{"id":94476,"date":"2017-03-14T22:30:43","date_gmt":"2017-03-15T02:30:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=94476"},"modified":"2017-03-14T10:09:54","modified_gmt":"2017-03-14T14:09:54","slug":"mit-brennender-sorge-cios-w-serce-narodowego-socjalizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=94476","title":{"rendered":"Mit brennender Sorge.<\/em> Cios w serce narodowego socjalizmu"},"content":{"rendered":"

W czasach, gdy watyka\u0144ska administracja przyk\u0142ada wielk\u0105 wag\u0119 do walki z tak zwanym globalnym ociepleniem i energetyk\u0105 w\u0119glow\u0105, a\u017c ci\u0119\u017cko uwierzy\u0107, \u017ce jeszcze nie tak dawno – nie wieki, a dekady temu – Ko\u015bcio\u0142em kierowali ludzie w\u0142a\u015bciwie rozpoznaj\u0105cy najwi\u0119ksze problemy swoich czas\u00f3w i odwa\u017cnie wyst\u0119puj\u0105cy w ich sprawie. Mija w\u0142a\u015bnie 80 lat od pot\u0119pienia przez Ojca \u015awi\u0119tego Piusa XI antychrze\u015bcija\u0144skiej ideologii narodowego socjalizmu.<\/strong><\/p>\r\n

Tryumfy \u015bwi\u0119ci dzisiaj rozpowszechniany przez lewicow\u0105 propagand\u0119 mit dw\u00f3ch ostatnich papie\u017cy o imieniu Pius, b\u0119d\u0105cych rzekomo \u201eprzyjaci\u00f3\u0142mi nazist\u00f3w\u201d. Niezale\u017cnie jakie k\u0142amstwa o papiestwie i Ko\u015bciele dotar\u0142y do naszych uszu, cz\u0142owiek roztropny swoje s\u0105dy oprze\u0107 winien na faktach, a nie na dywagacjach, plotkach, kalumniach, czy (jak to ma miejsce ostatnio) memach. Historia za\u015b nie pozostawia z\u0142udze\u0144. Papie\u017c Pius XI swoim autorytetem i przy pomocy najwy\u017cszego rang\u0105 dokumentu – encykliki – pot\u0119pi\u0142 narodowy socjalizm i ostrzeg\u0142 \u015bwiat przez rozkr\u0119caj\u0105c\u0105 si\u0119 w Niemczech fal\u0105 poga\u0144skiej nienawi\u015bci. I to zanim kt\u00f3rykolwiek polityczny lider, nawet z liberalno-demokratycznego Zachodu, zd\u0105\u017cy\u0142 pomy\u015ble\u0107 o Hitlerze jako zagro\u017ceniu. To tylko potwierdza, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 obdarzony jest charyzmatem rozpoznawania zagro\u017ce\u0144 dla ludzko\u015bci i ostrzega przed nimi \u015bwiat.<\/p>\r\n

Czy wolno negocjowa\u0107 z nazistami?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Kto\u015b mo\u017ce zapyta\u0107: c\u00f3\u017c to za wr\u00f3g nazizmu z Piusa XI, skoro za jego pontyfikatu Stolica Apostolska i Berlin zawar\u0142y konkordat?<\/em> W encyklice Mit brennender Sorge<\/em> na w\u0105tek ten uwag\u0119 zwraca – i to na pocz\u0105tku – sam Ojciec \u015awi\u0119ty, wyja\u015bniaj\u0105c nam okoliczno\u015bci podpisania w roku 1933 umowy reguluj\u0105cej stosunki mi\u0119dzy Watykanem (pa\u0144stwem formalnie powsta\u0142ym 4 lata wcze\u015bniej), a Niemcami.<\/p>\r\n

