{"id":95244,"date":"2017-04-20T12:46:25","date_gmt":"2017-04-20T16:46:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=95244"},"modified":"2017-04-20T12:47:07","modified_gmt":"2017-04-20T16:47:07","slug":"kilijanek-ksiedza-guza-problemy-z-ekumenizmem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=95244","title":{"rendered":"Ksi\u0119dza Guza problemy z ekumenizmem – Karol Kilijanek<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kilkana\u015bcie dni temu Internet obieg\u0142a informacja o rzekomym zakazie m\u00f3wienia o Lutrze, wydanym ks. prof. Tadeuszowi Guzowi, znanemu specjali\u015bcie w tym temacie. I chocia\u017c zakaz nie przybra\u0142 formy oficjalnej, to jednak odni\u00f3s\u0142 skutek w postaci ograniczenia wypowiedzi ks. Guza na temat Reformacji i Lutra. Ekumenizm zn\u00f3w pokaza\u0142 co potrafi: niby nic si\u0119 nie sta\u0142o, a jednak\u2026 <\/strong><\/p>\r\n

Zakaz – niezakaz<\/strong><\/p>\r\n

Rzecznik Prasowy Archidiecezji Lubelskiej, ks. dr Krzysztof Podstawka, powiedzia\u0142 mi w rozmowie telefonicznej, \u017ce ks. Tadeusz Guz nie otrzyma\u0142 \u017cadnego formalnego zakazu wypowiedzi. JE Ksi\u0105dz Arcybiskup Stanis\u0142aw Budzik poprosi\u0142 go jedynie, podczas osobistej rozmowy, o unikanie wypowiedzi \u201erani\u0105cych naszych braci protestant\u00f3w\u201d i post\u0119powanie zgodnie z duchem ekumenizmu \u201erealizowanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki od czasu Vaticanum II\u201d. By\u0142a to wi\u0119c tylko pro\u015bba, rodzaj d\u017centelme\u0144skiej umowy<\/em> mi\u0119dzy ksi\u0119\u017cmi, a nie oficjalny zakaz wypowiedzi.<\/p>\r\n

Ten zakaz-niezakaz to upieczenie dw\u00f3ch pieczeni na jednym ogniu: z jednej strony spacyfikowano ks. Guza, a z drugiej unikni\u0119to wydania oficjalnego zakazu, co znacznie st\u0119pi\u0142o ostrze protest\u00f3w zwolennik\u00f3w ks. Guza.<\/p>\r\n

Co ks. Guz takiego m\u00f3wi\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

Podczas licznych wyk\u0142ad\u00f3w organizowanych w Polsce i za granic\u0105, ks. Guz proszony jest o podejmowanie temat\u00f3w zwi\u0105zanych z Reformacj\u0105, tym, kt\u00f3ry j\u0105 rozp\u0119ta\u0142, czyli o Marcinie Lutrze, a tak\u017ce o ideologii lewicy i r\u00f3\u017cnych aspektach wiary katolickiej. Te niezwykle ciekawe i przyst\u0119pne przemowy, mimo trudnych temat\u00f3w, kt\u00f3rych dotycz\u0105, si\u0142\u0105 rzeczy dotykaj\u0105 obszar\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 wygodne dla liberalnego i lewackiego \u015bwiata. Ks. Guz m\u00f3wi bezpo\u015brednio, ale zawsze z delikatno\u015bci\u0105 i wyczuciem. Przes\u0142ucha\u0142em dziesi\u0105tki godzin jego wyk\u0142ad\u00f3w i w \u017cadnym z nich nie znalaz\u0142em nic, co mog\u0142oby razi\u0107 uczucia protestant\u00f3w czy zwolennik\u00f3w lewicy, o ile \u201eobra\u017canie ich uczu\u0107\u201d mo\u017cna uzna\u0107 w tym kontek\u015bcie za co\u015b z\u0142ego. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na spos\u00f3b m\u00f3wienia i zachowania ks. profesora. Nie jest to jaki\u015b krzykacz, operuj\u0105cy og\u00f3lnikami, kt\u00f3rych nie ma czym podeprze\u0107. To nie \u0142owca taniego aplauzu, przemawiaj\u0105cy dla jakiego\u015b towarzystwa wzajemnej adoracji, kt\u00f3rego bywalcy i tak wiedz\u0105, co us\u0142ysz\u0105, a s\u0142uchaj\u0105 jedynie dla podbudowania przekonania o tym, \u017ce maj\u0105 racj\u0119. Ks. Guz to poszukiwacz prawdy i g\u0142osiciel prawdy. Mo\u017ce brzmi to nieco pompatycznie, ale trafia w sedno. Ks. Guz przez lata studi\u00f3w nad pismami i pogl\u0105dami Lutra odkry\u0142 zasady, kt\u00f3re sta\u0142y za jego b\u0142\u0119dami i postanowi\u0142 wyniki swojej pracy przekaza\u0107 innym. Tylko tyle i a\u017c tyle. A przynajmniej wystarczaj\u0105co, aby pobudzi\u0107 do dzia\u0142ania str\u00f3\u017c\u00f3w niezrozumienia, kustosz\u00f3w mitologii dobrej Reformacji. Aby przestraszy\u0107 ich i popchn\u0105\u0107 do tego, co lubi\u0105 i potrafi\u0105 dobrze: do zamazywania prawdy, przemilczania niewygodnych dla nich fakt\u00f3w i kontratakowania fa\u0142szem.<\/p>\r\n

