{"id":9443,"date":"2009-05-23T09:33:18","date_gmt":"2009-05-23T14:33:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=9443"},"modified":"2010-12-17T14:06:29","modified_gmt":"2010-12-17T19:06:29","slug":"inkwizycja-hiszpanska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=9443","title":{"rendered":"Inkwizycja Hiszpa\u0144ska – hr. J\u00f3zef Tyszkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Prawdziwa historia musi by\u0107 widziana z pewnej perspektywy dziejowej, by\u015bmy mogli obj\u0105\u0107 ca\u0142okszta\u0142t fakt\u00f3w; musi by\u0107 w niej zachowany ten naturalny koloryt danej epoki, musz\u0105 te\u017c by\u0107 rozwa\u017cone wszelkie porywy nami\u0119tno\u015bci, troski lub rado\u015bci narod\u00f3w, idea\u0142y kieruj\u0105ce ich duchowo\u015bci\u0105 i wreszcie \u015bcieraj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas zdania i zasady (…) Historyk zapomnie\u0107 musi o swych osobistych sympatiach lub antypatiach – bo inaczej nigdy nie wzniesie si\u0119 na poziom historii, a najwspanialsze jego prace pozostan\u0105 tylko zamaskowanymi pamfletami.(…) A c\u00f3\u017c dopiero dzieje si\u0119 z prawd\u0105 gdy historia jest tendencyjnie zafa\u0142szowana, a podr\u0119czniki jej tak umy\u015blnie uk\u0142adane, by rzuca\u0107 na dane stosunki lub nawet ca\u0142e okresy historyczne, pewne specyficzne \u015bwiat\u0142a lub cienie (…).<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Dobrze wiedzieli co czyni\u0105, ci wszyscy zagorzali demokraci, gdy walczyli o wyrwanie kierunku nauczania z r\u0105k Ko\u015bcio\u0142a. Wiedzieli oni (i wiedz\u0105 dobrze), i\u017c odsuwali w ten spos\u00f3b jedynego str\u00f3\u017ca prawdy od wp\u0142ywu na m\u0142ode pokolenia i \u017ce odsun\u0105wszy Ko\u015bci\u00f3\u0142, mogli ju\u017c ca\u0142kiem swobodnie przeinacza\u0107 i fa\u0142szowa\u0107 histori\u0119.(…) Ale w\u015br\u00f3d setek przekr\u0119conych fakt\u00f3w historycznych, w\u015br\u00f3d ca\u0142ych bibliotek r\u00f3\u017cnorodnych fa\u0142sz\u00f3w, s\u0105 niekt\u00f3re specjalnie ulubione tematy (…). Jednym z takich znakomitych temat\u00f3w dla bezkrytycznych harc\u00f3w historycznych, zwr\u00f3conych przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi, s\u0105 zazwyczaj Wieki \u015brednie, a przede wszystkim inkwizycja hiszpa\u0144ska.<\/p>\r\n\r\n

A ilu\u017c to wierz\u0105cych katolik\u00f3w, spuszcza smutnie g\u0142ow\u0119 i bije si\u0119 w piersi, s\u0142ysz\u0105c gromy padaj\u0105ce na Ko\u015bci\u00f3\u0142, za to „ciemne \u015bredniowiecze”, za te „Stosy inkwizytorskie”… \u015bwiat wierzy, i\u017c to s\u0105 rzeczywiste gromy, padaj\u0105ce z ognia wzburzonych serc, gdy faktycznie to tylko tak w „Pi\u0119knej Helenie” Offenbacha: brzmi wielki gong blaszany, kuty z fa\u0142szu i ob\u0142udy, w kt\u00f3rym za kulisami uderza Kalchas masonerii.(…)<\/p>\r\n\r\n

Dzisiaj do umy\u015blnych b\u0142\u0119d\u00f3w historii, przyby\u0142y silnie na umys\u0142owo\u015b\u0107 dzia\u0142aj\u0105ce, celowe fa\u0142sze: powie\u015bci, teatru i kina, byle wi\u0119cej niezdrowej sensacji, byle bardziej w oczach og\u00f3\u0142u zohydzi\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.(…)<\/p>\r\n\r\n

Pragn\u0105c jasno i dok\u0142adnie przedstawi\u0107 spraw\u0119 Inkwizycji… nale\u017ca\u0142oby rozpocz\u0105\u0107 od zagadnie\u0144 metafizycznych; od wyja\u015bnienia rzeczywistej warto\u015bci duszy ludzkiej i rozwa\u017cenia ceny jej zbawienia, od dok\u0142adnego uzmys\u0142owienia ca\u0142ej tej grozy niepoj\u0119tej, jak\u0105 w sobie zawiera zwichni\u0119cie duchowo\u015bci cz\u0142owieka – czyli po prostu wszelkie naruszenie jedynej prawdy zawartej w doktrynie katolickiej, a wi\u0119c wszelka herezja (…)<\/p>\r\n\r\n

Przede wszystkim wi\u0119c epok\u0119 owych Wiek\u00f3w \u015brednich zupe\u0142nie nam mylnie przedstawiono. Te czasy, kt\u00f3re dzi\u015b jeszcze u olbrzymiej wi\u0119kszo\u015bci ludzi uwa\u017cane s\u0105 za okres zastoju nie\u0142adu i ciemnoty – to ca\u0142kiem odwrotnie, przepyszna epoka ludzko\u015bci w swej wysoko\u015bci idea\u0142\u00f3w, swej harmonii spo\u0142ecznej i w swoim zjednoczeniu. Jest to epoka w kt\u00f3rej ca\u0142a cywilizowana ludzko\u015b\u0107 nosi\u0142a zaszczytne miano Chrze\u015bcija\u0144stwa, gdy wszelka w\u0142adza i czyn wszelki, tak zbiorowy, jak i jednostki, stosowa\u0142a si\u0119 do spraw etyki i moralno\u015bci; to epoka w kt\u00f3rej ludzie szli przez \u017cycie w ramach Dekalogu, ku jedynemu celowi ka\u017cdego cz\u0142owieka, ku doskona\u0142o\u015bci i Bogu.(…)<\/p>\r\n\r\n

I oto w\u0142a\u015bnie w tej epoce, Chrze\u015bcija\u0144stwo ca\u0142e poruszone zostaje przez t\u0142umy dziwnych w\u0142\u00f3cz\u0119g\u00f3w nadci\u0105gaj\u0105cych ze Wschodu. S\u0105 to wygna\u0144cy, walcz\u0105cego z wrogami zewn\u0119trznymi i wewn\u0119trznymi Cesarstwa Bizantyjskiego. Prosty lud nazywa ich Bulgrami lub cz\u0119\u015bciej nawet Bugrami, przez zniekszta\u0142cenie nazwy Bulgar, sk\u0105d mieni\u0105 si\u0119 pochodzi\u0107. Oni sami jednak nazywaj\u0105 si\u0119 Katharami, od greckiego „katharos” (czysty), g\u0142osz\u0105 za\u015b jak\u0105\u015b nowa religi\u0119, propaguj\u0105c odmienny ustr\u00f3j spo\u0142eczny. Historia okre\u015bla ich nazw\u0105 albigens\u00f3w, od najbardziej g\u0142o\u015bnej i licznej ich grupy.<\/p>\r\n\r\n

