{"id":97988,"date":"2017-10-31T10:31:40","date_gmt":"2017-10-31T14:31:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=97988"},"modified":"2017-10-31T10:31:40","modified_gmt":"2017-10-31T14:31:40","slug":"500-lat-protestantyzmu-35-absurdalnych-cytatow-z-marcina-lutra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=97988","title":{"rendered":"500 lat protestantyzmu: 35 absurdalnych cytat\u00f3w z Marcina Lutra"},"content":{"rendered":"

Nie spos\u00f3b zrozumie\u0107 godnych po\u017ca\u0142owania owoc\u00f3w reformacji, je\u015bli nie zbadamy wpierw korzeni drzewa, kt\u00f3re zrodzi\u0142o tak zgni\u0142e owoce. <\/strong><\/p>\r\n

Zatem zacznijmy od samego pocz\u0105tku, a wi\u0119c od tego co dzia\u0142o si\u0119 w g\u0142owie Marcina Lutra. Ojciec protestantyzmu m\u00f3wi\u0142 i pisa\u0142 bowiem rzeczy, w kt\u00f3re do dzi\u015b wprost trudno uwierzy\u0107. <\/p>\r\n

Marcin Luter o godno\u015bci i majestacie Boga<\/strong><\/em><\/p>\r\n

1. \u201eNie ma znaczenia, jak zachowywa\u0142 si\u0119 Chrystus – liczy si\u0119 tylko to, czego naucza\u0142\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Erlangen, tom. 29, s. 126).<\/p>\r\n

Marcin Luter o Dekalogu<\/strong><\/em><\/p>\r\n

2. \u201eJedyny cel [Dekalogu] to pokazanie cz\u0142owiekowi niemo\u017cno\u015bci czynienia przez niego dobra i nauczenie go rozpaczania nad sob\u0105\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Henri Denifle, Luther et Lutheranisme. <\/em>Etude Faite d\u2019apres les sources<\/em>, t\u0142um. J. Paquier, A. Picard, Paris 1912-13, tom. III, s. 364).<\/p>\r\n

3. \u201eMusimy usun\u0105\u0107 Dekalog z oczu i z serca\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: De Wette 4, 188).<\/p>\r\n

4. \u201eJe\u015bli dopu\u015bcimy, by on – Dekalog – mia\u0142 jakikolwiek wp\u0142yw na nasze sumienie, stanie si\u0119 on przykrywk\u0105 ca\u0142ego z\u0142a, herezji i blu\u017anierstw\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Comm. ad Galat<\/em>, s. 310).<\/p>\r\n

5. \u201eWa\u017cniejsze jest strzec si\u0119 przed dobrymi uczynkami ni\u017c przed grzechem\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Tischreden<\/em>, wyd. wittenberdzkie, tom. VI, s. 160).<\/p>\r\n

Marcin Luter i materialna konieczno\u015b\u0107 dobrych uczynk\u00f3w<\/strong><\/em><\/p>\r\n

6. \u201eDobre uczynki s\u0105 z\u0142e i s\u0105 grzechem, jak pozosta\u0142e\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Henri Denifle, Luther et Lutheranisme. <\/em>Etude Faite d\u2019apres les sources<\/em>, t\u0142um. J. Paquier, A. Picard, Paris 1912-13, tom. III, s. 47).<\/p>\r\n

7. \u201eNie ma zgorszenia wi\u0119kszego, bardziej niebezpiecznego, bardziej jadowitego ni\u017c dobre \u017cycie zewn\u0119trzne, objawiaj\u0105ce si\u0119 dobrymi uczynkami i pobo\u017cnym sposobem \u017cycia. Jest to wspania\u0142a brama, droga, kt\u00f3ra wiedzie do pot\u0119pienia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Henri Denifle, Luther et Lutheranisme. <\/em>Etude Faite d\u2019apres les sources<\/em>, t\u0142um. J. Paquier, A. Picard, Paris 1912-13, tom. II, s. 128).<\/p>\r\n

Marcin Luter o znaczeniu wolnej woli<\/strong><\/em><\/p>\r\n

8. \u201e(…) je\u015bli chodzi o Boga i o wszystko, co wywiera wp\u0142yw na zbawienie lub pot\u0119pienie, [cz\u0142owiek] nie ma wolnej woli, ale jest je\u0144cem, wi\u0119\u017aniem i niewolnikiem pa\u0144szczy\u017anianym albo woli Boga, albo woli szatana\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: esej Bondage of the Will<\/em>, [w:] Martin Luther: Selections From His Writings<\/em>, red. John Dillenberger, Anchor Books, 1962, s. 190).<\/p>\r\n

