{"id":94732,"date":"2017-03-27T14:40:45","date_gmt":"2017-03-27T18:40:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=94732"},"modified":"2017-03-27T14:40:45","modified_gmt":"2017-03-27T18:40:45","slug":"romano-amerio-glos-przeciw-reformie-liturgii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=94732","title":{"rendered":"Romano Amerio \u2013 g\u0142os przeciw reformie liturgii"},"content":{"rendered":"

Reforma liturgiczna po Soborze Watyka\u0144skim II to temat wzbudzaj\u0105cy liczne kontrowersje. Jedni chwal\u0105 wi\u0119ksz\u0105 zrozumia\u0142o\u015b\u0107 liturgii i jej zbli\u017cenie do ludu. Inni dopatruj\u0105 si\u0119 desakralizacji i protestantyzacji. Romano Amerio zalicza\u0142 si\u0119 do tej drugiej grupy. Wskazywa\u0142 na op\u0142akane skutki odej\u015bcia od \u0142aciny, nadmiernej kreatywno\u015bci i zniszczenia tradycyjnej architektury sakralnej.
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Jak przekonuje Romano Amerio, posoborowa reforma liturgiczna nie wynika\u0142a ze wskaza\u0144 Soboru Watyka\u0144skiego II. Czy\u017c bowiem obecnie realizuje si\u0119 zalecenie soborowej Konstytucji o liturgii, zalecaj\u0105cej utrzymanie pos\u0142ugiwania si\u0119 \u0142acin\u0105 w obrz\u0105dkach \u0142aci\u0144skich?<\/p>\r\n

Kt\u00f3\u017c pami\u0119ta o s\u0142owach \u015bwi\u0119tego Jana XXIII z konstytucji apostolskiej \u201eVeterum sapientia\u201d? \u201eNiechaj \u017caden nowinkarz nie o\u015bmieli si\u0119 pisa\u0107 przeciwko u\u017cywaniu \u0142aciny w \u015bwi\u0119tych obrz\u0119dach (\u2026)\u201d – czytamy u papie\u017ca. Przeciw odej\u015bciu od \u0142aciny wypowiedzia\u0142 si\u0119 te\u017c Pawe\u0142 VI w li\u015bcie apostolskim \u201eSacrifitium laudis\u201d.<\/p>\r\n

Dzisiejsi \u201enowinkarze\u201d cz\u0119sto krytykuj\u0105 \u0142acin\u0119 jako j\u0119zyk nieprzyst\u0119pny i niezrozumia\u0142y dla ludu. Zapomina si\u0119 przy tym o jej precyzji i problemach zwi\u0105zanych z przek\u0142adami. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce wierny zrozumie s\u0142owa, skoro b\u0119d\u0105 one niejasno wyra\u017ca\u0142y orygina\u0142. Lub wr\u0119cz k\u0142\u00f3ci\u0142y si\u0119 z nim?<\/p>\r\n

Gar\u015b\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w: w t\u0142umaczeniu na w\u0142oski b\u0142\u0119dnie przet\u0142umaczono nawet formu\u0142y konsekracji. Zamiast s\u0142\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych o Krwi \u201ekt\u00f3ra za was i za wielu b\u0119dzie wylana\u201d, m\u00f3wi si\u0119 o \u201eKrwi, kt\u00f3ra za was i za wszystkich b\u0119dzie wylana\u201d. To niejedyny przyk\u0142ad podany przez Romano Amerio. W przypadku t\u0142umacze\u0144 na j\u0119zyki afryka\u0144skie \u201earbitralne ingerencje\u201d wypaczaj\u0105ce sens orygina\u0142u s\u0105, zdaniem filozofa, bardzo liczne.<\/p>\r\n

Tymczasem, jak zauwa\u017cali katoliccy uczeni, warto\u015b\u0107 staro\u017cytnego j\u0119zyka w liturgii nie ogranicza si\u0119 do precyzji. Uwydatnia tak\u017ce sta\u0142o\u015b\u0107 wiary i jedno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan. Nie bez znaczenia okazuje si\u0119 tak\u017ce poczucie wznios\u0142o\u015bci i tajemniczo\u015bci. Ze znaczenia liturgicznego u\u017cytku starodawnego j\u0119zyka doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 \u017cydzi i muzu\u0142manie. Niestety w Ko\u015bciele \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego faktu zanika. Osoby pragn\u0105ce uczestniczy\u0107 w \u0142aci\u0144skiej liturgii uznawani s\u0105 za \u201edewot\u00f3w\u201d lub \u201eestet\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Obiektywizm czy kreatywno\u015b\u0107<\/em>
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

