{"id":96769,"date":"2017-07-17T16:49:05","date_gmt":"2017-07-17T20:49:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=96769"},"modified":"2017-07-17T16:49:05","modified_gmt":"2017-07-17T20:49:05","slug":"list-ws-malzenstw-wyjasnienia-i-perspektywy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=96769","title":{"rendered":"List ws. ma\u0142\u017ce\u0144stw: wyja\u015bnienia i perspektywy"},"content":{"rendered":"

 27 marca br. roku kard. M\u00fcller, prefekt Kongregacji Nauki Wiary oraz przewodnicz\u0105cy Papieskiej Komisji Ecclesia Dei, w imieniu papie\u017ca podpisa\u0142 list skierowany do biskup\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata, a dotycz\u0105cy \u201epraw<\/strong>a do asystowania przy zawieraniu ma\u0142\u017ce\u0144stw przez wiernych korzystaj\u0105cych z pos\u0142ugi duszpasterskiej Bractwa \u015aw. Piusa X\u201d. W niniejszym tek\u015bcie pragniemy przedstawi\u0107 kilka refleksji na temat tego listu.<\/p>\r\n

Pochodzenie \u201ezwyczajnej formy\u201d sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/h4>\r\n

Jak pisze kanonik Raul Naz w Trait<\/em>\u00c3\u00a9 de droit canonique<\/em> (t. 3 par. 417, Letouzey et An\u00c3\u00a9 1954): \u201ePragn\u0105c po\u0142o\u017cy\u0107 kres nadu\u017cyciom w postaci potajemnych ma\u0142\u017ce\u0144stw, Sob\u00f3r Trydencki wprowadzi\u0142 swym s\u0142ynnym dekretem Tametsi<\/em> wym\u00f3g, aby \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie by\u0142o sk\u0142adane w obecno\u015bci proboszcza lub ordynariusza diecezji, wzgl\u0119dnie wobec kap\u0142ana przez nich delegowanego (\u2026) Z kolei dekret Kongregacji Soboru Ne temere<\/em>, datowany 2 sierpnia 1907 r., ustanawia\u0142 obowi\u0105zuj\u0105ce ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego od niedzieli Zmartwychwstania Pa\u0144skiego 1908 r. prawo, zgodnie z kt\u00f3rym dla wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa niezb\u0119dna by\u0142a obecno\u015b\u0107 ordynariusza lub proboszcza miejsca, w kt\u00f3rym zawierano umow\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105, wzgl\u0119dnie innego kap\u0142ana posiadaj\u0105cego od nich delegacj\u0119 (\u2026) Cz\u0119\u015b\u0107 dekretu Ne temere<\/em> dotycz\u0105ca ma\u0142\u017ce\u0144stw z drobnymi modyfikacjami i uzupe\u0142nieniami zosta\u0142a powt\u00f3rzona w ca\u0142o\u015bci [w Kodeksie prawa kanonicznego z 1917 r., dalej: CIC 1917]\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c w kodeksie z 1983 r. (dalej: KPK 1983).<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c ma\u0142\u017ce\u0144stwa, poza \u015bci\u015ble okre\u015blonymi wyj\u0105tkami, musz\u0105 by\u0107 zawierane \u201ew obecno\u015bci proboszcza lub lokalnego ordynariusza, wzgl\u0119dnie delegowanego przez nich kap\u0142ana\u201d (CIC 1917, kan. 1094) nie na mocy KPK 1983 czy nawet CIC 1917, ale w oparciu o dekret Soboru Trydenckiego oraz p\u00f3\u017aniejsze rozporz\u0105dzenie \u015bw. Piusa X.
\r\n <\/span><\/p>\r\n

Ten wym\u00f3g prawny dotycz\u0105cy wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie ma absolutnie \u017cadnego zwi\u0105zku z jak\u0105kolwiek definicj\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa (czy to tradycyjn\u0105, czy modernistyczn\u0105), ani z innymi warunkami wa\u017cno\u015bci i legalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c ze sposobem, w jaki trybuna\u0142y ko\u015bcielne orzekaj\u0105 w sprawie niewa\u017cno\u015bci, a tym bardziej z innymi okoliczno\u015bciami zwi\u0105zanymi z obecn\u0105 sytuacj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a: doktrynami o wolno\u015bci religijnej, ekumenizmie, dialogiem mi\u0119dzyreligijnym, katastrofalnym stanem liturgii etc<\/em>. Reguluje on wy\u0142\u0105cznie spos\u00f3b, w jaki ma by\u0107 sk\u0142adane \u015blubowanie przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, za\u015b jego celem jest uzyskanie pewno\u015bci, \u017ce zosta\u0142o zawarte prawdziwe ma\u0142\u017ce\u0144stwo.<\/p>\r\n

Delegacja do przyjmowania \u015blubowania ma\u0142\u017ce\u0144skiego<\/h4>\r\n

Zgodnie z prawem kanonicznym jedynie duchowny posiadaj\u0105cy jurysdykcj\u0119 na okre\u015blonym terytorium mo\u017ce by\u0107 z natury \u201e\u015bwiadkiem kanonicznym\u201d: innymi s\u0142owy mo\u017ce by\u0107 nim ordynariusz miejsca lub proboszcz danej parafii. Wszyscy inni kap\u0142ani, nawet wikariusze parafii, potrzebuj\u0105 delegacji do przyj\u0119cia \u015blubowania od przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c na mocy powszechnego prawa, kt\u00f3re jest ca\u0142kowicie jasne i jednoznaczne, maj\u0105cy zamiar przyj\u0105\u0107 \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie kap\u0142an nie b\u0119d\u0105cy proboszczem parafii jest zobowi\u0105zany prosi\u0107 o delegacj\u0119 albo ordynariusza diecezji, na terenie kt\u00f3rej ma mie\u0107 miejsce ceremonia, albo te\u017c proboszcza odpowiedniej parafii. Jest to w Ko\u015bciele sytuacja ca\u0142kowicie normalna: jest to wym\u00f3g prawa kanonicznego odnosz\u0105cy si\u0119 do wszystkich kap\u0142an\u00f3w, nie b\u0119d\u0105cych proboszczami miejsca.<\/p>\r\n

Delegacja ta nie udziela \u201ejurysdykcji\u201d we w\u0142a\u015bciwym sensie tego s\u0142owa: w\u0142a\u015bnie dlatego, jak zobaczymy, biskup albo proboszcz mog\u0105 delegowa\u0107 nawet kap\u0142ana, na kt\u00f3rym ci\u0105\u017c\u0105 kary kanoniczne. Bardziej stosowne by\u0142oby m\u00f3wi\u0107 w tym przypadku o \u201ew\u0142adzy\u201d lub \u201euprawnieniu\u201d. W rzeczywisto\u015bci ta delegacja pozwala konkretnemu kap\u0142anowi zast\u0105pi\u0107 proboszcza lub biskupa, zaj\u0105\u0107 ich miejsce w roli \u201e\u015bwiadka kanonicznego\u201d w przypadku konkretnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jak pisze kanonik Piotr Fourneret w Le mariage chr\u00c3\u00a9tien<\/em> (Beauchesne 1919, ss. 145-146): \u201eProboszcz i ordynariusz zawsze maj\u0105 prawo pozwoli\u0107, by delegat zast\u0105pi\u0142 ich w tej funkcji, pod warunkiem, \u017ce jest on kap\u0142anem (\u2026) Delegowany kap\u0142an reprezentuje w istocie proboszcza lub ordynariusza\u201d.<\/p>\r\n

Z drugiej strony ka\u017cdy kap\u0142an, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 delegacj\u0119, jest \u201e\u015bwiadkiem kanonicznym\u201d, mo\u017ce wi\u0119c w spos\u00f3b bezsprzecznie wa\u017cny przyjmowa\u0107 \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie. W tym przypadku, jak zauwa\u017ca kanonik Fourneret, \u201ewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie mo\u017ce by\u0107 podwa\u017cona ze wzgl\u0119du na brak kompetencji ze strony kap\u0142ana\u201d.<\/p>\r\n

\u201eForma nadzwyczajna\u201d oraz jej prawowito\u015b\u0107<\/h4>\r\n

Czy to jednak oznacza, \u017ce ta \u201ezwyczajna forma kanoniczna\u201d, jak j\u0105 nazywa kanonik Naz, tj. przyjmowanie \u015blubowania przez ordynariusza, proboszcza lub delegowanego przez nich kap\u0142ana, jest jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 form\u0105 kanoniczn\u0105 gwarantuj\u0105c\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Nie. Prawo kanoniczne wyra\u017anie dopuszcza \u201enadzwyczajn\u0105 form\u0119 kanoniczn\u0105\u201d w przypadku, gdyby \u201eistnia\u0142yby powa\u017cne przeszkody dla obecno\u015bci proboszcza, ordynariusza lub delegowanego przez nich kap\u0142ana (\u2026)\u201d (CIC 1917, kan. 1098).<\/p>\r\n

Niemo\u017cliwo\u015b\u0107 obecno\u015bci lub znalezienia \u201e\u015bwiadk\u00f3w kanonicznych\u201d mo\u017ce wynika\u0107 z przeszk\u00f3d natury fizycznej lub moralnej (por. Wernz i Vidal, Ius Canonicum<\/em>, Rzym 1946, t. 5, par. 544; Lazzarato, Iurisprudentia Pontificia<\/em>, Rzym 1956, par. 926, 5-6). Za usprawiedliwienie s\u0105 w tym przypadku uwa\u017cane jakiekolwiek powa\u017cne przeszkody natury fizycznej lub duchowej (por. Merkelbach, Summa theologiae moralis<\/em>, Pary\u017c 1942, t. 3, par. 849). Te powa\u017cne przeszkody mog\u0105 si\u0119 odnosi\u0107 do osoby kap\u0142ana, jednej lub obu stron pragn\u0105cych zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo, strony trzeciej lub dobra wsp\u00f3lnego (por. M. Conte a Coronata, Compendium Iuris Canonici<\/em>, Marietti 1950, t. 3, par. 1048).<\/p>\r\n

Kanonik Naz podkre\u015bla, \u017ce \u201e[z biegiem czasu] idea dotycz\u0105ca fizycznej lub moralnej niemo\u017cno\u015bci znalezienia kap\u0142ana by\u0142a interpretowana w spos\u00f3b coraz szerszy (\u2026) W praktyce kanonicznej mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 coraz powszechniejsze orzecznictwo uznaj\u0105ce zasadno\u015b\u0107 powo\u0142ywania si\u0119 na kanon 1098\u201d (Trait<\/em>\u00c3\u00a9 de droit canonique<\/em>, t. 3, par. 426).<\/p>\r\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawarte na mocy kanonu 1098 czy te\u017c w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d nie jest wi\u0119c \u017cadn\u0105 miar\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwem fa\u0142szywym czy pozornym. Przeciwnie, jest ono wyra\u017anie przewidziane przez prawo kanoniczne, kt\u00f3re potwierdza jego wa\u017cno\u015b\u0107. Przyk\u0142adowo na terytoriach misyjnych, kt\u00f3re kap\u0142an mo\u017ce odwiedza\u0107 jedynie od czasu do czasu, wiele ma\u0142\u017ce\u0144stw jest zawieranych w\u0142a\u015bnie w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d. O ile s\u0105 spe\u0142nione obiektywne, usprawiedliwiaj\u0105ce je warunki, zawierane w ten spos\u00f3b ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 bezsprzecznie wa\u017cne.<\/p>\r\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwa w Bractwie \u015aw. Piusa X<\/h4>\r\n