Ekumenizm – sk\u0105d to rodem?<\/strong><\/p>\r\n

Krytyka lewicy i m\u00f3wienie sk\u0105d wyros\u0142a jej ideologia z pewno\u015bci\u0105 nie pozwala spa\u0107 spokojnie wszystkim tym, kt\u00f3rzy z niej czerpi\u0105 i na niej zarabiaj\u0105. Wyk\u0142adanie zasad, na kt\u00f3rych opieraj\u0105 si\u0119 pogl\u0105dy Lutra, a wi\u0119c w za\u0142o\u017ceniu tak\u017ce i innych tzw. protestant\u00f3w nie wp\u0142ywa dobrze na obecn\u0105 form\u0119 ekumenizmu – tutaj zgodz\u0119 si\u0119 ze zwierzchnikami ks. Guza. Ale dlaczego w\u0142a\u015bciwie ma na ni\u0105 wp\u0142ywa\u0107 dobrze? Czy nie wa\u017cniejsze jest, aby dzia\u0142alno\u015b\u0107 ks. Guza wp\u0142ywa\u0142a dobrze na katolicyzm?<\/p>\r\n

Te dwa \u201eizmy\u201d b\u0119d\u0105ce teraz w centrum uwagi s\u0105 bliskie sobie jedynie z pozoru. Tak jak mi\u0142osierdzie i brak kary \u015bmierci; tak jak Biblia i protestantyzm; tak jak Luter i chrze\u015bcija\u0144stwo. R\u00f3\u017cnice s\u0105 wielkie, ba, trudno jest uchwyci\u0107 punkty styczne. Jednak wielowiekowa propaganda oraz upadek moralny i intelektualny naszych biednych czas\u00f3w stworzy\u0142y idealne warunki do przechowywania k\u0142amstw i manipulacji pod p\u0142aszczykiem prawdy.<\/p>\r\n

Zdefiniujmy na nasze potrzeby obydwa poj\u0119cia: katolicyzm i ekumenizm. Katolicyzm to jedyna objawiona przez Boga religia. Jedyna, kt\u00f3ra m\u00f3wi prawd\u0119 i jedyna, kt\u00f3ra prowadzi do zbawienia.<\/p>\r\n

Aby zdefiniowa\u0107 ekumenizm, si\u0119gnijmy do Unitatis Redintegratio<\/em>, dekretu Soboru Watyka\u0144skiego II o ekumenizmie:<\/p>\r\n