Owa nowa religia, to rodzaj manicheizmu i jest bli\u017aniaczo podobna do dzisiejszej teozofii; \u00f3w nowy ustr\u00f3j, to znowu rodzony brat dzisiejszego komunizmu. Analogia jest tak wielka, i\u017c \u015bmia\u0142o m\u00f3wi\u0107 mo\u017cna o to\u017csamo\u015bci i dzisiejsi teozofowie \u015bwiadomie wprowadzaj\u0105 naiwnych w b\u0142\u0105d, twierdz\u0105c, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy ich nie pot\u0119pi\u0142. Siedem wiek\u00f3w temu wszystkie dos\u0142owne tezy teozoficzne zosta\u0142y ex cathedra pot\u0119pione pod nazwa herezji albigens\u00f3w. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a li tylko na tym, \u017ce pr\u00f3cz zamachu na religi\u0119 Katharowie jednocze\u015bnie podkopywali podstawy \u0142adu spo\u0142ecznego przez szerzenie humanizmu. Tam religia i ustr\u00f3j spo\u0142eczny stanowi\u0142y ca\u0142o\u015b\u0107 i tym gro\u017aniej, jak ogniska tr\u0105du, zara\u017ca\u0107 pocz\u0119\u0142y ludno\u015b\u0107 miejscow\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Ale \u00f3wczesne spo\u0142ecze\u0144stwo m\u0142ode jeszcze by\u0142o, silne i zdrowe, nie zara\u017cone dziedzicznie przez liberalizm, nie obci\u0105\u017cone protestantyzmem, wi\u0119c odruch samoobrony by\u0142 tak pot\u0119\u017cny i powszechny. Ohydne zepsucie szerzone przez albigens\u00f3w pod p\u0142aszczykiem faryzeizmu oraz straszne ich okrucie\u0144stwo i bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107, dzika nienawi\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a, wywo\u0142a\u0142y gwa\u0142towne i r\u00f3wnie radykalne odruchy i represje zdrowej ludno\u015bci. Wsz\u0119dzie, gdzie si\u0119 osiedlali wybucha\u0142y krwawe zamieszki, wzajemne rzezie, wi\u0119c aby przywr\u00f3ci\u0107 spok\u00f3j, aby ukara\u0107 winnych, a uchroni\u0107 niewinnych – rz\u0105dy pa\u0144stw europejskich zmuszone zosta\u0142y do mianowania specjalnych trybuna\u0142\u00f3w, do organizowania zbrojnych ekspedycji karnych.<\/p>\r\n\r\n

Poniewa\u017c jednak\u017ce ze spraw\u0105 publiczn\u0105 zwi\u0105zana te\u017c by\u0142a sprawa religijna, bo z jednej strony jawnie panoszy\u0142a si\u0119 herezja, a z drugiej nie trzeba zapomina\u0107, i\u017c w tych czasach religia by\u0142a ostoj\u0105 ustroju socjalnego, wi\u0119c aby wyja\u015bni\u0107 doktryn\u0119 katolick\u0105, by pouczy\u0107 i nawraca\u0107 zb\u0142\u0105kanych, by wreszcie odr\u00f3\u017cni\u0107 koz\u0142y od owiec, albigens\u00f3w od chrze\u015bcijan – Ko\u015bci\u00f3\u0142 r\u00f3wnie\u017c zmuszony zosta\u0142 do wy\u0142onienia specjalnej komisji. Ta ostatnia sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z doskona\u0142ych teolog\u00f3w i apologet\u00f3w i nosi\u0142a nazw\u0119 trybuna\u0142u badawczego, czyli inkwizycyjnego. Taki by\u0142 pocz\u0105tek instytucji zwanej powszechnie „Trybuna\u0142em \u015bwi\u0119tej Inkwizycji”(…).<\/p>\r\n\r\n

Nie wolno wi\u0119c trybuna\u0142\u00f3w inkwizycji identyfikowa\u0107 z s\u0105dami \u015bwieckimi, bo w my\u015bl papie\u017cy, Inkwizycja przy ca\u0142ym swym surowym aparacie sprawiedliwo\u015bci mia\u0142a przede wszystkim dzia\u0142a\u0107 w duchu mi\u0142osierdzia trybuna\u0142\u00f3w pokuty. Inkwizytorowie, \u015bcigaj\u0105c i pot\u0119piaj\u0105c herezje, mieli jako jedyne, g\u0142\u00f3wne zadanie – ratowanie dusz; byli oni s\u0119dziami, ale jednocze\u015bnie i w wy\u017cszym stopniu spowiednikami. Odwrotnie ni\u017c s\u0119dziowie \u015bwieccy, nie zajmowali si\u0119 tym co oskar\u017cony czyni, lecz si\u0119gali do jego serca i my\u015bli, starali si\u0119 sprostowa\u0107 b\u0142\u0105d i ratowa\u0107 sumienia (…) Tu si\u0119 w\u0142a\u015bnie dotyka poj\u0119cia metafizycznego, o warto\u015bci duszy ludzkiej, o jej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci wiekuistej i zrozumie\u0107 to mo\u017ce tylko cz\u0142owiek g\u0142\u0119bszy, zwr\u00f3cony my\u015bl\u0105 ku Bogu.<\/p>\r\n\r\n

Stanowisko takiego s\u0119dziego, wzgl\u0119dem w\u0142asnego sumienia oraz obowi\u0105zku wykorzenienia herezji, by\u0142o niezmiernie delikatne i trudne, musiano wiec inkwizytorom nadawa\u0107 du\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119 dyskrecjonalna, by pozostawi\u0107 spowiednikowi jak najszersze pole dzia\u0142ania. Dob\u00f3r ludzi na te odpowiedzialne stanowiska robiony musia\u0142 by\u0107 z ogromn\u0105 znajomo\u015bci\u0105 rzeczy. Stolica \u015bwi\u0119ta wybiera\u0142a wypr\u00f3bowane jednostki i powierza\u0142a czynno\u015bci inkwizytorskie pocz\u0105tkowo s\u0142ynnym z wiedzy i \u015bwi\u0105tobliwo\u015bci Cystersom, a z czasem najbardziej lubianym przez szerokie ko\u0142a ludno\u015bci, zakonom Dominikan\u00f3w i Franciszkan\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

