{"id":94998,"date":"2017-04-10T09:29:45","date_gmt":"2017-04-10T13:29:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=94998"},"modified":"2017-04-10T09:29:45","modified_gmt":"2017-04-10T13:29:45","slug":"janusz-walus-sladem-wykletych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=94998","title":{"rendered":"Janusz Walu\u015b. \u015aladem Wykl\u0119tych"},"content":{"rendered":"

10 kwietnia 1993 roku pad\u0142y strza\u0142y na przedmie\u015bciach Boksburga (Republika Po\u0142udniowej Afryki). Zgin\u0105\u0142 Chris Hani, przyw\u00f3dca Po\u0142udniowoafryka\u0144skiej Partii Komunistycznej oraz terrorystycznej organizacji Umkhonto we Sizwe<\/em> (W\u0142\u00f3cznia Narodu<\/em>). Hani poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 z r\u0119ki polskiego emigranta, Janusza Walusia.<\/strong><\/p>\r\n

Kraj apartheidu<\/h4>\r\n

Niewiele lat wcze\u015bniej RPA by\u0142a prawdziwym mocarstwem regionalnym. <\/strong>Pot\u0119ga kraju zosta\u0142a zbudowana dzi\u0119ki pracowito\u015bci bia\u0142ych osadnik\u00f3w – Bur\u00f3w i Brytyjczyk\u00f3w. <\/strong><\/p>\r\n

Tymczasem w XX stuleciu szybko zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119 odsetek ludno\u015bci kolorowej (w 1990 roku szacowano, \u017ce czarnosk\u00f3rzy stanowili ju\u017c 75 proc. obywateli, biali oko\u0142o 14 proc, reszta za\u015b by\u0142a pochodzenia azjatyckiego b\u0105d\u017a wywodzi\u0142a si\u0119 z rodzin mieszanych rasowo).<\/p>\r\n

Sprawuj\u0105cy rz\u0105dy biali d\u0142ugo nie mieli pomys\u0142u, jak sobie poradzi\u0107 z czarn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105, w dodatku podzielon\u0105 na wiele sk\u0142\u00f3conych plemion. Rozwi\u0105zaniem mia\u0142 by\u0107 wprowadzony w 1948 r. system apartheidu. Wedle jego za\u0142o\u017ce\u0144 odmienne rasowo ludy winny \u017cy\u0107 odr\u0119bnie, we w\u0142asnych \u015brodowiskach kulturowych, pilnuj\u0105c swej to\u017csamo\u015bci. Rosn\u0105ce ambicje polityczne czarnych elit zaspokoi\u0107 mia\u0142o utworzenie bantustan\u00f3w – ma\u0142ych pa\u0144stewek plemiennych.<\/p>\r\n

Idea \u017cycia w separacji nie przypad\u0142a do gustu wielu liderom murzy\u0144skim. Ich poczucie krzywdy pog\u0142\u0119bia\u0142 fakt, \u017ce granica mi\u0119dzy separacj\u0105 a dyskryminacj\u0105 rasow\u0105 bywa\u0142a do\u015b\u0107 p\u0142ynna. Niezadowoleni powo\u0142ali Afryka\u0144ski Kongres Narodowy (ANC), kt\u00f3ry postulowa\u0142 obalenie rz\u0105d\u00f3w bia\u0142ej mniejszo\u015bci wszelkimi dost\u0119pnymi \u015brodkami, r\u00f3wnie\u017c na drodze walki zbrojnej. Za\u0142o\u017cona w 1961 roku W\u0142\u00f3cznia Narodu<\/em> rozpocz\u0119\u0142a kampani\u0119 terrorystyczn\u0105 wymierzon\u0105 zar\u00f3wno w bia\u0142ych, jak i czarnosk\u00f3rych, kt\u00f3rzy nie podzielali wizji ANC. Krajem wstrz\u0105sn\u0119\u0142y krwawe zamieszki.<\/p>\r\n

Upi\u00f3r rewolucji<\/h4>\r\n

Nieszcz\u0119\u015bciem by\u0142o, \u017ce zmagania rasowe w RPA zbieg\u0142y si\u0119 z czasem Zimnej Wojny.<\/strong><\/p>\r\n