W latach 1970-1975 kap\u0142ani Bractwa zazwyczaj zwracali si\u0119 o delegacj\u0119 do przyjmowania \u015blubowa\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich do lokalnych proboszcz\u00f3w, kt\u00f3rzy takiej delegacji im udzielali. Od 1975 r., po rzekomym \u201ezniesieniu\u201d Bractwa \u015aw. Piusa X, tej delegacji zazwyczaj im odmawiano (poza przypadkami zaprzyja\u017anionych proboszcz\u00f3w) pod fa\u0142szywym pretekstem, \u017ce ich status w Ko\u015bciele jest nieuregulowany.<\/p>\r\n

W mi\u0119dzyczasie coraz bardziej stawa\u0142y si\u0119 widoczne katastrofalne skutki kryzysu w Ko\u015bciele, za\u015b wiernym przywi\u0105zanym do Tradycji coraz trudniej by\u0142o zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo w spos\u00f3b w pe\u0142ni katolicki. Liturgia \u015blubna by\u0142a liturgi\u0105 sprotestantyzowan\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 owocem II Soboru Watyka\u0144skiego. W trakcie kurs\u00f3w dla narzeczonych nauczano nierzadko powa\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w natury moralnej, zw\u0142aszcza dotycz\u0105cych istoty ma\u0142\u017ce\u0144stwa. G\u0142\u00f3wne niebezpiecze\u0144stwo polega\u0142o na tym, \u017ce – zgodnie z dokumentami soborowymi – dwa cele ma\u0142\u017ce\u0144stwa, z kt\u00f3rych jeden z samej swej natury jest podporz\u0105dkowany drugiemu, by\u0142y przedstawiane jako r\u00f3wnorz\u0119dne lub te\u017c (zgodnie z duchem nowego kodeksu prawa kanonicznego) ich hierarchi\u0119 wr\u0119cz odwracano.<\/p>\r\n

Naturalne prawo do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c nadprzyrodzone prawo do zachowania wiary katolickiej, zosta\u0142y wi\u0119c w bardzo powa\u017cny spos\u00f3b zagro\u017cone.<\/p>\r\n

W tej sytuacji Bractwo \u015aw. Piusa X dosz\u0142o do w pe\u0142ni uzasadnionego wniosku, \u017ce w dzisiejszym Ko\u015bciele istnieje realny i powa\u017cny \u201estan wy\u017cszej konieczno\u015bci\u201d, zw\u0142aszcza w kwestiach dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa; stan stanowi\u0105cy przeszkod\u0119 moraln\u0105 w znajdywaniu \u201e\u015bwiadk\u00f3w kanonicznych\u201d, jako \u017ce sprawowaliby oni zdeformowan\u0105 liturgi\u0119 i g\u0142osili wypaczone zasady moralne. W\u0142a\u015bnie z tego powodu sta\u0142o si\u0119 uprawnione stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d zgodnie z kanonem 1098, a wi\u0119c zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stw wedle tradycyjnej liturgii w obecno\u015bci posiadaj\u0105cych tradycyjn\u0105 formacj\u0119 kap\u0142an\u00f3w, nie b\u0119d\u0105cych ani ordynariuszami, ani proboszczami, ani nie posiadaj\u0105cymi od nich delegacji (por. ks. Grzegorz Celier, Les mariages dans la Tradition sont-ils valides?<\/em>, broszura nie dotycz\u0105ca obecnych kontrowersji, gdy\u017c zosta\u0142a opublikowana w 1999 r.).<\/p>\r\n

W takim przypadku kap\u0142an nale\u017c\u0105cy do Bractwa \u015aw. Piusa X nie jest, m\u00f3wi\u0105c \u015bci\u015ble, \u201e\u015bwiadkiem kanonicznym\u201d, gdy\u017c nie posiada ani w\u0142a\u015bciwej jurysdykcji (nie jest ani ordynariuszem, ani proboszczem miejsca), ani delegacji (nie zosta\u0142 bowiem przez nich delegowany). \u201eKap\u0142an w \u017caden spos\u00f3b nie przypisuje sobie jurysdykcji, kt\u00f3rej nie posiada. Nale\u017cy raczej powiedzie\u0107, zgodnie z kanonem 1908, \u017ce uczestniczy on w ceremonii, poniewa\u017c \u00abje\u015bli mo\u017ce by\u0107 obecny jaki\u015b inny kap\u0142an, powinien zosta\u0107 wezwany i razem ze \u015bwiadkami musi by\u0107 obecny przy zawieraniu ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u00bb. Przyjmuje on \u015blubowanie, poniewa\u017c wymagaj\u0105 tego obrz\u0119dy liturgiczne, jednak\u017ce ani w tym przypadku, ani w sytuacji zastosowania formy kanonicznej nie jest on szafarzem (s\u0105 nimi strony zawieraj\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo): ogranicza si\u0119 do roli \u015bwiadka. Sprawuje Msz\u0119 \u015bw., poniewa\u017c takie jest uprawnione pragnienie ma\u0142\u017conk\u00f3w oraz \u017cyczenie samego Ko\u015bcio\u0142a. Podpisuje akt \u015blubu, nie jako \u015bwiadek kanoniczny, ale jedynie aby po\u015bwiadczy\u0107 zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa na mocy kanonu 1908. Wszystkie przypadki ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych \u00abw Tradycji\u00bb (tj. bez formy kanonicznej) by\u0142y i b\u0119d\u0105 zawierane na mocy kanonu 1908, a wi\u0119c przed \u015bwiadkami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych kap\u0142an jest \u015bwiadkiem z natury wiarygodnym – jednak nie \u00ab\u015bwiadkiem kanonicznym\u00bb i w [zwyczajnej] \u00abformie kanonicznej\u00bb\u201d (Les mariages dans la Tradition sont-ils valides?<\/em>, Clovis 1999, ss. 25-26).<\/p>\r\n

\u201eForma nadzwyczajna\u201d pozostaje\u2026 nadzwyczajn\u0105<\/h4>\r\n

Jest ca\u0142kowicie jasne, \u017ce powo\u0142ywanie si\u0119 na \u201estan wy\u017cszej konieczno\u015bci\u201d w kwestiach dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stwa – kt\u00f3ry to stan usprawiedliwia stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d – pozostaje absolutnie uzasadnione, poniewa\u017c kryzys w Ko\u015bciele jest bardzo daleki od zako\u0144czenia, zw\u0142aszcza w tym, co dotyczy ma\u0142\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego, jak tego dowiod\u0142y dwa synody o rodzinie oraz adhortacja apostolska Amoris laetitia<\/em>. Tak wi\u0119c ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawarte wedle \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, ze wzgl\u0119du na stan konieczno\u015bci, jest i pozostaje wa\u017cne.<\/p>\r\n

Niemniej jednak, jak to sugeruje sama nazwa, \u201eforma nadzwyczajna\u201d jest czym\u015b wyj\u0105tkowym; nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 norm\u0105. Mo\u017ce by\u0107 stosowana jedynie w przypadku, gdy pos\u0142u\u017cenie si\u0119 \u201eform\u0105 zwyczajn\u0105\u201d jest niemo\u017cliwe. Kanon 1904, kt\u00f3ry dotyczy \u201eformy zwyczajnej\u201d, jest przepisem \u201eabsolutnym\u201d, a zaczyna si\u0119 od jasnych s\u0142\u00f3w: \u201eJedynie te ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 wa\u017cne\u2026\u201d. Kanon 1908, dotycz\u0105cy \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, jest jedynie kanonem \u201ewarunkowym\u201d, a rozpoczyna si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: \u201eJe\u015bli (\u2026) nie mo\u017cna (\u2026)\u201d i zawiera wiele klauzul, np. \u201eo ile kieruj\u0105c si\u0119 roztropno\u015bci\u0105 mo\u017cna przewidzie\u0107 (\u2026)\u201d. Powszechn\u0105 i bezwarunkow\u0105 norm\u0105 jest wi\u0119c \u201eforma zwyczajna\u201d, podczas gdy \u201eforma nadzwyczajna\u201d ma stanowi\u0107 jedynie obwarowany zastrze\u017ceniami wyj\u0105tek.<\/p>\r\n

Nie oznacza to, \u017ce przyszli ma\u0142\u017conkowie przywi\u0105zani do Tradycji musz\u0105, we wszystkich przypadkach, stara\u0107 si\u0119 najpierw o \u201eform\u0119 zwyczajn\u0105\u201d, a zawiera\u0107 sakrament w \u201enadzwyczajnej\u201d jedynie w\u00f3wczas, gdy zw\u0105tpi\u0105 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 znalezienia odpowiedniego \u201e\u015bwiadka kanonicznego\u201d. Ostatecznie stan konieczno\u015bci jest obecnie czym\u015b rzeczywistym i powszechnym, kt\u00f3ry sam w sobie usprawiedliwia bezpo\u015brednie uciekanie si\u0119 do \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 wiele bolesnych do\u015bwiadcze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Z drugiej strony, je\u015bli pojawia si\u0119 powa\u017cna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia w pewnej liczbie przypadk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stw, kt\u00f3re by\u0142yby w pe\u0142nej zgodzie z Tradycj\u0105, jednak\u017ce w \u201eformie zwyczajnej\u201d, z pewno\u015bci\u0105 sprzeczne z roztropno\u015bci\u0105, prawem kanonicznym oraz duchem Ko\u015bcio\u0142a by\u0142oby zaniechanie starannego rozwa\u017cenia takiej mo\u017cliwo\u015bci i skorzystania z niej, gdyby okaza\u0142a si\u0119 do przyj\u0119cia.<\/p>\r\n

Z tej w\u0142a\u015bnie perspektywy i w tym duchu nale\u017cy analizowa\u0107 list kard. M\u00fcllera z 27 marca 2017 r., aby oceni\u0107, czy rozwi\u0105zania, kt\u00f3re proponuje, czyni\u0142yby mo\u017cliwym w pewnej liczbie przypadk\u00f3w zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stw w \u201eformie zwyczajnej\u201d, jednak w ca\u0142kowitej zgodzie z Tradycj\u0105, czy te\u017c przeciwnie, \u017ce rozwi\u0105zania te stanowi\u0105 pu\u0142apk\u0119 dla Tradycji.<\/p>\r\n

