{"id":97195,"date":"2017-08-08T13:20:28","date_gmt":"2017-08-08T17:20:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=97195"},"modified":"2017-08-08T13:20:28","modified_gmt":"2017-08-08T17:20:28","slug":"co-sie-stalo-z-mlodziencami-i-pannami-kidults-zycie-pasozyta-bogna-bialecka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=97195","title":{"rendered":"Co si\u0119 sta\u0142o z m\u0142odzie\u0144cami i pannami? Kidults \u2013 \u017cycie paso\u017cyta – Bogna Bia\u0142ecka<\/em>"},"content":{"rendered":"

Doros\u0142o\u015b\u0107 jest be, dzieci\u0144stwo cacy – tak w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie przedstawia si\u0119 fundament mentalno\u015bci lawinowo rosn\u0105cej rzeszy darmozjad\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n

W krajach tak zwanych rozwini\u0119tych masowo pojawia si\u0119 nowe zjawisko spo\u0142eczne – paso\u017cytniczy single, nazywani te\u017c kidults<\/em>. S\u0105 to osoby formalnie doros\u0142e, lecz \u017cyj\u0105ce na koszt rodzic\u00f3w – jak dzieci. Je\u015bli pracuj\u0105 i zarabiaj\u0105, pieni\u0105dze przeznaczaj\u0105 na w\u0142asne rozrywki, niekoniecznie dok\u0142adaj\u0105c si\u0119 do bud\u017cetu domowego. Nie zak\u0142adaj\u0105 rodzin, cho\u0107 miewaj\u0105 d\u0142u\u017csze lub kr\u00f3tsze \u201eprzygody erotyczne\u201d. Zjawisko to, mimo i\u017c coraz bardziej rozpowszechnione, nadal budzi zdziwienie. Jak to: doros\u0142y, kt\u00f3ry nie zak\u0142ada rodziny, a nawet nie utrzymuje si\u0119 samodzielnie? Dziwactwo.<\/p>\r\n

Warto sobie jednak u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu tak samo dziwacznym i trudnym do zrozumienia zjawiskiem by\u0142o co\u015b, co dzi\u015b uznaje si\u0119 za norm\u0119, mianowicie nastolatek – osoba rozwini\u0119ta fizycznie i zdolna do podejmowania odpowiedzialno\u015bci, lecz traktowana jak nieporadne dziecko. Oczywi\u015bcie ju\u017c wtedy m\u0142odzie\u0144cy i panny uczyli si\u0119 w tym bardziej ekskluzywnych szko\u0142ach, im bogatsi byli rodzice, jednak przeci\u0119tna osoba w wieku pi\u0119tnastu lat ju\u017c pracowa\u0142a, cho\u0107by w gospodarstwie, \u0142\u0105cz\u0105c obowi\u0105zki z nauk\u0105.<\/p>\r\n

Wiele lat temu, pracuj\u0105c w korporacji, mia\u0142am okazj\u0119 wys\u0142ucha\u0107 historii mojego prze\u0142o\u017conego (zarabiaj\u0105cego wtedy w miesi\u0105c tyle co ja przez rok). Cz\u0142owiek sukcesu, doskona\u0142y w kontaktach mi\u0119dzyludzkich, potrafi\u0105cy uszanowa\u0107 prac\u0119 ka\u017cdego podw\u0142adnego, \u0142\u0105cznie ze sprz\u0105taczk\u0105. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pochodzi\u0142 ze wsi. Rodzice mieli gospodarstwo rolne, na kt\u00f3rym pracowali wszyscy: zar\u00f3wno doro\u015bli, jak i dzieci. Gdy by\u0142 w liceum, wskutek niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci rodzina straci\u0142a niemal wszystko. Zamiast si\u0119 za\u0142ama\u0107 i p\u00f3j\u015b\u0107 na zasi\u0142ek, po prostu zacz\u0119li wszystko od nowa. Wszyscy wstawali o czwartej rano i po kilku godzinach pracy na gospodarstwie nastolatkowie biegli do szko\u0142y, by po powrocie i odrobieniu lekcji dalej pomaga\u0107 rodzicom. Rodzina odbi\u0142a si\u0119 od dna, a nawyki skutecznej organizacji pracy i samodyscyplina zaowocowa\u0142y udan\u0105 karier\u0105 biznesow\u0105. Po us\u0142yszeniu tej historii zacz\u0119\u0142am patrze\u0107 na mojego szefa jak na kogo\u015b absolutnie wyj\u0105tkowego. Dopiero p\u00f3\u017aniej u\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce dzi\u015b za wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 i heroizm uchodzi co\u015b, co kiedy\u015b by\u0142o norm\u0105.<\/p>\r\n