\u015bluby ub\u00f3stwa i pos\u0142usze\u0144stwa, \u015bci\u015ble w tych zakonach przestrzegane, dawa\u0142y ju\u017c same przez si\u0119 powa\u017cne podstawy pewno\u015bci, i\u017c nie ulegn\u0105 oni ani ambicjom osobistym, ani ch\u0119ci zysk\u00f3w lub wp\u0142ywowi w\u0142adz \u015bwieckich. Wybierano przy tym uwa\u017cnie tylko najlepszych zakonnik\u00f3w, obawiaj\u0105c si\u0119 m\u0142odzie\u0144czych poryw\u00f3w, braku do\u015bwiadczenia \u017cyciowego, minimaln\u0105 granic\u0119 wieku okre\u015blono na lat czterdzie\u015bci. W\u015br\u00f3d setek tych ludzi, w ci\u0105gu kilku wiek\u00f3w istnienia trybuna\u0142\u00f3w Inkwizycji, zaledwie kilku zawiod\u0142o pok\u0142adane w nich nadzieje. Historia Ko\u015bcio\u0142a nie kryje ich nazwisk; byli to: Konrad z Marburga, Robert „le bourge” – ukryty albigens, Deza, Torquemada i Valdes. Wszyscy inni przedstawiaj\u0105 sob\u0105 wspania\u0142e postacie niezale\u017cnych, prawych s\u0119dzi\u00f3w, pe\u0142ni godno\u015bci wobec mo\u017cnych, niewzruszeni po\u015br\u00f3d gr\u00f3\u017ab, zamach\u00f3w i nacisku rz\u0105d\u00f3w, spe\u0142niali nieugi\u0119cie sw\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 powinno\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

O tych wszystkich inkwizytorach, kt\u00f3rzy na stanowisku padli ofiar\u0105 swego obowi\u0105zku, jako\u015b cicho w historii wyk\u0142adanej po szko\u0142ach i uniwersytetach, a przecie\u017c ich liczba nie jest ma\u0142a i kilku ju\u017c zosta\u0142o przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 kanonizowanych, \u017ce przypomn\u0119 tu cho\u0107by \u015bw. Piotra z Werony, m\u0119czennika w roku 1252.(…)<\/p>\r\n\r\n

Tutaj zaraz spotykamy si\u0119 z dziwnym na pierwszy rzut oka faktem; oto gdy dzisiejsi m\u0119drkowie napadaj\u0105 na instytucj\u0119 Inkwizycji, to jakby zm\u00f3wieni czy te\u017c dziwnym zbiegiem okoliczno\u015bci powodowani, zawsze mierz\u0105 w Inkwizycj\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105. O bardzo o\u017cywionej dzia\u0142alno\u015bci trybuna\u0142\u00f3w we Francji i W\u0142oszech m\u00f3wi si\u0119 i pisze bardzo ma\u0142o, chocia\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta by\u0142a wybitnie czynna w przeci\u0105gu przesz\u0142o stulecia. C\u00f3\u017c to za pow\u00f3d tego „dziwnego trafu” ?<\/p>\r\n\r\n

Zawsze \u015bci\u015bni\u0119ci przez rz\u0105dy, \u015bcigani przez s\u0105dy i rozdra\u017cnion\u0105 ludno\u015b\u0107 – owi komuni\u015bci i teozofowie Wiek\u00f3w \u015brednich, zostali wreszcie zgnieceni. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zba\u0142amuconej przez nich ludno\u015bci powr\u00f3ci\u0142a na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a, z przyw\u00f3dc\u00f3w i cudzoziemc\u00f3w zbieg\u0142o wielu poza granice \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego, upartych stracono, a niedobitki skry\u0142y si\u0119 w podziemiach (…)<\/p>\r\n\r\n

Lecz przejd\u017amy do zbadania samej instytucji Inkwizycji, do zaznajomienia si\u0119 z procedur\u0105 i z wygl\u0105dem tego s\u0105du. Przede wszystkim wi\u0119c jak si\u0119 taki trybuna\u0142 formowa\u0142, jaki by\u0142 jego osobisty sk\u0142ad ?<\/p>\r\n\r\n

Wys\u0142any z rozkazu Rzymu inkwizytor, przybywa do danego kraju czy te\u017c prowincji i jako delegat najwy\u017cszej w\u0142adzy ko\u015bcielnej, przedstawia przede wszystkim swe listy uwierzytelniaj\u0105ce miejscowemu panuj\u0105cemu biskupowi, aby od nich otrzyma\u0107 wszelka pomoc w\u0142adz \u015bwieckich i duchownych. Dopiero gdy te formalno\u015bci zosta\u0142y za\u0142atwione, przyst\u0119puje do tworzenia trybuna\u0142u. Zaprasza wiec do pomocy dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w asesor\u00f3w, z kt\u00f3rych jednym jest zawsze i z samego prawa, miejscowy biskup, drugim za\u015b zazwyczaj prowincja\u0142, opat lub prze\u0142o\u017cony miejscowego najpowa\u017cniejszego klasztoru. Nast\u0119pnie powo\u0142any by\u0142 przysi\u0119g\u0142y notariusz ze swoimi sekretarzami, pomocnikami i pisarzami, kt\u00f3ry jako sekretarz s\u0105du, musia\u0142 w aktach sprawy zamieszcza\u0107 dos\u0142ownie, in extenso, wszelkie zeznania \u015bwiadk\u00f3w oraz stron oraz protoko\u0142y posiedze\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych akt do dzi\u015b istnieje i tam w\u0142a\u015bnie wida\u0107 t\u0119 wybitn\u0105 bezstronno\u015b\u0107 i \u0142agodno\u015b\u0107 trybuna\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Dalej wybierano \u0142awnik\u00f3w, w liczbie sze\u015bciu, o\u015bmiu lub dwunastu, zawsze spo\u015br\u00f3d najbardziej znanych z uczciwo\u015bci i prawo\u015bci miejscowych obywateli, owi viri probi – m\u0119\u017cowie prawi, mieli za obowi\u0105zek podawa\u0107 swe zdanie o moralno\u015bci i prawdom\u00f3wno\u015bci wszystkich \u015bwiadk\u00f3w oraz – fakt pierwszorz\u0119dnej wagi – kontrolowa\u0107 z prawem veta wszelkie zeznania, akty podania i protoko\u0142y. Poza tym nale\u017celi do s\u0105du prawnicy, rzeczoznawcy, \u015bwieccy i duchowni, nieraz bardzo liczni, bo do pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b dochodz\u0105cy.(…)<\/p>\r\n\r\n

