Zdaniem Kena Schoollanda, profesora ekonomii i nauk politycznych na Hawajskim Uniwersytecie Pacyficznym w Honolulu, kt\u00f3ry na zaproszenie Polsko-Ameryka\u0144skiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego (PAFERE) go\u015bci\u0142 w Polsce, g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 kryzysu finansowego w Stanach Zjednoczonych by\u0142y gwarancje pa\u0144stwa udzielane ryzykownym inwestycjom.<\/p>\r\n\r\n
Prof. Ken Schoolland t\u0142umaczy, \u017ce w wyniku istnienia gwarancji pa\u0144stwa coraz wi\u0119cej os\u00f3b sk\u0142onnych by\u0142o inwestowa\u0107 w coraz bardziej ryzykowne przedsi\u0119wzi\u0119cia, bo przesta\u0142o istnie\u0107 niebezpiecze\u0144stwo utraty kapita\u0142u. Jednocze\u015bnie zmniejszy\u0142a si\u0119 ilo\u015b\u0107 inwestycji mniej ryzykownych, poniewa\u017c daj\u0105 one zwykle mniejszy zysk. Przestaje istnie\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 inwestycyjna, bo pa\u0144stwo, kosztem podatnik\u00f3w, gwarantuje, \u017ce nikt nic nie straci. Na pocz\u0105tku lat 80. ameryka\u0144ski rz\u0105d zwi\u0119kszy\u0142 gwarancje depozyt\u00f3w bankowych a\u017c dziesi\u0119ciokrotnie. Kilka lat p\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do masowych bankructw bank\u00f3w i instytucji finansowych. Oczywi\u015bcie, nikt nie poni\u00f3s\u0142 konsekwencji tych b\u0142\u0119dnych decyzji, nikt nie zosta\u0142 zwolniony. Nie wyci\u0105gni\u0119to z tego \u017cadnych wniosk\u00f3w. Nadal prowadzono tak\u0105 sam\u0105 polityk\u0119.<\/p>\r\n\r\n
W skali \u015bwiatowej podobne gwarancje dla pa\u0144stw daje Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy, grupa G-20 czy ameryka\u0144ska Rezerwa Federalna. W\u00a0wyniku tego pieni\u0105dze z kraj\u00f3w bezpiecznych przep\u0142ywaj\u0105 do kraj\u00f3w ryzykownych. Pa\u0144stwa coraz bardziej si\u0119 zad\u0142u\u017caj\u0105 i dodrukowuj\u0105 pieni\u0105dze.<\/p>\r\n\r\n
A na czym polegaj\u0105 plany antykryzysowe? Kryzys wywo\u0142any przez olbrzymie zad\u0142u\u017cenie pr\u00f3buje si\u0119 \u0142agodzi\u0107, jeszcze bardziej si\u0119 zad\u0142u\u017caj\u0105c. To tak jakby choremu na serce z powodu oty\u0142o\u015bci aplikowano kolejne porcje t\u0142ustego jedzenia. Ocenia si\u0119, \u017ce \u0142\u0105czna kwota ameryka\u0144skiego planu antykryzysowego wyniesie 8 bilion\u00f3w dolar\u00f3w. To dwa razy wi\u0119cej ni\u017c wydatki zwi\u0105zane z prowadzeniem dzia\u0142a\u0144 wojennych w czasie II wojny \u015bwiatowej, wojny korea\u0144skiej, wietnamskiej, irackiej, z\u00a0Wielkim Kryzysem, badaniami kosmosu i planem Marshalla razem wzi\u0119te.<\/span><\/p>\r\n\r\n Zainteresowani utrzymaniem tego stanu rzeczy s\u0105 przede wszystkim menad\u017cerowie instytucji finansowych, kt\u00f3re daj\u0105 im wysokie wynagrodzenia i\u00a0premie. Dlatego lobuj\u0105 w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w na rzecz utrzymania tego niebezpiecznego status quo<\/em>, r\u00f3wnocze\u015bnie \u017ceruj\u0105c na pieni\u0105dzach podatnik\u00f3w. Bo w sytuacji niepowodzenia politycy mog\u0105 zdecydowa\u0107, \u017ce to podatnicy uratuj\u0105 menad\u017cer\u00f3w i ich instytucje finansowe, kt\u00f3re \u017ale inwestowa\u0142y pieni\u0105dze swoich klient\u00f3w.