{"id":94344,"date":"2017-03-09T09:18:33","date_gmt":"2017-03-09T14:18:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=94344"},"modified":"2017-03-09T09:18:33","modified_gmt":"2017-03-09T14:18:33","slug":"lobbing-czyli-unijne-rzady-z-tylnego-fotela-mariusz-matuszewski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=94344","title":{"rendered":"Lobbing \u2013 czyli unijne rz\u0105dy z tylnego fotela – Mariusz Matuszewski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Definicje<\/strong><\/p>\r\n

Chc\u0105c om\u00f3wi\u0107 problem lobbingu w instytucjach kieruj\u0105cych Uni\u0105 Europejsk\u0105 trzeba przede wszystkim zdefiniowa\u0107 jego podstawowy cel. Jest nim takie pokierowanie procesem legislacyjnym, by jego efekt ko\u0144cowy przybra\u0142 kszta\u0142t zgodny z \u017cyczeniem podmiotu, w kt\u00f3rego interesie dzia\u0142a lobbysta.   <\/p>\r\n

Zgodnie z og\u00f3lnie przyj\u0119t\u0105 definicj\u0105 lobbing ma charakter legalny. To, co dzieje si\u0119 poza granicami wytyczonymi przez odpowiednie przepisy, lobbingiem – zdaniem ustawodawc\u00f3w – nie jest (lub by\u0107 nie powinno). Niestety rzeczywisto\u015b\u0107 w Unii Europejskiej wydaje si\u0119 o wiele bardziej z\u0142o\u017cona, dlatego na potrzeby niniejszego tekstu przez poj\u0119cie lobbingu rozumie\u0107 b\u0119dziemy ca\u0142o\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu wywarcie wp\u0142ywu na proces legislacyjny: zar\u00f3wno jawnych, jak i tych pozostaj\u0105cych w tzw. szarej strefie. Jakie s\u0105 mi\u0119dzy nimi proporcje – nie wiadomo, jakkolwiek np. w USA szacuje si\u0119, \u017ce oficjalnie dzia\u0142a zaledwie 1 na 10  lobbyst\u00f3w.<\/p>\r\n

Skala zjawiska <\/strong><\/p>\r\n

Lobbing to zjawisko stare, jednak w przypadku Brukseli jego skala przerasta wszystko, co kojarzono z tym poj\u0119ciem jeszcze 20 lat temu. Zdaniem jednego z komentator\u00f3w jest to w zasadzie odr\u0119bny przemys\u0142. Rzut oka na okolice s\u0105siaduj\u0105ce z Placem Schumana, przy kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 m. in. budynki Komisji Europejskiej i Rady UE, pozwala stwierdzi\u0107, \u017ce zosta\u0142y one niemal ca\u0142kowicie zaw\u0142aszczone przez biura firm lobbingowych. Podobnie ma si\u0119 sytuacja z ulicami przylegaj\u0105cymi do po\u0142o\u017conego nieco dalej budynku Parlamentu Europejskiego. Jak pisa\u0142 swego czasu brytyjski „The Guardian”: „Ka\u017cdy biurowiec, ka\u017cd\u0105 konstrukcj\u0119 ze szk\u0142a i stali w promieniu kilometra od budynku Komisji Europejskiej<\/em> (\u2026) zaludniaj\u0105 reprezentanci najwi\u0119kszych \u015bwiatowych marek<\/em>„. Ich liczb\u0119 szacuje si\u0119 na 30.000.<\/p>\r\n

Jakkolwiek lobbing przybiera r\u00f3\u017cne rozmiary w przypadku r\u00f3\u017cnych firm i organizacji, to prym wiod\u0105 tu przemys\u0142owi giganci. Dla przyk\u0142adu: kilka miesi\u0119cy temu wykryto, \u017ce koncern Volvo zatrudnia\u0142 ich a\u017c 60. W ci\u0105gu jednego p\u00f3\u0142rocza (grudzie\u0144 2014 – czerwiec 2015), 75% z 4318 oficjalnie zarejestrowanych spotka\u0144 o charakterze lobbingowym zg\u0142osi\u0142y najwi\u0119ksze globalne pot\u0119gi, takie, jak np. Google, Microsoft, czy wielkie koncerny paliwowe. Ile spotka\u0144 odbywa si\u0119 nieoficjalnie – tego okre\u015bli\u0107 nie spos\u00f3b.<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z popularnych form lobbingu jest oddzia\u0142ywanie po\u015brednie. Dla przyk\u0142adu: koncerny zlecaj\u0105 przygotowanie zgodnych z w\u0142asnym interesem analiz, w zamian za sowite gratyfikacje pozyskuj\u0105 do wsp\u00f3\u0142pracy naukowc\u00f3w i znane twarze ze \u015bwiata show-businessu, a tak\u017ce dotuj\u0105 (lub z rozmys\u0142em tworz\u0105) think-tanki, kt\u00f3re nag\u0142a\u015bniaj\u0105 dany problem zgodnie ze wskazaniami podmiot\u00f3w finansuj\u0105cych ich dzia\u0142alno\u015b\u0107.      <\/p>\r\n