\u201eW nast\u0119pnych za\u015b wiekach zrodzi\u0142y si\u0119 jeszcze wi\u0119ksze spory, a niema\u0142e Spo\u0142eczno\u015bci od\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 od pe\u0142nej wsp\u00f3lnoty (communio) z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, cz\u0119sto nie bez winy ludzi z jednej i drugiej strony. Tych za\u015b, kt\u00f3rzy obecnie rodz\u0105 si\u0119 w takich Spo\u0142eczno\u015bciach i przepajaj\u0105 si\u0119 wiar\u0105 w Chrystusa, nie mo\u017cna obwinia\u0107 o grzech od\u0142\u0105czenia. A Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki otacza ich braterskim szacunkiem i mi\u0142o\u015bci\u0105. Ci przecie\u017c, co wierz\u0105 w Chrystusa i otrzymali wa\u017cnie chrzest, pozostaj\u0105 w jakiej\u015b, cho\u0107 niedoskona\u0142ej wsp\u00f3lnocie (communio) ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Faktem jest, \u017ce z powodu rozbie\u017cno\u015bci utrzymuj\u0105cych si\u0119 w r\u00f3\u017cnej formie mi\u0119dzy nimi a Ko\u015bcio\u0142em katolickim, czy to w sprawach doktryny, a niekiedy te\u017c zasad karno\u015bci, czy odno\u015bnie do struktury Ko\u015bcio\u0142a, pe\u0142na \u0142\u0105czno\u015b\u0107 (communio) ko\u015bcielna napotyka niema\u0142o przeszk\u00f3d, cz\u0119stokro\u0107 bardzo powa\u017cnych, kt\u00f3re prze\u0142ama\u0107 usi\u0142uje ruch ekumeniczny.\u201d[1]<\/a><\/p>\r\n

Podsumowuj\u0105c, ekumenizm d\u0105\u017cy do pe\u0142nej komunii \u201ebraci od\u0142\u0105czonych\u201d z Ko\u015bcio\u0142em Chrystusowym. Kwestie jedno\u015bci pe\u0142nej i niepe\u0142nej om\u00f3wi\u0142 w jednym z artyku\u0142\u00f3w[2]<\/a> pan Christopher Ferrara, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 go dublowa\u0142. Teraz komunia od\u0142\u0105czonych braci jest niepe\u0142na wi\u0119c rado\u015bnie uprawiamy ekumenizm, aby komuni\u0119 uczyni\u0107 pe\u0142n\u0105.<\/p>\r\n

Jednak jak to urzeczywistni\u0107? Wiedz\u0105c, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki to jedyny Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa, powinni\u015bmy postara\u0107 si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 od\u0142\u0105czonych braci do tego\u017c Ko\u015bcio\u0142a. To chyba proste: oni b\u0142\u0105dz\u0105, a my nie, wi\u0119c powiedzmy im na czym polega ich b\u0142\u0105d i niech wracaj\u0105 czym pr\u0119dzej na \u0142ono Matki Ko\u015bcio\u0142a bo inaczej zatrac\u0105 swoje dusze w ogniu wiecznym. A tego dla naszych braci, cho\u0107 od\u0142\u0105czonych, nie chcemy! Takie post\u0119powanie wyra\u017anie popiera\u0142 papie\u017c Pius XI:<\/p>\r\n

\u201ePracy nad jedno\u015bci\u0105 chrze\u015bcijan nie wolno popiera\u0107 inaczej, jak tylko dzia\u0142aniem w tym duchu, by odszczepie\u0144cy powr\u00f3cili na \u0142ono jedynego, prawdziwego Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, od kt\u00f3rego kiedy\u015b, niestety, odpadli. Powtarzamy, by powr\u00f3cili do jednego Ko\u015bcio\u0142a Chrystusa, kt\u00f3ry jest wszystkim widomy i po wsze czasy [\u2026] Mistyczna Oblubienica Chrystusa przez ca\u0142e wieki pozosta\u0142a bez zmazy i nigdy te\u017c zmazy dozna\u0107 nie mo\u017ce.\u201d[3]<\/a><\/p>\r\n

Czy papie\u017c obrazi\u0142 tym, co napisa\u0142 w encyklice Mortalium Animos<\/em>, naszych braci od\u0142\u0105czonych? Papie\u017c ten wyra\u017ca\u0142 si\u0119 dosy\u0107 wyra\u017anie o jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i chyba nie interesowa\u0142y go urojenia obra\u017aliwych protestant\u00f3w. Warto to wiedzie\u0107, je\u015bli ju\u017c m\u00f3wimy o jedno\u015bci z od\u0142\u0105czonymi:<\/p>\r\n