\u201eGdy, Czcigodni Bracia, w lecie roku 1933, uwzgl\u0119dniaj\u0105c inicjatyw\u0119 rz\u0105du Rzeszy, polecili\u015bmy wznowi\u0107 pertraktacje konkordatowe nawi\u0105zuj\u0105ce do d\u0142ugoletniego poprzedniego projektu i ku zadowoleniu was wszystkich zako\u0144czy\u0107 je uroczystym traktatem, kierowa\u0142a Nami, jak tego wymaga Nasz obowi\u0105zek, troska o wolno\u015b\u0107 zbawczego pos\u0142annictwa Ko\u015bcio\u0142a w Niemczech i o zbawienie dusz mu powierzonych – r\u00f3wnocze\u015bnie jednak wp\u0142yn\u0119\u0142o na nasz\u0105 decyzj\u0119 szczere pragnienie, by rzeczywi\u015bcie przyczyni\u0107 si\u0119 do dalszego pokojowego rozwoju i do dobra narodu niemieckiego.<\/p>\r\n

Pomimo wielu powa\u017cnych w\u0105tpliwo\u015bci powzi\u0119li\u015bmy jednak wtedy decyzj\u0119, by swej zgody nie odm\u00f3wi\u0107. Chcieli\u015bmy w\u00f3wczas, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, zaoszcz\u0119dzi\u0107 Naszym synom i c\u00f3rkom w Niemczech tar\u0107 i cierpie\u0144, kt\u00f3rych w \u00f3wczesnych stosunkach z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna by si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107. Chcieli\u015bmy w\u00f3wczas pokaza\u0107 czynem, ze szukaj\u0105c jedynie Chrystusa i tego, co do Chrystusa nale\u017cy, wyci\u0105gamy do wszystkich r\u0119k\u0119 do zgody, tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki kto\u015b jej nie odtr\u0105ci\u201d – pisa\u0142 papie\u017c w encyklice datowanej na 14 marca roku 1937, czyli Niedziel\u0119 M\u0119ki Pa\u0144skiej.<\/p>\r\n

Pius XI. Papie\u017c, kt\u00f3ry przechytrzy\u0142 Hitlera<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Widzimy wi\u0119c, \u017ce przyczyn\u0105 podpisania konkordatu by\u0142a szczera nadzieja papie\u017ca na popraw\u0119 sytuacji katolik\u00f3w w Rzeszy. Warto zwr\u00f3ci\u0107 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119, \u017ce w roku 1933 spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nie wiedzia\u0142a tego, co wiemy dzisiaj. Nasi przodkowie oraz sam Ojciec \u015awi\u0119ty byli ubo\u017csi o znajomo\u015b\u0107 dziej\u00f3w II Wojny \u015awiatowej oraz dokonanych przez Niemc\u00f3w zbrodni. U progu sprawowania przez Hitlera w\u0142adzy kanclerskiej, w oparciu o dost\u0119pn\u0105 wtedy wiedz\u0119, nie mo\u017cna by\u0142o traktowa\u0107 jego ekipy jako przysz\u0142ych kat\u00f3w ca\u0142ych narod\u00f3w. Co wi\u0119cej, jeszcze w roku 1934 – a wi\u0119c maj\u0105c p\u00f3\u0142 roku wi\u0119cej na analizowanie poczyna\u0144 Hitlera – na uk\u0142ad z Niemcami zdecydowa\u0142a si\u0119 Rzeczpospolita Polska.<\/p>\r\n

Nie mo\u017cna mie\u0107 pretensji do Ojca \u015awi\u0119tego i Ko\u015bcio\u0142a za zawarcie z Niemcami konkordatu r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Pius XI jako pierwszy \u015bwiatowy przyw\u00f3dca, w pocz\u0105tku 1937 roku, swoj\u0105 encyklik\u0105 Mit brennender Sorge <\/em>(Z pal\u0105c\u0105 trosk\u0105<\/em>) ostrzega\u0142 przez narodowym socjalizmem i pi\u0119tnowa\u0142 w\u0142adze Niemiec. Tymczasem przedstawianym dzisiaj jako wz\u00f3r walki z III Rzesz\u0105 liderom zachodnich demokracji poj\u0119cie grozy hitleryzmu zaj\u0119\u0142o jeszcze co najmniej p\u00f3\u0142tora roku, gdy\u017c jesieni\u0105 roku 1938 zgodzili si\u0119 na rozbi\u00f3r Czechos\u0142owacji licz\u0105c, \u017ce Sudety za\u0142atwi\u0105 spraw\u0119.<\/p>\r\n