ERT<\/strong><\/p>\r\n

Skal\u0119 wp\u0142ywu lobbingu na kszta\u0142t Europejskiego Obszaru Gospodarczego takiego, jaki znamy obecnie, najlepiej ilustruje przyk\u0142ad the European Round Table of Industrialists<\/em> (w skr\u00f3cie ERT) – organizacji przedstawiaj\u0105cej si\u0119 jako grupa o charakterze lobbingowym, w rzeczywisto\u015bci jednak b\u0119d\u0105cej faktycznym motorem niekt\u00f3rych kluczowych przemian gospodarczych w Europie ostatnich 20 lat.<\/p>\r\n

Technicznie rzecz ujmuj\u0105c – ERT to swego rodzaju klub, zrzeszaj\u0105cy prezes\u00f3w najwi\u0119kszych firm na kontynencie. Obecnie jest ich czterdziestu. Pocz\u0105tki tej organizacji si\u0119gaj\u0105 pierwszej po\u0142owy lat 80-tych XX stulecia, kiedy to europejskie \u015brodowiska biznesowe uzna\u0142y, \u017ce wobec gospodarczego marazmu i silnej konkurencji (USA, Japonia) nie mog\u0105 by\u0107 d\u0142u\u017cej ignorowane w debacie nad wsp\u00f3lnotowymi regulacjami, dotycz\u0105cymi zagadnie\u0144 takich, jak bankowo\u015b\u0107, transport, rynek pracy, handel, etc. Za moment powstania ERT uznaje si\u0119 rok 1983.<\/p>\r\n

W latach 1988 – 98, czyli w czasie formowania si\u0119 podstaw obecnej Unii Europejskiej (za\u0142o\u017conej w roku 1993), ERT przygotowywa\u0142o lub opiniowa\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 plan\u00f3w i projekt\u00f3w zwi\u0105zanych z polityk\u0105 gospodarcz\u0105: od sieci transportowej a\u017c do budowy jednolitego unijnego rynku. Gdy w po\u0142owie lat 90-tych XX wieku Olivier Hoedeman z the<\/em> Corporate Europe Observatory<\/em> (CEO) por\u00f3wna\u0142 wewn\u0119trzne dokumenty ERT z rozporz\u0105dzeniami wydanymi przez instytucje unijne, stwierdzi\u0142, \u017ce urz\u0119dnicy z Brukseli po prostu skopiowali wytyczne koncern\u00f3w.    <\/p>\r\n

W chwili obecnej rzecz wygl\u0105da podobnie, zmieniaj\u0105 si\u0119 co najwy\u017cej obszary zainteresowa\u0144 ERT. Keith Richardson, by\u0142y sekretarz generalny organizacji, stwierdzi\u0142: „przedstawienie raportu sygnowanego przez ERT wydaje si\u0119 by\u0107 jedynym sposobem przyci\u0105gni\u0119cia uwagi unijnych przyw\u00f3dc\u00f3w. Za ka\u017cdym razem ERT odnosi\u0142o sukces i przekonywa\u0142o Wsp\u00f3lnot\u0119 Europejsk\u0105 do przyj\u0119cia swoich plan\u00f3w biznesowych kosztem \u015brodowiska, spraw spo\u0142ecznych, praw pracowniczych, a nawet zasad demokracji<\/em>. (\u2026) Polityka Wsp\u00f3lnoty zosta\u0142a w znacznym stopniu zdominowana przez ERT”<\/em>, kt\u00f3re „(\u2026) wielokrotnie ustala\u0142o plany, a tak\u017ce zawarto\u015b\u0107 projekt\u00f3w przedk\u0142adanych pod g\u0142osowania Komisji Europejskiej”<\/em>. <\/p>\r\n