9. \u201eCz\u0142owiek jest jak ko\u0144. B\u00f3g wskakuje w siod\u0142o? Ko\u0144 jest pos\u0142uszny i dostosowuje si\u0119 do ka\u017cdego ruchu Je\u017ad\u017aca i idzie tam, gdzie On chce. B\u00f3g rzuca wodze? W\u00f3wczas szatan wskazuje na grzbiet zwierz\u0119cia, kt\u00f3re pochyla si\u0119, idzie i poddaje ostrogom i kaprysom swojego nowego je\u017ad\u017aca. (…) Zatem konieczno\u015b\u0107, a nie wolna wola, jest kontroluj\u0105c\u0105 zasad\u0105 naszego post\u0119powania. B\u00f3g jest autorem tego, co z\u0142e, jak r\u00f3wnie\u017c tego, co dobre; a jak obdarza szcz\u0119\u015bciem tych, kt\u00f3rzy na to nie zas\u0142uguj\u0105, tak r\u00f3wnie\u017c faktycznie pot\u0119pia tych, kt\u00f3rzy nie zas\u0142uguj\u0105 na sw\u00f3j los\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: De Servo Arbitrio<\/em>, 7, 113 seq., cyt. P.F. O\u2019Hare, [w:] Facts About Luther<\/em>, TAN Books, 1987, s. 266-267).<\/p>\r\n

10. \u201eJego [Judasza] wola by\u0142a dzie\u0142em Boga; B\u00f3g swoj\u0105 wszechmoc\u0105 porusza\u0142 jego wol\u0105, tak jak wszystkim, co jest na tym \u015bwiecie\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: De servo Arbitrio<\/em>, przeciwko wolnej woli cz\u0142owieka)<\/p>\r\n

11. \u201e\u0179aden dobry uczynek nie jest wynikiem czyjej\u015b w\u0142asnej m\u0105dro\u015bci, ale wszystko musi si\u0119 dzia\u0107 w ot\u0119pieniu. (…) Rozum nale\u017cy odrzuci\u0107, gdy\u017c jest on wrogiem wiary\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Tischreden<\/em>, Weimar, VI, 143, 25-35).<\/p>\r\n

Marcin Luter o \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim<\/strong><\/em><\/p>\r\n

12. \u201eB\u0105d\u017a grzesznikiem i niech twoje grzechy b\u0119d\u0105 ogromne, ale niech twoja ufno\u015b\u0107 w Chrystusa b\u0119dzie silniejsza i raduj si\u0119 w Chrystusie, kt\u00f3ry jest zwyci\u0119zc\u0105 nad grzechem, \u015bmierci\u0105 i \u015bwiatem. B\u0119dziemy grzeszy\u0107 przebywaj\u0105c tutaj, gdy\u017c to \u017cycie nie jest miejscem, gdzie mieszka sprawiedliwo\u015b\u0107. (…) \u0179aden grzech nie mo\u017ce nas od Niego od\u0142\u0105czy\u0107, nawet gdyby\u015bmy mieli tysi\u0105ce razy ka\u017cdego dnia zabi\u0107 czy pope\u0142ni\u0107 cudzo\u0142\u00f3stwo\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Let Your Sins Be Strong<\/em>, [w:] The Wittenberg Project<\/em>, The Wartburg Segment<\/em>, t\u0142um. Erika Flores, [w:] Dr. Martin Luther, S\u00c3\u00a4mmtliche Schriften<\/em>, list nr 99, 1 VIII 1521. – por. tak\u017ce Henri Denifle, Luther et Lutheranisme. <\/em>Etude Faite d\u2019apres les sources<\/em>, t\u0142um. J. Paquier, A. Picard, Paris 1912-13, t. II, s. 404).<\/p>\r\n

13. \u201eNie pytaj o nic swojego sumienia, a je\u015bli przem\u00f3wi, nie s\u0142uchaj go; je\u015bli b\u0119dzie nalega\u0107, zd\u0142aw je, zabawiaj si\u0119; je\u015bli to konieczne, pope\u0142nij jaki\u015b dobry du\u017cy grzech, aby je odp\u0119dzi\u0107. Sumienie to g\u0142os szatana, a koniecznie nale\u017cy zawsze robi\u0107 co\u015b wprost przeciwnego do tego, czego chce szatan\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: J. Dollinger, La Reforme et les resultants qu\u2019elle a produits<\/em>, t\u0142um. E. Perrot, Gaume, Paris 1848-49, tom. III, s. 248).<\/p>\r\n

