Czekaj\u0105c na Dworcu Centralnym w Warszawie na poci\u0105g, ogl\u0105da\u0142em na peronowym telewizorze migawki ze \u015bwiata. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a scena, bodaj\u017ce z Kapsztadu, pokazuj\u0105ca \u015bwini\u0119, kt\u00f3rej wetkni\u0119to w pysk flamaster, a ona potrz\u0105sa\u0142a \u0142bem przed blejtramem z rozpi\u0119tym papierem czy mo\u017ce p\u0142\u00f3tnem, od czego na tym papierze powstawa\u0142y rozmaite kreski. Kiedy si\u0119 znudzi\u0142a, wypluwa\u0142a flamaster, a wtedy podawano jej do pyska nast\u0119pny, w innym kolorze – i tak dalej. Wreszcie \u015bwini\u0119 odp\u0119dzano, zdejmowano papier z blejtramu, oprawiano w kunsztowne ramy i wystawiano na wystawie sztuki. Realizatorzy ju\u017c niestety nie pokazali, jak snobistyczna publiczno\u015b\u0107 obcmokuje wystawione arcydzie\u0142a, jak krytycy z minami wytrawionymi kaw\u0105 i koniakiem, wnikliwie analizuj\u0105 ka\u017cde machniecie flamastrem, dopatruj\u0105c si\u0119 w nich przepastnych wy\u017cyn natchnienia tw\u00f3rczego – bo oczywi\u015bcie nie wiedz\u0105, \u017ce dzie\u0142o zosta\u0142o stworzone przez \u015bwini\u0119.<\/p>\r\n
Rzadko bywam na wernisa\u017cach, podobnie jak w teatrach, kt\u00f3re ostatnio w coraz wi\u0119kszym stopniu upodabniaj\u0105 si\u0119 do klub\u00f3w go-go, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce o ile te kluby niczego nie udaj\u0105, to w teatrach panuje szalone zad\u0119cie na tle \u201emisji<\/i>\u201d i \u201ekultury wysokiej<\/i>\u201d. Autorzy dramatyczni, te \u201eskis\u0142e szekspiry majtek damskich<\/i>\u201d, nadymaj\u0105 si\u0119, podobnie jak re\u017cyserzy i aktorzy, wmawiaj\u0105c poczciwej publiczno\u015bci, \u017ce oto obcuje z niebywa\u0142ymi produktami ducha tw\u00f3rczego, podczas gdy tak naprawd\u0119 jest to zwyczajny Scheiss, zar\u00f3wno od strony literackiej, jak i artystycznej. Niestety publiczno\u015b\u0107 tego nie wie, bo wskutek subwencjonowania przemys\u0142u rozrywkowego, jego pracownicy ulegli deprawacji i widz\u0105c, \u017ce \u201eczy si\u0119 stoi, czy si\u0119 le\u017cy<\/i>\u201d, subwencje p\u0142yn\u0105 szerokim strumieniem, przestali si\u0119 stara\u0107, ju\u017c tylko markuj\u0105c zar\u00f3wno literack\u0105 stron\u0119 przedstawie\u0144, jak i sztuk\u0119 aktorsk\u0105. W rezultacie publiczno\u015b\u0107, pozbawiona jakiego\u015b punktu odniesienia, bo zmuszona do obcowania wy\u0142\u0105cznie z cha\u0142tur\u0105, my\u015bli, \u017ce ta blaga, to najprawdziwsza Sztuka i pokornie oklaskuje wszystkie g\u00f3wna, jakie spryciarze jej zaprezentuj\u0105. Jeszcze wi\u0119ksza hucpa panuje w tak zwanych sztukach pi\u0119knych. Tam ju\u017c nie ma pewno\u015bci, czy autor natchnionego dzie\u0142a nie zosta\u0142 w\u0142a\u015bnie przerobiony w rze\u017ani na kie\u0142basy, wi\u0119c dopatrywanie si\u0119 objaw\u00f3w geniuszu mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 ryzykowne. W tej sytuacji jedynym wyj\u015bciem by\u0142oby natychmiastowe skasowanie wszelkich subwencji z funduszy publicznych dla przemys\u0142u rozrywkowego (bo teatry to przecie\u017c nic innego, jak przemys\u0142 rozrywkowy, podobnie jak cyrk, czy wspomniane klubu go-go). By\u0107 mo\u017ce zmusi\u0142oby to pracownik\u00f3w tego przemys\u0142u do wi\u0119kszej dba\u0142o\u015bci o klienta, bo teraz z coraz wi\u0119ksz\u0105 ostentacj\u0105 go lekcewa\u017c\u0105, a nawet bezczelnie sztorcuj\u0105, je\u015bli oferowany Scheiss niedostatecznie si\u0119 mu podoba.<\/p>\r\n