Blok sowiecki intensywnie wspiera\u0142 ANC. Po\u0142udniowoafryka\u0144scy komuni\u015bci weszli w sojusz z Kongresem, a z czasem zdominowali jego kierownictwo. Pierwszym przyw\u00f3dc\u0105 W\u0142\u00f3czni Narodu<\/em> by\u0142 Nelson Mandela<\/strong>, cz\u0142onek kierownictwa partii komunistycznej (czego si\u0119 wypiera\u0142, co wszak\u017ce zosta\u0142o potwierdzone po jego \u015bmierci). W 1962 r. zosta\u0142 skazany za zorganizowanie licznych akt\u00f3w sabota\u017cu; nast\u0119pnych 27 lat sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119zieniu. Spo\u015br\u00f3d jego nast\u0119pc\u00f3w z czasem wybi\u0142 si\u0119 na czo\u0142o Chris Hani<\/strong>, wyszkolony w obozach dla terroryst\u00f3w w ZSRS i NRD.<\/p>\r\n

Chris Hani by\u0142 bezlitosnym morderc\u0105. Usprawiedliwia\u0142 najbardziej barbarzy\u0144skie akty przemocy wojuj\u0105cych \u201eantyrasist\u00f3w\u201d, w tym palenie ludzi \u017cywcem. Nies\u0142awne \u201enaszyjniki\u201d <\/em>z p\u0142on\u0105cych opon zarzucane na szyje nieszcz\u0119snych ofiar nazywa\u0142 \u201etradycyjn\u0105 form\u0105 sprawiedliwo\u015bci\u201d<\/em> oraz \u201ebroni\u0105 uciskanych, pragn\u0105cych usun\u0105\u0107 nowotw\u00f3r z naszego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. <\/em><\/p>\r\n

Tymczasem Zach\u00f3d d\u0142ugo przymyka\u0142 oczy na istnienie apartheidu, uznaj\u0105c \u00f3w system za mniejsze z\u0142o w obliczu ekspansji komunizmu. Zmieni\u0142o si\u0119 to pod koniec lat 80., gdy imperium sowieckie wycofa\u0142o si\u0119 z wy\u015bcigu o supremacj\u0119 \u015bwiatow\u0105. Naciski mi\u0119dzynarodowe sprawi\u0142y, \u017ce w\u0142adze RPA oraz kierownictwo ANC zasiedli do rozm\u00f3w pokojowych.  Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce sytuacja zmierza ku normalizacji. Jednak w miar\u0119 wycofywania si\u0119 bia\u0142ych z ich pozycji, przemoc eksplodowa\u0142a ze zwielokrotnion\u0105 si\u0142\u0105.<\/p>\r\n

Jeden kraj, wiele wojen<\/h4>\r\n

Nikt nie zaprzeczy, \u017ce w czasach apartheidu pad\u0142o wiele ofiar. <\/strong>Uczestnicy zamieszek wielokrotnie dopuszczali si\u0119 bestialskich czyn\u00f3w, za\u015b policjant\u00f3w oskar\u017cano o zbyt \u0142atwe poci\u0105ganie za spust.<\/strong><\/p>\r\n

Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 tu tragiczne zaj\u015bcia w 1960 roku. Najpierw w Cato Manor t\u0142um Murzyn\u00f3w zlinczowa\u0142 9 policjant\u00f3w (5 czarnych i 4 bia\u0142ych) i okaleczy\u0142 ich zw\u0142oki. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, podczas zamieszek w Sharpeville, grupa funkcjonariuszy policji wpad\u0142a w panik\u0119 i otworzy\u0142a ogie\u0144 do czarnych demonstrant\u00f3w, k\u0142ad\u0105c trupem 69 z nich. Zdarza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c masowe pogromy, jak w Durbanie w 1949 roku, gdy t\u0142um czarnych zaatakowa\u0142 dzielnice hinduskie (zgin\u0119\u0142y 142 osoby); r\u00f3wnie\u017c zamachy terrorystyczne, jak w 1983 roku w Pretorii, kiedy bomba ANC u\u015bmierci\u0142a 19 ludzi.<\/p>\r\n