Marcin Luter o karze \u015bmierci i mi\u0142osierdziu<\/strong><\/em><\/p>\r\n

14. \u201eJe\u015bli kto\u015b uczy\u0142by doktryn sprzecznych z artyku\u0142ami wiary wyra\u017anie ugruntowanymi w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i w kt\u00f3re wierzy ca\u0142y \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski, takimi jak artyku\u0142y, kt\u00f3rych uczymy dzieci w credo – na przyk\u0142ad, gdyby kto\u015b naucza\u0142, \u017ce Chrystus nie jest Bogiem, ale zwyk\u0142ym cz\u0142owiekiem i podobnym innym prorokom, jak utrzymuj\u0105 Turcy i anabapty\u015bci – takich nauczycieli nie nale\u017cy tolerowa\u0107, ale kara\u0107 jako blu\u017anierc\u00f3w. (…) Wed\u0142ug tej procedury nikogo nie zmusza si\u0119 do wierzenia, gdy\u017c mo\u017ce wierzy\u0107 w to, co chce; ale nie wolno mu naucza\u0107 i blu\u017ani\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Luther\u2019s Works<\/em>, tom. XIII, 61-62).<\/p>\r\n

15. \u201eTo, \u017ce wywrotowe artyku\u0142y doktryny powinno si\u0119 kara\u0107 mieczem, nie wymaga dalszych dowod\u00f3w. Je\u015bli chodzi o reszt\u0119, anabapty\u015bci utrzymuj\u0105 zasady odnosz\u0105ce si\u0119 do chrztu niemowl\u0105t, grzechu pierworodnego i natchnienia, kt\u00f3re nie maj\u0105 zwi\u0105zku ze S\u0142owem Bo\u017cym i s\u0105 w istocie mu przeciwne. (…) W\u0142adze \u015bwieckie s\u0105 tak\u017ce zobowi\u0105zane powstrzyma\u0107 i otwarcie kara\u0107 fa\u0142szywe doktryny. (…) Pomy\u015blmy bowiem: jaka kl\u0119ska by nast\u0105pi\u0142a, gdyby dzieci nie by\u0142y chrzczone? (…) Poza tym anabapty\u015bci oddzielaj\u0105 si\u0119 od ko\u015bcio\u0142\u00f3w (…) i ustanawiaj\u0105 pos\u0142ug\u0119 i zgromadzenia w\u0142asne, co jest tak\u017ce przeciwne przykazaniu Boga. Bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119, jasne si\u0119 staje, \u017ce w\u0142adze \u015bwieckie s\u0105 zobowi\u0105zane wymierza\u0107 przest\u0119pcom kar\u0119 cielesn\u0105. (…) Tak\u017ce, kiedy jest to przypadek utrzymywania jakiej\u015b duchowej zasady, takiej jak chrzest niemowl\u0105t, grzech pierworodny i niekonieczna separacja, w\u00f3wczas (…) konkludujemy, \u017ce (…) upartych sektarian nale\u017cy u\u015bmierca\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: pamflet z roku 1536, [w:] Johannes Janssen, History of the German People From the Close of the Middle Ages<\/em>, 16 tom\u00f3w, t\u0142um. A.M. Christie, B. Herder, St. Louis 1910 [orgy. 1891], t. X, s. 222-223).<\/p>\r\n

Marcin Luter o sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej<\/strong><\/em><\/p>\r\n

16. \u201eCh\u0142opi nie lepsi s\u0105 od s\u0142omy. Nie us\u0142ysz\u0105 s\u0142owa i s\u0105 pozbawieni rozs\u0105dku; zatem nale\u017cy ich przymusi\u0107 do s\u0142uchania trzaskiem bicza i \u015bwistem kul i to jedyna rzecz, na kt\u00f3r\u0105 zas\u0142uguj\u0105\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Erlangen, t. 24, s. 294).<\/p>\r\n