Trybuna\u0142 Inkwizycyjny nigdy nie rozpoczyna\u0142 swoich s\u0119dziowskich czynno\u015bci zaraz po ukonstytuowaniu si\u0119, lecz proklamowa\u0142 tzw. czas \u0142aski. Ka\u017cdy heretyk zg\u0142aszaj\u0105cy si\u0119 bez wezwania do trybuna\u0142u i odwo\u0142uj\u0105cy tam swoje b\u0142\u0119dy, nie ponosi\u0142 \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci, poza zwyk\u0142\u0105 pokuta konfesjona\u0142u i nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 \u015bcigany przez w\u0142adze \u015bwieckie. Trzeba te\u017c mie\u0107 na uwadze fakt, i\u017c uparci heretyccy sekciarze, podczas trwania czasu \u0142aski mieli wszelk\u0105 mo\u017cno\u015b\u0107 ucieczki, mogli te\u017c skry\u0107 si\u0119 na miejscu u bardzo nieraz mo\u017cnych protektor\u00f3w, co nawisem m\u00f3wi\u0105c nie omieszka\u0142 zrobi\u0107 Luter, co te\u017c zrobi\u0142o wielu Kathar\u00f3w. Dopiero gdy min\u0105\u0142 czas \u0142aski, gdy perswazja i dysputy nie da\u0142y odpowiedniego rezultatu – zaczyna\u0142a dzia\u0142a\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Poza sk\u0142adem urz\u0119dowym, musia\u0142 trybuna\u0142 mie\u0107 te\u017c i swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 policj\u0119 \u015bledcz\u0105, kt\u00f3ra sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ju\u017c z ni\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w (…) tych co w\u0142a\u015bnie tzw. „pacho\u0142k\u00f3w Inkwizycji” ba\u0142a si\u0119 ludno\u015b\u0107 wielce, bo cz\u0119sto byli grubia\u0144scy i gwa\u0142towni, wymagaj\u0105cy i chciwi zysku.(…) Nie nale\u017cy jednak zapomina\u0107, \u017ce byli to podw\u0142adni najemnicy, \u017ce skarga odpowiednio na nich zaniesiona do Inkwizytora lub nawet \u0142awnik\u00f3w, zawsze by\u0142a rozpatrywana skrupulatnie (…) przede wszystkim szukano g\u0142osu opinii publicznej (…).<\/p>\r\n\r\n

Jedyn\u0105 tajemnic\u0105 dla oskar\u017conego i jego obro\u0144c\u00f3w, by\u0142y nazwiska \u015bwiadk\u00f3w, a wynika\u0142o to z konieczno\u015bci swobody \u015bwiadczenia, gdy\u017c niejednokrotnie oskar\u017conymi byli ludzie niezmiernie wp\u0142ywowi i bardzo wysoko w hierarchii spo\u0142ecznej stoj\u0105cy, a zemsta ich by\u0142a straszna.(…)<\/p>\r\n\r\n

Robiono jednak wszystko co mo\u017cna, by zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 szans\u0119 oskar\u017conego (…). Oskar\u017cony, raz wezwany do s\u0105du, musia\u0142 si\u0119 stawi\u0107 i w przeciwnym razie podlega\u0142 aresztowaniu i sprowadzeniu si\u0142\u0105, lecz Inkwizycja sprzeciwia\u0142a si\u0119 stanowczo , tak cz\u0119sto stosowanemu w naszym liberalnym i cywilizowanym XX wieku, wi\u0119zieniu prewencyjnemu.(…) Nawet podczas samego procesu oskar\u017cony m\u00f3g\u0142 w sk\u0142adzie s\u0105du zakwestionowa\u0107 bezstronno\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w lub nawet Inkwizytora, a w\u00f3wczas sk\u0142adali oni natychmiast swe urz\u0119dy w r\u0119ce zast\u0119pc\u00f3w. Wreszcie po wyroku, przys\u0142ugiwa\u0142o zawsze prawo apelacji do Rzymu i prawo to tak szeroko by\u0142o u\u017cywane, \u017ce nieraz na lata ca\u0142e unieruchamia\u0142o czynno\u015bci Inkwizycji miejscowej (…).<\/p>\r\n\r\n

Stwierdzi\u0107 te\u017c nale\u017cy od razu, i\u017c tortury, powszechnie u\u017cywane w \u00f3wczesnej procedurze \u015bwieckiej, zakazane by\u0142y w sprawach kanoniczych i nigdy w nich nie figurowa\u0142y.<\/p>\r\n\r\n

Nie chc\u0119 przez to twierdzi\u0107, i\u017c nie by\u0142y one nigdy stosowane przez Inkwizycje. Bowiem skutkiem specjalnie gro\u017anych wypadk\u00f3w i jako wyj\u0105tkowe ust\u0119pstwo wobec w\u0142adz \u015bwieckich, zacz\u0119to przy procesach inkwizycyjnych w niezmiernie rzadkich okoliczno\u015bciach, stosowa\u0107 tortur\u0119 w roku 1252, ale pod nast\u0119puj\u0105cymi warunkami: Primo : nigdy na \u017c\u0105danie Inkwizytora i nigdy w jego obecno\u015bci. Wszelkie powie\u015bci, obrazy, sztuki teatralne i filmy kinowe, przedstawiaj\u0105ce torturowanych w obecno\u015bci inkwizytor\u00f3w s\u0105 tylko wierutnym k\u0142amstwem, umy\u015blnym i podst\u0119pnym fa\u0142szem historii. Jest to niezbity dow\u00f3d oszczerczej zajad\u0142o\u015bci wrog\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, staraj\u0105cych si\u0119 w ten spos\u00f3b wp\u0142ywa\u0107 na uczuciowo\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy i nie\u015bwiadomych mas.<\/p>\r\n\r\n

Secundo : tortur\u0119 wolno by\u0142o zastosowa\u0107 tylko w ostateczno\u015bci, za zgod\u0105 miejscowego biskupa i jedynie przez w\u0142adze \u015bwieckie.<\/p>\r\n\r\n

Tertio : stosowa\u0107 j\u0105 tak, aby nie poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 utraty zdrowia lub jakiegokolwiek kalectwa. Za\u015b ka\u017cde zeznanie wydobyte za pomoc\u0105 b\u00f3lu nie by\u0142o wa\u017cne o ile je oskar\u017cony nie powt\u00f3rzy\u0142 dobrowolnie przed s\u0105dem, co najmniej 24 godziny p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n\r\n

Teraz musimy sobie uprzytomni\u0107, \u017ce w tych czasach (…) tortury stanowi\u0142y normalny, powszechnie w ca\u0142ym \u015bwiecie u\u017cywany \u015brodek, przy otrzymywaniu zezna\u0144 we wszystkich s\u0105dach \u015bwieckich i \u017ce zadawali je nie jacy\u015b sady\u015bci i maniacy, a w\u0142a\u015bnie przedstawiciele prawa i rozs\u0105dku. Zreszt\u0105 cztery wieki p\u00f3\u017aniej dzia\u0142o si\u0119 to zupe\u0142nie na bie\u017c\u0105co w Polsce, a gdy czytamy „Trylogi\u0119” Sienkiewicza, to genialnie realistyczne opisy wszelkich „dobywa\u0144 j\u0119zyka” (…) zn\u00f3w tak bardzo nas nie oburzaj\u0105. Tu rozumiemy, \u017ce by\u0142y to „inne czasy” – zechciejmy to zastosowa\u0107 i do bardzo rozwa\u017cnych s\u0105d\u00f3w Inkwizytor\u00f3w. (…)<\/p>\r\n\r\n

