{"id":96752,"date":"2017-07-17T15:47:51","date_gmt":"2017-07-17T19:47:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=96752"},"modified":"2017-07-18T22:20:02","modified_gmt":"2017-07-19T02:20:02","slug":"o-trojpodziale-wladzy-demokracji-i-check-and-balance","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=96752","title":{"rendered":"O tr\u00f3jpodziale w\u0142adzy, demokracji i „check and balance”"},"content":{"rendered":"

Prof. Jacek Bartyzel w programie tvp.info.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

– Koncepcja tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy nie jest zwi\u0105zana w spos\u00f3b konieczny z \u017cadn\u0105 form\u0105 ustroju, a wi\u0119c tak\u017ce form\u0105 demokratyczn\u0105. Nie jest te\u017c z ni\u0105 zwi\u0105zana genetycznie w spos\u00f3b historyczny. Wprost przeciwnie. Tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy to teoria sztuczna i niemo\u017cliwa do przeprowadzenia.<\/p>\r\n

Demokracja jest ustrojem, kt\u00f3ry opiera si\u0119 na dw\u00f3ch fundamentalnych za\u0142o\u017ceniach: u\u017ar\u00f3d\u0142owieniu w\u0142adzy w ludzie i uznaniu, \u017ce sprawuje on w\u0142adz\u0119 zwierzchni\u0105. W demokracji czystej lud jest nieograniczony, czy to jako ca\u0142o\u015b\u0107 w demokracji bezpo\u015bredniej, czy to jako jego reprezentacja parlamentarna. Ci, kt\u00f3rzy dzisiaj m\u00f3wi\u0105, \u017ce tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy jest fundamentem demokracji, pope\u0142niaj\u0105 podw\u00f3jny b\u0142\u0105d – teoretyczny i historyczny. Obaj tw\u00f3rcy tej koncepcji nie byli demokratami. Locke by\u0142 arystokratycznym libera\u0142em, Monteskiusz by\u0142 kwalifikowany jako konserwatywny libera\u0142 lub liberalny konserwatysta. \u0179aden z nich nie zak\u0142ada\u0142 w\u0142adzy ludu.<\/p>\r\n

Drugi b\u0142\u0105d polega na nierozs\u0105dnym wyrywaniu z historycznego kontekstu teorii Monteskiusza. – W koncepcji Monteskiuszowskiej w\u0142adza wykonawcza nale\u017cy do dziedzicznego kr\u00f3la, kt\u00f3ry rz\u0105dzi przy pomocy swobodnie dobieranych ministr\u00f3w. W\u0142adza ustawodawcza nale\u017cy do dwuizbowego parlamentu, z kt\u00f3rych izba wy\u017csza sk\u0142ada si\u0119 z dziedzicznych par\u00f3w kr\u00f3lestwa, a ni\u017csza jest wybierana na podstawie bardzo wy\u015brubowanego cenzusu maj\u0105tkowego b\u0105d\u017a wykszta\u0142cenia. W\u0142adz\u0119 s\u0105dow\u0105 sprawuj\u0105 przedstawiciele lokalnych, prowincjonalnych notabli, kt\u00f3rzy mog\u0105 kupowa\u0107 i sprzedawa\u0107 urz\u0119dy s\u0105dowe. Na pewno nie jest to w\u0142adza demokratyczna.<\/p>\r\n

Natomiast ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy to fundament demokracji, dokonuj\u0105 milcz\u0105cego uto\u017csamienia demokracji z jednym jej typem – demoliberalizmem<\/strong>.<\/p>\r\n

W tym przypadkowym i sztucznym po\u0142\u0105czeniu dw\u00f3ch \u017ar\u00f3d\u0142owo r\u00f3\u017cnych ideologii, w wypadku demokracji – tak\u017ce ustroj\u00f3w\u201d najwa\u017cniejszy jest czynnik liberalny, a nie demokratyczny. – Z demokracji pozostaje nam tylko zgoda na brak ogranicze\u0144 co do prawa wyborczego, tzn. s\u0105 one powszechne i r\u00f3wne. To jest w\u0142a\u015bnie nieuprawnione uto\u017csamianie jednego typu demokracji, czyli demokracji liberalnej, z og\u00f3lnym poj\u0119ciem demokracji, kt\u00f3ra mo\u017ce i przybiera\u0142a w historii r\u00f3\u017cn\u0105 posta\u0107.<\/p>\r\n

