio\u0142a o pracy w niedziel\u0119. Oczywi\u015bcie istot\u0105 niedzieli jest Msza \u015awi\u0119ta, modlitwa, refleksja natury religijnej tudzie\u017c – na nieco dalszym miejscu – spotkanie z bliskimi. Ale nie jest tak, \u017ce przez ca\u0142\u0105 niedziel\u0119 musimy siedzie\u0107 w ogr\u00f3dku z w\u0105satymi wujami, pogryzaj\u0105c potrawy przygotowane (rzecz jasna) jeszcze w sobot\u0119. Nikt te\u017c nie domaga si\u0119, by samotny chrze\u015bcijanin sp\u0119dza\u0142 Dzie\u0144 Pa\u0144ski – przed i po Mszy – le\u017c\u0105c i studiuj\u0105c faktur\u0119 \u015bciany czy sufitu, niczym mnich buddyjski podczas medytacji zen<\/em>.<\/p>\r\n

Powo\u0142ajmy si\u0119 na autorytety (to przecie\u017c najlepszy spos\u00f3b argumentacji, czy\u017c nie?). Pierwsza rzecz to pytanie o handel w niedziel\u0119. Pad\u0142o ono swego czasu na witrynie FSSPX i tam te\u017c ukaza\u0142a si\u0119 odpowied\u017a, z kt\u00f3rej korzystamy. Jej autorem jest ks. Peter Scott.<\/p>\r\n

Ot\u00f3\u017c okazuje si\u0119, \u017ce Kodeks Prawa Kanonicznego z roku 1917 z jednej strony \u017c\u0105da powstrzymania si\u0119 od publicznego handlu, publicznych zebra\u0144 w typie aukcji i podobnych zgromadze\u0144 – chyba \u017ce zezwalaj\u0105 na to uprawnione zwyczaje (wa\u017cne!) lub specjalne pozwolenia (ko\u015bcielne). Ksi\u0105dz Scott komentuje to tak: Jest rzecz\u0105 pewn\u0105, i\u017c dozwolone jest zawieranie prywatnych um\u00f3w, tj. tych, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u017cadnej publicznej formy prawnej. Jest r\u00f3wnie pewne, \u017ce dopuszczalne <\/em>[licit] jest kupowanie i sprzedawanie drobnych przedmiot\u00f3w, jak mleko, owoce, chleb, kwiaty, \u015bwi\u0119te obrazki, ksi\u0105\u017cki, ubrania i podobne rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna naby\u0107 na przydro\u017cnych stoiskach czy w sklepiku przyko\u015bcielnym. Wszyscy <\/em>[morali\u015bci] zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce te rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 konieczne w codziennym u\u017cytki, jak np. podstawowe produkty \u017cywno\u015bciowe, mog\u0105 by\u0107 kupowane i sprzedawane w niedziel\u0119. <\/em><\/p>\r\n

Ma\u0142o tego: w powa\u017cnych przypadkach dopuszczalne jest r\u00f3wnie\u017c kupowanie w niedziel\u0119 wi\u0119kszych przedmiot\u00f3w – np. gdy kto\u015b mieszka daleko od miasta, a mo\u017ce si\u0119 w nim pojawi\u0107 tylko w Dzie\u0144 Pa\u0144ski. Z drugiej strony, zakazane jest obracanie nieruchomo\u015bciami, udzia\u0142 w aukcjach cennych przedmiot\u00f3w. Ale znowu\u017c z tej pierwszej strony, zasadniczo mo\u017cna robi\u0107 zakupy \u017cywno\u015bciowe w niedziel\u0119 (grocery shopping<\/em>) – przynajmniej je\u015bli nie mia\u0142o si\u0119 autentycznej okazji zrobienia tego w tygodniu. Problematyczne mo\u017ce by\u0107 jednak robienie „na si\u0142\u0119” ca\u0142o\u015bciowych zakup\u00f3w tygodniowych w\u0142a\u015bnie w niedziel\u0119 (bez wa\u017cnego powodu), co podchodzi przynajmniej pod grzech lekki.<\/p>\r\n