Reichskonkordat z roku 1933 by\u0142 dla Ko\u015bcio\u0142a pr\u00f3b\u0105 zabezpieczenia katolik\u00f3w w Niemczech. Za\u015b z perspektywy polityki Hitlera dokument trzeba odczytywa\u0107 jako wyrafinowan\u0105 gr\u0119 obliczon\u0105 na ustabilizowanie sytuacji wewn\u0119trznej i nie otwieranie zawczasu front\u00f3w. Przyjmuj\u0105c tak\u0105 perspektyw\u0119 widzimy wyra\u017anie, \u017ce niemiecki w\u00f3dz w swojej pr\u00f3bie instrumentalnego wykorzystania wrogiego mu katolicyzmu i bycia cwa\u0144szym<\/em> od papie\u017ca poni\u00f3s\u0142 sromotn\u0105 kl\u0119sk\u0119. Pokazuj\u0105 to z reszt\u0105 okoliczno\u015bci odczytania w Niemczech Mit brennender Sorge<\/em>. Dokument podpisany 14 marca roku 1937 wybrzmia\u0142 w ko\u015bcio\u0142ach nad Renem tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, czyli w Niedziel\u0119 Palmow\u0105. Encyklika zosta\u0142a wiernym przedstawiona niespodziewanie i Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ten spos\u00f3b wyprzedzi\u0142 dzia\u0142ania policyjne zmierzaj\u0105ce do jej przej\u0119cia i zamkni\u0119cia ust katolickim hierarchom.<\/p>\r\n

Celne uderzenie w hitleryzm<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W oparciu o ca\u0142\u0105 dost\u0119pn\u0105 Ojcu \u015awi\u0119temu wiedz\u0119, jaka sp\u0142ywa\u0142a do niego od Ko\u015bcio\u0142a w Niemczech oraz jego przedstawicieli na miejscu, papie\u017c wyda\u0142 na pocz\u0105tku roku 1937 roku encyklik\u0119. Datowane na 14 marca Mit brennender Sorge<\/em>, z perspektywy katolickiego Magisterium, w tym nauki Ko\u015bcio\u0142a o pa\u0144stwie, wierze oraz o mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, krytykowa\u0142 coraz \u015bmielsze poczynania narodowych socjalist\u00f3w.<\/p>\r\n

Najbardziej oczywistym jest krytykowanie przez papie\u017ca Piusa XI odchodzenia licznych grup niemieckich elit politycznych od katolicyzmu, czy szerzej chrze\u015bcija\u0144stwa, na rzecz kult\u00f3w poga\u0144skich, co by\u0142o jawnym \u0142amaniem przez nazist\u00f3w I Przykazania Bo\u017cego: Nie b\u0119dziesz mia\u0142 bog\u00f3w cudzych przede mn\u0105<\/em>.<\/p>\r\n

\u201eKto id\u0105c za wierzeniami starogerma\u0144sko-przedchrze\u015bcija\u0144skimi, na miejsce Boga osobowego stawia r\u00f3\u017cne nieosobowe fatum, ten przeczy m\u0105dro\u015bci Bo\u017cej i Opatrzno\u015bci, kt\u00f3ra si\u0119ga pot\u0119\u017cnie od kra\u0144ca do kra\u0144ca i w\u0142ada wszystkim z dobroci\u0105<\/em>, i wszystko prowadzi ku dobremu. Taki cz\u0142owiek nie mo\u017ce sobie ro\u015bci\u0107 prawa, by go zalicza\u0107 do wierz\u0105cych w Boga\u201d – czytamy w encyklice. Uwaga ma oczywi\u015bcie charakter og\u00f3lny i dotyczy\u0107 mo\u017ce nie tylko niemieckiego, ale i ka\u017cdego poga\u0144stwa. Na tym jednak, rzecz jasna, papie\u017c nie poprzesta\u0142 i o wiele bardziej precyzyjny cios wymierzony w hitleryzm Ojciec \u015awi\u0119ty zada\u0142 krytykuj\u0105c fundamenty hitlerowskiej ideologii, ub\u00f3stwiaj\u0105cej niemieckie pa\u0144stwo i nar\u00f3d oraz ras\u0119 i jej wodza.<\/p>\r\n