Wy\u017cej wspomnia\u0142em, \u017ce tortury stosowane by\u0142y przez Inkwizytor\u00f3w jako rzadki wyj\u0105tek, a poniewa\u017c nie chc\u0119, by twierdzenie to stawa\u0142o si\u0119 go\u0142os\u0142owne, wi\u0119c podaje rzeczowy dow\u00f3d: w ca\u0142ej po\u0142udniowej Francji, gdzie przecie\u017c w ci\u0105gu dw\u00f3ch wiek\u00f3w trwa\u0142a walka z ohydn\u0105 sekt\u0105 albigens\u00f3w, znane s\u0105 tylko trzy przypadki zastosowania przez Inkwizycje tortury. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce gdyby ich by\u0142o wi\u0119cej, nie omieszkaliby tego poda\u0107 historycy obozu liberalnego.(…)<\/p>\r\n\r\n

Jako znacznie cz\u0119stszy spos\u00f3b na opornych, stosowano odosobnienie, czyli tzw. wiezienie celularne, ale to zn\u00f3w nie by\u0142o tak okrutne ani bezwzgl\u0119dne jakim jest dzisiaj, w XX wieku. Po zamkni\u0119ciu opornego kacerza w odosobnionym wiezieniu, kt\u00f3re nawiasem m\u00f3wi\u0105c – by\u0142o raczej domem rekolekcyjnym lub cel\u0105 klasztorn\u0105, a nie ponurym, wilgotnym lochem czy kazamat\u0105 (…) pozostawiano mu d\u0142ugi czas do namys\u0142u i rozwagi. Przez ca\u0142y czas dostarczano mu odpowiednie ksi\u0105\u017cki, odwiedzali go ksi\u0119\u017ca, znani kaznodzieje, do\u015bwiadczeni ludzie \u015bwieccy, wp\u0142ywowi katolicy spo\u015br\u00f3d gorliwych znajomych, cz\u0119sto w celu dyskusji g\u0142\u00f3wny inkwizytor lub nawet sam biskup.<\/p>\r\n\r\n

Dyskusjami, t\u0142umaczeniem prawd wiary, wykrywaniem b\u0142\u0119d\u00f3w herezji starano si\u0119 go nawr\u00f3ci\u0107 i dopiero gdy nic ju\u017c nie pomaga\u0142o – wydawany by\u0142 wyrok.<\/p>\r\n\r\n

Inkwizytor nigdy nie wyrokowa\u0142 sam, zawsze by\u0142 tylko prezesem s\u0105du i g\u0142os jego rozstrzyga\u0142 w razie r\u00f3wno\u015bci. Sam za\u015b przed podpisaniem wyroku, zasi\u0119ga\u0142 zdania rady prawnik\u00f3w, rzeczoznawc\u00f3w i biskupa. (…)<\/p>\r\n\r\n

Kary by\u0142y te\u017c bardzo zr\u00f3\u017cnicowane. I tak w kategorii zado\u015b\u0107uczynienia zaczyna\u0142y si\u0119 od ofiarowania jednej \u015bwiecy dla o\u0142tarza, a ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na bardzo kosztownym i uci\u0105\u017cliwym udziale w krucjacie; za\u015b w kategorii karnej, zaczyna\u0142y si\u0119 od drobnej kary pieni\u0119\u017cnej ( zazwyczaj na utrzymanie wy\u017cej wspomnianych wi\u0119zie\u0144), dalej sz\u0142a ch\u0142osta, pr\u0119gierz, pi\u0119tnowanie, wi\u0119zienie karne (\u015bwieckie), konfiskata d\u00f3br na rzecz rz\u0105du (zale\u017cna od w\u0142adzy \u015bwieckiej, nadu\u017cycia zdarza\u0142y si\u0119 cz\u0119sto, du\u017c\u0105 rol\u0119 gra\u0142y intrygi w\u0142adc\u00f3w i ministr\u00f3w). Dalej sz\u0142a banicja (do\u015b\u0107 cz\u0119sto stosowana w Polsce) i wreszcie przekazanie winowajcy w r\u0119ce w\u0142adzy \u015bwieckiej, poci\u0105gaj\u0105ce za sob\u0105 niemal bez wyj\u0105tku kar\u0119 \u015bmierci… W Hiszpanii ka\u017cdy tego rodzaju skazaniec musia\u0142 by\u0107 jeszcze raz s\u0105dzony przez najwy\u017cszy trybuna\u0142 pa\u0144stwowy.<\/p>\r\n\r\n

Tylko faktycznie zatwardziali renegaci i heretycy, kierownicy innych, podpadali pod t\u0119 ostateczno\u015b\u0107, ale nawet ju\u017c po wyroku, dawano im jeszcze du\u017co czasu do namys\u0142u i odwo\u0142ania b\u0142\u0119du.(…)<\/p>\r\n\r\n

Ceremoni\u0119 rozpoczyna\u0142y nabo\u017ce\u0144stwa, nast\u0119pnie wyg\u0142aszane by\u0142y raz jeszcze kazania misyjne, po kt\u00f3rych nast\u0119powa\u0142 publiczny akt wyznania b\u0142\u0119d\u00f3w przez nawr\u00f3conych harazjach\u00f3w i pojednanie z Ko\u015bcio\u0142em. Na tych wszystkich obrz\u0119dach musieli by\u0107 skaza\u0144cy i jeszcze raz wzywano ich do uznania b\u0142\u0119d\u00f3w, a dopiero po odmowie czytano na placu akta spraw i wyroki. Wtedy nast\u0119powa\u0142 akt ekskomuniki tych wszystkich, kt\u00f3rych miano przekaza\u0107 s\u0105dom \u015bwieckim. W\u0142adze \u015bwieckie przej\u0105wszy publicznie skaza\u0144c\u00f3w, s\u0105dzi\u0142y ich po raz wt\u00f3ry; tu do sprawy dochodzi\u0142y wszystkie momenty polityczne i spo\u0142eczne, a egzekucja nast\u0119powa\u0142a nie wcze\u015bniej, jak dnia nast\u0119pnego (…). Z przekazaniem skaza\u0144ca w\u0142adzy \u015bwieckiej nigdy si\u0119 nie spieszono, zw\u0142aszcza w Hiszpanii odbywa\u0142o si\u0119 to dwa do trzech razy w roku (…).<\/p>\r\n\r\n

Ca\u0142a pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 ceremonii, cz\u0119\u015b\u0107 \u015bci\u015ble religijna, nazywa\u0142a si\u0119 w Hiszpanii aktem wiary po hiszpa\u0144sku auto da fe . Jest to wi\u0119c niezbitym dowodem grubego nieuctwa lub co gorzej, wyra\u017anej z\u0142ej woli dzisiejszych historyk\u00f3w, \u0142\u0105czenie obu wyrok\u00f3w razem i nazywanie stos\u00f3w na kt\u00f3rych palono skaza\u0144c\u00f3w, czyli \u015bwieck\u0105 egzekucj\u0119 auto da fe (…) bo podczas auto da fe nigdy nikogo nie zabito ani nie spalono.(…)<\/p>\r\n\r\n