Og\u00f3\u0142em polityczna przemoc w czasach rz\u0105d\u00f3w bia\u0142ej mniejszo\u015bci (1948-1989) poch\u0142on\u0119\u0142a oko\u0142o 7000 ofiar \u015bmiertelnych. Jednak potem by\u0142o zdecydowanie gorzej. W pierwszym pi\u0119cioleciu \u201eprzemian demokratycznych i pokojowych\u201d (1990-1994) naliczono a\u017c 14 000 zabitych. Co wi\u0119cej, oko\u0142o 90 proc. politycznych zab\u00f3jstw okresu transformacji wynika\u0142o z porachunk\u00f3w wewn\u0105trz murzy\u0144skiej spo\u0142eczno\u015bci!<\/p>\r\n

\u00d3wczesna sytuacja by\u0142a bowiem o wiele bardziej skomplikowana ni\u017c serwowany przez \u015bwiatowe media obraz zmaga\u0144 \u201eszlachetnych czarnosk\u00f3rych bojownik\u00f3w\u201d<\/em> z re\u017cimem \u201ezbrodniczych bia\u0142ych rasist\u00f3w\u201d.<\/em> W szeregach \u201erasistowskiego\u201d <\/em>wojska i policji s\u0142u\u017cy\u0142y tysi\u0105ce Murzyn\u00f3w, uznaj\u0105cych RPA za sw\u00f3j kraj. To czarni \u017co\u0142nierze bantustanu Ciskei, nie chc\u0105c dopu\u015bci\u0107 do aneksji ich ma\u0142ej ojczyzny, strzelali w t\u0142um zwolennik\u00f3w ANC. Wreszcie to wojownicy zuluscy z Partii Wolno\u015bci Inkatha toczyli najkrwawsze walki z komunistami i ANC.<\/p>\r\n

Czas radyka\u0142\u00f3w<\/h4>\r\n

Janusz Walu\u015b, rodem z Zakopanego, przyby\u0142 do RPA w 1981 roku. W Polsce zd\u0105\u017cy\u0142 pozna\u0107 \u201edobrodziejstwa\u201d czerwonej w\u0142adzy i chcia\u0142 zaoszcz\u0119dzi\u0107 tego losu krajowi, kt\u00f3ry go przygarn\u0105\u0142.<\/strong><\/p>\r\n

Przybysz z Polski wst\u0105pi\u0142 do Partii Konserwatywnej sprzeciwiaj\u0105cej si\u0119 dialogowi z ANC. Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c epizod cz\u0142onkostwa w Afrykanerskim Ruchu Oporu (AWB). Szczeg\u00f3lnie ta druga organizacja wzbudza wiele kontrowersji. Jej przyw\u00f3dca, Eugene Terre-Blanche<\/strong>, by\u0142 pos\u0105dzany o sympatie neonazistowskie, a jego posta\u0107 wywo\u0142ywa\u0142a ostre spory r\u00f3wnie\u017c w szeregach prawicy. Tym niemniej do AWB wst\u0105pi\u0142o a\u017c 70 000 os\u00f3b. \u0141atwo je dzisiaj pot\u0119pia\u0107, jednak ci ludzie, \u017cyj\u0105cy w poczuciu narastaj\u0105cego zagro\u017cenia, potrzebowali mocnego punktu oparcia, a AWB sw\u0105 radykaln\u0105 retoryk\u0105 wydawa\u0142 si\u0119 oferowa\u0107 recept\u0119 na pot\u0119\u017cniej\u0105cy kryzys.<\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku lat 90. terrorysta Chris Hani przepoczwarzy\u0142 si\u0119 w szacownego polityka. Przywdzia\u0142 elegancki garnitur, ale jego boj\u00f3wki nadal sia\u0142y \u015bmier\u0107. Ogarni\u0119te amokiem t\u0142umy skandowa\u0142y: \u201eZabij Bura!\u201d. <\/em>Ulice miast sp\u0142ywa\u0142y krwi\u0105, ka\u017cdego dnia media serwowa\u0142y obrazy nowych rzezi, publikowa\u0142y makabryczne zdj\u0119cia ofiar – zastrzelonych, po\u0107wiartowanych, spalonych \u017cywcem. Bez tej wiedzy nie spos\u00f3b poj\u0105\u0107 motywacji Janusza Walusia. Polski emigrant, oddaj\u0105c strza\u0142y do lidera komunist\u00f3w, widzia\u0142 w nim cz\u0142owieka, kt\u00f3ry podpali\u0142 kraj.<\/p>\r\n

Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/h4>\r\n

Pomys\u0142odawc\u0105 zamachu na Haniego by\u0142 Clive Derby-Lewis, polityk Partii Konserwatywnej i przyjaciel Walusia.<\/strong><\/p>\r\n

Media spekulowa\u0142y o mo\u017cliwo\u015bci istnienia rozga\u0142\u0119zionego spisku, jednak \u015bledztwo prowadzone z pomoc\u0105 policji brytyjskiej i niemieckiej nie potwierdzi\u0142o tych rewelacji. Walu\u015b i Derby-Lewis stan\u0119li przed s\u0105dem. Zostali skazani na kar\u0119 \u015bmierci. Po roku oczekiwania na egzekucj\u0119, wyroki zamieniono na kary do\u017cywotniego wi\u0119zienia.<\/p>\r\n

S\u0105d uzna\u0142, \u017ce zamiarem obu skazanych by\u0142a ch\u0119\u0107 powstrzymania komunist\u00f3w przed obj\u0119ciem w\u0142adzy. Ale w czynie Walusia by\u0142o co\u015b wi\u0119cej. <\/strong><\/p>\r\n

Zamach na Haniego by\u0142 zarazem wo\u0142aniem o sprawiedliwo\u015b\u0107. Walu\u015b upomnia\u0142 si\u0119 o ofiary – o bia\u0142ych rozerwanych wybuchami bomb i o czarnych wciskanych w p\u0142on\u0105ce \u201enaszyjniki\u201d. Patrz\u0105c szerzej – Polak upomnia\u0142 si\u0119 o prawie sto milion\u00f3w ofiar komunizmu wdeptanych w krwawe b\u0142oto, od Albanii po Kore\u0119, od Polski po Mozambik, od Kuby po Kambod\u017c\u0119. O sto milion\u00f3w ludzi, kt\u00f3rych oprawcy w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci pozostali bezkarni. Dzi\u0119ki Walusiowi przynajmniej jeden czerwony \u201ecz\u0142owiek honoru\u201d<\/em> nie doczeka\u0142 sutej emerytury.<\/strong><\/p>\r\n

W 1995 roku w RPA rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 Komisja Prawdy i Pojednania. Mia\u0142a ona zbada\u0107 okoliczno\u015bci zbrodni, do jakich dosz\u0142o w okresie apartheidu i transformacji ustrojowej. W zamian za ujawnienie informacji, sprawc\u00f3w kuszono ca\u0142kowitym darowaniem kary. Wkr\u00f3tce posypa\u0142y si\u0119 rozdawane szczodrze akty \u0142aski. Amnestionowano terroryst\u00f3w oraz cz\u0142onk\u00f3w policyjnych szwadron\u00f3w \u015bmierci. Puszczano w niepami\u0119\u0107 winy boj\u00f3wkarzom ANC i Inkathy. Obdarowano wolno\u015bci\u0105 sprawc\u00f3w pojedynczych mord\u00f3w i zbiorowych masakr, tych co torturowali i strzelali na o\u015blep do cywil\u00f3w, podk\u0142adali bomby na ruchliwych ulicach i w budynkach pe\u0142nych ludzi… Jednak nie by\u0142o lito\u015bci dla dwu likwidator\u00f3w szefa W\u0142\u00f3czni Narodu.<\/em><\/p>\r\n

Dopiero w 2015 roku schorowany Derby-Lewis zosta\u0142 umieszczony w areszcie domowym. W nast\u0119pnym roku zmar\u0142. W marcu 2016 roku s\u0105d nakaza\u0142 uwolnienie Janusza Walusia w terminie 14 dni, jednak do chwili, w kt\u00f3rej pisz\u0119 te s\u0142owa, owo postanowienie nie zosta\u0142o wykonane.<\/p>\r\n

Kraj wyzwolony?<\/h4>\r\n

Po \u015bmierci Haniego ANC wygra\u0142 wybory i obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119. Urz\u0105d prezydenta kraju piastowa\u0142 Nelson Mandela.<\/strong><\/p>\r\n