S\u0119dziowie s\u0105 u nas niewybieralni. Na tej podstawie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce wszystkie instytucje s\u0105dowe s\u0105 hamulcem dla demokracji<\/strong>, czy te\u017c jej zr\u00f3wnowa\u017ceniem. Na tym opiera\u0142a si\u0119 zasada w\u0142a\u015bciwie jedynego pa\u0144stwa na \u015bwiecie, kt\u00f3re by\u0142o tworzone pod\u0142ug teorii Monteskiuszowskiej, czyli Stan\u00f3w Zjednoczonych. Chodzi o zasad\u0119 \u201echeck and balance\u201d<\/strong><\/em>, to znaczy – poszczeg\u00f3lne organy r\u00f3wnowa\u017c\u0105 si\u0119 po to, by nie dosz\u0142o do absolutyzmu, ale zar\u00f3wno absolutyzmu jednostki, jak i absolutyzmu oligarchii albo absolutyzmu ludowego.<\/p>\r\n

Gdyby zatem obro\u0144cy tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz m\u00f3wili – jeste\u015bmy przeciwni integralnej, totalnej, czystej, pe\u0142nej demokracji i chcemy j\u0105 ograniczy\u0107 czy te\u017c zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 instytucjami w\u0142a\u015bciwie arystokratycznymi – bo mianowani, w zasadzie nieusuwalni s\u0119dziowie to jest czynnik arystokratyczny<\/strong>, a nie demokratyczny – to nie mia\u0142bym \u017cadnych pretensji. Natomiast poniewa\u017c oni m\u00f3wi\u0105, \u017ce to jest fundament demokracji i oni broni\u0105 demokracji – to znaczy \u017ce w\u0142a\u015bciwie s\u0105 politycznymi paserami, kt\u00f3rzy handluj\u0105 cudzym towarem.<\/p>\r\n

– Kiedy my m\u00f3wimy \u201edemokracja\u201d, my\u015blimy o czym\u015b, co tak czy inaczej realnie istnieje, jest traktowane jako oczywiste. Natomiast dla Monteskiusza demokracja by\u0142a w\u0142a\u015bciwie poj\u0119ciem abstrakcyjnym. Wok\u00f3\u0142 niego nie by\u0142o \u017cadnej demokracji, kojarzy\u0142a si\u0119 z czym\u015b archaicznym, ze staro\u017cytnymi politejami czy republikami; w tym czasie S\u0142ownik Akademii Francuskiej definiowa\u0142 demokracj\u0119 jako przestarza\u0142\u0105 form\u0119 rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3ra zachowa\u0142a si\u0119 gdzieniegdzie w zapad\u0142ych kantonach Szwajcarii – opowiada prof. Bartyzel.<\/p>\r\n

Kiedy Monteskiusz wypowiada si\u0119 o demokracji, pisze o poj\u0119ciu, kt\u00f3re dla niego nie ma w zasadzie \u017cadnego wype\u0142nienia realnego. Natomiast, tak samo, jak w tablicy Mendelejewa mamy puste pola, gdzie wiadomo, \u017ce jaki\u015b pierwiastek istnieje, tylko jeszcze go nie odkryli – to poniewa\u017c klasycy rozr\u00f3\u017cniali trzy podstawowe formy rz\u0105du – monarchi\u0119, arystokracj\u0119 i demokracj\u0119 – trzeba rozwa\u017cy\u0107 tak\u017ce demokracj\u0119, ale jako co\u015b, co teoretycznie mo\u017ce istnie\u0107 i mo\u017ce kiedy\u015b istnia\u0142o, ale czego\u015b, czego w otoczeniu, w polu widzenia Monteskiusza nie by\u0142o – zaznacza profesor.<\/p>\r\n