List kard. M\u00fcllera<\/h4>\r\n

Przede wszystkim nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ten list jest skierowany do biskup\u00f3w. W kwestii dotycz\u0105cej spowiedzi (list apostolski Misericordia et misera<\/em>, 20 listopada 2016 r., par. 12) sam papie\u017c, dzia\u0142aj\u0105c jako Najwy\u017cszy Pasterz Ko\u015bcio\u0142a, udzieli\u0142 bezpo\u015brednio kap\u0142anom Bractwa \u015aw. Piusa X w\u0142adzy udzielania rozgrzeszenia w spos\u00f3b wa\u017cny i zgodny z prawem, nie prosz\u0105c o nic w zamian. Obecnie, bior\u0105c pod uwag\u0119 z natury rzeczy \u201espo\u0142eczny\u201d wymiar sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c publiczny charakter wspomnianego dekretu Soboru Trydenckiego, Stolica Apostolska zwraca si\u0119 do ordynariuszy, b\u0119d\u0105cych \u017ar\u00f3d\u0142em jurysdykcji dla proboszcz\u00f3w, oraz – przynajmniej po\u015brednio – r\u00f3wnie\u017c dla kap\u0142an\u00f3w delegowanych do przyjmowania \u015blub\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p>\r\n

Wspomniany list kard. M\u00fcllera daje ordynariuszom mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201eudzielania w\u0142adzy (\u2026)\u201d; trzeba tu zaznaczy\u0107, \u017ce pewne oznaki wskazuj\u0105 wyra\u017anie, i\u017c intencj\u0105 papie\u017ca jest zach\u0119cenie biskup\u00f3w do udzielania kap\u0142anom Bractwa \u015aw. Piusa X uprawnie\u0144 dotycz\u0105cych przyjmowania \u015blub\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich w mo\u017cliwie najszerszym zakresie. Wydaje si\u0119, \u017ce papie\u017c pragnie, aby za ka\u017cdym razem, gdy kap\u0142an Bractwa zwr\u00f3ci si\u0119 o zgod\u0119 na asystowanie przy zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa w ko\u015bciele parafialnym (kt\u00f3re to pro\u015bby kap\u0142ani Bractwa niekiedy ju\u017c obecnie kieruj\u0105, czy to osobi\u015bcie, czy te\u017c za po\u015brednictwem narzeczonych), taka zgoda by\u0142a mu udzielana. W tym duchu 13 maja 2017 r. na pok\u0142adzie samolotu papie\u017c powiedzia\u0142: \u201eW ubieg\u0142ym roku udzieli\u0142em wszystkim [ksi\u0119\u017com Bractwa \u015aw. Piusa X] zgody na s\u0142uchanie spowiedzi, a r\u00f3wnie\u017c formy jurysdykcji dla [asystowania przy zawieraniu] ma\u0142\u017ce\u0144stw\u201d. T\u0119 sam\u0105 my\u015bl wyra\u017ca list nuncjusza apostolskiego w Argentynie do biskup\u00f3w tego kraju, napisany z bezpo\u015bredniej inspiracji by\u0142ego arcybiskupa Buenos Aires.<\/p>\r\n

Niedawny list kard. M\u00fcllera przewiduje w istocie cztery r\u00f3\u017cne sytuacje. Pierwsz\u0105 z nich by\u0142oby zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stwa w ko\u015bciele parafialnym, przy czym \u015blubowanie by\u0142oby przyjmowane przez \u201eoficjalnego\u201d ksi\u0119dza (domy\u015blnie proboszcza danej parafii). Druga sytuacja dotyczy\u0142aby ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawieranego w ko\u015bciele parafialnym, przy czym \u015blubowanie by\u0142oby przyjmowane przez kap\u0142ana Bractwa, kt\u00f3ry uzyska\u0142 wymagan\u0105 do tego delegacj\u0119. W przypadku trzecim ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142oby zawierane w miejscu kultu pozostaj\u0105cym pod opiek\u0105 Bractwa, za\u015b nale\u017c\u0105cy do niego kap\u0142an – uzyskawszy delegacj\u0119 – przyjmowa\u0142by \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie. Czwarty przypadek mia\u0142by miejsce w sytuacji, gdy podczas ceremonii maj\u0105cej miejsce w ko\u015bciele\/kaplicy Bractwa \u015blubowanie by\u0142oby przyjmowane przez kap\u0142ana \u201eoficjalnego\u201d.<\/p>\r\n

Rozwi\u0105zanie pierwsze (\u015blubowanie przyjmowane przez proboszcza w jego ko\u015bciele) jest czym\u015b zwyczajnym, gdy ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawierane jest w ko\u015bciele parafialnym. Rozwi\u0105zanie drugie (\u015blubowanie przyjmowane w ko\u015bciele parafialnym przez kap\u0142ana Bractwa) jest ju\u017c obecnie stosowane w niekt\u00f3rych rzadkich przypadkach, kiedy jaki\u015b odwa\u017cny proboszcz udziela delegacji. Jego upowszechnienie przynios\u0142oby wielk\u0105 korzy\u015b\u0107 wszystkim ma\u0142\u017ce\u0144stwom zawieranym w ko\u015bcio\u0142ach parafialnych. Trzecie rozwi\u0105zanie (\u015blubowanie przyjmowane przez kap\u0142ana Bractwa w kaplicy znajduj\u0105cej si\u0119 pod jego opiek\u0105) by\u0142oby najbardziej logiczne, najlepsze i najm\u0105drzejsze: rozw\u00f3j sytuacji od czasu publikacji listu kard. M\u00fcllera wydaje si\u0119 wyra\u017anie zmierza\u0107 w\u0142a\u015bnie w tym kierunku (przyk\u0142adowo trzech biskup\u00f3w francuskich ju\u017c si\u0119 na to zdecydowa\u0142o). Rozwi\u0105zanie czwarte (\u015blubowanie przyjmowane przez \u201eoficjalnego\u201d ksi\u0119dza w kaplicy Bractwa) jest na razie najbardziej problematyczne i mog\u0142oby zosta\u0107 zaakceptowane jedynie przy spe\u0142nieniu bardzo \u015bcis\u0142ych warunk\u00f3w, aby zapewni\u0107 w pe\u0142ni katolicki i tradycyjny charakter obrz\u0119du.<\/p>\r\n

Trzeba tu jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce we wszystkich przypadkach interwencja \u201eoficjalnego\u201d ksi\u0119dza ogranicza si\u0119 w my\u015bl listu jedynie do przyjmowania \u015blubowania ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3re musi oczywi\u015bcie odby\u0107 si\u0119 w tradycyjnym rycie, bowiem w przeciwnym razie musieliby\u015bmy uzna\u0107, \u017ce list jest ca\u0142kowicie niezrozumia\u0142y. Wyra\u017anie stwierdza on, \u017ce sprawowanie Mszy \u015bw. (a konsekwentnie i towarzysz\u0105cych jej obrz\u0119d\u00f3w: kazanie, po\u015bwi\u0119cenie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Pannie etc<\/em>.) nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do kap\u0142ana Bractwa \u015aw. Piusa X. Zauwa\u017cmy nawiasem, cho\u0107 nie jest to tematem niniejszego tekstu, \u017ce jest pierwszy przypadek, w kt\u00f3rym rzymski dokument przewiduje, i\u017c kap\u0142an Bractwa \u015aw. Piusa X mo\u017ce sprawowa\u0107 Msz\u0119 \u015bw. w ko\u015bciele parafialnym bez \u017cadnych warunk\u00f3w wst\u0119pnych: kanonicznych, teologicznych czy jakichkolwiek innych.<\/p>\r\n

Po obrz\u0119dzie zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa do odpowiednich ksi\u0105g musi zosta\u0107 dokonany wpis, potwierdzaj\u0105cy, \u017ce zosta\u0142o ono zawarte zgodnie z prawem Ko\u015bcio\u0142a. Gdyby \u201eoficjalny\u201d kap\u0142an przyj\u0105\u0142 \u015blubowanie w ko\u015bciele parafialnym, ma\u0142\u017ce\u0144stwo to zosta\u0142oby zgodnie z prawem kanonicznym odnotowane w ksi\u0119gach parafialnych. Gdyby – po otrzymaniu delegacji – \u015blubowanie przyjmowa\u0142 w ko\u015bciele parafialnym kap\u0142an Bractwa, r\u00f3wnie\u017c ono zosta\u0142oby, logicznie rzecz bior\u0105c, odnotowane w ksi\u0119gach tej parafii. Ju\u017c obecnie jest to najcz\u0119stsza praktyka w sytuacjach, gdy ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 zawierane w ko\u015bcio\u0142ach parafialnych.<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3\u0142y natury praktycznej<\/h4>\r\n

Nowa sytuacja stworzona przez list kard. M\u00fcllera poci\u0105ga za sob\u0105 pewne szczeg\u00f3\u0142y natury praktycznej, kt\u00f3re dobrze b\u0119dzie tu pokr\u00f3tce przeanalizowa\u0107.<\/p>\r\n

Po pierwsze, b\u0119dzie konieczne podj\u0119cie krok\u00f3w albo aby zapewni\u0107 obecno\u015b\u0107 \u201eoficjalnego\u201d ksi\u0119dza, albo uzyska\u0107 delegacj\u0119 dla kap\u0142ana Bractwa \u015aw. Piusa X. Jednak\u017ce wyra\u017anym celem listu jest w\u0142a\u015bnie u\u0142atwienie tego kroku, czego dowodz\u0105 rozporz\u0105dzenia wydane przez pierwszych biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy na niego zareagowali. Ka\u017cdy kap\u0142an Bractwa \u015aw. Piusa X, kt\u00f3ry uczestniczy\u0142 bezpo\u015brednio lub po\u015brednio w organizacji za\u015blubin w ko\u015bciele parafialnym wie, jak trudne i niepewne co do ostatecznych skutk\u00f3w by\u0142o to do tej pory: list kar. M\u00fcllera znacznie upro\u015bci te kwestie. W pewnych przypadkach delegacja b\u0119dzie udzielana kap\u0142anom Bractwa automatycznie (por. niedawne dekrety bp. Alana Planeta, ordynariusza Carcassonne i Narbonne, bp. Dominika Reya, ordynariusza Frejus-Toulon, oraz abp. \u0141ukasza Ravela, ordynariusza Strassburga); kiedy indziej kap\u0142ani Bractwa b\u0119d\u0105 si\u0119 stosowa\u0107 do polece\u0144 i instrukcji prze\u0142o\u017conego generalnego, a priori<\/em> jednak rozmowa telefoniczna, email lub list powinny wystarczy\u0107 dla uregulowania tej kwestii.<\/p>\r\n