\u201eKto ponad skal\u0119 warto\u015bci ziemskie, ras\u0119 albo nar\u00f3d, albo pa\u0144stwo, albo ustr\u00f3j pa\u0144stwa, przedstawicieli w\u0142adzy pa\u0144stwowej albo inne podstawowe warto\u015bci ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re w porz\u0105dku doczesnym zajmuj\u0105 istotne i czcigodne miejsce, i czyni z nich najwy\u017csz\u0105 norm\u0119 wszelkich warto\u015bci, tak\u017ce religijnych, i oddaje si\u0119 im ba\u0142wochwalczo, ten przewraca i fa\u0142szuje porz\u0105dek rzeczy stworzony i ustanowiony przez Boga – Cz\u0142owieka i daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od \u015bwiatopogl\u0105du odpowiadaj\u0105cego takiej wierze\u201d – ostrzega papie\u017c, przypominaj\u0105c, \u017ce \u201eB\u00f3g da\u0142 swe przykazania jako najwy\u017cszy w\u0142adca. Maj\u0105 one znaczenie niezale\u017cnie od czasu i przestrzeni, kraju i rasy. Jak Bo\u017ce s\u0142o\u0144ce wszystko o\u015bwieca, tak te\u017c prawo Jego nie uznaje \u017cadnych przywilej\u00f3w i wyj\u0105tk\u00f3w. Rz\u0105dz\u0105cy i podw\u0142adni, ukoronowani i nie nosz\u0105cy korony, bogaci i ubodzy w ten sam spos\u00f3b podlegaj\u0105 Jego s\u0142owu\u201d.<\/p>\r\n

\u201eObjawienie w znaczeniu chrze\u015bcija\u0144skim oznacza s\u0142owo Bo\u017ce wypowiedziane do ludzi. U\u017cywanie tego s\u0142owa na okre\u015blenie podszept\u00f3w<\/em> krwi i rasy, dla wyra\u017cenia promieniowania historii jakiego\u015b narodu, wprowadza w ka\u017cdym razie zamieszanie\u201d – pisze Ojciec \u015awi\u0119ty dodaj\u0105c, \u017ce g\u0142oszona przez narodowych socjalist\u00f3w teoria o nie\u015bmiertelno\u015bci rozumianej jako trwanie narodu, a nie jako nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 czyli wieczne istnienie ludzkiej duszy, to herezja.<\/p>\r\n

Papie\u017c jednoznacznie skrytykowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c idee \u201eko\u015bcio\u0142a narodowego\u201d czy nawet poga\u0144skiego kultu etnicznego, przypominaj\u0105c, \u017ce prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest tylko jeden: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 ustanowiony przez Zbawiciela jest jeden – ten sam dla wszystkich narod\u00f3w. Pod jego kopu\u0142\u0105, otaczaj\u0105c\u0105 jak firmament ca\u0142\u0105 ziemi\u0119, jest miejsce i ziemia rodzinna dla wszystkich narod\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w (\u2026). Kto burzy t\u0119 jedno\u015b\u0107 i niepodzielno\u015b\u0107, ten zabiera Oblubienicy Chrystusa jeden z diadem\u00f3w, na\u0142o\u017cony przez samego Boga na jej skronie\u201d.<\/p>\r\n

\u201eJe\u017celi ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 nawet zgodni w wierze w Chrystusa, n\u0119c\u0105 nas mira\u017cem narodowego ko\u015bcio\u0142a niemieckiego, to wiedzcie, \u017ce b\u0119dzie on tylko zaprzeczeniem jednego Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, wyra\u017ana zdrad\u0105 tej powszechnej misji ewangelizacyjnej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce spe\u0142ni\u0107 i do kt\u00f3rej mo\u017ce si\u0119 dostosowa\u0107 jedynie Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny. Historia innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w narodowych, ich martwota duchowa, skr\u0119powanie i ucisk w\u0142adz \u015bwieckich wskazuj\u0105 na beznadziejn\u0105 bezp\u0142odno\u015b\u0107, jakiej ulega z konieczno\u015bci ka\u017cda latoro\u015bl oddzielaj\u0105ca si\u0119 od \u017cywego szczepu winnego Ko\u015bcio\u0142a\u201d – czytamy w innym miejscu papieskiej encykliki.<\/p>\r\n