Niegdysiejszy pierwszy szef Umkhonto we Sizwe <\/em>konsekwentnie dba\u0142 o sw\u00f3j imid\u017c <\/em>tolerancyjnego i dobrotliwego ojca \u201et\u0119czowego narodu\u201d. O skuteczno\u015bci przyj\u0119tej taktyki \u015bwiadczy\u0142a przyznana mu Pokojowa Nagroda Nobla. Jako wyj\u0105tkow\u0105 zas\u0142ug\u0119 poczytywano Mandeli, \u017ce nie urz\u0105dzi\u0142 bia\u0142ym krwawej \u0142a\u017ani, cho\u0107 m\u00f3g\u0142 to uczyni\u0107. Tym niemniej pokojowy noblista odpowiada\u0142 za \u015bmier\u0107 setek tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\r\n

W 1997 roku Mandela zatwierdzi\u0142 legalizacj\u0119 aborcji na \u017c\u0105danie. O ile wcze\u015bniej w RPA notowano rocznie od 300 do 1600 aborcyjnych dzieciob\u00f3jstw, w roku 1997 ich liczba wzros\u0142a dramatycznie do 26 519. W nast\u0119pnych 20 latach zamordowano ponad milion dzieci nienarodzonych.<\/p>\r\n

Mandela s\u0142yn\u0105\u0142 jako or\u0119downik swob\u00f3d tzw. mniejszo\u015bci seksualnych. Po latach uderzy\u0142 si\u0119 w piersi za swe zaniedbania w profilaktyce AIDS. Rzeczywi\u015bcie, choroba rozprzestrzenia\u0142a si\u0119 jak po\u017car. Gdy w 1999 r. Mandela ust\u0119powa\u0142 z urz\u0119du, co dziesi\u0105ty obywatel kraju by\u0142 nosicielem wirusa HIV (dekad\u0119 wcze\u015bniej poni\u017cej 1 proc.).<\/p>\r\n

Pod rz\u0105dami ANC nast\u0105pi\u0142a erupcja przemocy kryminalnej. Liberalizacja prawa i usuni\u0119cie dawnych \u201enies\u0142usznych\u201d policjant\u00f3w z czas\u00f3w apartheidu zaowocowa\u0142y fal\u0105 zbrodni. Nawet oficjalne, zani\u017cone dane m\u00f3wi\u0142y, \u017ce w okresie pierwszych o\u015bmiu lat rz\u0105d\u00f3w ANC zabijano ka\u017cdego roku przeci\u0119tnie 24206 ludzi (wg Interpolu i organizacji humanitarnych dwakro\u0107 wi\u0119cej – 47882), podczas gdy \u015brednia roczna z okresu rz\u0105d\u00f3w bia\u0142ej mniejszo\u015bci wynios\u0142a 7036 zab\u00f3jstw.<\/p>\r\n

Mia\u0142 miejsce rozkwit \u201ekultury gwa\u0142tu\u201d. Oficjalne statystyki podaj\u0105, \u017ce w RPA rok w rok dochodzi do oko\u0142o 50 000 napa\u015bci seksualnych. Wedle organizacji niezale\u017cnych liczba ta si\u0119ga 500 000 rocznie, a gwa\u0142tu do\u015bwiadczy\u0142o dot\u0105d ponad 40% kobiet; ponadto ofiar\u0105 gwa\u0142t\u00f3w homoseksualnych pad\u0142o 3,5 proc. m\u0119\u017cczyzn. Gwa\u0142cone s\u0105 nawet niemowl\u0119ta, bo wedle tamtejszych gu\u015blarzy, seks z osob\u0105 czyst\u0105 ma moc wyleczenia AIDS. Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprawc\u00f3w pozostaje bezkarna.<\/p>\r\n

Ow\u0105 mroczn\u0105 wyliczank\u0119 mo\u017cna kontynuowa\u0107 jeszcze d\u0142ugo. Jednak nawet ta gar\u015b\u0107 fakt\u00f3w pomaga lepiej oceni\u0107, przed czym chcia\u0142 obroni\u0107 Po\u0142udniow\u0105 Afryk\u0119 Janusz Walu\u015b.<\/p>\r\n

Sam przeciw wszystkim<\/h4>\r\n

Cho\u0107 wielu po cichu uzna\u0142o Walusia za bohatera, powszechnie odcinano si\u0119 od zamachowca. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w Polsce.<\/strong><\/p>\r\n