 <\/strong><\/p>\r\n

Zabawki diab\u0142a<\/strong><\/p>\r\n

Kiedy powsta\u0142o zjawisko nastolatka? Poj\u0119cie teenager<\/em> pojawi\u0142o si\u0119 w roku 1941 w \u201eReaders Digest\u201d w USA. Zaistnia\u0142a bowiem potrzeba poj\u0119cia opisuj\u0105cego wynik zmian spo\u0142ecznych. W Polsce okre\u015blenie \u201enastolatek\u201d wesz\u0142o do u\u017cycia jeszcze p\u00f3\u017aniej. Po raz pierwszy w roku 1959 w tek\u015bcie Autentyczny widz<\/em>, zamieszczonym przez W\u0142adys\u0142awa Kopali\u0144skiego w niedzielnym wydaniu \u201e\u0179ycia Warszawy\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142a tej przemiany opisuje Jeffrey A. Tucker w artykule z grudnia 2016 roku zatytu\u0142owanym Let the Kids Work<\/em> na \u0142amach portalu Foundation for Economic Education. Autor nawi\u0105za\u0142 do publikacji \u201eWashington Post\u201d wychwalaj\u0105cej zakaz pracy dzieci, ilustrowany zdj\u0119ciami m\u0142odocianych robotnik\u00f3w z pocz\u0105tku XX wieku. Owszem, widzimy na nich \u201ema\u0142ych starych\u201d, czasem bez obuwia, czasem w brudnych ubraniach. Znamy opisy zniekszta\u0142ce\u0144 cia\u0142a, garb\u00f3w czy utraty ko\u0144czyn wskutek pracy. Trzeba sobie jednak u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce jest to skutek nie tylko d\u0142ugotrwa\u0142ej pracy w ci\u0119\u017ckich warunkach, lecz generalnie niskiego poziomu zdrowia w tamtejszym spo\u0142ecze\u0144stwie – niew\u0142a\u015bciwego od\u017cywiania i zaniedbywania higieny. By\u0142y to wszak czasy, kiedy na przyk\u0142ad z regu\u0142y nie myto z\u0119b\u00f3w. Jeffrey A. Tucker zwraca jednak uwag\u0119 na twarze tych dzieci, z kt\u00f3rych bije pewno\u015b\u0107 siebie i zdecydowanie. To nie s\u0105 dzieci, kt\u00f3re wpadaj\u0105 w histeri\u0119, bo maj\u0105 publicznie powiedzie\u0107 wierszyk, a wszyscy patrz\u0105. To ludzie wiedz\u0105cy kim s\u0105 i znaj\u0105cy w\u0142asn\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Jeffrey Tucker przypomina, w jaki spos\u00f3b zako\u0144czy\u0142a si\u0119 praca dzieci w ameryka\u0144skich fabrykach. Wskutek rozwoju technologii. The Economic History Association wykazuje wprost, \u017ce stopniowe ograniczenie w USA pracy zarobkowej dzieci, kt\u00f3re pozwoli\u0142o ich rodzicom na luksus zatrzymywania dzieci w domu na d\u0142u\u017cej, spowodowa\u0142y: podwy\u017cszenie og\u00f3lnego dobrobytu spo\u0142ecze\u0144stwa i rozw\u00f3j technologiczny w latach 1880-1940. Nie oznacza\u0142o to odbierania dzieciom odpowiedzialno\u015bci, po prostu zaczyna\u0142y one zajmowa\u0107 si\u0119 pracami l\u017cejszymi, oko\u0142odomowymi, zyskuj\u0105c jednocze\u015bnie szans\u0119 na nauk\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 zdoby\u0107 dobry fach. Gdyby dzi\u015b zniesiono ograniczenia dotycz\u0105ce pracy m\u0142odocianych, nie oznacza\u0142oby to powrotu do fabryk i ci\u0119\u017ckich rob\u00f3t fizycznych, gdy\u017c nie ma takiej potrzeby rynkowej. M\u0142odzi wybieraliby raczej prac\u0119 w sklepach czy zak\u0142adach rzemie\u015blniczych, handel internetowy i tym podobne.<\/p>\r\n