Papie\u017c w obronie \u017byd\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W roku 1937 nikt nie wiedzia\u0142 jeszcze, co Niemcy za kilka lat zrobi\u0105 europejskim \u017bydom. Znana by\u0142a natomiast ich antysemicka retoryka, kt\u00f3ra w starozakonnych widzia\u0142a \u017ar\u00f3d\u0142o wszystkich k\u0142opot\u00f3w Rzeszy. Z czasem jej radykalizm narasta\u0142. W obliczu coraz wyra\u017aniej rysuj\u0105cej si\u0119 perspektywy skierowania ostrza niemieckiej machiny pa\u0144stwowej przeciwko mozaistom, Ojciec \u015awi\u0119ty w swojej encyklice wzi\u0105\u0142 ich w opiek\u0119 przypominaj\u0105c o wadze Starego Testamentu dla chrze\u015bcijan i roli \u017byd\u00f3w w historii zbawienia.<\/p>\r\n

Wierno\u015b\u0107 Bogu vs Deutschland \u00fcber alles<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W encyklice papie\u017c podwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c hitlerowskie tezy o nadrz\u0119dnej roli pa\u0144stwa i obowi\u0105zku wierno\u015bci administracji nawet za cen\u0119 wierno\u015bci Ko\u015bcio\u0142owi. Jednak nic, nawet gro\u017aby prze\u015bladowa\u0144, nie usprawiedliwia zdrady wiary – przypomina Ojciec \u015awi\u0119ty. Na wszelkie pokusy i podszepty narodowych socjalist\u00f3w, by odej\u015b\u0107 z Ko\u015bcio\u0142a, katolik mia\u0142 obowi\u0105zek odpowiedzie\u0107 ich autorom: \u201eid\u017a precz szatanie!\u201d. Bowiem \u201ekto si\u0119 Mnie wyprze wobec ludzi, tego wypr\u0119 si\u0119 i Ja wobec anio\u0142\u00f3w Bo\u017cych\u201d – przypomina s\u0142owa Pana Jezusa w swojej encyklice Pius XI. G\u0142owa Ko\u015bcio\u0142a wyja\u015bnia ponadto genez\u0119 prawa. Nie jest prawem wszystko, co jest korzystne dla narodu, a to, co jest moralne i etyczne, gdy\u017c tylko rzeczy dobre prowadz\u0105 do faktycznego rozwoju nacji.<\/p>\r\n

Papie\u017c w encyklice broni ponadto prawa rodzic\u00f3w do wychowania dzieci w wierze oraz wymaga, by obowi\u0105zkowe pa\u0144stwowe stowarzyszenia m\u0142odzie\u017cy nie \u0142ama\u0142y kr\u0119gos\u0142up\u00f3w moralnych katolik\u00f3w. Te zasady s\u0105 z reszt\u0105 nadal bardzo aktualne, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie publicznej edukacji.<\/p>\r\n

Mit<\/strong> Papie\u017ca-nazisty – <\/em>sp\u0142odzony na Kremlu?<\/strong><\/p>\r\n