Ponadto, jak ju\u017c powiedzieli\u015bmy, \u00f3w wym\u00f3g posiadania delegacji przez kap\u0142ana, kt\u00f3ry nie jest proboszczem, jest w Ko\u015bciele czym\u015b normalnym: nie jest to \u017cadn\u0105 miar\u0105 jaki\u015b dodatkowy obowi\u0105zek, kt\u00f3rym obci\u0105\u017cono by kap\u0142an\u00f3w przywi\u0105zanych do Tradycji; przeciwnie, ten wym\u00f3g dotyczy wszystkich ksi\u0119\u017cy nie b\u0119d\u0105cych proboszczami miejsca. Kap\u0142ani Bractwa \u015aw. Piusa X s\u0105 z niego obecnie zwolnieni ze wzgl\u0119du na odwo\u0142ywanie si\u0119 do \u201eformy nadzwyczajnej\u201d. Niemniej jednak s\u0105 oni zobowi\u0105zani respektowa\u0107 tego rodzaju wymogi, o czym \u015bwiadczy chocia\u017cby obowi\u0105zek przedk\u0142adania protoko\u0142\u00f3w przedma\u0142\u017ce\u0144skich w\u0142adzom odpowiedniego dystryktu przed przyj\u0119ciem \u015blubowania.<\/p>\r\n

Kolejna uwaga dotyczy tego, \u017ce przyszli ma\u0142\u017conkowie niekoniecznie b\u0119d\u0105 w stanie uzyska\u0107 zgod\u0119 na to, by ich \u015blubowanie przyj\u0105\u0142 kap\u0142an Bractwa czy te\u017c inny, kt\u00f3rego zasugeruj\u0105 (krewny lub zaprzyja\u017aniony z nimi). Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce biskup lub proboszcz nie udziel\u0105 delegacji kap\u0142anowi znanemu osobi\u015bcie narzeczonym, ale np. lokalnemu przeorowi Bractwa. Jednak\u017ce r\u00f3wnie\u017c to jest zgodne z prawem kanonicznym: biskup lub proboszcz udzielaj\u0105 delegacji je\u015bli chc\u0105 i temu, komu chc\u0105. Proboszcz ma pe\u0142ne prawo do przyjmowania \u015blubowa\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich podczas ceremonii maj\u0105cych miejsce w jego parafii, mo\u017ce nawet odm\u00f3wi\u0107 delegacji swemu w\u0142asnemu wikaremu. Przyszli ma\u0142\u017conkowie nie posiadaj\u0105 \u201eprawa\u201d do \u017c\u0105dania, by ich \u015blubowanie by\u0142o przyjmowane przez zaprzyja\u017anionego kap\u0142ana, posiadaj\u0105 natomiast pe\u0142ne prawo do tego, by zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo podczas tradycyjnej liturgii i otrzyma\u0107 w pe\u0142ni katolickie pouczenie teologiczne i moralne.<\/p>\r\n

Niemniej jednak nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w, jakimi obecnie zazwyczaj obci\u0105\u017ca si\u0119 kap\u0142an\u00f3w diecezjalnych powoduje, \u017ce jest ma\u0142o prawdopodobne, by nie zechcieli oni udzieli\u0107 delegacji innemu kap\u0142anowi, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by ich zast\u0105pi\u0107: zw\u0142aszcza po li\u015bcie kard. M\u00fcllera i jego zach\u0119cie do udzielania delegacji kap\u0142anom Bractwa \u015aw. Piusa X. Przeciwnie, proboszczowie b\u0119d\u0105 najprawdopodobniej zadowoleni z tego, \u017ce kto\u015b mo\u017ce ich wyr\u0119czy\u0107 z dodatkowej pos\u0142ugi, zw\u0142aszcza w sobot\u0119 (dzie\u0144, w kt\u00f3rym zawiera si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stw), kiedy sami maj\u0105 mas\u0119 innych obowi\u0105zk\u00f3w. Nawet gdyby jednak nie przychylili si\u0119 do pro\u015bby przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w w tej kwestii, zaprzyja\u017aniony kap\u0142an wci\u0105\u017c b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 odprawi\u0107 Msz\u0119 \u015blubn\u0105 lub te\u017c wyg\u0142osi\u0107 kazanie podczas liturgii sprawowanej przez innego ksi\u0119dza Bractwa.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wne zastrze\u017cenia<\/h4>\r\n

Niemniej jednak – poniewa\u017c pojawi\u0142y si\u0119 pewne zastrze\u017cenia wobec zaakceptowania rozwi\u0105za\u0144 proponowanych we wspomnianym li\u015bcie – nie od rzeczy b\u0119dzie przeanalizowanie tu pokr\u00f3tce najwa\u017cniejszych spo\u015br\u00f3d nich.<\/p>\r\n

Pierwsze zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Pierwsze zastrze\u017cenie sugeruje, \u017ce akceptuj\u0105c rozwi\u0105zania przedstawiane przez list kard. M\u00fcllera akceptowa\u0142oby si\u0119 w ten spos\u00f3b ca\u0142\u0105 now\u0105 b\u0142\u0119dn\u0105 doktryn\u0119 dotycz\u0105c\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, b\u0119d\u0105c\u0105 owocem II Soboru Watyka\u0144skiego. Trudno jest znale\u017a\u0107 argumenty, kt\u00f3re uzasadnia\u0142yby to twierdzenie. Wym\u00f3g dotycz\u0105cy obecno\u015bci \u201e\u015bwiadk\u00f3w kanonicznych\u201d jest daleko starszy ni\u017c KPK 1983, II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski, kryzys w Ko\u015bciele – jest nawet starszy ni\u017c kodeks z 1917 r. Nie ma on \u017cadnego zwi\u0105zku z jakimkolwiek nauczaniem dotycz\u0105cym ma\u0142\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego, czy to autentycznym, czy te\u017c b\u0142\u0119dnym. Jednym celem, jaki przy\u015bwieca\u0142 wprowadzaj\u0105cemu go Soborowi Trydenckiemu, by\u0142o zwalczanie zjawiska potajemnych ma\u0142\u017ce\u0144stw: chodzi po prostu o to, by mie\u0107 pewno\u015b\u0107, kto jest zam\u0119\u017cny\/\u017conaty, a kto nie. Tak wi\u0119c staranie o to, by zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo w \u201eformie zwyczajnej\u201d, jak tego pragnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 (pod warunkiem, \u017ce jest si\u0119 w stanie to osi\u0105gn\u0105\u0107 nie nara\u017caj\u0105c przy tym wiary, co jest mo\u017cliwe poprzez uczestnictwo w tradycyjnych naukach przedma\u0142\u017ce\u0144skich i gwarancj\u0119, \u017ce sam obrz\u0119d b\u0119dzie w tradycyjnej formie) – nie ma, \u015bci\u015ble rzecz bior\u0105c, zwi\u0105zku z b\u0119d\u0105cymi owocem Vaticanum II<\/em> fa\u0142szywymi doktrynami dotycz\u0105cymi ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zawartymi nast\u0119pnie w KPK 1983, kt\u00f3re Bractwo \u015aw. Piusa X s\u0142usznie krytykuje.<\/p>\r\n

Drugie zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Zgodnie z zastrze\u017ceniem drugim akceptacja rozwi\u0105za\u0144 proponowanych przez list kard. M\u00fcllera oznacza\u0142aby de facto<\/em> akceptacj\u0119 zgubnych w skutkach praktyk Ko\u015bcio\u0142a \u201esoborowego\u201d w kwestii ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zw\u0142aszcza za\u015b deklarowania niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw w oparciu o fa\u0142szywe przes\u0142anki. W rzeczywisto\u015bci jednak nie ma zwi\u0105zku pomi\u0119dzy zawieraniem ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie zwyczajnej\u201d a tak rozpowszechnionymi obecnie, gorsz\u0105cymi deklaracjami o niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw. Wszyscy kap\u0142ani Bractwa \u015aw. Piusa X przyjmuj\u0105 do swych wsp\u00f3lnot katolickich wiernych, kt\u00f3rzy zawarli ma\u0142\u017ce\u0144stwa wobec \u201eoficjalnych\u201d ksi\u0119\u017cy, cz\u0119sto w nowym rycie, po podejrzanych naukach przedma\u0142\u017ce\u0144skich i w trakcie ceremonii, podczas kt\u00f3rych by\u0142y wyg\u0142aszane kazania w\u0105tpliwej ortodoksji. Ci kap\u0142ani Bractwa nie uwa\u017caj\u0105 bynajmniej, \u017ce post\u0119puj\u0105c w ten spos\u00f3b akceptuj\u0105 niezdrowe praktyki dotycz\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz fa\u0142szywe deklaracje o niewa\u017cno\u015bci. Tym bardzie za\u015b mo\u017cna by zada\u0107 pytanie, w jaki spos\u00f3b ma\u0142\u017ce\u0144stwo poprzedzone odpowiednim przygotowaniem, zawarte podczas tradycyjnej ceremonii i zwie\u0144czone tradycyjn\u0105 Msz\u0105 mog\u0142oby oznacza\u0107, \u017ce kto\u015b ipso facto<\/em> akceptuje b\u0142\u0119dne praktyki dotycz\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz fa\u0142szywe deklaracje o niewa\u017cno\u015bci, jedynie dlatego, \u017ce kap\u0142an, kt\u00f3ry przyjmuje \u015blubowanie, posiada delegacj\u0119 przewidzian\u0105 przez Sob\u00f3r Trydencki i \u015bw. Piusa X?<\/p>\r\n

Trzecie zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Trzecia obiekcja dotyczy tego, \u017ce akceptacja rozwi\u0105za\u0144 proponowanych przez list kard. M\u00fcllera rzekomo oznacza\u0142aby uznanie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d, tak w przesz\u0142o\u015bci, jak i obecnie. Jednak\u017ce proponowane rozwi\u0105zanie umo\u017cliwiaj\u0105ce zawieranie w pewnych przypadkach zwi\u0105zk\u00f3w w \u201eformie zwyczajnej\u201d samo w sobie nie niesie \u017cadnych implikacji dla wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d w przesz\u0142o\u015bci ani w przysz\u0142o\u015bci. Skoro s\u0105 spe\u0142nione obiektywne wymagania, ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawarte w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d jest bezsprzecznie wa\u017cne: za\u015b obecny \u201estan konieczno\u015bci\u201d w pe\u0142ni stosownie jej usprawiedliwia. Fakt, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach b\u0119dzie odt\u0105d mo\u017cliwe zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie zwyczajnej\u201d nie oznacza wcale, \u017ce w innych przypadkach dla wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie b\u0119dzie nadal niezb\u0119dne stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d.<\/p>\r\n