\u201eNowa liturgia jest bardziej psychologistyczna ni\u017c ontologistyczna. Wyra\u017ca nie tyle transcendentn\u0105 tajemnic\u0119, co odczucia wiernych: to, jak postrzegaj\u0105 oni ow\u0105 tajemnic\u0119. Innymi s\u0142owy, liturgia sta\u0142a si\u0119 w wi\u0119kszym stopniu antropologiczna ni\u017c teologiczna\u201d – twierdzi Romano Amerio.<\/p>\r\n

Efektem tej przemiany jest nacisk na kreatywno\u015b\u0107. W mniemaniu nowator\u00f3w chodzi o wyra\u017cenie specyficznej kultury przez wsp\u00f3lnot\u0119 czy te\u017c celebransa. Do czego prowadzi ta rozbuchana kreatywno\u015b\u0107? Niekiedy ogranicza si\u0119 do stworzenia specyficznej atmosfery skupionej na personie kap\u0142ana. Kiedy indziej jednak – do dowolno\u015bci w strojach, opuszczaniu fragment\u00f3w czyta\u0144 czy u\u017cywania zwyk\u0142ego chleba do konsekracji – co powoduje jej niewa\u017cno\u015b\u0107. Romano Amerio wspomina tak\u017ce o innych nadu\u017cyciach. Cho\u0107by\u2026 lekturze \u015bwieckiej prasy w miejsce czyta\u0144 biblijnych.<\/p>\r\n

To wszystko k\u0142\u00f3ci si\u0119 z tradycyjn\u0105 wizj\u0105 liturgii. Ta nie polega na jej \u017cywotno\u015bci, zmienno\u015bci czy indywidualnej kreatywno\u015bci. Sacrum posiada bowiem \u201eabsolutnie obiektywny charakter\u201d.<\/p>\r\n

Architektura sakralna<\/em>
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Odej\u015bcie od starego rytu oznacza nie tylko zmiany w rycie Mszy \u015awi\u0119tej, lecz tak\u017ce w architekturze sakralnej. Trudno to uzna\u0107 za b\u0142ah\u0105 spraw\u0119. Wszak, jak twierdzi Romano Amerio, \u201eprzestrzenie, w kt\u00f3rych przebywamy, s\u0105 te\u017c przestrzeniami nasyconymi emocjami i warto\u015bciami, gdy\u017c kosmos, b\u0119d\u0105cy siedliskiem wszystkich byt\u00f3w cielesnych, daje si\u0119 okre\u015bla\u0107 nie tylko poprzez swoje cechy fizyczne, lecz tak\u017ce poprzez znaczenia pozafizyczne, b\u0119d\u0105ce pod\u0142o\u017cem symbolizmu – on za\u015b jest, co warto podkre\u015bli\u0107, uchwytnym dla umys\u0142u wymiarem sacrum. Na przyk\u0142ad prz\u00f3d to nadzieja, a ty\u0142 to nieufno\u015b\u0107; prawica oznacza \u0142ask\u0119, a lewica nie\u0142\u0105sk\u0119; to co w g\u00f3rze jest Boskie, a to co w dole pod\u0142e i z\u0142e (\u2026)\u201d.<\/p>\r\n

Tradycyjnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozumia\u0142 ogromne znaczenie symboliki. Dlatego te\u017c cz\u0119sto kaza\u0142 budowa\u0107 \u015bwi\u0105tynie na g\u00f3rach. W ich wn\u0119trzu za\u015b o\u0142tarz znajdowa\u0142 si\u0119 w najwy\u017cszym i najlepiej widocznym miejscu. Symbolizowa\u0142 bowiem \u201eabrahamow\u0105 g\u00f3r\u0119 widzenia\u201d. By\u0142 nieruchomy, cz\u0119sto wykonany w kunsztowny spos\u00f3b, co r\u00f3wnie\u017c uwydatnia\u0142o jego znaczenie. Jeszcze istotniejsz\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o jego trwa\u0142e powi\u0105zanie z Tabernakulum.<\/p>\r\n

Obecnie po wyburzeniu lub usuni\u0119ciu w cie\u0144 starych o\u0142tarzy, Tabernakula znajduj\u0105 si\u0119 niekiedy w bocznych kaplicach. Je\u015bli za\u015b pozosta\u0142y na dawnym miejscu, to celebrans podczas odprawiania odwraca si\u0119 do nich plecami. Ongi\u015b by\u0142o to nie do pomy\u015blenia. Dawne ambony umieszczano z boku nawy, aby unikn\u0105\u0107 zwr\u00f3cenia kap\u0142ana ty\u0142em do nich.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, w nowych \u015bwi\u0105tyniach, o\u0142tarze, zamiast znajdowa\u0107 si\u0119 na najwy\u017cszym miejscu, usytuowane s\u0105 cz\u0119sto najni\u017cej. Sprawia to wra\u017cenie, jakoby cz\u0142owiek znajdowa\u0142 si\u0119 na \u015bwieczniku, a B\u00f3g \u201epe\u0142za\u0142 po ziemi\u201d. Oto casus katedry Nerviego we w\u0142oskim Tarencie.<\/p>\r\n