Zdaniem cz\u0142onk\u00f3w CEO „ERT d\u0105\u017cy do podporz\u0105dkowania UE interesom koncern\u00f3w”<\/em>. Szefowie tych koncern\u00f3w steruj\u0105 europejskim procesem legislacyjnym tak, by uzyska\u0107 nieograniczony dost\u0119p do surowc\u00f3w, usun\u0105\u0107 wszelkie kr\u0119puj\u0105ce ich bariery prawne i fiskalne, ograniczy\u0107 do minimum prawa pracownicze, sprywatyzowa\u0107 szkolnictwo i  podporz\u0105dkowa\u0107 je potrzebom rynku, a tak\u017ce sprawi\u0107, \u017ce interes pa\u0144stwa zawsze b\u0119dzie musia\u0142 ust\u0105pi\u0107 wobec interesu ich firm. Wszystko to ustalane jest na oficjalnych i nieoficjalnych spotkaniach, zreszt\u0105 przy pe\u0142nym poparciu rz\u0105d\u00f3w Francji i Niemiec, a tak\u017ce najwy\u017cszych organ\u00f3w UE (najcz\u0119\u015bciej i tak sterowanych z Pary\u017ca i\/lub Berlina).<\/p>\r\n

\u015alimak jako ryba<\/strong><\/p>\r\n

Opr\u00f3cz lobbingu koncentruj\u0105cego si\u0119 na globalizacji unijnego rynku wspomnie\u0107 te\u017c trzeba o dzia\u0142aniach bardziej dora\u017anych, czasem prowadz\u0105cych do uchwalania rozwi\u0105za\u0144 zakrawaj\u0105cych na absurd. Jako przyk\u0142ad wymieni\u0107 tu warto powszechnie znane dyrektywy, zgodnie z kt\u00f3rymi marchewka jest owocem, \u015blimak – ryb\u0105,  a zakrzywienie banana nie mo\u017ce przekracza\u0107 27 mm\u2026<\/p>\r\n

Wyja\u015bnijmy. Uznanie \u015blimaka za ryb\u0119 s\u0142odkowodn\u0105 umo\u017cliwi\u0142o po\u0142awiaczom tych bezkr\u0119gowc\u00f3w uzyskanie dop\u0142at unijnych takich, jakie przys\u0142uguj\u0105 rybakom. Jednym z portugalskich produkt\u00f3w narodowych jest d\u017cem marchewkowy. Problem w tym, \u017ce zgodnie z unijn\u0105 definicj\u0105 d\u017cem musi stanowi\u0107 mieszanin\u0119 owoc\u00f3w i wody, dlatego te\u017c dalsza dystrybucja wyrobu z Portugali na rynkach unijnych sta\u0142a pod powa\u017cnym znakiem zapytania. Tamtejsze lobby przeforsowa\u0142o zatem uznanie marchewki za owoc. Co do banana – za dyrektyw\u0105 okre\u015blaj\u0105c\u0105 tak\u0105 a nie inn\u0105 jego krzywizn\u0119 stoi lobby francuskie. Wym\u00f3g \u00f3w spe\u0142niaj\u0105 bowiem tylko banany z by\u0142ych francuskich kolonii.<\/p>\r\n

Inny przyk\u0142ad: gdy kilka lat temu nowo wybrani euro pos\u0142owie chcieli wznowi\u0107 prac\u0119 nad rezolucj\u0105 likwiduj\u0105c\u0105 tzw. roaming, reprezentuj\u0105cy telekomunikacyjnych gigant\u00f3w lobby\u015bci przypu\u015bcili zmasowany atak i pogrzebali \u00f3w projekt jeszcze w fazie przygotowawczej.<\/p>\r\n

