{"id":96627,"date":"2017-07-11T08:58:47","date_gmt":"2017-07-11T12:58:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=96627"},"modified":"2017-07-11T08:58:47","modified_gmt":"2017-07-11T12:58:47","slug":"spalony-raj-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=96627","title":{"rendered":"Spalony raj – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Mi\u0119dzywojenny Wo\u0142y\u0144 z jego dziewicz\u0105 przyrod\u0105 i przyjaznym, zw\u0142aszcza letni\u0105 por\u0105, klimatem, by\u0142 dla Polak\u00f3w rajem. Odrodzone pa\u0144stwo polskie nagradza\u0142o urodzajn\u0105 ziemi\u0105 swoich bohater\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n

Wo\u0142y\u0144, wbrew intencjom naszych kat\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 polskim sztandarem.<\/h4>\r\n

Bia\u0142o kwitn\u0105ce sady, cumulusy wolno p\u0142yn\u0105ce nad r\u00f3wnin\u0105, letnie sukienki kobiet, dzieci\u0119ce podkolan\u00f3wki. Przed dworem, ko\u015bcio\u0142em, w powozie, na brzegu rzeki. Mi\u0119dzywojenny Wo\u0142y\u0144 z jego dziewicz\u0105 przyrod\u0105 i przyjaznym, zw\u0142aszcza letni\u0105 por\u0105, klimatem, by\u0142 dla Polak\u00f3w rajem. Odrodzone pa\u0144stwo polskie nagradza\u0142o urodzajn\u0105 ziemi\u0105 swoich bohater\u00f3w: legionist\u00f3w, uczestnik\u00f3w wojny polsko-bolszewickiej. Razem z m\u0119\u017cczyznami w oficerkach przybywa\u0142y ich m\u0142ode \u017cony i dzieci. Pocz\u0105tki bywa\u0142y bardzo trudne, ale w latach 30. wojskowe rodziny wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y ju\u017c polski \u017cywio\u0142 z zakorzenionymi na Wo\u0142yniu ziemianami i ch\u0142opami. W licznych koloniach t\u0119tni\u0142o \u017cycie, relacje mi\u0119dzy s\u0105siadami uk\u0142ada\u0142y si\u0119 lepiej ni\u017c poprawnie. Polacy i Ukrai\u0144cy odwiedzali si\u0119 wzajemnie, pomagali sobie w pracy, wsp\u00f3lnie \u015bpiewali i ta\u0144czyli na weselach, niekiedy koligacili si\u0119. Oczywi\u015bcie, po obu stronach zdarza\u0142y si\u0119 prowokacje polityczne, jednak mia\u0142y one charakter incydentalny. \u0179ycie zwyk\u0142ych ludzi toczy\u0142o si\u0119 w rytmie wyznaczanym przez kolejne pory roku, przyrod\u0119, \u015bwi\u0119ta religijne i ludowe obrz\u0119dy. Idylliczne krajobrazy inspirowa\u0142y poet\u00f3w: J\u00f3zefa Czechowicza, J\u00f3zefa \u0141obodowskiego, Wac\u0142awa Iwaniuka. M\u0142odzie\u017c z g\u0142\u0119bi kraju sp\u0119dza\u0142a nad Styrem wakacje.<\/p>\r\n

Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska jest wstrz\u0105saj\u0105ca nie tylko ze wzgl\u0119du na makabryczne metody zbrodni. Tak\u017ce dlatego, \u017ce wydarzy\u0142a si\u0119 w p\u0142odnej kulturowo krainie niewinno\u015bci. Wprawdzie w 1943 r. polski \u017cywio\u0142 by\u0142 ju\u017c niekompletny, bo wcze\u015bniej Sowieci wywie\u017ali na Sybir naszych wojskowych i ich rodziny, ale wskrzeszony przed wojn\u0105 arkadyjski mit prowincji trwa\u0142 jeszcze w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci. I nagle, niemal z dnia na dzie\u0144, Polacy zst\u0105pili z raju do piek\u0142a. Czysta biel zosta\u0142a zalana przez krzepliw\u0105 czerwie\u0144. Krew sp\u0142ywaj\u0105c\u0105 po \u015bcianach mieszka\u0144, \u0142\u00f3\u017ckach, sto\u0142ach, znacz\u0105c\u0105 siekiery, pi\u0142y, no\u017ce. Wydaje si\u0119, \u017ce jako spadkobiercy pomordowanych na Wo\u0142yniu mo\u017cemy tylko powtarza\u0107 za Janem Lechoniem: \u201eJak Dante za Wergilim schod\u017amy do podziemi\/ S\u0142ucha\u0107 j\u0119k\u00f3w w ciemno\u015bciach, gdzie si\u0119 rozum traci,\/ \u015ar\u00f3d mur\u00f3w obryzganych przez krew naszych braci,\/ Przez kt\u00f3re zda si\u0119 jeszcze wo\u0142aj\u0105 do siebie,\/ Id\u017amy szuka\u0107 tych ko\u015bci, kt\u00f3rych nikt nie grzebie\u201d.<\/p>\r\n