A co z nauk\u0105? Na to zn\u00f3w odpowiada ks. Scott, posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 m.in. Tomaszem z Akwinu. Mianowicie tradycyjnie prace dzielono na opera servilia <\/em>i opera liberalia<\/em>. W uproszczeniu te pierwsze to wi\u0119kszo\u015b\u0107 „zwyk\u0142ych” prac: chodzenie do biura i wype\u0142nianie tam formularzy, praca na budowie i w polu, koszenie czyjego\u015b trawnika etc. Mo\u017cna to robi\u0107 tylko z wa\u017cnych powod\u00f3w (zdaje si\u0119, to ju\u017c nasz komentarz, \u017ce np. studia zaoczne czy szko\u0142a wieczorowa spokojnie si\u0119 w tym mieszcz\u0105, zar\u00f3wno z punktu widzenia adepta, jak i nauczyciela).<\/p>\r\n

Tym niemniej opera liberalia<\/em> s\u0105 dozwolone. Jest tak dlatego, \u017ce prace s\u0142u\u017cebne w zasadzie odci\u0105gaj\u0105 cz\u0142owieka od Boga i nale\u017cytego sp\u0119dzania niedzieli, sprowadzaj\u0105 go do przyziemno\u015bci, na og\u00f3\u0142 s\u0105 monotonne i m\u0119cz\u0105ce. Tymczasem opera liberalia<\/em> – przynajmniej w teorii, w za\u0142o\u017ceniu – daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uwznio\u015blenia ludzkiej duszy, otwieraj\u0105 na prawd\u0119, pi\u0119kno i dobro. St\u0105d te\u017c Heribert Jone w swej „Teologii moralnej” pisze (a ks. Scott go cytuje): Sztuki wyzwolone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c godziwe: uczenie si\u0119, nauczanie, rysowanie, projektowanie architektoniczne, zabawa, muzyka, pisanie (r\u00f3wnie\u017c na maszynie), malowanie, rze\u017abienie (delikatne), haftowanie, robienie zdj\u0119\u0107. Prace te s\u0105 moralnie godziwe nawet gdy s\u0105 czynione <\/em>[w niedziel\u0119] za wynagrodzeniem. <\/em><\/p>\r\n

Ca\u0142a reszta to ju\u017c zdrowy rozs\u0105dek i pami\u0119tanie, i\u017c Opatrzno\u015b\u0107 nie gra z nami w Sapera. <\/em>Innymi s\u0142owy, nie wygl\u0105da to tak, \u017ce otrzymujemy niepe\u0142n\u0105 i niejasn\u0105 informacj\u0119, po czym zdesperowani, po d\u0142ugich deliberacjach, decydujemy si\u0119 na sprawdzenie kt\u00f3rego\u015b z p\u00f3l – i w\u00f3wczas bum!, przegrali\u015bmy, to by\u0142a pu\u0142apka, milion lat czy\u015b\u0107ca albo wieczno\u015b\u0107 w piekle. Nic nie wskazuje na to, by na tym polega\u0142a Ostateczna Rzeczywisto\u015b\u0107. Parafrazuj\u0105c zatem pewn\u0105 znan\u0105 sk\u0105din\u0105d osob\u0119 i umieszczaj\u0105c jej dalece niefortunne s\u0142owa nareszcie w prawid\u0142owym kontek\u015bcie: dobrej niedzieli i smacznego obiadu, drodzy czytelnicy!<\/p>\r\n

Roch Witczak<\/em><\/strong><\/p>\r\n

[na podstawie: http:\/\/archives.sspx.org\/Catholic_FAQs\/catholic_faqs__morality.htm#selling_sundays<\/a>]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Du\u017co si\u0119 ostatnio m\u00f3wi u nas o problemie handlu w niedziel\u0119. Nie chcemy w tej chwili wdawa\u0107 si\u0119 w rozwa\u017cania ekonomiczne albo te z pogranicza moralno\u015bci i polityki. Oczywi\u015bcie w zasadniczej mierze opowiadamy si\u0119 za woln\u0105 gospodark\u0105 (a nie np. za socjalizmem, cho\u0107by i pobo\u017cnym) – ale z drugiej strony nie uwa\u017camy, by „w\u0142asno\u015b\u0107”, „swoboda […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119,52],"class_list":["post-98061","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-catholic-teaching","tag-market"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98061","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98061"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98061\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}