Ponadto sam list kard. M\u00fcllera starannie – i z pewno\u015bci\u0105 celowo – unika uznania za niewa\u017cne ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych do tej pory (czy nawet w przysz\u0142o\u015bci) w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d. M\u00f3wi jedynie o \u201erozpraszaniu wszelkich obaw u wiernych\u201d oraz o rozwiewaniu \u201erozterek sumienia\u201d i \u201eniepewno\u015bci dotycz\u0105cych wa\u017cno\u015bci sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d. Dokument m\u00f3wi wi\u0119c jedynie o w\u0105tpliwo\u015bciach i skrupu\u0142ach, i to jedynie ze strony wiernych; nawiasem m\u00f3wi\u0105c nie jest pewne, czy chodzi tu konkretnie o wiernych Bractwa \u015aw. Piusa X (kt\u00f3rzy generalnie nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do wa\u017cno\u015bci tych ma\u0142\u017ce\u0144stw): tre\u015b\u0107 listu wydaje si\u0119 raczej sugerowa\u0107, \u017ce chodzi o nie zwi\u0105zane z Tradycj\u0105 rodziny przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, czy te\u017c inne podobne sytuacje. Niemniej jednak najpowszechniejsz\u0105 praktyk\u0105 stosowan\u0105 w oficjalnych trybuna\u0142ach ko\u015bcielnych (w niekt\u00f3rych krajach, zw\u0142aszcza we Francji), a nawet w Rocie Rzymskiej, jest uznawanie ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych wobec kap\u0142an\u00f3w Bractwa za niewa\u017cne per se<\/em> ze wzgl\u0119du na brak wymaganej formy kanonicznej. W dystrykcie francuskim praktycznie ka\u017cdego miesi\u0105ca stwierdza si\u0119 niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa w\u0142a\u015bnie z takiego powodu. W istocie list kard. M\u00fcllera nie koryguje tej tezy o niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych wobec ksi\u0119\u017cy Bractwa i nie zag\u0142\u0119bia si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo w t\u0119 kwesti\u0119, pomimo i\u017c niekt\u00f3re z os\u00f3b zaanga\u017cowanych w jego przygotowanie podzielaj\u0105 t\u0119 opini\u0119. By\u0142oby wi\u0119c b\u0142\u0119dem twierdzi\u0107, \u017ce akceptacja rozwi\u0105za\u0144 proponowanych przez kard. M\u00fcllera r\u00f3wna\u0142aby si\u0119 akceptowaniu tych skandalicznych deklaracji o niewa\u017cno\u015bci czy te\u017c przyznawaniu ipso facto<\/em>, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawierane w Tradycji w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d by\u0142yby niewa\u017cne.<\/p>\r\n

W rzeczywisto\u015bci list kard. M\u00fcllera w og\u00f3le nie zajmuje si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwami w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d, ale jedynie przedstawia propozycje pozwalaj\u0105ce biskupom na umo\u017cliwianie wiernym Bractwa na zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stw w \u201eformie zwyczajnej\u201d.<\/p>\r\n

List nie m\u00f3wi te\u017c nic o istniej\u0105cej w ramach Bractwa Komisji Kanonicznej, kt\u00f3rej dzia\u0142anie pozostaje konieczne ze wzgl\u0119du na kryzys w Ko\u015bciele, a zw\u0142aszcza na coraz bardziej powszechne przypadki nadu\u017cy\u0107 ze strony oficjalnych trybuna\u0142\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c b\u0142\u0119dy znajduj\u0105ce si\u0119 w KPK 1983.<\/p>\r\n

Czwarte zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Kolejne zastrze\u017cenie sugeruje, \u017ce akceptacja rozwi\u0105za\u0144 proponowanych przez list kard. M\u00fcllera oznacza\u0142aby de facto<\/em> oddanie ma\u0142\u017ce\u0144stw w rycie tradycyjnym w r\u0119ce biskup\u00f3w i Kurii Rzymskiej (zadeklarowanych wrog\u00f3w Tradycji), gdy\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawierania tych ma\u0142\u017ce\u0144stw by\u0142aby odt\u0105d uzale\u017cniona od ich zgody, kt\u00f3rej mogliby udzieli\u0107 lub te\u017c nie. Zastrze\u017cenie to by\u0142oby zasadne jedynie w przypadku, gdyby Bractwo \u015aw. Piusa X ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0142o ze stosowania \u201eformy nadzwyczajnej\u201d. Plany takie jednak nie istniej\u0105. B\u0119d\u0105cy skutkiem kryzysu w Ko\u015bciele stan konieczno\u015bci jest prawdziwszy ni\u017c kiedykolwiek i bez cienia w\u0105tpliwo\u015bci usprawiedliwia – w razie konieczno\u015bci – stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d. Skutkiem listu kard. M\u00fcllera jest nie tyle wprowadzenie dodatkowych ogranicze\u0144, co raczej poszerzenie mo\u017cliwo\u015bci zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw w \u201eformie zwyczajnej\u201d. A poniewa\u017c w niekt\u00f3rych przypadkach stosowanie \u201eformy zwyczajnej\u201d oka\u017ce si\u0119 trudne lub zgo\u0142a niemo\u017cliwe, uciekanie si\u0119 do \u201eformy nadzwyczajnej\u201d pozostanie w pe\u0142ni usprawiedliwione. Biskupi nie b\u0119d\u0105 wi\u0119c mogli \u201eszanta\u017cowa\u0107\u201d Bractwa \u015aw. Piusa X w kwestii ma\u0142\u017ce\u0144stw, o ile nieusprawiedliwiona odmowa udzielenia delegacji, w po\u0142\u0105czeniu z innymi obiektywnymi okoliczno\u015bciami, b\u0119d\u0105 usprawiedliwia\u0107 stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, jak to mia\u0142o miejsce w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy podnosz\u0105 te\u017c obiekcj\u0119, \u017ce je\u015bli kap\u0142an Bractwa poprosi biskupa o delegacj\u0119 do przyj\u0119cia \u015blubowania ma\u0142\u017ce\u0144skiego w \u201eformie zwyczajnej\u201d, a biskup delegacji odm\u00f3wi, to temu kap\u0142anowi trudno b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej przyj\u0105\u0107 to \u015blubowanie, skoro ordynariusz i proboszcz na mocy prawa kanonicznego s\u0105 w\u0142adni udzieli\u0107 delegacji lub nie. Sam fakt nieotrzymania delegacji nie m\u00f3g\u0142by wi\u0119c ju\u017c by\u0107 wystarczaj\u0105cym powodem do stosowania \u201eformy nadzwyczajnej\u201d. Zastrze\u017cenie to jest jednak fa\u0142szywe, poniewa\u017c zak\u0142ada, \u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d wynika jedynie z braku posiadania delegacji. Tak jednak nie jest: ta mo\u017cliwo\u015b\u0107 wynika z obiektywnego stanu wy\u017cszej konieczno\u015bci, w jakiej znajduj\u0105 si\u0119 wskutek kryzysu w Ko\u015bciele osoby pragn\u0105ce zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo w spos\u00f3b pe\u0142ni katolicki. Osoby te maj\u0105 obiektywne prawo do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie zwyczajnej\u201d i je\u015bli prawa tego odmawia si\u0119 im jedynie dlatego, i\u017c pozostaj\u0105 wierni Tradycji, to mog\u0105 one w spos\u00f3b wa\u017cny i legalny zawrze\u0107 je w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d. Tak wi\u0119c je\u015bli biskup odmawia udzielenia delegacji, poniewa\u017c nie chce da\u0107 jej kap\u0142anowi i\/lub wiernym [przysz\u0142ym ma\u0142\u017conkom] zwi\u0105zanym z Bractwem \u015aw. Piusa X, odmowa ta nie mo\u017ce by\u0107 traktowana jako uzasadniona: prawo do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d b\u0119dzie w\u00f3wczas w pe\u0142ni zasadne. Jedynie w skrajnie nieprawdopodobnym przypadku, w kt\u00f3rym \u201eoficjalny\u201d biskup potrafi\u0142by wykaza\u0107, w oparciu o tradycyjne prawo kanoniczne, \u017ce konkretne ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie mo\u017ce zosta\u0107 zawarte ze wzgl\u0119du na obiektywn\u0105 przeszkod\u0119, odmowa udzielenia przez niego delegacji musia\u0142aby skutkowa\u0107 powt\u00f3rnym zbadaniem przez w\u0142adze Bractwa akt konkretnych narzeczonych: jednak\u017ce w obecnej sytuacji hipoteza taka jest raczej abstrakcyjna.<\/p>\r\n

Pi\u0105te zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Pi\u0105te zastrze\u017cenie podkre\u015bla fakt, \u017ce list kard. M\u00fcllera stanowi w istocie krok w procesie, kt\u00f3rego celem jest \u201edoprowadzenie Bractwa \u015aw. Piusa X do pe\u0142nej \u0142\u0105czno\u015bci\u201d, innymi s\u0142owy jest on cz\u0119\u015bci\u0105 planu maj\u0105cego sk\u0142oni\u0107 je do zaakceptowania b\u0142\u0119d\u00f3w II Soboru Watyka\u0144skiego, co jest absolutnie nie do przyj\u0119cia. Odpowied\u017a na to zastrze\u017cenie jest do\u015b\u0107 prosta: nie ma najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce ten list jest po cz\u0119\u015bci postrzegany przez w\u0142adze rzymskie jako krok ku \u201epe\u0142nemu uregulowania sytuacji kanonicznej\u201d [Bractwa], gdy\u017c kard. M\u00fcller stwierdza to wyra\u017anie. G\u0142\u00f3wnym jego celem jest jednak uregulowanie konkretnej sytuacji: zapewnienie \u0142atwiejszego dost\u0119pu do \u201eformy zwyczajnej\u201d parom, kt\u00f3re pragn\u0105 zawrze\u0107 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski w tradycyjnym rycie i zgodnie z prawdziwie katolick\u0105 doktryn\u0105. Niesie to za sob\u0105 konkretne korzy\u015bci – niezale\u017cnie od tego, jakie by\u0142yby cele i intencje w\u0142adz rzymskich.<\/p>\r\n

Trzeba te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce poniewa\u017c Bractwo \u015aw. Piusa X pozostaje w kontakcie z w\u0142adzami rzymskimi, w nieunikniony spos\u00f3b wchodzi w relacje z lud\u017ami, kt\u00f3rzy s\u0105 w wi\u0119kszym lub mniejszym stopniu nasi\u0105kni\u0119ci b\u0142\u0119dami soborowymi i kt\u00f3rzy s\u0105 przekonani, \u017ce wybory dokonane podczas soboru by\u0142y s\u0142uszne. Jest jednak jasne, \u017ce celem, jaki przy\u015bwieca w\u0142adzom Bractwa podczas tych rozm\u00f3w, jest przekonanie ich rzymskich interlokutor\u00f3w o szkodliwym charakterze b\u0142\u0119d\u00f3w soborowych oraz o konieczno\u015bci ich odrzucenia. Innymi s\u0142owy, sam fakt dyskusji pomi\u0119dzy przedstawicielami Rzymu oraz Bractwa \u015aw. Piusa X w nieunikniony spos\u00f3b implikuje, i\u017c ka\u017cda ze stron stara si\u0119 przekona\u0107 drug\u0105 do w\u0142asnego stanowiska: jedynym sposobem na unikni\u0119cie tego stanu rzeczy musia\u0142oby by\u0107 zaniechanie wszelkich kontakt\u00f3w, co nie by\u0142oby postaw\u0105 ani rozs\u0105dn\u0105, ani katolick\u0105. Jak w 1975 r. powiedzia\u0142 abp Lefebvre: \u201eJe\u015bli jaki\u015b biskup zerwie z Rzymem, nie b\u0119d\u0119 to ja\u201d.<\/p>\r\n