Tortury stosowano wsz\u0119dzie, szczeg\u00f3lnie w Niemczech, za\u015b w Anglii za czas\u00f3w Henryka VIII, a wi\u0119c w czasie oderwania si\u0119 tej krainy od Ko\u015bcio\u0142a, w epoce preliberalizmu stosowano tortur\u0119 nie tylko do obwinionych, ale i do \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Jak ju\u017c powy\u017cej zaznaczy\u0142em, wszystkie g\u0142\u00f3wne ataki przeciwko Inkwizycji, wszelkie oszczerstwa i kalumnie, rzucane s\u0105 zawsze na hiszpa\u0144sk\u0105 Inkwizycj\u0119. Przyjrzyjmy si\u0119 pokr\u00f3tce Hiszpanii:<\/p>\r\n\r\n

Zdobycie Grenady w 1492 roku po\u0142o\u017cy\u0142o kres panowaniu kalif\u00f3w na P\u00f3\u0142wyspie Pirenejskim, ale para wielkich monarch\u00f3w, jakimi niezaprzeczalnie byli Ferdynand i Izabella, oczekiwa\u0142a na to zwyci\u0119stwo, by rozpocz\u0105\u0107 dzie\u0142o unifikacji i uspokojenia spo\u0142ecznego w kraju. Trzy narody, trzy odmienne \u015bwiatopogl\u0105dy, spotka\u0142y si\u0119 tam oko w oko, a dzieli\u0142y je r\u00f3\u017cnice rasy, religii i wspomnienia, a raczej niech\u0119ci przesz\u0142o\u015bci. Tuziemiec Hiszpan, gorliwy patriota i katolik, Maur – mahometanin, do niedawna w\u0142adca, dzi\u015b zwyci\u0119\u017cony, kt\u00f3rego interesy lub w\u0119z\u0142y rodzinne przywi\u0105za\u0142y do kraju i \u017byd, oporny do wszelkiej asymilacji (…).<\/p>\r\n\r\n

Poniewa\u017c w Wiekach \u015brednich religia by\u0142a ostoj\u0105 i szkieletem budowy spo\u0142ecznej, wi\u0119c tez Ferdynand i Izabella starali si\u0119, usun\u0105wszy si\u0142\u0105 ca\u0142kiem oporne elementy, stopi\u0107 pozosta\u0142\u0105 mas\u0119 ludno\u015bci w chrystianizmie i tym sposobem powoli i bez wstrz\u0105s\u00f3w przywr\u00f3ci\u0107 jedno\u015b\u0107 moraln\u0105 i polityczn\u0105 kraju. (…) Dzia\u0142ali bardzo ostro\u017cnie, bez jakichkolwiek gwa\u0142t\u00f3w, rozpoczynaj\u0105c od u\u0142atwienia emigracji dla opornych, przy zupe\u0142nej swobodzie kultu a nawet zwolnienia z podatk\u00f3w na przeci\u0105g lat trzech, wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w kr\u00f3lestwa Grenady. Z drugiej strony wprowadzili ochron\u0119 dla wszystkich neofit\u00f3w, a wzbronione zosta\u0142o wydziedziczanie przyjmuj\u0105cych katolicyzm dzieci, wyznaczano fundusze posagowe dla nawr\u00f3conych dziewcz\u0105t, uwalniano niewolnik\u00f3w neofit\u00f3w. Wsz\u0119dzie budowano ko\u015bcio\u0142y, zak\u0142adano specjalne wschodnie kolegia dla kszta\u0142cenia m\u00f3wc\u00f3w i kaznodziej\u00f3w j\u0119zyk\u00f3w i narzeczy arabskich, aby \u0142atwiej mogli nie\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d ludu S\u0142owo Bo\u017ce i przeprowadza\u0107 publiczne dysputy z obro\u0144cami Koranu i Talmudu. Metoda ta okaza\u0142a si\u0119 bardzo dobra, poci\u0105gn\u0119\u0142a liczne rzesze m\u0142odzie\u017cy, rokowa\u0142a og\u00f3ln\u0105 unifikacj\u0119 ju\u017c w najbli\u017cszych pokoleniach, ale mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego, i\u017c tak szybkie robi\u0142a post\u0119py, za\u0142ama\u0142a si\u0119 nagle. Przestraszeni bowiem liczb\u0105 prawdziwych nawr\u00f3ce\u0144 muzu\u0142manie porozumieli si\u0119 z \u017cydami (…), wybuch\u0142 szereg bunt\u00f3w, ostro u\u015bmierzonych w latach 1499 – 1501, po czym przysz\u0142a normalna reakcja; rz\u0105d da\u0142 do wyboru; b\u0105d\u017a opcj\u0119 za krajem i przyj\u0119cie chrze\u015bcija\u0144stwa, b\u0105d\u017a wygnanie. Ten krok rz\u0105du okaza\u0142 si\u0119 fatalny – bo jak wszelki gwa\u0142t, poci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 nowe spiski, bunty i represje, a z drugiej strony stworzy\u0142 nagle ogromne rzesze wychrzt\u00f3w, bynajmniej nie nawr\u00f3conych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wszelkie herezje o wyra\u017anym podk\u0142adzie gnozy i judaizmu pocz\u0119\u0142y si\u0119 szybko rozwija\u0107.<\/p>\r\n\r\n

I oto nagle konieczno\u015bci\u0105 pa\u0144stwow\u0105 sta\u0142a si\u0119 Inkwizycja.<\/p>\r\n\r\n

Ju\u017c od dawna, \u017bydzi osiedleni w pierwszym wieku naszej ery w Hiszpanii stan\u0119li po stronie nadci\u0105gaj\u0105cego wroga i wspomogli podb\u00f3j kraju (…), przez to samo zyskali pod rz\u0105dami Kalif\u00f3w mn\u00f3stwo urz\u0119d\u00f3w i praw. Kiedy jednak po paru wiekach karta historii odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119, gdy znowu Hiszpanie wraca\u0107 pocz\u0119li do swoich siedzib , zdobywali wci\u0105\u017c nowe miasta i prowincje, a Maur\u00f3w wypierali z powrotem do Afryki. \u017bydzi bynajmniej nie uciekli, lecz wspomaga\u0107 zacz\u0119li kr\u00f3l\u00f3w hiszpa\u0144skich przeciwko Kalifom. Znowu wi\u0119c nie tylko \u017ce nic ze swych praw nie utracili, ale jeszcze zyskali ca\u0142y szereg nowych przywilej\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