Op\u0142akiwanie ofiar ka\u017ani jest wa\u017cne, nawet konieczne, jednak celebruj\u0105c mit katastroficzny, nie mo\u017cemy zapomnie\u0107 o tym pierwotnym – arkadyjskim. Dopiero po\u0142\u0105czenie tych mit\u00f3w ods\u0142ania tajemnic\u0119 polsko\u015bci. Bez bieli, symbolizuj\u0105cej ufno\u015b\u0107 wobec Boga, czysto\u015b\u0107 intencji, pragnienie duchowego \u0142adu, utoniemy w morzu krwi i oszalejemy z poczucia dziejowej krzywdy. Ukrai\u0144cy z OUN i UPA nie chcieli wygna\u0107 naszych rodak\u00f3w z dom\u00f3w. Postanowili zabi\u0107 ich wszystkich i spali\u0107 ka\u017cd\u0105 opustosza\u0142\u0105 wie\u015b, \u017ceby Polacy ju\u017c nigdy nie wr\u00f3cili do swojego raju. Jednak wo\u0142y\u0144skie sady wci\u0105\u017c kwitn\u0105 na bia\u0142o, a krew naszych m\u0119czennik\u00f3w krzepnie w czu\u0142ej pami\u0119ci. Wo\u0142y\u0144, wbrew intencjom naszych kat\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 polskim sztandarem. Dlatego na wieki pozostanie nasz – jako miejsce, w kt\u00f3rym odnale\u017ali\u015bmy krzy\u017c Chrystusa, chwalebne drzewo zbawienia.<\/p>\r\n

Kiedy ogl\u0105dam obraz Jacka Malczewskiego \u201eZatruta studnia z chimer\u0105\u201d, zawsze wydaje mi si\u0119, \u017ce z wn\u0119trza cembrowin dobiega krzyk wrzuconych tam dzieci. Cho\u0107 studni nie dr\u0105\u017cy si\u0119 w separacji od ludzkich osiedli, ta tkwi w szczerym polu. Jakby otaczaj\u0105ce j\u0105 pierwotnie gospodarstwa spalono, drzewa owocowe wyrwano, drogi zaorano. Chimera, kt\u00f3ra siedzi na kraw\u0119dzi studni, z pewno\u015bci\u0105 zna jej mroczn\u0105 tajemnic\u0119, ale nie kwapi si\u0119, by podzieli\u0107 si\u0119 t\u0105 wiedz\u0105 ze \u015bwiatem. Samotnie pilnuje zatrutej wody, zaplataj\u0105c g\u0119sty warkocz. Dla mnie to personifikacja ludu ukrai\u0144skiego, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c ma powa\u017cny problem z prawd\u0105 historyczn\u0105. Dlatego pozostaje w izolacji.<\/p>\r\n

S\u0142owo \u201echimeryczny\u201d, kt\u00f3re najprecyzyjniej opisuje zbiorowo\u015b\u0107 naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w, posiada dwa s\u0142ownikowe znaczenia: 1) \u201emaj\u0105cy kapry\u015bn\u0105 natur\u0119\u201d, 2) \u201eniemo\u017cliwy do urzeczywistnienia\u201d. Dop\u00f3ki Ukrai\u0144cy nie pokonaj\u0105 w sobie chimery i nie udro\u017cni\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a w wo\u0142y\u0144skiej studni, nigdy nie stan\u0105 si\u0119 prawdziwym narodem.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

za: https:\/\/gosc.pl\/doc\/4022573.Spalony-raj<\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Zatruta studnia z chimer\u0105<\/i> (1905).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mi\u0119dzywojenny Wo\u0142y\u0144 z jego dziewicz\u0105 przyrod\u0105 i przyjaznym, zw\u0142aszcza letni\u0105 por\u0105, klimatem, by\u0142 dla Polak\u00f3w rajem. Odrodzone pa\u0144stwo polskie nagradza\u0142o urodzajn\u0105 ziemi\u0105 swoich bohater\u00f3w. Wo\u0142y\u0144, wbrew intencjom naszych kat\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 polskim sztandarem. Bia\u0142o kwitn\u0105ce sady, cumulusy wolno p\u0142yn\u0105ce nad r\u00f3wnin\u0105, letnie sukienki kobiet, dzieci\u0119ce podkolan\u00f3wki. Przed dworem, ko\u015bcio\u0142em, w powozie, na brzegu rzeki. Mi\u0119dzywojenny Wo\u0142y\u0144 z jego dziewicz\u0105 przyrod\u0105 i przyjaznym, zw\u0142aszcza […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[188,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96627\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}