List kard. M\u00fcllera nie jest sam w sobie elementem [statutu] ewentualnej pra\u0142atury personalnej ani krokiem w kierunku \u201epodporz\u0105dkowania\u201d Bractwa \u015aw. Piusa X; oferuje on jedynie mo\u017cliwo\u015b\u0107 pewnego naprawienia niesprawiedliwej sytuacji poprzez u\u0142atwienie dost\u0119pu do \u201eformy zwyczajnej\u201d, nie wymagaj\u0105c w zamian niczego od FSSPX i pozostawiaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 – gdyby okaza\u0142o si\u0119 to konieczne – stosowania \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, kt\u00f3ra jest absolutnie usprawiedliwiona przez stan konieczno\u015bci.<\/p>\r\n

Sz\u00f3ste zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Kolejny argument g\u0142osi, \u017ce \u201eoficjalni\u201d ksi\u0119\u017ca, \u201eoficjalni\u201d biskupi i ksi\u0119\u017ca [instytut\u00f3w] Ecclesia Dei<\/em> s\u0105 lud\u017ami, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 zwalczaj\u0105 Tradycj\u0119, gardz\u0105 ni\u0105, znies\u0142awiaj\u0105, staraj\u0105 si\u0119 j\u0105 zmarginalizowa\u0107 i unicestwi\u0107. Niestosowne, nielogiczne i gorsz\u0105ce by\u0142oby wi\u0119c prosi\u0107 tych wrog\u00f3w wiary o cokolwiek, a zw\u0142aszcza o delegacj\u0119 do przyjmowania \u015blubowa\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich. Pozwolenie soborowemu ksi\u0119dzu na przyjmowanie \u015blubowania w kaplicy Bractwa by\u0142oby absolutnie nie do przyj\u0119cia dla przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, dla kap\u0142an\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X i generalnie dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty danej kaplicy. Ponadto, w sytuacji kryzysu w Ko\u015bciele, wierni pozostaj\u0105cy pod opiek\u0105 Bractwa \u015aw. Piusa X maj\u0105 prawo zawiera\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo w obecno\u015bci kap\u0142ana, kt\u00f3rego znaj\u0105, kt\u00f3rego szanuj\u0105 i do kt\u00f3rego maj\u0105 zaufanie w kwestii doktryny i moralno\u015bci.<\/p>\r\n

Argument ten wydaje si\u0119 najsilniejszy: przemawia do samej g\u0142\u0119bi duszy, odwo\u0142uje si\u0119 do samego przywi\u0105zania do wiary i Tradycji, do walki o przetrwanie przechodz\u0105cego proces \u201esamozniszczenia\u201d Ko\u015bcio\u0142a. W\u0142a\u015bnie z tego powodu warto ten argument dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107 bez ulegania emocjom, kieruj\u0105c si\u0119 jedynie rozumem o\u015bwiecanym przez wiar\u0119.<\/p>\r\n

Po pierwsze, sytuacja, w kt\u00f3rej kap\u0142ani Bractwa \u015aw. Piusa X zwracaj\u0105 si\u0119 w pewnych kwestiach do \u201eoficjalnego\u201d Ko\u015bcio\u0142a, jest ju\u017c obecnie praktyk\u0105 do\u015b\u0107 rozpowszechnion\u0105. Kiedy kap\u0142an Bractwa przygotowuje protok\u00f3\u0142 przedma\u0142\u017ce\u0144ski, kontaktuje si\u0119 z parafiami oraz kuriami diecezjalnymi, aby uzyska\u0107 od nich \u015bwiadectwa chrztu i bierzmowania, a nast\u0119pnie informuje o fakcie zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa. W sytuacji gdy przywi\u0105zani do Tradycji przyszli ma\u0142\u017conkowie pragn\u0105 zawrze\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo w ko\u015bciele parafialnym, kap\u0142an Bractwa kontaktuje si\u0119 z proboszczem danej parafii – a niekiedy i z ordynariuszem diecezji – staraj\u0105c si\u0119 im to umo\u017cliwi\u0107. Kiedy organizuje pielgrzymk\u0119 do jakiego\u015b sanktuarium, kontaktuje si\u0119 z jego rektorem, aby uzyska\u0107 zgod\u0119 na odprawienie Mszy \u015bw. etc<\/em>. Pod tym wzgl\u0119dem list kard. M\u00fcllera nie wprowadza \u017cadnej szczeg\u00f3lnej nowo\u015bci: kap\u0142an Bractwa \u015aw. Piusa X wyznaczony do tego przez prze\u0142o\u017conego dystryktu b\u0119dzie kontaktowa\u0142 si\u0119 z lokalnym ordynariuszem, aby uzyska\u0107 – o ile to b\u0119dzie mo\u017cliwe – delegacj\u0119 do asystowania przy \u201ezwyczajnej formie\u201d zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, przyjmowanie w kaplicy Bractwa \u201eoficjalnego\u201d ksi\u0119dza, oddelegowanego do przyj\u0119cia \u015blubowania ma\u0142\u017ce\u0144skiego, jest znacznie bardziej problematyczne. Zwr\u00f3\u0107my jednak uwag\u0119 na dwie kwestie: nie jest to rozwi\u0105zanie, o kt\u00f3re Bractwo prosi ani jakiego ono samo by pragn\u0119\u0142o; nie jest to te\u017c rozwi\u0105zanie wybrane przez pierwsze dekrety biskupie w tej kwestii. Najlepsze rozwi\u0105zanie – rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re zaczyna ju\u017c by\u0107 stosowane – polega na udzielaniu delegacji bezpo\u015brednio samym kap\u0142anom Bractwa \u015aw. Piusa X. Wdro\u017cenie tego najlepszego rozwi\u0105zania jest w\u0142a\u015bnie tym, o co Bractwo b\u0119dzie si\u0119 stara\u0107 w najbli\u017cszych miesi\u0105cach. Poza tym same zwroty u\u017cyte w li\u015bcie kard. M\u00fcllera: \u201ekiedy to tylko mo\u017cliwe\u201d, \u201egdzie powy\u017csze jest niemo\u017cliwe\u201d rzeczywi\u015bcie wydaj\u0105 si\u0119 przewidywa\u0107 trudno\u015b\u0107, czy nawet niemo\u017cliwo\u015b\u0107 urzeczywistnienia opcji, w kt\u00f3rej \u201eoficjalny\u201d ksi\u0105dz mia\u0142by si\u0119 pojawi\u0107 w miejscu kultu pozostaj\u0105cego pod opiek\u0105 Bractwa. Ponadto sama nieunikniona niech\u0119\u0107 przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w do z\u0142o\u017cenia \u015blub\u00f3w w obecno\u015bci kap\u0142ana, kt\u00f3ry nie by\u0142by stricte<\/em> tradycyjny, bez w\u0105tpienia b\u0119dzie nale\u017ce\u0107 do owych wspominanych w li\u015bcie przeszk\u00f3d.<\/p>\r\n

Bractwo \u015aw. Piusa X powinno wi\u0119c odrzuca\u0107 to rozwi\u0105zanie, poza sytuacjami wyj\u0105tkowymi, w kt\u00f3rych zgoda zosta\u0142aby udzielona przez prze\u0142o\u017conego dystryktu. Tak wi\u0119c je\u015bli w pewnych rzadkich przypadkach Bractwo \u015aw. Piusa X mog\u0142oby dopu\u015bci\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie przyj\u0105\u0142 w nale\u017c\u0105cym do niego miejscu kultu \u201eoficjalny\u201d ksi\u0105dz, musia\u0142oby to by\u0107 uzale\u017cnione od spe\u0142nienia rygorystycznych wymog\u00f3w, w tym nieposzlakowanej opinii i przyk\u0142adnego \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego, aby jego obecno\u015b\u0107 nie sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em za\u017cenowania czy konsternacji u przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w Bractwa czy te\u017c wsp\u00f3lnoty parafialnej. Z za\u0142o\u017cenia dotyczy\u0142oby to jedynie nielicznych kap\u0142an\u00f3w, szczeg\u00f3lnie przyja\u017anie nastawionych do Bractwa \u015aw. Piusa X czy te\u017c przynajmniej b\u0119d\u0105cych w stosunku do niego zawsze uczciwymi i sprawiedliwymi.<\/p>\r\n

Niemniej jednak nale\u017cy powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce nie jest to \u017cadn\u0105 miar\u0105 rozwi\u0105zanie, o kt\u00f3re zabiega\u0142oby Bractwo \u015aw. Piusa X, pragn\u0105ce, aby zgodnie z wymogami zwyk\u0142ej sprawiedliwo\u015bci jego kap\u0142ani byli w stanie otrzyma\u0107 delegacj\u0119 do przyjmowania \u015blubowa\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich od wiernych pozostaj\u0105cych pod jego opiek\u0105. I to tym bardziej, \u017ce wydaje si\u0119 to odpowiada\u0107 pragnieniu samego papie\u017ca, na co wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pierwsze decyzje podejmowane przez niekt\u00f3rych ordynariuszy.<\/p>\r\n

We wszystkich przypadkach musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 przyjmuj\u0105cego \u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie \u201e\u015bwiadka kanonicznego\u201d jest zasadniczo wymogiem prawnym, a nie teologicznym czy moralnym. Jest niezb\u0119dne, aby ten \u201e\u015bwiadek kanoniczny\u201d by\u0142 obecny i przyj\u0105\u0142 \u015blubowanie; nie jest natomiast konieczne, \u017ceby by\u0142 on \u201eprzyk\u0142adnym kap\u0142anem\u201d. Jak przypomina kanonik Naz, dekret Soboru Trydenckiego potwierdza \u201ebiern\u0105 rol\u0119\u201d tego \u201e\u015bwiadka kanonicznego\u201d, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 by\u0142a wymagana jedynie do z\u0142o\u017cenia wobec niego \u015blubowania. Ponadto do czasu og\u0142oszenia dekretu z 1907 r. \u201ebierno\u015b\u0107 ta by\u0142a nawet w niekt\u00f3rych sytuacjach sugerowana, jak w przypadku ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych zawieranych za dyspens\u0105; by\u0142a obowi\u0105zkowa w przypadku ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych bez dyspensy, gdy obecno\u015b\u0107 kap\u0142ana by\u0142a tolerowana\u201d (Trait\u00c3\u00a9 de droit canonique<\/em>, t. 3, par. 417, przyp. 3). Kanonik Naz podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kap\u0142an, na kt\u00f3rym ci\u0105\u017cy\u0142yby kary kanoniczne, mo\u017ce zosta\u0107 wa\u017cnie delegowany do przyj\u0119cia \u015blubowania ma\u0142\u017ce\u0144skiego (ibidem<\/em>, par. 423), co potwierdza fakt, i\u017c \u201e\u015bwiadek kanoniczny\u201d nie jest obecny ze wzgl\u0119du na swe kwalifikacje duchowe czy moralne, ale jedynie ze wzgl\u0119d\u00f3w czysto prawnych. Samo to, \u017ce \u201eoficjalny\u201d ksi\u0105dz przyby\u0142by wy\u0142\u0105cznie w celu przyj\u0119cia \u015blubowania (w trakcie tradycyjnego obrz\u0119du), zgodnie z zasad\u0105 ustanowion\u0105 na Soborze Trydenckim, a nast\u0119pnie potwierdzon\u0105 przez \u015bw. Piusa X, nie niweczy\u0142by tradycyjnego charakteru sprawowanego obrz\u0119du. Zgodnie z t\u0105 sam\u0105 zasad\u0105: gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie znajdowa\u0142 si\u0119 w powszechnym kryzysie (a wi\u0119c nie istnia\u0142by stan konieczno\u015bci) i gdyby proboszcz przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w by\u0142 np. jawnym cudzo\u0142o\u017cnikiem, i tak byliby oni zobligowani zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do niego o przyj\u0119cie ich \u015blubowania, poniewa\u017c prawo kanoniczne czyni jego obecno\u015b\u0107 w charakterze \u201e\u015bwiadka kanonicznego\u201d obligatoryjn\u0105. Okoliczno\u015b\u0107 ta nie niweczy\u0142aby w \u017caden spos\u00f3b \u015bwi\u0119to\u015bci ich ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jako \u017ce proboszcz uczestniczy\u0142by w obrz\u0119dzie jedynie z wymog\u00f3w czysto prawnych, a nie ze wzgl\u0119du na swe kwalifikacje moralne.<\/p>\r\n