W kraju wyczerpanym wiekowymi walkami, dosz\u0142o wreszcie do tego, \u017ce w kr\u00f3tkim czasie \u017bydzi zaw\u0142adn\u0119li wszystkimi \u017ar\u00f3d\u0142ami dochod\u00f3w pa\u0144stwa, opanowali wszystkie wybitne stanowiska rz\u0105dowe i to pocz\u0105wszy, jak zazwyczaj, od dostawc\u00f3w armii, bankier\u00f3w, kupc\u00f3w, lekarzy i prawnik\u00f3w, a ko\u0144cz\u0105c na ministrach, radzie koronnej i nawet … mitrach biskupich.<\/p>\r\n\r\n

Ci wszyscy wychrzci, a lud zwa\u0142 ich maranos czyli przekl\u0119ci wspierali tamtych, t\u0142um wielki jawnych \u017byd\u00f3w i Hiszpania zamienia\u0142a si\u0119 faktycznie w Judeo – Hiszpani\u0119. Wszelkie kapita\u0142y i ca\u0142y handel przesz\u0142y w r\u0119ce \u017cydowskie, tworz\u0105c jednocze\u015bnie pa\u0144stwo w pa\u0144stwie, gdy\u017c posiedli ca\u0142kowit\u0105 autonomi\u0119 – swoje szko\u0142y, prawa s\u0119dzi\u00f3w, kana\u0142y, wreszcie szereg specjalnych przywilej\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c nabywali od zrujnowanych wojn\u0105 ksi\u0105\u017c\u0105t, miast i rz\u0105d\u00f3w (…).<\/p>\r\n\r\n

W roku 1473 nast\u0105pi\u0142 nieudany zreszt\u0105 zamach \u017cydowski, podczas kt\u00f3rego omal\u017ce nie zosta\u0142 wydany w r\u0119ce Maur\u00f3w klucz do Hiszpanii – Gibraltar. I dopiero wtedy zrozumiano w najbli\u017cszym otoczeniu kr\u00f3la, \u017ce nale\u017cy dzia\u0142a\u0107 energicznie i konsekwentnie, je\u015bli chce si\u0119 uratowa\u0107 kraj od zguby.<\/p>\r\n\r\n

Przede wszystkim wi\u0119c ustanowiono Inkwizycj\u0119, powo\u0142an\u0105 do s\u0105dzenia tych wszystkich ukrytych \u017byd\u00f3w i Maur\u00f3w, kt\u00f3rzy dla cel\u00f3w politycznych czy finansowych udawali chrze\u015bcijan. Inkwizycja hiszpa\u0144ska nigdy nie s\u0105dzi\u0142a jawnych \u017cyd\u00f3w lub muzu\u0142man\u00f3w, a stara\u0142a si\u0119 dosi\u0119gn\u0105\u0107 tylko tzw. maranos.<\/p>\r\n\r\n

Pomimo faktycznej grozy wypadk\u00f3w, przed przyst\u0105pieniem do s\u0105d\u00f3w dano wszystkim czas \u0142aski, a wi\u0119c ca\u0142e dwa lata cierpliwie po\u015bwi\u0119cono na uspokajanie umys\u0142\u00f3w, na misje i dysputy, wreszcie na dobrowolne powolne likwidowanie interes\u00f3w oraz swobodn\u0105 emigracj\u0119 element\u00f3w opornych. W roku 1485 wykryto olbrzymie sprzysi\u0119\u017cenie antypa\u0144stwowe, zaraz potem nast\u0105pi\u0142o zamordowanie legata papieskiego w Saragossie i w tym\u017ce roku mord w Le Guardia, kt\u00f3ry przypomina\u0142 inne podobne z lat 1452 – 54 i z 1465; w ca\u0142ym kraju ujawnione zosta\u0142y zdrady i zamachy i te wypadki przyspieszy\u0142y wydanie Edyktu Grenady (…) daj\u0105c wszystkim opornym do wyboru, b\u0105d\u017a szczere i wyra\u017ane przyj\u0119cie chrze\u015bcija\u0144stwa, b\u0105d\u017a banicj\u0119. Pozostawiono jeszcze sze\u015b\u0107 dodatkowych miesi\u0119cy na likwidacj\u0119 maj\u0105tk\u00f3w, po czym nast\u0105pi\u0142a deportacja, wygnanie mas \u017cydowskich, uwolnienie kraju od wroga wewn\u0119trznego.(…)<\/p>\r\n\r\n

Jak by nie by\u0142o, wyp\u0119dzenie kilku dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy ludzi, nie nale\u017cy do \u015brodk\u00f3w \u0142agodnych, lecz rz\u0105d nie mia\u0142 innego wyj\u015bcia i chroni\u0142 ich od nieuniknionej rzezi.(…)<\/p>\r\n\r\n

Rz\u0105d hiszpa\u0144ski, dla kt\u00f3rego Trybuna\u0142 Inkwizycji okaza\u0142 si\u0119 pa\u0144stwow\u0105 konieczno\u015bci\u0105, nie \u0142atwo na ustanowienie go zyska\u0142 pozwolenie Rzymu. Papie\u017ce s\u0142usznie obawiali si\u0119 wp\u0142ywu polityki na bieg spraw i dopiero pod naciskiem wyra\u017anej schizmy narodowej, ust\u0105pi\u0142 Sykstus IV, wybieraj\u0105c z dwojga z\u0142ego – mniejsze. S\u0142uszne by\u0142y obawy Rzymu, bo Inkwizycja hiszpa\u0144ska bardzo szybko silnie popad\u0142a pod wp\u0142ywy rz\u0105dowe i cz\u0119sto si\u0119 zdarza\u0142o, i\u017c polityka bra\u0142a g\u00f3r\u0119 nad prawem – zdarza\u0142y si\u0119 nadu\u017cycia.<\/p>\r\n\r\n

Krytyka katolicka jasno i szczerze to przyznaje, a zreszt\u0105 ca\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 za te po\u017ca\u0142owania godne fakty spada wy\u0142\u0105cznie na w\u0142adze cywilne, kt\u00f3re nadaremnie zas\u0142ania\u0142y si\u0119 od zarzut\u00f3w wzgl\u0119dami racji stanu, kt\u00f3ra wymaga posuni\u0119\u0107 sprzecznych z prawami Boga.<\/p>\r\n\r\n