\u201eI ten \u015bwi\u0119ty \u015bwiadek [\u015bw. Cyprian – K.K.] s\u0142usznie si\u0119 dziwi\u0142, jak kto\u015b wierzy\u0107 mo\u017ce, „\u017ce ta jedno\u015b\u0107, kt\u00f3rej fundamentem jest niezmienno\u015b\u0107 Boga, kt\u00f3rej spoisto\u015b\u0107 por\u0119czona jest tajemnic\u0105 niebios, mog\u0142aby by\u0107 w Ko\u015bciele zerwana i rozbita przez wa\u015b\u0144 por\u00f3\u017cnionych ludzi”. Skoro to mistyczne cia\u0142o Chrystusa, Ko\u015bci\u00f3\u0142, jedno jest, spojone i z\u0142\u0105czone jak cia\u0142o fizyczne, bardzo niedorzecznym cz\u0142owiekiem okaza\u0142by si\u0119 ten, kto by chcia\u0142 twierdzi\u0107, \u017ce cia\u0142o mistyczne Chrystusa mo\u017ce si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z odr\u0119bnych, od siebie oddzielonych cz\u0142onk\u00f3w. Kto wi\u0119c nie jest z Ko\u015bcio\u0142em z\u0142\u0105czony, ten nie mo\u017ce by\u0107 Jego cz\u0142onkiem i nie ma \u0142\u0105czno\u015bci z g\u0142ow\u0105 – Chrystusem.\u201d[4]<\/a><\/p>\r\n

Jak mam to powiedzie\u0107 od\u0142\u0105czonemu bratu w niepe\u0142nej jedno\u015bci? Czy aby go to nie zaboli?  Czy nie okaza\u0142bym si\u0119 zbyt \u015bredniowieczny, integrystyczny i nieczu\u0142y na odmienne pogl\u0105dy? A je\u015bli brat od\u0142\u0105czony powie, \u017ce zbawienia nie daje Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki i \u017ce wystarczy mu wiara w Chrystusa (o, jak\u017ce to cz\u0119sto s\u0142yszane s\u0142owa!)? Zn\u00f3w si\u0119gn\u0119 do Piusa XI:<\/p>\r\n

Niechaj us\u0142ysz\u0105, co m\u00f3wi Laktancjusz: „Tylko\u2026 katolicki Ko\u015bci\u00f3\u0142 – wola on – przestrzega prawdziwej wiary. On jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 Boga. Kto do niego nie wst\u0105pi, lub go opuszcza, ten zda\u0142a od nadziei \u017cycia i zbawienia”.<\/p>\r\n

No ale, powie ekumenista, bracia od\u0142\u0105czeni s\u0105 przecie\u017c w \u201ejakiej\u015b\u201d jedno\u015bci z Ko\u015bcio\u0142em. Mo\u017ce troch\u0119 ona niepe\u0142na, taka prawie i nie do ko\u0144ca, ale zawsze to co\u015b\u2026 Pius XI i na to ma odpowied\u017a:<\/p>\r\n

W tym jednym Ko\u015bciele Chrystusa jest i pozostanie tylko ten, kto uznaje autorytet i w\u0142adz\u0119 Piotra i jego prawnych nast\u0119pc\u00f3w, s\u0142uchaj\u0105c i przyjmuj\u0105c j\u0105. Czy\u017c Rzymskiemu Papie\u017cowi, najwy\u017cszemu Pasterzowi dusz, nie podporz\u0105dkowali si\u0119 przodkowie tych, kt\u00f3rzy zapl\u0105tali si\u0119 w b\u0142\u0119dne nauki Focjusza i tzw. reformator\u00f3w? Synowie opu\u015bcili – niestety – dom ojcowski, lecz dom si\u0119 nie rozpad\u0142 i nie zgin\u0105\u0142, gdy\u017c w nieustannej pomocy Boga ma sw\u0105 ostoj\u0119. Niechaj\u017ce powr\u00f3c\u0105 do wsp\u00f3lnego Ojca, kt\u00f3ry ich przyjmie z ca\u0142\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, nie pomn\u0105c na krzywdy, jakie wyrz\u0105dzili poprzednio Stolicy Apostolskiej.<\/p>\r\n

Je\u015bli rozumiemy, co pisze Pius XI to ju\u017c nie ma w\u0105tpliwo\u015bci jak powinien dzia\u0142a\u0107 ruch ekumeniczny. Jednak po Soborze Watyka\u0144skim II spojrzenie na ekumenizm uleg\u0142o zmianie. I tu napotykamy przypadek ks. Guza.<\/p>\r\n