Si\u00f3dme zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c spotka\u0107 si\u0119 z argumentem, \u017ce poprzez zgod\u0119 na zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie zwyczajnej\u201d i ubieganie si\u0119 o stosown\u0105 delegacj\u0119 rezygnowa\u0142oby si\u0119 ze sposobno\u015bci do publicznego wyznania wiary i krytykowania b\u0142\u0119d\u00f3w II Soboru Watyka\u0144skiego. Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce uwidacznianie sprzeczno\u015bci i konfliktu pomi\u0119dzy Tradycj\u0105 a Ko\u015bcio\u0142em \u201esoborowym\u201d, kt\u00f3rych przejawem s\u0105 sankcje kanoniczne oraz odmawianie Bractwu ze strony oficjalnych w\u0142adz Ko\u015bcio\u0142a tego, co sprawiedliwe i normalne (przyk\u0142adowo jurysdykcji, delegacji do przyjmowania \u015blubowa\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich itp.) jest czym\u015b w rodzaju \u201ekatechizmu o kryzysie w obrazach\u201d. Ludzie uczciwi, kt\u00f3rzy szczerze poszukuj\u0105 prawdy, widz\u0105c, \u017ce Bractwo \u015aw. Piusa X jest prze\u015bladowane z powodu swego przywi\u0105zania do tego, czego Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze naucza\u0142 i co czyni\u0142, dochodz\u0105 do s\u0142usznego wniosku, \u017ce oficjalne w\u0142adze Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 w b\u0142\u0119dzie. Tak wi\u0119c wskutek zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw w \u201eformie zwyczajnej\u201d dzi\u0119ki delegacjom otrzymanym od \u201eoficjalnego\u201d biskupa Bractwo \u015aw. Piusa X traci\u0142oby or\u0119\u017c w walce z b\u0142\u0119dami Vaticanum II<\/em>.<\/p>\r\n

Osoby wysuwaj\u0105ce ten argument b\u0142\u0119dnie uto\u017csamiaj\u0105 sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy wiar\u0105 katolick\u0105 a b\u0142\u0119dami soborowego liberalizmu z pewnymi konkretnymi sytuacjami, kt\u00f3re mog\u0105 j\u0105 przypadkowo manifestowa\u0107. W latach 70. XX wieku tradycyjna Msza by\u0142a sprawowana najcz\u0119\u015bciej w prowizorycznych, zaadaptowanych do tego celu budynkach, w okresie p\u00f3\u017aniejszym w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w kupowano lub budowano ko\u015bcio\u0142y: czy kto\u015b jednak odwa\u017cy\u0142by si\u0119 twierdzi\u0107, \u017ce w rezultacie tego walka o wiar\u0119 sta\u0142a si\u0119 mniej \u017carliwa? Czy w sytuacji, kiedy kap\u0142ani Bractwa prosz\u0105 o udost\u0119pnienie sanktuarium dla swych pielgrzym\u00f3w kto\u015b odwa\u017cy\u0142by si\u0119 zasugerowa\u0107, \u017ce w przypadku udzielenia takiej zgody wiara wiernych os\u0142abnie? Czy fakt, \u017ce Benedykt XVI uzna\u0142 publicznie, i\u017c stary ryt nigdy nie zosta\u0142 zniesiony, podwa\u017cy\u0142 w jaki\u015b spos\u00f3b sens obrony tradycyjnej liturgii przez Bractwo \u015aw. Piusa X oraz heroicznego oporu abp. Lefebvre\u2019a? Pytania takie mo\u017cna by mno\u017cy\u0107.<\/p>\r\n

Kontrast pomi\u0119dzy Msz\u0105 tradycyjn\u0105 a Msz\u0105 Paw\u0142a VI jest absolutnie oczywisty, niezale\u017cnie od tego, czy jest ona sprawowana w sza\u0142asie, czy w pi\u0119knym tradycyjnym ko\u015bciele. R\u00f3wnie oczywista jest sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy doktryn\u0105 o spo\u0142ecznym panowaniu Chrystusa Kr\u00f3la a \u201ewarto\u015bciami zrodzonymi z rewolucji francuskiej, lecz korzeniami swymi tkwi\u0105cymi w Ewangelii\u201d, niezale\u017cnie od tego, czy Bractwo \u015aw. Piusa X posiada\u0142oby uregulowany status kanoniczny (jak to mia\u0142o miejsce przed 1975 r.), czy te\u017c nie. Kontrast pomi\u0119dzy tradycyjn\u0105 doktryn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa a now\u0105 doktryn\u0105 posoborow\u0105 jest oczywisty, nawet je\u015bli, aby uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 wymaganiom Soboru Trydenckiego – i o ile nie wi\u0105za\u0142oby si\u0119 to z \u017cadnymi ust\u0119pstwami – ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142oby zawierane w \u201eformie zwyczajnej\u201d dzi\u0119ki otrzymaniu delegacji przewidzianej przez CIC 1917.<\/p>\r\n

Nawet je\u015bli, w pewnych przypadkach, tradycyjne ma\u0142\u017ce\u0144stwa mog\u0142yby by\u0107 odt\u0105d zawierane w \u201eformie zwyczajnej\u201d, w obrz\u0119dzie autentycznie katolickim, stanowi\u0142yby one niemniej skuteczny protest przeciwko liberalizmowi moralnemu oraz b\u0142\u0119dom \u201eoficjalnego\u201d Ko\u015bcio\u0142a. W podobny spos\u00f3b sprawowanie tradycyjnej Mszy w \u201eoficjalnym\u201d sanktuarium podczas pielgrzymki stanowi skuteczne kazanie przeciwko nowemu rytowi Mszy.<\/p>\r\n

\u00d3sme zastrze\u017cenie<\/h3>\r\n

Argumentuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wpisywanie ma\u0142\u017ce\u0144stw do \u201eoficjalnych\u201d ksi\u0105g parafialnych zamiast do rejestr\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X oznacza\u0142oby otwarcie swoistej puszki Pandory, jako \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa takie podlega\u0142yby w konsekwencji kodeksowi z 1983 r. a nie w pe\u0142ni tradycyjnemu prawu kanonicznemu, jak to jest w przypadku ma\u0142\u017ce\u0144stw wpisywanych do rejestr\u00f3w Bractwa.<\/p>\r\n

Zastrze\u017cenie to ignoruje jednak rzeczywisto\u015b\u0107. Kiedy katolik wnosi spraw\u0119 dotycz\u0105c\u0105 wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa przed trybuna\u0142 diecezjalny, ten rozpatruje (wedle KPK 1983) zar\u00f3wno przypadki ma\u0142\u017ce\u0144stw wpisanych do oficjalnych ksi\u0105g parafialnych, jak i wpisanych do rejestr\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X. Kiedy sprawa jest wnoszona przez jednego z wiernych do Komisji Kanonicznej Bractwa, rozpatruje ona (wedle tradycyjnego prawa kanonicznego) przypadki ma\u0142\u017ce\u0144stw wpisanych zar\u00f3wno do rejestr\u00f3w FSSPX, jak i do ksi\u0105g oficjalnych parafii.<\/p>\r\n

Ksi\u0119gi ko\u015bcielne s\u0105 w rzeczywisto\u015bci jedynie dowodem prawnym, po\u015bwiadczaj\u0105cym celebracj\u0119 aktu liturgicznego (chrztu, bierzmowania, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, pogrzebu itd.). W \u017caden spos\u00f3b nie przes\u0105dzaj\u0105 one o wa\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra musi zosta\u0107 przeanalizowana przez trybuna\u0142 ko\u015bcielny w przypadku pojawienia si\u0119 uzasadnionych w\u0105tpliwo\u015bci. Nie przes\u0105dzaj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c o tym, w oparciu o jakie prawo kierowa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 w trakcie dochodzenia. Przyk\u0142adowo je\u015bli osoby, kt\u00f3re zawar\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo w latach 60., kiedy w mocy pozostawa\u0142 wci\u0105\u017c kodeks z 1917 r., wnios\u0142yby obecnie do trybuna\u0142u diecezjalnego spraw\u0119 o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci, post\u0119powanie toczy\u0142oby si\u0119 w oparciu o kodeks z 1983 r.; jednak\u017ce od czasu zawarcia przez nie ma\u0142\u017ce\u0144stwa w zasadach dotycz\u0105cych wpis\u00f3w do ksi\u0105g nie zosta\u0142y wprowadzone \u017cadne zmiany.<\/p>\r\n

Miejsce, w kt\u00f3rym jest przechowywany dow\u00f3d po\u015bwiadczaj\u0105cy dany akt liturgiczny (np. ma\u0142\u017ce\u0144stwo), nie posiada w istocie znaczenia teologicznego ani moralnego. W trakcie spisywania protoko\u0142u przedma\u0142\u017ce\u0144skiego kap\u0142an nierzadko stwierdza, \u017ce przyszli ma\u0142\u017conkowie zostali ochrzczeni w jednych okoliczno\u015bciach (w Ko\u015bciele \u201eoficjalnym\u201d lub w Bractwie \u015aw. Piusa X), bierzmowani w innych itp. Wa\u017cne jest tu jedynie potwierdzenie tych akt\u00f3w, a do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce dost\u0119p ten jest \u0142atwo osi\u0105galny.<\/p>\r\n