<\/span><\/p>\r\n\r\n W Stanach Zjednoczonych, podobnie zreszt\u0105 jak w Polsce, ludzie bardzo s\u0142abo ufaj\u0105 politykom. Prawie tak nisko, jak prostytutkom. Sk\u0105d si\u0119 to bierze? Ludzie zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce politycy nie dzia\u0142aj\u0105 w interesie spo\u0142ecze\u0144stwa, lecz rozmaitych grup interesu, kt\u00f3re daj\u0105 pieni\u0105dze na ich kampanie wyborcze. Zar\u00f3wno demokraci, jak i republikanie s\u0105 op\u0142acani przez r\u00f3\u017cne sektory gospodarki, w tym przede wszystkim przez bran\u017c\u0119 finansow\u0105, kt\u00f3ra przed ostatnimi wyborami na kampanie obu partii wyda\u0142a prawie 500 mln USD. Na przyk\u0142ad Goldman Sachs na kampani\u0119 wyborcz\u0105 wyda\u0142 prawie 9 mln USD, a w ramach tylko pierwszej wyp\u0142aty z planu ratunkowego Obamy ma otrzyma\u0107 10 mld USD, czyli ponad tysi\u0105c razy wi\u0119cej. Instytucje finansowe, kt\u00f3re wyda\u0142y na lobowanie 114 mln USD w ramach planu antykryzysowego otrzymaj\u0105 \u0142\u0105cznie 305 mld USD. Oznacza to zwrot na poziomie 2675 USD za ka\u017cdy jeden zainwestowany w\u00a0lobbing dolar. Jak twierdzi prof. Schoolland, ci ludzie to doskonali inwestorzy: z tych oblicze\u0144 wynika, nie ma lepszej inwestycji na \u015bwiecie ni\u017c inwestowanie w polityk\u00f3w. A wybory wygrywa zwykle polityk, kt\u00f3ry wyda najwi\u0119cej na kampani\u0119 wyborcz\u0105. Do tego dochodzi kwestia tzw. obrotowych drzwi: ci sami ludzie pracuj\u0105 kolejno w instytucjach finansowych, agencjach rz\u0105dowych czy jako politycy, pami\u0119taj\u0105c o zaci\u0105gni\u0119tych zobowi\u0105zaniach. <\/span><\/p>\r\n\r\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce System Rezerw Federalnych zosta\u0142 utworzony w 1913 roku, a wkr\u00f3tce potem pojawi\u0142 si\u0119 Wielki Kryzys lat 30. – Wszystkie cykle recesji na przestrzeni lat by\u0142y w jaki\u015b spos\u00f3b wytworzone przez bank centralny. Ka\u017cda recesja by\u0142a poprzedzona manipulacj\u0105 przy stopach procentowych – m\u00f3wi prof. Schoolland.<\/p>\r\n\r\n Jakie prof. Ken Schoolland ma zatem recepty na kryzys finansowy i gospodarczy? Jego zdaniem przede wszystkim nale\u017cy przywr\u00f3ci\u0107 osobist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Z\u0142e decyzje powinny by\u0107 karane – \u017ale zarz\u0105dzane instytucje finansowe powinny bankrutowa\u0107. Tymczasem plany ratunkowe robi\u0105 co\u015b dok\u0142adnie przeciwnego – nagradzaj\u0105 z\u0142e zachowania kosztem pieni\u0119dzy podatnik\u00f3w, czyli tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 winni. Ponadto nale\u017cy z\u00a0ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105 kara\u0107 korupcje i oszustwa zar\u00f3wno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Tymczasem agencja, kt\u00f3ra nadzorowa\u0142a inwestycje Bernarda Madoffa, by\u0142a wiele razy ostrzegana, by dok\u0142adnie go skontrolowa\u0107, ale nie zrobi\u0142a nic w tym kierunku. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zastanowi\u0107 si\u0119 nad przekonstruowaniem koncepcji ograniczonej odpowiedzialno\u015bci sp\u00f3\u0142ek tak, by akcjonariusze mieli wi\u0119kszy wp\u0142yw na ich zarz\u0105dzanie. Kolejnym elementem powinna by\u0107 restrukturyzacja ca\u0142ego pa\u0144stwowego zad\u0142u\u017cenia oraz polityki gospodarczej, tak jak to zrobiono w Nowej Zelandii po roku 1984. Poza tym nale\u017ca\u0142oby zako\u0144czy\u0107 monopol banku centralnego nad systemem finansowym. Prof. Schoolland jest tak\u017ce zwolennikiem istnienia systemu konkurencyjnych walut.<\/p>\r\n\r\n I znowu mamy do czynienia z friedmanowsk\u0105 tyrani\u0105 status quo<\/em>. Ludzie, kt\u00f3rzy \u017ceruj\u0105 na tym systemie, nie zgodz\u0105 si\u0119 na \u017cadne jego zmiany. Tymczasem wraz z t\u0105 prywat\u0105 coraz bardziej blednie \u015bwiatowe mocarstwo o nazwie Stany Zjednoczone Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Chwiej\u0105ca si\u0119 gospodarka potrzebuje reform, potrzebuje wi\u0119cej wolno\u015bci i\u00a0mniej obci\u0105\u017ce\u0144 fiskalnych. Nale\u017ca\u0142oby zlikwidowa\u0107 wszystkie \u201eplany ratunkowe\u201d, wycofa\u0107 ameryka\u0144skie wojska z konflikt\u00f3w zbrojnych, tak\u017ce tego w\u00a0Afganistanie, przesta\u0107 bezsensownie dotowa\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b wszystkie niemal pa\u0144stwa \u015bwiata na ka\u017cdym kontynencie (Unia Afryka\u0144ska szacuje, \u017ce w\u00a0Afryce \u201eznika\u201d przez korupcj\u0119 150 mld USD rocznie!). Redukcja wydatk\u00f3w musi poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 zmniejszanie podatk\u00f3w – w ten spos\u00f3b ul\u017cy si\u0119 podatnikom. Z pewno\u015bci\u0105 du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j gospodarczy mia\u0142oby uruchomienie ogromnych ameryka\u0144skich z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej – co jest blokowane przez ekolog\u00f3w. Jednak ni\u017csza cena ropy mia\u0142aby bezpo\u015brednio pozytywny wp\u0142yw na gospodark\u0119. Mimo rosn\u0105cych wydatk\u00f3w, tegoroczny symboliczny Dzie\u0144 Wolno\u015bci Podatkowej w\u00a0USA wypada 13 kwietnia, czyli a\u017c 8 dni wcze\u015bniej ni\u017c w zesz\u0142ym roku. Maj\u0105c jednak na uwadze wzrastaj\u0105ce wydatki publiczne, oznacza to przerzucenie koszt\u00f3w na przysz\u0142e pokolenia.<\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n W innych krajach fiskalizm zamiast si\u0119 zmniejsza\u0107 – niestety – ci\u0105gle ro\u015bnie. I ten niekorzystny trend wyst\u0119puje na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jak wyliczy\u0142 Roger Douglas, nowozelandzki pose\u0142, by\u0142y minister finans\u00f3w, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 w\u00a0latach 80. wolnorynkowe reformy, o\u00a0kt\u00f3rych wspomina\u0142 prof. Schoolland, dodatkowe pa\u0144stwowe wydatki z ostatnich 13 lat kosztowa\u0142y przeci\u0119tn\u0105 