M\u00f3j nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c szwagier, b\u0119d\u0105cy historykiem sztuki, t\u0142umaczy\u0142 mi kiedy\u015b przyczyny, dla kt\u00f3rych jedne dziedziny sztuki upadaj\u0105, podczas gdy inne – osi\u0105gaj\u0105 szczyty doskona\u0142o\u015bci. Na przyk\u0142ad rze\u017aba osi\u0105gn\u0119\u0142a szczyty w epoce chwa\u0142y Cesarstwa Rzymskiego. Rzeczywi\u015bcie – ogl\u0105da\u0142em kiedy\u015b w muzeum Zwinger w Dre\u017anie marmurow\u0105 rze\u017ab\u0119 tancerki, wykonuj\u0105cej w\u0142a\u015bnie taneczne pas. Rze\u017abiarz doskonale uchwyci\u0142 ruch w jego dynamice i nawet pofa\u0142dowana, kamienna tunika \u201epowiewa\u0142a<\/i>\u201d. Wielkie wra\u017cenie zrobi\u0142a te\u017c na mnie asyryjska granitowa rze\u017aba lwa w British Muzeum w Londynie. Takiego skondensowanego okrucie\u0144stwa nigdy wcze\u015bniej jeszcze nie widzia\u0142em, wi\u0119c nie mia\u0142em w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy potrafili takie okrucie\u0144stwo wydoby\u0107 z kamienia, musieli wiedzie\u0107 o nim wszystko, a wi\u0119c – \u017ce sami te\u017c musieli by\u0107 okrutni. Wi\u0119c kiedy rze\u017aba osi\u0105gn\u0119\u0142a szczyty i nic ju\u017c nie mo\u017cna by\u0142o nowego w niej pokaza\u0107, ambitni arty\u015bci porzucili rze\u017ab\u0119, kt\u00f3r\u0105 zaj\u0119li si\u0119 fachowcy gorszego sortu. I rzeczywi\u015bcie – ju\u017c w epoce Konstantyna rze\u017aba coraz bardziej przypomina kamieniarstwo, ale za to do szczyt\u00f3w doskona\u0142o\u015bci zbli\u017ca si\u0119 mozaika. Kiedy i ona osi\u0105gn\u0119\u0142a szczyty doskona\u0142o\u015bci, ambitni arty\u015bci znale\u017ali sobie now\u0105 dziedzin\u0119 w postaci miniatury, kt\u00f3ra kr\u00f3luje we wczesnym \u015aredniowieczu. Pojawia si\u0119 ju\u017c wtedy malarstwo, ale wida\u0107, \u017ce to parva principia i dopiero po kilku wiekach ono r\u00f3wnie\u017c osi\u0105ga szczyty. Tote\u017c artyst\u00f3w malarstwo zaczyna nudzi\u0107 do tego stopnia, \u017ce malowanie obraz\u00f3w powierzaj\u0105 przypadkowi, a nawet – jak mog\u0142em si\u0119 przekona\u0107 – \u015bwiniom. Nie tylko zreszt\u0105 nudzi\u0107; kiedy\u015b proponowa\u0142em znajomej malarce, by namalowa\u0142a Walkiri\u0119, ale odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce wola\u0142aby nie pr\u00f3bowa\u0107. Tote\u017c w naszej epoce, obok fotografii, w kt\u00f3rej zreszt\u0105 te\u017c ju\u017c zaczynaj\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 dziwactwa, w awangardzie sztuki znalaz\u0142o si\u0119 wzornictwo przemys\u0142owe, o czym ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 przekona\u0107, ogl\u0105daj\u0105c motocykl Harley Davidson.<\/p>\r\n