Ponadto kap\u0142ani Bractwa \u015aw. Piusa X regularnie \u201ezg\u0142aszaj\u0105\u201d fakt udzielenia sakrament\u00f3w (bierzmowania, ma\u0142\u017ce\u0144stwa, \u015bwi\u0119ce\u0144) w\u0142adzom diecezjalnym, aby mog\u0142y one zosta\u0107 odnotowane w ksi\u0119gach parafii, w kt\u00f3rej dana osoba zosta\u0142a ochrzczona; czy jednak ktokolwiek m\u00f3g\u0142by twierdzi\u0107, \u017ce przez ten fakt nara\u017caj\u0105 oni wiernych na b\u0142\u0119dy soborowego prawa kanonicznego?<\/p>\r\n

Korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z nowej sytuacji, stworzonej przez list kard. M\u00fcllera<\/h4>\r\n

Na koniec warto te\u017c zastanowi\u0107 si\u0119 nad korzy\u015bciami p\u0142yn\u0105cymi z nowej sytuacji stworzonej przez wspomniany list: nie s\u0105 one bynajmniej b\u0142ahe.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105 i g\u0142\u00f3wn\u0105 korzy\u015bci\u0105 by\u0142oby \u201ezabezpieczenie\u201d przynajmniej niekt\u00f3rych ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych wobec kap\u0142an\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X w tym, co dotyczy formy celebracji. Jak ju\u017c wspominali\u015bmy, niemal powszechn\u0105 praktyk\u0105 stosowan\u0105 przez oficjalne trybuna\u0142y jest traktowanie tych ma\u0142\u017ce\u0144stw jako niewa\u017cnych ze wzgl\u0119du na brak przepisanej formy, gdy\u017c trybuna\u0142y te nie uznaj\u0105 ani stanu konieczno\u015bci, ani faktu kryzysu w Ko\u015bciele. Innymi s\u0142owy wystarcza, aby jedna ze stron, kt\u00f3re zawar\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo w Bractwie \u015aw. Piusa X, wnios\u0142a o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci, aby w spos\u00f3b automatyczny i bez poszukiwania innych przyczyn ma\u0142\u017ce\u0144stwo to zosta\u0142o uznane za niewa\u017cne, a osobie tej pozwolono na zawarcie kolejnego zwi\u0105zku. Dzieje si\u0119 tak niestety regularnie: przyk\u0142adowo we Francji orzeczenia niewa\u017cno\u015bci na tej podstawie wydawane s\u0105 praktycznie ka\u017cdego miesi\u0105ca. I dotyczy to – w niekt\u00f3rych przypadkach – os\u00f3b, kt\u00f3re w czasie zawieranie ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142y zdeklarowanymi wiernymi Bractwa. Trudno\u015bci \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego, pokusa \u0142atwego uwolnienia si\u0119 od nich, jak r\u00f3wnie\u017c wypaczenie zmys\u0142u moralnego prowadz\u0105 takie osoby do ignorowania z\u0142o\u017conych \u015blub\u00f3w, w efekcie czego uciekaj\u0105 si\u0119 one do tego \u0142atwego (cho\u0107 niesprawiedliwego) sposobu na uwolnienie si\u0119 od swych zobowi\u0105za\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce za ka\u017cdym razem, gdy na mocy listu kard. M\u00fcllera b\u0119dzie mo\u017cliwe stosowanie \u201eformy zwyczajnej\u201d, uniemo\u017cliwi to ewentualne stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa ze wzgl\u0119du na brak formy kanonicznej. Nawet je\u015bli nie zapobiegnie to sk\u0142adaniu wniosk\u00f3w o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci z innych (by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c nieuzasadnionych) powod\u00f3w, po\u0142o\u017cy przynajmniej kres zgorszeniu, jakie stanowi\u0105 te bezzasadne deklaracje odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do braku przepisanej formy; zapobiegnie r\u00f3wnie\u017c przypadkom bigamii ze strony wnioskodawcy oraz niesprawiedliwo\u015bci wyrz\u0105dzanej niewinnej stronie.<\/p>\r\n

Je\u015bli to \u201ezabezpieczanie\u201d ma\u0142\u017ce\u0144stw mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 bez nara\u017cania w jakikolwiek spos\u00f3b prawdziwie katolickiego i tradycyjnego charakteru ceremonii (innymi s\u0142owy, kiedy narzeczeni mogliby uzyska\u0107 dla kap\u0142ana Bractwa delegacj\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do \u201eformy zwyczajnej\u201d bez nara\u017cenia na niebezpiecze\u0144stwo \u017cadnego dobra), nieroztropnym i sprzecznym ze zdrowym rozs\u0105dkiem by\u0142oby odrzucanie takiej mo\u017cliwo\u015bci: w istocie ka\u017cdy kap\u0142an musi nie tylko upewni\u0107 si\u0119 co do wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3remu asystuje (a nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci w przypadku ma\u0142\u017ce\u0144stw zawieranych wobec kap\u0142an\u00f3w Bractwa), ale r\u00f3wnie\u017c, o ile jest w stanie, musi zadeklarowa\u0107 t\u0119 wa\u017cno\u015b\u0107 publicznie, ze wzgl\u0119du na dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w, dzieci oraz wsp\u00f3lnoty wiernych.<\/p>\r\n

Drug\u0105 korzy\u015bci\u0105 by\u0142aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 okazania szczeg\u00f3lnej wyrozumia\u0142o\u015bci stronie lub rodzinom, kt\u00f3re nie s\u0105 wiernymi Bractwa \u015aw. Piusa X. Nie wolno nam zapomina\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie jest jedynie aktem osobistym dwojga przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, ale jest r\u00f3wnie\u017c rzeczywisto\u015bci\u0105 o wymiarze rodzinnym i spo\u0142ecznym. Ka\u017cde ma\u0142\u017ce\u0144stwo dotyczy z konieczno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c ca\u0142ej ich rodziny i ich \u015brodowiska. Rzeczywisto\u015b\u0107, jak\u0105 jest kryzys w Ko\u015bciele sprawia, \u017ce kap\u0142ani oraz wierni Bractwa nie zawsze mog\u0105 si\u0119 stosowa\u0107 do pewnych przepis\u00f3w prawa kanonicznego. Niestety, rodziny przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c ich przyjaciele nie zawsze zgadzaj\u0105 si\u0119 z ocen\u0105 Bractwa \u015aw. Piusa X odno\u015bnie do sytuacji w Ko\u015bciele. Konsekwentnie ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawierane w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d, kt\u00f3re same w sobie s\u0105 bezsprzecznie wa\u017cne, mog\u0105 by\u0107 przez nich traktowane jako niekanoniczne. Prowadzi to niejednokrotnie do napi\u0119\u0107 w obr\u0119bie rodzin, do rozd\u017awi\u0119k\u00f3w pomi\u0119dzy przyjaci\u00f3\u0142mi, czy te\u017c nawet do odmowy uczestnictwa w ceremonii \u015blubnej. W niekt\u00f3rych przypadkach skutki tego okazuj\u0105 si\u0119 tragiczne. Oczywi\u015bcie nie chodzi uwzgl\u0119dnianie faktu, czy perspektywa taka mog\u0142aby odwie\u015b\u0107 przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w od zawarcia sakramentu wedle tradycyjnego rytu i zgodnie z prawdziw\u0105 doktryn\u0105 katolick\u0105. Je\u015bli jednak jest mo\u017cliwe, \u017ceby ma\u0142\u017ce\u0144stwo zosta\u0142o zawarte w pe\u0142nej zgodzie z Tradycj\u0105 i zarazem w \u201eformie zwyczajnej\u201d, bez czynienia jakichkolwiek szkodliwych ust\u0119pstw, bez w\u0105tpienia aktem mi\u0142o\u015bci by\u0142oby uspokojenie w ten spos\u00f3b wra\u017cliwych sumie\u0144 rodzic\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 przysz\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\r\n

Trzeci\u0105 korzy\u015bci\u0105 by\u0142oby podporz\u0105dkowanie si\u0119 – przy zawieraniu ma\u0142\u017ce\u0144stw wobec kap\u0142an\u00f3w Bractwa \u015aw. Piusa X, kiedy to tylko mo\u017cliwe – prawu Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re zosta\u0142o sformu\u0142owane przez Sob\u00f3r Trydencki, \u015bw. Piusa X oraz CIC 1917. Z natury rzeczy ma\u0142\u017ce\u0144stwo powinno by\u0107 zawierane w \u201eformie zwyczajnej\u201d, jako \u017ce stosowanie \u201eformy nadzwyczajnej\u201d stanowi z definicji wyj\u0105tek (pomimo \u017ce w przypadku Bractwa \u015aw. Piusa X i z pe\u0142ni uzasadnionych powod\u00f3w jest to obecnie konieczne). Zmniejszenie cz\u0119stotliwo\u015bci uciekania si\u0119 do \u201eformy nadzwyczajnej\u201d, kiedy jest to mo\u017cliwe bez szkodliwych ust\u0119pstw, oznacza\u0142oby bez w\u0105tpienia stosowanie si\u0119 do pragnienia Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Jest te\u017c korzy\u015b\u0107 czwarta, kt\u00f3r\u0105 by\u0142aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 powszechniejszego zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw w tradycyjnym rycie wskutek usuni\u0119cia przeszkody powstrzymuj\u0105cej od tego niekt\u00f3rych boja\u017aliwych katolik\u00f3w. Niekt\u00f3rzy przyszli ma\u0142\u017conkowie, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, \u017ce stanowisko zajmowane przez Bractwo w kwestiach doktrynalnych i moralnych jest ca\u0142kowicie ortodoksyjne; \u017ce ryt, jakim pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 jego kap\u0142ani jest najwznio\u015blejszy i najbardziej u\u015bwi\u0119caj\u0105cy, obawiaj\u0105 si\u0119 jednak skorzystania z ich pos\u0142ugi z powodu l\u0119ku, \u017ce mog\u0142yby zaistnie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci kanoniczne co wa\u017cno\u015bci ich ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Fakt, \u017ce powody tej obawy s\u0105 fa\u0142szywe (\u015blubowanie ma\u0142\u017ce\u0144skie przyjmowane przez kap\u0142an\u00f3w Bractwa w \u201eformie nadzwyczajnej\u201d jest samo w sobie wa\u017cne) nie zmienia faktu, i\u017c obawy te si\u0119 pojawiaj\u0105: ze wzgl\u0119du na opinie wyg\u0142aszane przez ludzi, ze wzgl\u0119du na deklaracje w\u0142adz ko\u015bcielnych, ze wzgl\u0119du na ignorancj\u0119 wiernych, jak r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na to, co uwa\u017caj\u0105 oni za \u201esubtelno\u015bci\u201d prawa kanonicznego itp. Je\u015bli jednak ci katolicy, dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w \u201eformie zwyczajnej\u201d bez \u017cadnych szkodliwych ust\u0119pstw, w obecno\u015bci kap\u0142ana Bractwa \u015aw. Piusa X, mogliby dzi\u0119ki temu skorzysta\u0107 ze wszelkich \u0142ask z tym zwi\u0105zanych, by\u0142oby to z pewno\u015bci\u0105 wielkim dobrem dla nich samych, dla ich nowej rodziny, dla ich rodzic\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142, jak r\u00f3wnie\u017c dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o<\/h4>\r\n