nowozelandzk\u0105 rodzin\u0119 ponad 30 tysi\u0119cy dolar\u00f3w nowozelandzkich rocznie. – Ten rabunek musi by\u0107 wstrzymany. Co rodziny otrzyma\u0142y za te 30 tys. dolar\u00f3w? – pyta Douglas. – Gdyby mia\u0142y te pieni\u0105dze, mia\u0142yby ju\u017c sp\u0142acone hipoteki, wyedukowane dzieci w\u00a0niezale\u017cnej szkole lub ca\u0142a rodzina mia\u0142aby prywatne ubezpieczenie zdrowotne i sta\u0107 by j\u0105 by\u0142o jeszcze na wakacje w\u00a0Australii – m\u00f3wi Douglas. Do tego dochodzi mniejszy wzrost gospodarczy wywo\u0142any przez marnotrawny rz\u0105d, co przek\u0142ada si\u0119 na jeszcze ni\u017csze pensje.<\/span><\/p>\r\n\r\n A co by by\u0142o, gdyby zamiast aktualnych system\u00f3w podatkowych wprowadzi\u0107 system, zgodnie z\u00a0kt\u00f3rym ka\u017cdy podatnik sam musia\u0142by wypisywa\u0107 czek na rzecz urz\u0119du skarbowego przy ka\u017cdym p\u0142aceniu nie tylko podatk\u00f3w dochodowych, sk\u0142adek zdrowotnych i emerytalnych, ale tak\u017ce VAT-u, akcyz czy ce\u0142? Dopiero wtedy ludzie zdaliby sobie spraw\u0119, jak bardzo s\u0105 okradani przez fiskusa i \u017ce nic w zamian nie otrzymuj\u0105. I\u00a0w\u0142a\u015bnie z tego powodu z\u00a0pewno\u015bci\u0105 ta oryginalna koncepcja dra Olivera Hartwicha z australijskiego Centrum Niezale\u017cnych Bada\u0144 nigdy nie zostanie wprowadzona.<\/strong><\/p>\r\n\r\n Z kolei Dan Mitchell z\u00a0Cato Institute przestrzega przed tym, co robi Unia Europejska i Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju. Chodzi o tworzenie tzw. czarnych list i likwidacj\u0119 raj\u00f3w podatkowych. Zdaniem Mitchella oazy podatkowe wykona\u0142y bardzo dobr\u0105 robot\u0119 – w globalizuj\u0105cej si\u0119 gospodarce \u015bwiatowej wymusi\u0142y konkurencj\u0119 podatkow\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej w wielu krajach \u015bwiata w ostatnich 30 latach obni\u017cono podatki dochodowe. Teraz, kiedy raje podatkowe znikn\u0105, skutek b\u0119dzie identyczny, jaki wywo\u0142uje brak konkurencji w ka\u017cdej dziedzinie gospodarki – podatki wzrosn\u0105. I strac\u0105 na tym wszyscy, opr\u00f3cz biurokrat\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n Tomasz Cukiernik<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n Za: Opcja na Prawo<\/a> | Tomasz Cukiernik<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zdaniem Kena Schoollanda, profesora ekonomii i nauk politycznych na Hawajskim Uniwersytecie Pacyficznym w Honolulu, kt\u00f3ry na zaproszenie Polsko-Ameryka\u0144skiej Fundacji Edukacji i Rozwoju Ekonomicznego (PAFERE) go\u015bci\u0142 w Polsce, g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 kryzysu finansowego w Stanach Zjednoczonych by\u0142y gwarancje pa\u0144stwa udzielane ryzykownym inwestycjom. Prof. Ken Schoolland t\u0142umaczy, \u017ce w wyniku istnienia gwarancji pa\u0144stwa coraz wi\u0119cej os\u00f3b sk\u0142onnych by\u0142o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9437\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\r\n<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n