C\u00f3\u017c jednak mo\u017ce zrobi\u0107 z lud\u017ami propaganda! Oto \u201eGazeta Wyborcza<\/i>\u201d, kt\u00f3ra \u017cydowskim zwyczajem lansuje wszelk\u0105 mo\u017cliw\u0105 tandet\u0119, zar\u00f3wno intelektualn\u0105, jak i artystyczn\u0105, triumfalnie donios\u0142a, \u017ce pani Anda Rottenberg w\u0142a\u015bnie sprzeda\u0142a za milion z\u0142otych 90 przedmiot\u00f3w ze swojej kolekcji, w kt\u00f3rej by\u0142a mi\u0119dzy innymi \u201etorba z soli<\/i>\u201d. Pod publikacj\u0105, kt\u00f3ra informowa\u0142a o tej aukcji, jaki\u015b poczciwiec napisa\u0142 melancholijnie, \u017ce \u201emo\u017ce wstyd si\u0119 przyzna\u0107, ale ni w z\u0105b nie rozumiem sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej<\/i>\u201d. Inni nie zdobyliby si\u0119 na tak\u0105 szczero\u015b\u0107, nie o\u015bmieliliby si\u0119 przyzna\u0107 do takiego prostactwa. Ale to, \u017ce cho\u0107 jeden zdoby\u0142 si\u0119 na odwag\u0119, napawa optymizmem. Tote\u017c zwracam si\u0119 do niego ze s\u0142owami otuchy: Drogi poczciwcze! Odwagi! To nie \u017caden pow\u00f3d do wstydu! To nie twoja wina, \u017ce nic nie rozumiesz! To tylko przynosi ci zaszczyt, \u017ce jeste\u015b spostrzegawczy na tyle, i\u017c zauwa\u017cy\u0142e\u015b, \u017ce kr\u00f3l jest nagi! I nie b\u00f3j si\u0119 tego powiedzie\u0107 na g\u0142os, bo je\u015bli inni te\u017c si\u0119 odwa\u017c\u0105, to jest szansa, \u017ce \u201esi\u0119 pod\u0142e zadziwi i zl\u0119knie<\/i>\u201d. Bo dop\u00f3ki si\u0119 nie zl\u0119knie, to – jak wida\u0107 – inkasuje miliony, \u017ceruj\u0105c na ludzkiej, poczciwej naiwno\u015bci. Nie m\u00f3wi\u0119 o pani Rottenberg, bo nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby kogokolwiek zmusza\u0142a do kupowania obiekt\u00f3w z jej kolekcji, natomiast mam na my\u015bli tych, kt\u00f3rzy swoje dochody czerpi\u0105 z publicznych subwencji, dopuszczaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b na swoich bezbronnych bli\u017anich kradzie\u017cy wyj\u0105tkowo zuchwa\u0142ej.<\/p>\r\n
Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czekaj\u0105c na Dworcu Centralnym w Warszawie na poci\u0105g, ogl\u0105da\u0142em na peronowym telewizorze migawki ze \u015bwiata. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a scena, bodaj\u017ce z Kapsztadu, pokazuj\u0105ca \u015bwini\u0119, kt\u00f3rej wetkni\u0119to w pysk flamaster, a ona potrz\u0105sa\u0142a \u0142bem przed blejtramem z rozpi\u0119tym papierem czy mo\u017ce p\u0142\u00f3tnem, od czego na tym papierze powstawa\u0142y rozmaite kreski. Kiedy si\u0119 znudzi\u0142a, wypluwa\u0142a flamaster, a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[34,97],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=95184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/95184\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=95184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=95184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=95184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}