17. \u201eZabi\u0107 ch\u0142opa to nie morderstwo; to pomoc w gaszeniu po\u017caru. Niech nie b\u0119dzie p\u00f3\u0142\u015brodk\u00f3w! Zmia\u017cd\u017cy\u0107 ich! Podci\u0105\u0107 im gard\u0142a! Przebi\u0107 ich. Nie zostawiajcie kamienia na kamieniu! Zabi\u0107 ch\u0142opa to zniszczy\u0107 w\u015bciek\u0142ego psa!\u201d – \u201eJe\u015bli m\u00f3wi\u0105, \u017ce jestem bardzo surowy i niemi\u0142osierny, niech szlag trafi mi\u0142osierdzie! Niech ka\u017cdy, kto mo\u017ce, d\u017aga ich, dusi i zabija jak w\u015bciek\u0142e psy\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Erlangen, t. 24, s. 294).<\/p>\r\n

18. \u201eJak poganiacze os\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy musz\u0105 nieustannie ok\u0142ada\u0107 os\u0142y kijem i batem, gdy\u017c inaczej nie b\u0119d\u0105 pos\u0142uszne, tak w\u0142adcy musz\u0105 post\u0119powa\u0107 z ludem; musz\u0105 p\u0119dzi\u0107 go, bi\u0107, d\u0142awi\u0107, wiesza\u0107, pali\u0107, \u015bcina\u0107 g\u0142owy i torturowa\u0107, aby budzi\u0107 l\u0119k i hamowa\u0107 lud\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Erlangen, t. 15, s. 276).<\/p>\r\n

Adolf Hitler<\/strong> Marcin Luter o mi\u0142owaniu \u017byd\u00f3w<\/strong><\/em><\/p>\r\n

19. \u201eMoja rada, jak powiedzia\u0142em wcze\u015bniej, jest taka: Po pierwsze, by spali\u0107 ich synagogi, a ka\u017cdy, kto mo\u017ce, niech rzuca siark\u0119 i smo\u0142\u0119; by\u0142oby dobrze, gdyby kto\u015b m\u00f3g\u0142 tak\u017ce dorzuci\u0107 nieco ognia piekielnego. (…) Po drugie, \u017ceby wszystkie ich ksi\u0119gi – ich modlitewniki, ich pisma talmudyczne, a tak\u017ce ca\u0142\u0105 Bibli\u0119 – im zabra\u0107, nie zostawiaj\u0105c ani kartki, a zachowa\u0107 je dla tych, kt\u00f3rzy mog\u0105 si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107. (…) Po trzecie, by zabroni\u0107 im pod kar\u0105 \u015bmierci s\u0142awienia Boga, dzi\u0119kczynienia, modlitwy i publicznego nauczania w\u015br\u00f3d nas i w naszym kraju. (…) Po czwarte, by zabroni\u0107 im wypowiadania imienia Boga w zasi\u0119gu naszego s\u0142uchu. Albowiem nie mo\u017cemy s\u0142ucha\u0107 tego w dobrej wierze ani tolerowa\u0107. (…) Ten, kto us\u0142yszy to imi\u0119 [Boga] wypowiedziane przez \u017byda, musi poinformowa\u0107 w\u0142adze albo obrzuci\u0107 go \u015bwi\u0144skim \u0142ajnem, gdy go zobaczy i goni\u0107 go\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Martin Luther, On the Jews and Their Lies<\/em>, t\u0142um. Martin H. Bertram, Fortress Press 1955).<\/p>\r\n

20. \u201eSpali\u0107 ich synagogi. Zabroni\u0107 im wszystkiego, o czym wspomnia\u0142em wy\u017cej. Zmusi\u0107 ich do pracy i traktowa\u0107 ich z wszelakiego rodzaju surowo\u015bci\u0105, tak jak uczyni\u0142 to Moj\u017cesz na pustyni, gdy zabi\u0142 trzy tysi\u0105ce. (…) Je\u015bli to nie zadzia\u0142a, musimy goni\u0107 ich jak w\u015bciek\u0142e psy, aby nie sta\u0107 si\u0119 wsp\u00f3\u0142uczestnikami ich wstr\u0119tnego blu\u017anierstwa i wszystkich ich przywar i po to, aby\u015bmy nie zas\u0142u\u017cyli na gniew Boga i nie zostali pot\u0119pieni wraz z nimi. Wykona\u0142em swoj\u0105 powinno\u015b\u0107. Niech ka\u017cdy zadba o wype\u0142nienie swojej. Ja jestem usprawiedliwiony\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: About the Jews and Their Lies<\/em>, cyt. P.F. O\u2019Hare, The Facts About Luther<\/em>, TAN Books 1987, s. 290).<\/p>\r\n