Oficjalny zakaz pracy dzieci nie by\u0142 zatem przyczyn\u0105, a ukoronowaniem procesu. Jednocze\u015bnie wprowadzono w USA co\u015b innego – przymus szkolny. Zamiast nauki przez dzia\u0142anie – nauka przez siedzenie w \u0142awce. Zamiast efektywnego sp\u0119dzania czasu – lekcje, z kt\u00f3rych po\u0142ow\u0119 zajmuje sprawdzanie obecno\u015bci i pr\u00f3by spacyfikowania tych uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy siedz\u0105 w szkole tylko dlatego, \u017ce musz\u0105, a zatem nawet nie pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107. Jeffrey Tucker podsumowuje to nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n

\u201eGdy by\u0142em dzieckiem, mo\u017cna by\u0142o obej\u015b\u0107 obowi\u0105zuj\u0105ce prawo, je\u015bli zna\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bciwych ludzi. Mo\u017cna by\u0142o sk\u0142ama\u0107 w kwestii wieku. Tego ju\u017c nie ma. Prawa bezwzgl\u0119dnie si\u0119 przestrzega, a pracodawca, kt\u00f3ry by je przekroczy\u0142, podlega surowym karom. W teorii mo\u017cna pracowa\u0107 od czternastego roku \u017cycia, jednak mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 bardzo ograniczone, a papierologia tak rozleg\u0142a, \u017ce w praktyce odstrasza. Podobnie, gdy si\u0119 ma pi\u0119tna\u015bcie lat. Szesnastolatek mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 w ograniczonym wymiarze godzin, ma te\u017c niewielki wyb\u00f3r rodzaj\u00f3w pracy. Cz\u0142owiek nie jest tak naprawd\u0119 wolny, p\u00f3ki nie sko\u0144czy osiemnastu lat, a do tego czasu zd\u0105\u017cy odkry\u0107 tyle r\u00f3\u017cnorodnych propozycji rozrywek, \u017ce nawet nie my\u015bli o pracy. Czy kogo\u015b dziwi, \u017ce m\u0142odzie\u017c woli muzyk\u0119, popkultur\u0119, alkohol, promiskuityzm seksualny, trolling internetowy i tym podobne rzeczy? Bezczynne d\u0142onie s\u0105 zabawk\u0105 diab\u0142a<\/em> – m\u00f3wi przys\u0142owie\u201d.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

O matko Dunko\u2026!<\/strong><\/p>\r\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce zjawisko paso\u017cytniczych singli stanowi logiczn\u0105 konsekwencj\u0119 i rozwini\u0119cie zjawiska odsuwania m\u0142odzie\u0144c\u00f3w i panien od odpowiedzialno\u015bci. Kidult<\/em> to ewolucja nastolatka – czy taka postawa za chwil\u0119 stanie si\u0119 norm\u0105?<\/p>\r\n

Jednak sam \u201enastolatek\u201d te\u017c ewoluuje. Kiedy pyta si\u0119 rodzic\u00f3w o obowi\u0105zki ich nastoletniego dziecka, okazuje si\u0119, \u017ce z regu\u0142y mie\u015bci si\u0119 w nich tylko nauka, sprz\u0105tni\u0119cie od czasu do czasu w\u0142asnego pokoju, ewentualnie wyniesienie \u015bmieci, nakarmienie psa czy opr\u00f3\u017cnienie zmywarki. Innymi s\u0142owy, obowi\u0105zki z kt\u00f3rymi daje sobie rad\u0119 sze\u015bciolatek. Ponadto m\u00f3wimy tu o zaanga\u017cowanych rodzicach, kt\u00f3rzy w og\u00f3le stawiaj\u0105 jakiekolwiek wymagania.<\/p>\r\n

