{"id":96502,"date":"2017-07-04T15:04:35","date_gmt":"2017-07-04T19:04:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=96502"},"modified":"2017-07-04T15:04:35","modified_gmt":"2017-07-04T19:04:35","slug":"porzadkowanie-europy-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=96502","title":{"rendered":"Porz\u0105dkowanie Europy – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jak zauwa\u017cy\u0142 prof. Norman Davis, kto pragnie zapanowa\u0107 nad Europ\u0105, musi najpierw zaw\u0142adn\u0105\u0107 sercem Europy, czyli Europ\u0105 \u015arodkow\u0105. W XIX wieku by\u0142o to jeszcze wa\u017cniejsze, ni\u017c dzisiaj, bo wtedy Europa panowa\u0142a prawie nad ca\u0142ym \u015bwiatem. Kto chcia\u0142 zapanowa\u0107 nad \u015bwiatem, musia\u0142 najpierw zapanowa\u0107 nad Europ\u0105, a \u017ceby zapanowa\u0107 na Europ\u0105, musia\u0142 zapanowa\u0107 nad jej sercem. Dlatego te\u017c, zebrani w 1815 roku w Wiedniu europejscy politycy ustanowili polityczny porz\u0105dek, ufundowany na za\u0142o\u017ceniu r\u00f3wnowagi w Europie \u015arodkowej mi\u0119dzy trzema mocarstwami: Rosj\u0105, Prusami i Austri\u0105. To za\u0142o\u017cenie przetrwa\u0142o zaledwie 50 lat i pierwsze zachwianie r\u00f3wnowagi nast\u0105pi\u0142o w roku 1866, kiedy to w bitwie pod Sadow\u0105 Prusy rozgromi\u0142y armi\u0119 austriack\u0105. Zwyci\u0119stwo Prus nad Francj\u0105 w wojnie francusko-pruskiej w latach 1870-1871 oraz utworzenie przez Ottona Bismarcka Cesarstwa Niemieckiego, po\u0142o\u017cy\u0142o ostatecznie tej r\u00f3wnowadze kres i odt\u0105d Niemcy rywalizuj\u0105 o dominacj\u0119 w Europie \u015arodkowej z Rosj\u0105. Ta rywalizacja doprowadzi\u0142a w roku 1914 do wybuchu Wielkiej Wojny, p\u00f3\u017aniej nazwanej I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ona w spos\u00f3b nietypowy, bo Niemcy przegra\u0142y wojn\u0119 na Zachodzie, Austria nie przetrzyma\u0142a tego eksperymentu i si\u0119 rozpad\u0142a, a w Rosji, kt\u00f3ra pierwotnie nale\u017ca\u0142a do zwyci\u0119skiej koalicji, w roku 1917 wybuch\u0142a rewolucja bolszewicka. Bolszewicy zawarli z Niemcami jednostronny pok\u00f3j w Brze\u015bciu, w nast\u0119pstwie czego Rosja nie mog\u0142a uczestniczy\u0107 w konsumowaniu owoc\u00f3w zwyci\u0119stwa. W rezultacie w \u015arodkowej Europie wytworzy\u0142a si\u0119 pr\u00f3\u017cnia polityczna, kt\u00f3r\u0105 wype\u0142ni\u0142y niepodleg\u0142e pa\u0144stwa narodowe, mi\u0119dzy innymi Polska. Ta sytuacja zosta\u0142a zaakceptowana przez \u201ewielk\u0105 czw\u00f3rk\u0119<\/i>\u201d, kt\u00f3ra w 1919 roku ustanowi\u0142a na Konferencji Wersalskiej nowy porz\u0105dek polityczny w Europie, a kt\u00f3ry mo\u017cemy nazywa\u0107 porz\u0105dkiem wersalskim. By\u0142 on ufundowany by\u0142 na za\u0142o\u017ceniu s\u0142abo\u015bci Niemiec i s\u0142abo\u015bci Rosji – bo tylko to umo\u017cliwia\u0142o istnienie niepodleg\u0142ych pa\u0144stw w \u015arodkowej Europie. Oczywi\u015bcie i Niemcy i Rosja nie chcia\u0142y si\u0119 z tym pogodzi\u0107 i przechodz\u0105c do porz\u0105dku nad ideologicznymi r\u00f3\u017cnicami, natychmiast podj\u0119\u0142y wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie w celu jego obalenia. Wyrazem tej wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142 uk\u0142ad podpisany w kwietniu 1922 roku mi\u0119dzy Niemcami i Rosj\u0105 Sowieck\u0105 w Rapallo. Okres mi\u0119dzywojenny, to okres post\u0119puj\u0105cej erozji porz\u0105dku wersalskiego, przyspieszonej po roku 1933, kiedy to niemieckim kanclerzem zosta\u0142 Adolf Hitler. Ostateczny cios zosta\u0142 mu zadany 23 sierpnia 1939 roku, kiedy to w Moskwie podpisany zosta\u0142 pakt Ribbentrop – Mo\u0142otow, dziel\u0105cy Europ\u0119 \u015arodkow\u0105 na stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w niemieckich i stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w sowieckich wzd\u0142u\u017c linii zwanej \u201elini\u0105 Ribbentrop-Mo\u0142otow<\/i>\u201d. W tej sytuacji Wielka Brytania i Francja, jako gwarantki porz\u0105dku wersalskiego stan\u0119\u0142y wobec alternatywy: albo przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow – co jednak oznacza\u0142oby rezygnacj\u0119 z mocarstwowego statusu tych pa\u0144stw, bo je\u015bli Niemcy i Rosja dziel\u0105 Europ\u0119 nawet bez konsultacji z nimi, to znaczy, \u017ce Wlk. Brytania i Francja utraci\u0142y status mocarstwowy na rzecz Niemiec i Rosji – albo broni\u0107 swego mocarstwowego statusu si\u0142\u0105. Wlk. Brytania i Francja zdecydowa\u0142y si\u0119 na to drugie rozwi\u0105zanie. Wskutek tego wybuch\u0142a kolejna wojna, zwana II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. W nast\u0119pstwie tej wojny Niemcy zosta\u0142y rozgromione i zlikwidowane, Europa utraci\u0142a dawne znaczenie, czego wyrazem by\u0142 kolejny porz\u0105dek polityczny, zwany ja\u0142ta\u0144skim, ustanowiony w lutym 1945 roku. Ufundowany by\u0142 on na za\u0142o\u017ceniu r\u00f3wnowagi w Europie mi\u0119dzy dwoma mocarstwami: USA i Rosj\u0105, a wi\u0119c – mocarstwami w\u0142a\u015bciwie pozaeuropejskimi. Przetrwa\u0142 on prawie p\u00f3\u0142 wieku, bo od 1980 roku daje si\u0119 postrzec jego erozja, kt\u00f3ra w roku 1985 sk\u0142oni\u0142a przyw\u00f3dc\u00f3w sowieckich do wykonania manewru ucieczki do przodu. W marcu 1985 roku M. Gorbaczow na spotkaniu w Genewie z\u0142o\u017cy\u0142 prezydentowi USA R. Reaganowi propozycj\u0119 traktatu rozbrojeniowego. By\u0142 to manewr ucieczki do przodu; zamiast broni\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119 rozpadaj\u0105cego si\u0119 porz\u0105dku ja\u0142ta\u0144skiego, Gorbaczow zaproponowa\u0142 prezydentowi Reaganowi wsp\u00f3lne ustanowienie nowego porz\u0105dku politycznego w Europie. Oferta zosta\u0142a podj\u0119ta i rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 mozolne ustanawianie nowego porz\u0105dku. Ju\u017c po spotkaniu w Reykjaviku w 1986 roku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce istotnym jego elementem b\u0119dzie ewakuacja imperium sowieckiego z Europy \u015arodkowej. Zapowied\u017a tej ewakuacji zapocz\u0105tkowa\u0142a w krajach regionu przygotowania do transformacji ustrojowej, kt\u00f3re w latach 1989-1990 doprowadzi\u0142y do ich emancypacji spod dominacji rosyjskiej. W roku 1993 nast\u0105pi\u0142a ewakuacja wojsk rosyjskich z kraj\u00f3w Europy \u015arodkowej, w roku 1999 nast\u0105pi\u0142o rozszerzenie NATO na kraje tego regionu, a w listopadzie roku 2010, na szczycie NATO w Lizbonie proklamowany zosta\u0142 nowy porz\u0105dek polityczny, kt\u00f3ry mia\u0142 ostatecznie zast\u0105pi\u0107 nieaktualny ju\u017c porz\u0105dek ja\u0142ta\u0144ski. Jego fundamentalnym postanowieniem by\u0142o strategiczne partnerstwo NATO – Rosja, kt\u00f3rego najtwardszym j\u0105drem by\u0142o istniej\u0105ce ju\u017c strategiczne partnerstwo niemiecko-rosyjskie, a kamieniem w\u0119gielnym strategicznego partnerstwa niemiecko-rosyjskiego by\u0142 podzia\u0142 Europy na stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w niemieckich (obszar Unii Europejskiej) i stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w rosyjskich – prawie dok\u0142adnie wzd\u0142u\u017c linii Ribbentrop-Mo\u0142otow – bo republiki ba\u0142tyckie tym razem znalaz\u0142y si\u0119 po zachodniej stronie kordonu. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce klamka zapad\u0142a na kolejne 50, a mo\u017ce nawet 100 lat, ale prezydent Obama w roku 2013 wysadzi\u0142 ten porz\u0105dek w powietrze, zapalaj\u0105c zielone \u015bwiat\u0142o dla przewrotu politycznego na Ukrainie, kt\u00f3rego nieukrywanym celem by\u0142o wy\u0142uskanie Ukrainy z rosyjskiej strefy wp\u0142yw\u00f3w. W rezultacie sytuacja w Europie \u015arodkowej znowu sta\u0142a si\u0119 p\u0142ynna tym bardziej, \u017ce w 2015 roku zachwia\u0142o si\u0119 niemieckie przyw\u00f3dztwo, a w 2016 roku prezydentem USA zosta\u0142 Donald Trump, krytycznie ustosunkowany do niemieckiej hegemonii w Europie. I oto 6 lipca prezydent Trump przybywa do Warszawy, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w Forum pa\u0144stw Tr\u00f3jmorza. To znakomita okazja do powrotu do heksagonale – ale uzupe\u0142nionego i poprawionego. W roku 1989 cztery pa\u0144stwa regionu: W\u0142ochy, Jugos\u0142awia, Austria i W\u0119gry, nauczone do\u015bwiadczeniem krucho\u015bci porz\u0105dku wersalskiego, porozumia\u0142y si\u0119 w Budapeszcie co do stworzenia systemu reasekuracji niepodleg\u0142o\u015bci. Wkr\u00f3tce do tego porozumienia przyst\u0105pi\u0142a Czechos\u0142owacja i Polska. Sygnatariusze heksagonale liczyli na to, \u017ce pogr\u0105\u017caj\u0105ca si\u0119 w zapa\u015bci Rosja nie b\u0119dzie w stanie storpedowa\u0107 tej inicjatywy, a Niemcy te\u017c – ze wzgl\u0119du na swoje skr\u0119powanie powi\u0105zaniami w ramach Wsp\u00f3lnot Europejskich. Je\u015bli chodzi o Rosj\u0119, to te rachuby si\u0119 sprawdzi\u0142y, natomiast ca\u0142kowicie zawiod\u0142y w przypadku Niemiec. Niemcy, kt\u00f3re po 12 wrze\u015bnia 1990 roku odzyska\u0142y swobod\u0119 ruch\u00f3w w Europie wysadzi\u0142y w powietrze heksagonale, zach\u0119caj\u0105c S\u0142oweni\u0119 i Chorwacj\u0119 do proklamowania niepodleg\u0142o\u015bci, co Jugos\u0142awi\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 ba\u0142ka\u0144skim filarem heksagonale, postawi\u0142o w ogniu krwawej wojny domowej. Odt\u0105d pr\u00f3\u017cni\u0119 polityczn\u0105 w Europie \u015arodkowej wype\u0142niaj\u0105 Niemcy. Ale przyw\u00f3dztwo niemieckie w Europie si\u0119 zachwia\u0142o, a prezydentem USA zosta\u0142 krytyk niemieckiej hegemonii, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie przyje\u017cd\u017ca do Warszawy na Forum Pa\u0144stw Tr\u00f3jmorza. Stwarza to szans\u0119 na powr\u00f3t do heksagonale – ale uzupe\u0142nionego i poprawionego – ze Stanami Zjednoczonymi, jako protektorem. Zobaczymy, czy ta dziejowa szansa zostanie wykorzystana.<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Sta\u0142y komentarz Stanis\u0142awa Michalkiewicza ukazuje si\u0119 w ka\u017cdym numerze tygodnika \u201eNajwy\u017cszy Czas!\u201d.<\/i><\/p>\r\n

Felieton  \u2022<\/b>  tygodnik \u201eNajwy\u017cszy Czas!\u201d  \u2022<\/b>  4 lipca 2017<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jak zauwa\u017cy\u0142 prof. Norman Davis, kto pragnie zapanowa\u0107 nad Europ\u0105, musi najpierw zaw\u0142adn\u0105\u0107 sercem Europy, czyli Europ\u0105 \u015arodkow\u0105. W XIX wieku by\u0142o to jeszcze wa\u017cniejsze, ni\u017c dzisiaj, bo wtedy Europa panowa\u0142a prawie nad ca\u0142ym \u015bwiatem. Kto chcia\u0142 zapanowa\u0107 nad \u015bwiatem, musia\u0142 najpierw zapanowa\u0107 nad Europ\u0105, a \u017ceby zapanowa\u0107 na Europ\u0105, musia\u0142 zapanowa\u0107 nad jej sercem. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,34,141,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=96502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/96502\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=96502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=96502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=96502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}