Nie rani\u0107 braci od\u0142\u0105czonych<\/strong><\/p>\r\n

Po chwili na temat samego ekumenizmu, wracamy do osoby ks. Guza. To, co spowodowa\u0142o wydanie zakazu-niezakazu to troska o obra\u017cone uczucia protestant\u00f3w. Pyta\u0142em ks. dr Podstawk\u0119 czy jacy\u015b protestanci zg\u0142aszali si\u0119 do ks. bp Budzika ze skargami na wypowiedzi ks. Guza. Nie by\u0142o takich skarg. Wydaje si\u0119, \u017ce biskup lubelski bardziej dba o uczucia braci od\u0142\u0105czonych ni\u017c oni sami. I nie dziwi\u0119 si\u0119 naszym od\u0142\u0105czonym braciom, \u017ce si\u0119 nie skar\u017cyli, bo i nie ma na co. Ksi\u0105dz Guz w swoich wypowiedziach nie obra\u017ca\u0142 nikogo. Nie obra\u017ca\u0142 nawet samego Lutra. On poddawa\u0142 rzeczowej krytyce jego pisma, pokazywa\u0142 zasady jego filozofii. Demaskowa\u0142 b\u0142\u0119dy jego teologii, ale nie u\u017cywa\u0142 przy tym sformu\u0142owa\u0144 obra\u017aliwych. Rozumiem, \u017ce s\u0142uchaj\u0105c o pomys\u0142ach Lutra, wielu ludzi jest wstrz\u0105\u015bni\u0119tych – jego pogl\u0105dy przera\u017caj\u0105. Ale pokazywanie tego powinno si\u0119 spotka\u0107 z pochwa\u0142\u0105: oto protestanci mog\u0105 pozna\u0107 n\u0119dz\u0119 moraln\u0105 i intelektualn\u0105 tego, kt\u00f3rego maj\u0105 za swojego przewodnika. Mog\u0105 spojrze\u0107 na niego z innej perspektywy i nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119. Chyba \u017ce bardziej ni\u017c prawd\u0119 ceni\u0105 sobie wygod\u0119 i swoje obra\u017cone uczucia.<\/p>\r\n

Czy gdyby jaki\u015b protestant obrazi\u0142 si\u0119 na s\u0142owa ks. Guza, nie m\u00f3g\u0142by wej\u015b\u0107 z nim w polemik\u0119? Dlaczego nie wykazano ks. Guzowi, \u017ce si\u0119 myli, m\u00f3wi\u0105c o Lutrze i jego pogl\u0105dach? A je\u015bli ks. profesor m\u00f3wi prawd\u0119, to czym mia\u0142by si\u0119 przejmowa\u0107? Od kiedy to obra\u017canie si\u0119 o m\u00f3wienie prawdy jest czym\u015b godnym uwagi? Od kiedy to m\u00f3wi\u0105cy prawd\u0119 mia\u0142by milkn\u0105\u0107 z powodu skarg tych, kt\u00f3rym do prawdy daleko?<\/p>\r\n

Ksi\u0105dz Guz ma nie lada problem. Jak maj\u0105c wiedz\u0119 o Lutrze i jego filozofii uprawia\u0107 ekumenizm w znaczeniu posoborowym? Jedynie k\u0142ami\u0105c mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o Reformacji dobrze. Je\u015bli nie pozwala mu si\u0119 m\u00f3wi\u0107 prawdy z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105, to jedyne, co pozostaje to prawd\u0119 przemilcze\u0107 lub k\u0142ama\u0107. Prawda po Soborze zdaje si\u0119 mie\u0107 prawa jedynie wtedy, gdy podoba si\u0119 ludziom. Ju\u017c to gdzie\u015b s\u0142yszeli\u015bmy, czy\u017c nie? \u201eTwarda jest ta mowa i kt\u00f3\u017c jej s\u0142ucha\u0107 mo\u017ce?\u201d (J 6, 60). Gdyby ks. Guz prowadzi\u0142 swoje wyk\u0142ady za czas\u00f3w Piusa XI, zosta\u0142by uznany za doskona\u0142ego ekumenist\u0119, walcz\u0105cego o powr\u00f3t braci od\u0142\u0105czonych do Ko\u015bcio\u0142a. Po Soborze, niestety, nale\u017cy schowa\u0107 prawd\u0119 pod korzec i nie pozwoli\u0107, aby ona kogo\u015b wyzwoli\u0142a. To chyba m\u00f3wi wystarczaj\u0105co o pochodzeniu ekumenizmu w posoborowej postaci, nieprawda\u017c?<\/p>\r\n