Kiedy Walu\u015b przebywa\u0142 w celi \u015bmierci, zbiera\u0142em wraz z kolegami podpisy pod petycj\u0105 do \u00f3wczesnego prezydenta Frederika de Klerka<\/strong> z \u017c\u0105daniem u\u0142askawienia naszego rodaka. Jeden z tygodnik\u00f3w prawicowych nazwa\u0142 nasz\u0105 akcj\u0119 \u201ewzruszaj\u0105c\u0105\u201d, tym niemniej uderza\u0142o powszechne niezrozumienie dla czynu cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 oboj\u0119tnie obserwowa\u0107 marszu morderc\u00f3w po w\u0142adz\u0119. Wszak w owym czasie w kraju nad Wis\u0142\u0105 coraz popularniejszym has\u0142em stawa\u0142o si\u0119 \u201eKomuno wr\u00f3\u0107!\u201d<\/em>. Miliony Polak\u00f3w, bez \u017cadnego przymusu, by\u0142o gotowych g\u0142osowa\u0107 na spadkobierc\u00f3w zbrodniarzy.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c dzisiejsi polscy politycy (z nielicznymi chlubnymi wyj\u0105tkami) nie pal\u0105 si\u0119 do udzielenia pomocy Walusiowi. Wygodniej im wyg\u0142asza\u0107 wznios\u0142e i bezkompromisowe mowy o po\u015bwi\u0119ceniu \u0179o\u0142nierzy Wykl\u0119tych. \u0141atwiej i bezpieczniej czci\u0107 bohater\u00f3w sprzed 60 czy 70 lat, ni\u017c upomnie\u0107 si\u0119 o rodaka dzisiaj gnij\u0105cego w wi\u0119ziennej celi.<\/p>\r\n

*    *    *<\/p>\r\n

Janusz Walu\u015b nie musia\u0142 strzela\u0107 do lidera komunist\u00f3w. M\u00f3g\u0142 patrze\u0107 bezczynnie, jak jego przybrana ojczyzna stacza si\u0119 w obj\u0119cia wroga. M\u00f3g\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 biznesem, albo wyjecha\u0107, szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia w innym kraju. Zamiast tego stan\u0105\u0142 samotnie, pr\u00f3buj\u0105c zatrzyma\u0107 walec Historii mia\u017cd\u017c\u0105cy nieub\u0142aganie to, co by\u0142o dla\u0144 najdro\u017csze.<\/p>\r\n

W 1793 roku Karol Melchior de Bonchamps<\/strong>, w\u00f3dz powsta\u0144c\u00f3w wandejskich, umieraj\u0105c z odniesionych ran rzek\u0142 na \u0142o\u017cu \u015bmierci:<\/p>\r\n

– Je\u015bli nie zdo\u0142a\u0142em przywr\u00f3ci\u0107 o\u0142tarzy i tronu, to ich przynajmniej broni\u0142em. <\/em><\/p>\r\n

Nieca\u0142e dwa stulecia p\u00f3\u017aniej pisarz Frederick Forsyth<\/strong>, zaanga\u017cowany osobi\u015bcie w pomoc dla mordowanych chrze\u015bcijan Biafry oraz w pr\u00f3b\u0119 obalenia lewicowej dyktatury w Gwinei R\u00f3wnikowej, i w zwi\u0105zku z tym oskar\u017cany o konszachty z najemnikami, stwierdzi\u0142 kr\u00f3tko:<\/p>\r\n

– My\u015bmy przynajmniej pr\u00f3bowali.<\/em><\/p>\r\n

Andrzej Solak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"10 kwietnia 1993 roku pad\u0142y strza\u0142y na przedmie\u015bciach Boksburga (Republika Po\u0142udniowej Afryki). Zgin\u0105\u0142 Chris Hani, przyw\u00f3dca Po\u0142udniowoafryka\u0144skiej Partii Komunistycznej oraz terrorystycznej organizacji Umkhonto we Sizwe (W\u0142\u00f3cznia Narodu). Hani poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 z r\u0119ki polskiego emigranta, Janusza Walusia. Kraj apartheidu Niewiele lat wcze\u015bniej RPA by\u0142a prawdziwym mocarstwem regionalnym. Pot\u0119ga kraju zosta\u0142a zbudowana dzi\u0119ki pracowito\u015bci bia\u0142ych osadnik\u00f3w – […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[66,352],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94998\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}