Aktualnie bestsellerami s\u0105 poradniki antypedagogiczne – jak cho\u0107by tw\u00f3rczo\u015b\u0107 du\u0144skiego autora Jespera Juula. W\u015br\u00f3d szeregu jego ksi\u0105\u017cek skierowanych do nieradz\u0105cych sobie z dzie\u0107mi rodzic\u00f3w znajduje si\u0119 pozycja zatytu\u0142owana: Nastolatki – kiedy ko\u0144czy si\u0119 wychowanie<\/em>. W ksi\u0105\u017cce tej opisuje on mi\u0119dzy innymi histori\u0119 Kacpra, kt\u00f3ry si\u0119 nie uczy, oszukuje matk\u0119, ucieka z domu, obrzuca matk\u0119 obelgami (opowie\u015b\u0107 nawet nie porusza takich temat\u00f3w jak sprz\u0105tanie po sobie czy inne obowi\u0105zki domowe).<\/p>\r\n

Co radzi Jesper Juul? Bro\u0144 Bo\u017ce, spr\u00f3bowa\u0107 ukara\u0107. To nie podzia\u0142a. Trzeba wi\u0119cej – trzeba przesta\u0107 stawia\u0107 synowi ograniczenia, za to zaufa\u0107, \u017ce Pani syn zrobi wszystko, co w jego mocy, by d\u0105\u017cy\u0107 do w\u0142asnego dobra, maj\u0105c do dyspozycji takie karty, jakie podarowa\u0142o mu \u017cycie<\/em>. Juul proponuje model, w kt\u00f3rym nastolatek ma wszystkie przywileje dziecka i wszystkie przywileje doros\u0142ego oraz \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci. Rola rodzica ma si\u0119 ogranicza\u0107 do bezwarunkowej akceptacji i dbania o dobre relacje.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dwunastoletni kapitanowie<\/strong><\/p>\r\n

A co na to wszystko nastolatki? Bardzo ciekawy wgl\u0105d daje tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Bretta i Alexa Harris\u00f3w – bli\u017aniak\u00f3w, kt\u00f3rzy w wieku dziewi\u0119tnastu lat wydali ksi\u0105\u017ck\u0119 R\u00f3b trudne rzeczy<\/em>. Oni tak\u017ce zauwa\u017cyli, jak nienaturalny jest status nastolatka. Przytoczyli mi\u0119dzy innymi przyk\u0142ad Davida Farraguta, jednego z najwybitniejszych dow\u00f3dc\u00f3w ameryka\u0144skiej wojny secesyjnej. David urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1801, niedaleko miasta Knoxville. Adoptowany przez wojskowego, w wieku dziewi\u0119ciu lat zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 jako ch\u0142opiec okr\u0119towy na statek, a w wieku lat dziesi\u0119ciu zosta\u0142 kadetem. Gdy mia\u0142 jedena\u015bcie lat, po raz pierwszy zobaczy\u0142 na w\u0142asne oczy bitw\u0119 morsk\u0105 z pok\u0142adu okr\u0119tu wojennego (by\u0142o to podczas brytyjsko\u201d\u2018ameryka\u0144skiej wojny roku 1812), a gdy osi\u0105gn\u0105\u0142 wiek lat dwunastu, powierzono mu dow\u00f3dztwo nad zdobytym w bitwie statkiem nieprzyjaciela. Polecono mu dostarczy\u0107 go wraz z za\u0142og\u0105 do ameryka\u0144skiego portu. Pojmany brytyjski dow\u00f3dca z pocz\u0105tku zbuntowa\u0142 si\u0119 na wie\u015b\u0107, \u017ce statkiem ma dowodzi\u0107 dwunastolatek, jednak Davidowi szybko uda\u0142o si\u0119 go spacyfikowa\u0107 i by\u0142y dow\u00f3dca a\u017c do ko\u0144ca podr\u00f3\u017cy nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 wyj\u015b\u0107 spod pok\u0142adu.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie podany przyk\u0142ad opisuje osob\u0119 wybitn\u0105, jednak zdolno\u015b\u0107 do podejmowania trud\u00f3w, wyzwa\u0144 i odpowiedzialno\u015bci oraz osi\u0105gania realnych sukces\u00f3w przez osoby bardzo m\u0142ode by\u0142a kiedy\u015b rozpowszechniona. A dzi\u015b? Dzi\u015b mamy Kacpra z ksi\u0105\u017cki Juula, kt\u00f3ry obrzuca matk\u0119 wyzwiskami i ucieka z domu przed straszliwymi reperkusjami w postaci rozmowy: Synu, nie czuj\u0119 si\u0119 zbyt komfortowo, gdy mnie wyzywasz od dam negocjowalnego afektu, ale rozumiem twoj\u0105 potrzeb\u0119 uwolnienia si\u0119 spod mojej nadmiernej kontroli, kocham ci\u0119 i ci ufam<\/em>.<\/p>\r\n