– – –
\r\n Redakcyjna kompilacja wypowiedzi za tvp.info Prof. Jacek Bartyzel: Tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy nie ma nic wsp\u00f3lnego z demokracj\u0105 (link zewn\u0119trzny)<\/span><\/span><\/a><\/em><\/p>\r\n

Za: prawica.net (15 lipca 2017<\/span>)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Prof. Bartyzel: Demokratom do sztambucha<\/h2>\r\n

Naprawd\u0119 rozpacz ogarnia, kiedy nie zwyk\u0142e lemingi, otumanione tefauenami itp., ale utytu\u0142owani naukowcy pisz\u0105, \u017ce „tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adz jest fundamentem demokracji”, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci teoria tzw. tr\u00f3jpodzia\u0142u – powtarzam: teoria, bo w praktyce \u015bcis\u0142ego podzia\u0142u mi\u0119dzy organami odzwierciedlaj\u0105cymi owe rzekomo ontologicznie r\u00f3\u017cne „w\u0142adze” przeprowadzi\u0107 nigdy i nigdzie si\u0119 nie uda\u0142o, ani uda\u0107 nie mo\u017ce – jest zawsze co najmniej ograniczeniem demokracji, czyli jednolitej i niepodzielnej w\u0142adzy ludu bezpo\u015brednio lub (gdy to niemo\u017cliwe) jego reprezentacji, albo wr\u0119cz jej przeciwie\u0144stwem. Teori\u0119 t\u0119 tworzyli przecie\u017c ludzie, kt\u00f3rzy nie byli demokratami, lecz albo (Locke) libera\u0142ami, albo (Monteskiusz) liberalnymi konserwatystami.<\/p>\r\n

Ale dobrze, spr\u00f3buj\u0119 raz jeszcze to wyt\u0142umaczy\u0107. Przyjmijmy, \u017ce w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 sprawuje dziedziczny, wi\u0119c niewybieralny, kr\u00f3l przy pomocy swobodnie, bez konieczno\u015bci uzyskiwania czyjejkolwiek zgody, powo\u0142ywanych i odwo\u0142ywanych ministr\u00f3w; w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105 – bikameralny parlament, gdzie izba wy\u017csza sk\u0142ada si\u0119 z dziedzicznych par\u00f3w, a ni\u017csza wybierana jest na podstawie bardzo wysokiego cenzusu maj\u0105tkowego lub wykszta\u0142cenia; w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105 za\u015b sprawuj\u0105 reprezentanci arystokracji prowincjonalnej, kt\u00f3rzy mog\u0105 kupowa\u0107 i sprzedawa\u0107 swoje urz\u0119dy. Tak mniej wi\u0119cej wyobra\u017ca\u0142 to sobie w\u0142a\u015bnie Monteskiusz (a w\u0142adza s\u0105downicza, czyli we Francji parlamenty, nawet tak wygl\u0105da\u0142a faktycznie za jego \u017cycia). Czy jest to tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adz? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Czy ustr\u00f3j ten jest demokracj\u0105? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie, bo demos w nim mo\u017ce sobie co najwy\u017cej b\u0105ki zbija\u0107.<\/p>\r\n

Profesor Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: My\u015bl Konserwatywna – Tradycja ma przysz\u0142o\u015b\u0107 (14 lipca 2017<\/span>)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prof. Jacek Bartyzel w programie tvp.info. – Koncepcja tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy nie jest zwi\u0105zana w spos\u00f3b konieczny z \u017cadn\u0105 form\u0105 ustroju, a wi\u0119c tak\u017ce form\u0105 demokratyczn\u0105. Nie jest te\u017c z ni\u0105 zwi\u0105zana genetycznie w spos\u00f3b historyczny. Wprost przeciwnie. Tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy to teoria sztuczna i niemo\u017cliwa do przeprowadzenia. Demokracja jest ustrojem, kt\u00f3ry opiera si\u0119 na dw\u00f3ch fundamentalnych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,147],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96752"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96752\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}