21. \u201eGdybym mia\u0142 ochrzci\u0107 \u017byda, zabra\u0142bym go na most nad \u0141ab\u0105, powiesi\u0142 kamie\u0144 u jego szyi i zepchn\u0105\u0142 go ze s\u0142owami: Chrzcz\u0119 ciebie w imi\u0119 Abrahama\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Hartmann Grisar, Luther<\/em>, t. V, s. 413).<\/p>\r\n

22. \u201e\u017bydzi zas\u0142uguj\u0105 na to, by wiesza\u0107 ich na szubienicy siedem razy wy\u017cej od zwyk\u0142ych z\u0142odziei\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Weimar, t. 53, s. 502).<\/p>\r\n

Marcin Luter na temat \u015bwi\u0119to\u015bci i godno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/strong><\/em><\/p>\r\n

23. \u201eJe\u015bli m\u0105\u017c nie ma ochoty, jest inny, kt\u00f3ry ma; je\u015bli \u017cona nie ma ochoty, w\u00f3wczas niech przyjdzie pokoj\u00f3wka\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Of Married Life<\/em>).<\/p>\r\n

24. \u201ePrzypu\u015b\u0107my, \u017ce doradzi\u0142bym \u017conie impotenta (za jego zgod\u0105), by odda\u0142a si\u0119 innemu, powiedzmy: bratu m\u0119\u017ca, ale by zachowa\u0142a ten maria\u017c w tajemnicy i przypisa\u0142a dzieci tzw. domniemanemu ojcu. Rodzi si\u0119 pytanie: Czy taka kobieta jest w stanie, kt\u00f3ry gwarantuje zbawienie? Moja odpowied\u017a: z pewno\u015bci\u0105\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: On Marriage<\/em>).<\/p>\r\n

25. \u201eNie jest sprzeczne z Pismem \u015awi\u0119tym, by m\u0119\u017cczyzna mia\u0142 kilka \u017con\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: De Wette, t. 2, s. 459).<\/p>\r\n

26. \u201eS\u0142owo i dzie\u0142o Boga jest ca\u0142kiem jasne, to znaczy, \u017ce kobiety s\u0105 stworzone po to, aby by\u0107 albo \u017conami, albo prostytutkami\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: On Married Life<\/em>).<\/p>\r\n

27. \u201eMimo ca\u0142ego dobra, jakie mog\u0119 powiedzie\u0107 o \u017cyciu ma\u0142\u017ce\u0144skim, nie przyznam naturze tyle, by po\u015bwiadczy\u0107, \u017ce nie ma w nim grzechu (…), \u017cadna powinno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska nie jest nigdy pozbawiona grzechu. Powinno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska nigdy nie jest wype\u0142niana bez grzechu\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Weimar, t. 8, s. 654. Innymi s\u0142owy dla Lutra akt ma\u0142\u017ce\u0144ski jest \u201egrzechem, kt\u00f3ry niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni od cudzo\u0142\u00f3stwa\u201d, ibid. Jaki jest zatem, mo\u017cecie si\u0119 spyta\u0107, cel ma\u0142\u017ce\u0144stwa dla Lutra? Luter stwierdza, \u017ce jest nim po prostu zaspokojenie swoich \u017c\u0105dz seksualnych: \u201eCia\u0142o domaga si\u0119 kobiety i musi j\u0105 mie\u0107\u201d, albo: \u201eMa\u0142\u017ce\u0144stwo jest lekarstwem na cudzo\u0142\u00f3stwo\u201d – Hartmann Grisar, Luther<\/em>, t. IV, s. 145).<\/p>\r\n

Marcin Luter o r\u00f3wno\u015bci i moralizowaniu<\/strong><\/em><\/p>\r\n

28. \u201eJak\u0105\u017c krzywd\u0119 mog\u0142oby to wyrz\u0105dzi\u0107, gdyby cz\u0142owiek powiedzia\u0142 dobre, mocne k\u0142amstwo w godnej sprawie i dla dobra ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich?\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Lenz, Briefwechsel<\/em>, t. 1, s. 373)<\/p>\r\n