Brett i Alex doszli do wniosku, \u017ce oczekiwania i wymagania wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata wobec os\u00f3b w wieku od jedenastu do osiemnastu lat s\u0105 zwyczajnie \u017cenuj\u0105ce. W rezultacie doszli do konkluzji daj\u0105cej si\u0119 stre\u015bci\u0107 s\u0142owami \u015bwi\u0119tego Jana Paw\u0142a II: Musicie od siebie wymaga\u0107, nawet gdyby inni od was nie wymagali<\/em>. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ich ksi\u0105\u017cka przynios\u0142a niezwyk\u0142e owoce w postaci tysi\u0119cy nastolatk\u00f3w zdaj\u0105cych sobie spraw\u0119, \u017ce ich \u017cycie nie musi polega\u0107 na odb\u0119bnianiu byle jak zada\u0144 domowych i \u0142apaniu Pokemon\u00f3w, lecz na robieniu czego\u015b, co ma warto\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Wnioski praktyczne? Mamy realia przymusu szkolnego i zakazu pracy m\u0142odocianych, mamy poradniki dla rodzic\u00f3w nak\u0142aniaj\u0105ce, by nawet nie pr\u00f3bowa\u0107 wychowywa\u0107 swoich dzieci, a co dopiero nastolatk\u00f3w, mamy pot\u0119\u017cn\u0105 machin\u0119 marketingow\u0105 nakierowan\u0105 na sprzedawanie nastolatkom rozrywek. Mamy kultur\u0119 pokazuj\u0105c\u0105 doros\u0142o\u015b\u0107 jako koniec prawdziwego \u017cycia, koniec rozrywek i nieskr\u0119powanej niczym swobody. Mamy wi\u0119c stada paso\u017cytnicznych singli (ostatnio dosta\u0142am powa\u017cne zam\u00f3wienie na artyku\u0142 podpowiadaj\u0105cy, jak nak\u0142oni\u0107 doros\u0142e dziecko, by wreszcie podj\u0119\u0142o prac\u0119).<\/p>\r\n

Co mo\u017cemy zrobi\u0107 dla swoich dzieci? Mo\u017ce jednak zach\u0119ca\u0107 je do wychodzenia ponad przeci\u0119tno\u015b\u0107 i podejmowania odpowiedzialno\u015bci (w ramach obowi\u0105zuj\u0105cego prawa oczywi\u015bcie), co pozwoli im uzyska\u0107 prawdziwe poczucie w\u0142asnej warto\u015bci wynikaj\u0105ce z kompetencji i sukces\u00f3w zamiast gonienia za lajkami przy zdj\u0119ciach na Instagramie i zdobywania kolejnych poziom\u00f3w w grze komputerowej?<\/p>\r\n

Bogna Bia\u0142ecka<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

Bogna Bia\u0142ecka – psycholog, sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik \u201ePolonia Christiana\u201d, redaktor portalu pytam.edu.pl.<\/em><\/p>\r\n

\r\n

Tekst opublikowano w 57. numerze magazynu „Polonia Christiana”<\/strong><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Doros\u0142o\u015b\u0107 jest be, dzieci\u0144stwo cacy – tak w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie przedstawia si\u0119 fundament mentalno\u015bci lawinowo rosn\u0105cej rzeszy darmozjad\u00f3w. W krajach tak zwanych rozwini\u0119tych masowo pojawia si\u0119 nowe zjawisko spo\u0142eczne – paso\u017cytniczy single, nazywani te\u017c kidults. S\u0105 to osoby formalnie doros\u0142e, lecz \u017cyj\u0105ce na koszt rodzic\u00f3w – jak dzieci. Je\u015bli pracuj\u0105 i zarabiaj\u0105, pieni\u0105dze przeznaczaj\u0105 na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[123],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97195"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=97195"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/97195\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=97195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=97195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=97195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}