Nowocze\u015bni projektanci architektury sakralnej zagubili katolick\u0105 koncepcj\u0119 sacrum, skoncentrowan\u0105 na Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie. Zgodnie z ni\u0105 \u201eEucharystia jest rzecz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 par excellance: z niej wynika i do niej si\u0119 odnosi jakakolwiek przestrze\u0144 sakralna, jakikolwiek \u015bwi\u0119ty czas, \u015bwi\u0119ta czynno\u015b\u0107 i osoba. Tylko poprzez Eucharysti\u0119 czynnik boski mo\u017ce by\u0107 zlokalizowany\u201d.<\/p>\r\n

Tymczasem post\u0119powi architekci, zamiast skupi\u0107 si\u0119 na \u015bwi\u0119to\u015bci Eucharystii i wok\u00f3\u0142 Niej budowa\u0107 \u015bwi\u0105tynie, g\u0142osz\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 ca\u0142ej przyrody, w czym zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do panteist\u00f3w. Architektoniczne odbicie tego pogl\u0105du polega na tworzeniu prze\u015bwit\u00f3w w sklepieniach katedr. Niekt\u00f3rzy, jak pewien architekt dzia\u0142aj\u0105cy za czas\u00f3w Paw\u0142a VI, posuwaj\u0105 si\u0119 wr\u0119cz do proponowania ko\u015bcio\u0142\u00f3w bez \u015bcian. Maj\u0105 one wyra\u017ca\u0107 otwarcie na ca\u0142\u0105 natur\u0119.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesna architektura sakralna cechuje si\u0119 tak\u017ce przekonaniem o prymacie funkcjonalno\u015bci. Jest pod tym wzgl\u0119dem radykalnie i ca\u0142kowicie anty-\u015bredniowieczna. W wiekach wiary bowiem, jak przypomina autor \u201eIota Unum\u201d, artysta ukrywa\u0142 kunsztowne dzie\u0142a sztuki w wysokich wn\u0119kach i nieo\u015bwietlonych zakamarkach. Niedost\u0119pne dla wzroku ludzi s\u0142u\u017cy\u0142y czystej chwale Boga. Wyra\u017ca\u0142o to przekonanie, \u017ce ko\u015bcio\u0142y s\u0142u\u017c\u0105 nie tylko modlitwie obecnych w nim ludzi, ale same \u201esi\u0119 modl\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Protestantyzacja?<\/em>
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Jednym z owoc\u00f3w reformy liturgicznej jest, zdaniem Romano Amerio, jej protestantyzacja. Autor \u201eIota Unum\u201d twierdzi, \u017ce Msza \u015awi\u0119ta w \u201enowym rycie\u201d sta\u0142a si\u0119 mo\u017cliwym obiektem kultu dla protestant\u00f3w. \u015awiadcz\u0105 o tym coraz cz\u0119stsze przypadki koncelebrowania Mszy przez ksi\u0119\u017cy i pastor\u00f3w. A tak\u017ce analizy autor\u00f3w takich jak Michael Davies, autor \u201eNowej Mszy papie\u017ca Paw\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Romano Amerio<\/strong>, Iota Unum<\/em>.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna zam\u00f3wi\u0107 w Wydawnictwie ANTYK, 05-806 Komor\u00f3w, Klonowa 10a, tel. 227580359, antyk@wolfnet.pl<\/a><\/p>\r\n

Marcin Jendrzejczak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Reforma liturgiczna po Soborze Watyka\u0144skim II to temat wzbudzaj\u0105cy liczne kontrowersje. Jedni chwal\u0105 wi\u0119ksz\u0105 zrozumia\u0142o\u015b\u0107 liturgii i jej zbli\u017cenie do ludu. Inni dopatruj\u0105 si\u0119 desakralizacji i protestantyzacji. Romano Amerio zalicza\u0142 si\u0119 do tej drugiej grupy. Wskazywa\u0142 na op\u0142akane skutki odej\u015bcia od \u0142aciny, nadmiernej kreatywno\u015bci i zniszczenia tradycyjnej architektury sakralnej. Jak przekonuje Romano Amerio, posoborowa reforma […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[14],"tags":[33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94732"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94732"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94732\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}