Pius XI zmar\u0142 10 lutego roku 1939. Z jednej strony nie doczeka\u0142 ko\u0144ca wojny domowej w Hiszpanii, z drugiej za\u015b Mi\u0142osierny B\u00f3g pozwoli\u0142 mu nie ogl\u0105da\u0107 z ziemskiej perspektywy tragizmu II Wojny \u015awiatowej. Nie spos\u00f3b odnale\u017a\u0107 w jego \u017cyciu cienia sympatii dla niemieckiego, totalitarnego i brunatnego socjalizmu. Mimo tego wsp\u00f3\u0142cze\u015bni atakuj\u0105 go za Reichskonkordat. Warto wi\u0119c przy tym odnie\u015b\u0107 si\u0119 do jego nast\u0119pcy, papie\u017ca Piusa XII, kt\u00f3ry jako kard. Eugenio Pacelli odpowiedzialny by\u0142 za negocjacje z Niemcami.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie na Piusa XII spada najcz\u0119\u015bciej krzywdz\u0105cy tytu\u0142 papie\u017ca-nazisty, jednak b\u0119d\u0105c jeszcze kardyna\u0142em Pacelli nie tylko negocjowa\u0142 podpisanie z III Rzesz\u0105 konkordatu, ale tak\u017ce bra\u0142 udzia\u0142 w pracach nad krytykuj\u0105c\u0105 narodowy socjalizm encyklik\u0105 Mit brennender Sorge<\/em>. Ponadto S\u0142uga Bo\u017cy swoj\u0105 postaw\u0105 w trakcie II Wojny \u015awiatowej da\u0142 dow\u00f3d bezkompromisowej walki z krwawymi i bezbo\u017cnymi systemami, a po ataku Niemiec na Polsk\u0119 papie\u017c wyda\u0142 encyklik\u0119 Summi pontificatus<\/em>. Pot\u0119pi\u0142 w niej hitlerowski i bolszewicki totalitaryzm oraz napa\u015b\u0107 na Rzeczpospolit\u0105. Niestety, tym razem tekstu nie uda\u0142o si\u0119 odczyta\u0107 nad Renem, jednak niemiecki ambasador przy Stolicy Apostolskiej nazwa\u0142 dokument \u201ebezpo\u015brednim atakiem na Trzeci\u0105 Rzesz\u0119\u201d. W kolejnych latach wielokrotnie swoj\u0105 postaw\u0105 udowadnia\u0142, \u017ce nie akceptuje dzia\u0142a\u0144 re\u017cim\u00f3w oraz czynem i s\u0142owem zach\u0119ca\u0142 do mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, tak\u017ce poprzez aktywne d\u0105\u017cenia do ratowania \u017byd\u00f3w. G\u0142ow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a doceni\u0142 Instytut Yad Vashem, w kt\u00f3rym wiele drzew – symboli \u017cycia – po\u015bwi\u0119conych jest w\u0142a\u015bnie Piusowi XII.<\/p>\r\n

Za \u017cycia Piusa XII nikt nawet nie pomy\u015bla\u0142, \u017ce mo\u017cna by go nazywa\u0107 sympatykiem niemieckiego narodowego socjalizmu. G\u0142osy takie zacz\u0119\u0142y by\u0107 powtarzane dopiero po roku 1963, gdy Rolf Hochhuth wystawi\u0142 swoj\u0105 sztuk\u0119 pt. Namiestnik. Tragedia chrze\u015bcija\u0144ska<\/em>. Autor w po\u015bredni spos\u00f3b zarzuci\u0142 Ojcu \u015awi\u0119temu oboj\u0119tno\u015b\u0107, je\u015bli nie sprzyjanie hitleryzmowi, jednak obecnie to pod adresem niemieckiego dramaturga wysuwane s\u0105 oskar\u017cenia o\u2026 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z sowieckim wywiadem.<\/p>\r\n

Czy\u017cby wi\u0119c klucz do wyja\u015bnienia genezy fa\u0142szywych tez o papie\u017cach sprzyjaj\u0105cych Hitlerowi znajdowa\u0142 si\u0119 na Kremlu?<\/p>\r\n

Micha\u0142 Wa\u0142ach<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W czasach, gdy watyka\u0144ska administracja przyk\u0142ada wielk\u0105 wag\u0119 do walki z tak zwanym globalnym ociepleniem i energetyk\u0105 w\u0119glow\u0105, a\u017c ci\u0119\u017cko uwierzy\u0107, \u017ce jeszcze nie tak dawno – nie wieki, a dekady temu – Ko\u015bcio\u0142em kierowali ludzie w\u0142a\u015bciwie rozpoznaj\u0105cy najwi\u0119ksze problemy swoich czas\u00f3w i odwa\u017cnie wyst\u0119puj\u0105cy w ich sprawie. Mija w\u0142a\u015bnie 80 lat od pot\u0119pienia przez […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[102,181],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94476"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94476"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94476\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}