29. \u201eK\u0142ama\u0107 z konieczno\u015bci albo dla wygody, albo usprawiedliwiaj\u0105c si\u0119 – takiego k\u0142amstwa nie b\u0119dzie si\u0119 traktowa\u0107 jako rzeczy przeciwnej Bogu; by\u0142 On got\u00f3w wzi\u0105\u0107 takie k\u0142amstwa na siebie\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Lenz, Briefwechsel<\/em>, t. 1, s. 375).<\/p>\r\n

Marcin Luter i pokora<\/strong><\/em><\/p>\r\n

30. \u201e\u015aw. Augustyn czy \u015bw. Ambro\u017cy nie mog\u0105 si\u0119 ze mn\u0105 r\u00f3wna\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Erlangen, t. 61, s. 422).<\/p>\r\n

31. \u201eTo, czego nauczam i co pisz\u0119, pozostaje prawd\u0105, nawet gdyby ca\u0142y \u015bwiat mia\u0142 z tego powodu rozpa\u015b\u0107 si\u0119 na kawa\u0142ki\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Weimar, t. 18, s. 401).<\/p>\r\n

Marcin Luter o warto\u015bci Pisma \u015awi\u0119tego<\/strong><\/em><\/p>\r\n

32. \u201eMoim zdaniem ona [ksi\u0119ga Apokalipsy] nie nosi na sobie pi\u0119tna charakteru apostolskiego ani prorockiego. (…) Ka\u017cdy mo\u017ce ukszta\u0142towa\u0107 sw\u00f3j s\u0105d o tej ksi\u0119dze; je\u015bli chodzi o mnie, to czuj\u0119 do niej wstr\u0119t i jest to dla mnie wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, by j\u0105 odrzuci\u0107\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Sammtliche Werke<\/em>, 63, s. 169-170, [w:] P.F. O\u2019Hare, The Facts About Luther<\/em>, TAN Books, 1987, s. 203).<\/p>\r\n

33. \u201eJe\u015bli wasz papista dra\u017cni was tym s\u0142owem (\u201esama\u201d – Rz 3,28), powiedzcie mu wprost, \u017ce dr Marcin Luter tak uwa\u017ca: papista i osio\u0142 to jedno i to samo. Ktokolwiek nie przyjmie mojego t\u0142umaczenia, niech traktuje je lekcewa\u017c\u0105co: diabe\u0142 podzi\u0119kuje temu, kto krytykuje je bez mojej woli i wiedzy. Luter tak to przyjmuje, a jest on doktorem przewy\u017cszaj\u0105cym wszystkich doktor\u00f3w w ca\u0142ym papiestwie\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Amic. <\/em>Discussion<\/em>, 1, 127, [w:] P.F. O\u2019Hare, The Facts About Luther<\/em>, TAN Books 1987, s. 201. Por. tak\u017ce J. Dollinger, La Reforme et les resultants qu\u2019elle a produits<\/em>, t\u0142um. E. Perrot, Gaume, Paris 1848-1849, t. III, s. 138).<\/p>\r\n

34. \u201eHistoria o Jonaszu jest tak potworna, \u017ce ca\u0142kowicie niewiarygodna\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: P.F. O\u2019Hare, The Facts About Luther<\/em>, TAN Books 1987, s. 202).<\/p>\r\n

35. \u201e(…) list \u015bw. Jakuba jest listem pe\u0142nym s\u0142omy, gdy\u017c nie zawiera nic ewangelicznego\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: Preface to the New Testament<\/em>, red. Dillenberger, s. 19. – Por. tak\u017ce Jean Janssen, L\u2019Allemagne et la Reforme<\/em>, t\u0142um. E. Paris, Plon 1887-1911, t. II, s. 218.<\/p>\r\n

David L. Gray<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: saintdominicsmedia.com<\/p>\r\n

T\u0142um. Jan J. Franczak<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/a><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie spos\u00f3b zrozumie\u0107 godnych po\u017ca\u0142owania owoc\u00f3w reformacji, je\u015bli nie zbadamy wpierw korzeni drzewa, kt\u00f3re zrodzi\u0142o tak zgni\u0142e owoce. Zatem zacznijmy od samego pocz\u0105tku, a wi\u0119c od tego co dzia\u0142o si\u0119 w g\u0142owie Marcina Lutra. Ojciec protestantyzmu m\u00f3wi\u0142 i pisa\u0142 bowiem rzeczy, w kt\u00f3re do dzi\u015b wprost trudno uwierzy\u0107.  Marcin Luter o godno\u015bci i majestacie Boga […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[238,321],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97988"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97988\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}