Tote\u017c papie\u017ce wci\u0105\u017c ponawiali swe protesty; wci\u0105\u017c kasowali wyroki trybuna\u0142.\u00f3w hiszpa\u0144skich, wi\u0119c np.: Innocenty VIII skasowa\u0142 do 200 wyrok\u00f3w w ci\u0105gu jednego roku, Aleksander VI do 250 tylko w roku 1498, Pawe\u0142 III, Pius IV, Grzegorz XIII. Innocenty bezustannie zajmowa\u0142 oporn\u0105, wobec rz\u0105du hiszpa\u0144skiego pozycj\u0119. R\u00f3\u017cnica zda\u0144 by\u0142a tak wielka, \u017ce doprowadzi\u0142a do ostrego sporu i w Hiszpanii rz\u0105d o\u015bmieli\u0142 si\u0119 zaprowadzi\u0107 cenzur\u0119, nie og\u0142asza\u0142 breva papieskie, posun\u0105\u0142 si\u0119 a\u017c tak daleko, i\u017c grozi\u0142 \u015bmierci\u0105 tym wszystkim, kt\u00f3rzy pomocy Rzymu wzywali. W 1509 roku nowy edykt rz\u0105dowy nak\u0142ada\u0142 kar\u0119 .\u015bmierci za og\u0142aszanie w Hiszpanii akt\u00f3w Stolicy Apostolskiej, skierowanych przeciwko Inkwizycji. Dosz\u0142o do tego, \u017ce w 1510 roku Papie\u017c Leon X wykl\u0105\u0142, wbrew woli Karola V, tak Wielkiego Inkwizytora, jak i wszystkich jego pomocnik\u00f3w; grozi\u0142o wtedy zupe\u0142nym zerwaniem cesarza z Rzymem, lecz … zjawi\u0142 si\u0119 Luter, przyszed\u0142 niezmiernie ci\u0119\u017cki okres reformacji. Papie\u017c zn\u00f3w musia\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z cesarzem, a to w nadziei unikni\u0119cia wi\u0119kszego znacznie nieszcz\u0119\u015bcia. Jednak\u017ce ani przez chwile nie przesta\u0142a Stolica Apostolska czuwa\u0107 nad Hiszpani\u0105, dalej \u0142agodzi\u0142a wyroki, interweniowa\u0142a, gdzie tylko to by\u0142o mo\u017cliwe.(…) Warto jednak przej\u015b\u0107 do cyfr, gdy si\u0119 bowiem czyta dzisiejsze podr\u0119czniki historyczne, to ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce inkwizytorzy hiszpa\u0144scy w takich masach palili nieszcz\u0119snych \u017cyd\u00f3w, protestant\u00f3w i mason\u00f3w, jak chyba mo\u017ce tylko dzi\u015b rozstrzeliwuj\u0105, torturuj\u0105c wprz\u00f3dy, katolik\u00f3w w Meksyku. Po prostu krocie, je\u015bli nie miliony ofiar.(…)<\/p>\r\n\r\n

Bior\u0119 wi\u0119c najbardziej mo\u017ce wrogie wzgl\u0119dem Ko\u015bcio\u0142a, ale rzeczowo opracowane dzie\u0142o, bo histori\u0119 Inkwizycji, pisan\u0105 przez zdeklarowanego wroga Ko\u015bcio\u0142a, ksi\u0119dza renegata i masona – Lioriente. Znajduje tam takie zdanie: Inkwizycja hiszpa\u0144ska straci\u0142a (dos\u0142. Immola) 234.526 ofiar. Kilka wierszy ni\u017cej wyja\u015bnia on: z kt\u00f3rych (to ofiar) 9.660 by\u0142o spalonych „in efige” (tzn. w wizerunku, bo winowajcy umkn\u0119li, a palono przedstawiaj\u0105ce ich lalki) za\u015b 206.546 by\u0142o skazanych na pokuty ko\u015bcielne (…). 216 faktycznie straconych w ci\u0105gu ca\u0142ych trzech wiek\u00f3w trwania Inkwizycji w Hiszpanii (…).<\/p>\r\n\r\n

Por\u00f3wnajmy te cyfry z innymi, mniej popularnymi w naszych demokratycznych czasach: rewolucja Francuska w ci\u0105gu trzech lat ( a tam s\u0105 trzy wieki) zamordowa\u0142a na mocy trybuna\u0142\u00f3w rewolucyjnych 300 tysi\u0119cy ludzi.(…)<\/p>\r\n\r\n

O tych 216 straconych herazjatach i burzycielach \u0142adu spo\u0142ecznego, od przesz\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, pisz\u0105 tomy za tomami, przedstawiaj\u0105c w najstraszniejszych barwach groz\u0119 wiej\u0105c\u0105 z postaci okrutnych mnich\u00f3w, ale o mordercach i \u0142otrach nosz\u0105cych nazwiska Robespierr\u00f3w, Danton\u00f3w i Marat\u00f3w od lat stu trzydziestu piej\u0105 ci sami pisarze hymny pochwalne. Dzi\u015b sprzysi\u0119\u017cenie milczenia zamkn\u0119\u0142o usta i sumienia historyk\u00f3w i ca\u0142ej \u015bwiatowej prasy, wobec bandyt\u00f3w bolszewickich i meksyka\u0144skich zb\u00f3j\u00f3w.(…)<\/p>\r\n\r\n

Nie broni\u0119 gwa\u0142t\u00f3w Inkwizycji, a tylko staram si\u0119 pozostawi\u0107 im „skromne” miejsce w historii. Nie przecz\u0119, \u017ce zdarza\u0142y si\u0119 ekscesy, \u017ce zw\u0142aszcza przy rozognieniu nami\u0119tno\u015bci politycznych trafia\u0142y si\u0119 wyroki stronnicze, niepotrzebne okrucie\u0144stwa, ale raz jeszcze stwierdzi\u0107 musze, i\u017c instytucja Trybuna\u0142u \u015bw. Inkwizycji, tak d\u0142ugo , jak by\u0142a niezale\u017cna od pa\u0144stwa zawsze dzia\u0142a\u0142a ostro\u017cnie i z nadmierna niemal \u0142agodno\u015bci\u0105. Wszelkie nadu\u017cycia zdarza\u0142y si\u0119 dopiero wtedy, gdy trybuna\u0142y popada\u0142y pod wp\u0142ywy polityczne lub – tak jak w Hiszpanii gdzie Inkwizycj\u0119 ca\u0142kowicie odci\u0119to od Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Ka\u017cdy historyk bezstronnie badaj\u0105cy historie Ko\u015bcio\u0142a musi powt\u00f3rzy\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3rymi de Toqueville ko\u0144czy swe dzie\u0142o: Rozpocz\u0105\u0142em badania pe\u0142en uprzedze\u0144 przeciwko papie\u017com – sko\u0144czy\u0142em je pe\u0142en szacunku i podziwu dla Ko\u015bcio\u0142a…<\/p>\r\n\r\n

J\u00f3zef Tyszkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Fragmenty pracy „Inkwizycja hiszpa\u0144ska”, Warszawa 1929.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawdziwa historia musi by\u0107 widziana z pewnej perspektywy dziejowej, by\u015bmy mogli obj\u0105\u0107 ca\u0142okszta\u0142t fakt\u00f3w; musi by\u0107 w niej zachowany ten naturalny koloryt danej epoki, musz\u0105 te\u017c by\u0107 rozwa\u017cone wszelkie porywy nami\u0119tno\u015bci, troski lub rado\u015bci narod\u00f3w, idea\u0142y kieruj\u0105ce ich duchowo\u015bci\u0105 i wreszcie \u015bcieraj\u0105ce si\u0119 w\u00f3wczas zdania i zasady (…) Historyk zapomnie\u0107 musi o swych osobistych sympatiach […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9443\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}