Czy katolicy nie maj\u0105 obra\u017caj\u0105cych si\u0119 uczu\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Nie chc\u0105c wybiega\u0107 za daleko, nie ma tu na to miejsca, chcia\u0142bym tylko wspomnie\u0107 o jednej sprawie. Chodzi mi o film Luter <\/em>z 2003 roku, kt\u00f3ry stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w z\u0142ym \u015bwietle. Sugeruje, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 myli si\u0119, a, przynajmniej w czasach Lutra, prze\u017carty by\u0142 przekupstwem, g\u0142upot\u0105 i niemoralno\u015bci\u0105. Jednoznaczny przekaz brzmi: zepsuty Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie us\u0142ucha\u0142 zbawiennego g\u0142osu Lutra.  Czy luteranie przeciwdzia\u0142ali jego projekcji? Czy martwili si\u0119 o naruszone uczucia katolik\u00f3w? Czy dbali o ekumenizm? Nie. Podobnie jak redaktorzy portalu ekumenizm.pl nie dbaj\u0105 o ekumenizm nazywaj\u0105c ks. Guza \u201ekaznodziej\u0105 nienawi\u015bci\u201d[5]<\/a>. Pozostaje im wsp\u00f3\u0142czu\u0107, skoro prawda sta\u0142a im si\u0119 nienawistna. Jednostronny ekumenizm nie prowadzi do niczego poza o\u015bmieszeniem i os\u0142abianiem w\u0142asnych szereg\u00f3w. Niech na koniec zabrzmi zn\u00f3w Ojciec \u015awi\u0119ty Pius XI:<\/p>\r\n

\u201eJe\u015bli, jak to wci\u0105\u017c powtarzaj\u0105, pragn\u0105 z Nami i z naszymi si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107, dlaczego\u017c nie powracaj\u0105 jak naj\u015bpieszniej do Ko\u015bcio\u0142a, „tej Matki i Mistrzyni wszystkich wierz\u0105cych w Chrystusa?”.\u201d[6]<\/a><\/p>\r\n

Karol Kilijanek<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n
\r\n

[1]<\/a> http:\/\/www.zaufaj.com\/sobor-vaticanum-ii-\/350.html<\/a> pozyskane 18.04.2017.<\/p>\r\n

[2]<\/a> http:\/\/www.piusx.org.pl\/zawsze_wierni\/artykul\/1564<\/a> (18.04.2017).<\/p>\r\n

[3]<\/a> http:\/\/www.opoka.org.pl\/biblioteka\/W\/WP\/pius_xi\/encykliki\/mortalium_animos_06011928.html<\/a> (18.04.2017).<\/p>\r\n

\r\n

[4]<\/a> http:\/\/www.opoka.org.pl\/biblioteka\/W\/WP\/pius_xi\/encykliki\/mortalium_animos_06011928.html<\/a> (18.04.2017).<\/p>\r\n

\r\n

[5]<\/a>http:\/\/www.ekumenizm.pl\/ekumenizm\/w-polsce\/kaznodzieja-nienawisci-tymczasowo-uciszony-ks-guz-zakazem-mowienia-o-lutrze-reformacji\/<\/a> (18.04.2017).<\/p>\r\n

[6]<\/a> http:\/\/www.opoka.org.pl\/biblioteka\/W\/WP\/pius_xi\/encykliki\/mortalium_animos_06011928.html<\/a> (18.04.2017).<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kilkana\u015bcie dni temu Internet obieg\u0142a informacja o rzekomym zakazie m\u00f3wienia o Lutrze, wydanym ks. prof. Tadeuszowi Guzowi, znanemu specjali\u015bcie w tym temacie. I chocia\u017c zakaz nie przybra\u0142 formy oficjalnej, to jednak odni\u00f3s\u0142 skutek w postaci ograniczenia wypowiedzi ks. Guza na temat Reformacji i Lutra. Ekumenizm zn\u00f3w pokaza\u0142 co potrafi: niby nic si\u0119 nie sta\u0142o, a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[5],"tags":[16,238,98,321,20,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95244\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}