Korupcja<\/strong><\/p>\r\n

Nie jest dla nikogo tajemnic\u0105, \u017ce faktyczny m\u00f3zg UE stanowi gigantyczna, a przez to anonimowa, urz\u0119dnicza machina, zatrudniona w licznych unijnych instytucjach. Z pozoru jest ona oparta na \u015bci\u015ble okre\u015blonej strukturze, ale w swoim ogromie – wsparta dodatkowo zast\u0119pami asystent\u00f3w, t\u0142umaczy, sekretarzy i prawnik\u00f3w, pogr\u0105\u017cona w jazgocie kilkudziesi\u0119ciu j\u0119zyk\u00f3w, a nadto wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z kilkoma tysi\u0105cami podmiot\u00f3w zewn\u0119trznych – tworzy swoisty labirynt. Jest w zwi\u0105zku z tym miejscem idealnym do prowadzenia poufnych negocjacji i zakulisowego wywierania wp\u0142ywu na skomplikowany, szczeg\u00f3\u0142owy i wieloetapowy proces legislacyjny, zaczynaj\u0105cy si\u0119 w Komisji Europejskiej, a potem przekazywany dalej – do Rady UE i Parlamentu. Biurokratyczna machina, o kt\u00f3rej piszemy, tworzy przy tym prawo normuj\u0105ce oko\u0142o 60% – 70% przepis\u00f3w prawa krajowego pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. W sytuacji, gdy gra toczy si\u0119 o biliony euro i rynek z\u0142o\u017cony z ponad p\u00f3\u0142 miliarda potencjalnych konsument\u00f3w, korupcja jest tylko kwesti\u0105 czasu. Jakkolwiek trudno j\u0105 udowodni\u0107, a jeszcze trudniej uchwyci\u0107 skal\u0119 zjawiska, to samo jej istnienie jest faktem nie podlegaj\u0105cym dyskusji.<\/p>\r\n

Doskona\u0142ym przyk\u0142adem mechanizm\u00f3w steruj\u0105cych lobbingiem z tzw. szarej strefy, tym, kt\u00f3rego nieod\u0142\u0105cznym elementem pozostaje \u0142ap\u00f3wka, jest afera z roku 2011. Dziennikarze z brytyjskiego „The Sunday Times” przygotowali w\u00f3wczas prowokacj\u0119: umawiali si\u0119 na indywidualne spotkania z wytypowanymi wcze\u015bniej pos\u0142ami do Parlamentu Europejskiego i proponowali im gratyfikacje finansowe w zamian za pomoc w przeforsowaniu okre\u015blonych rozwi\u0105za\u0144. 4 z tych pos\u0142\u00f3w uda\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej postawi\u0107 w stan oskar\u017cenia.  <\/p>\r\n

Uwagi ko\u0144cowe<\/strong><\/p>\r\n

Analiza problematyki zwi\u0105zanej z lobbingiem w najwa\u017cniejszych organach Unii Europejskiej nieuchronnie prowadzi do konkluzji, \u017ce instytucja ta jest organizmem bardzo powa\u017cnie chorym. Realizuj\u0105ca z pocz\u0105tku cele polityczne, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie przeobrazi\u0142a si\u0119 ona w prze\u017cart\u0105 nadu\u017cyciami biurokratyczn\u0105 machin\u0119, cz\u0119stokro\u0107 uchwalaj\u0105c\u0105 prawo na zam\u00f3wienie rz\u0105d\u00f3w lub wielkich koncern\u00f3w.  Lobbing jest nieodzownym sk\u0142adnikiem tej rzeczywisto\u015bci. Wyra\u017ca \u017cyczenia poszczeg\u00f3lnych grup interesu i pilnuje, by rozwi\u0105zania dla nich niekorzystne zosta\u0142y zablokowane tak wcze\u015bnie, jak to mo\u017cliwe. Nie jest to trudne zwa\u017cywszy, \u017ce na jednego unijnego urz\u0119dnika lub parlamentarzyst\u0119 przypada 4 – 5 lobbyst\u00f3w, cz\u0119sto dysponuj\u0105cych ogromnymi funduszami i nieograniczonym arsena\u0142em \u015brodk\u00f3w wywierania wp\u0142ywu – od naukowych analiz po manifestacj\u0119 Spice Girls (ich demonstracja w roku 1998 zwi\u0105zana by\u0142a z tocz\u0105c\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas w PE debat\u0105 na temat ochrony praw autorskich). <\/p>\r\n

Tym z grona Czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy w miar\u0119 dobrze znaj\u0105 j\u0119zyk angielski, chcia\u0142bym na koniec poleci\u0107 niezwykle ciekaw\u0105 publikacj\u0119 pt. „Europe Inc: Regional & Global Restructuring and the Rise of Corporate Power”, wydan\u0105 pod egid\u0105 the Corporate Europe Observatory<\/em>, a tak\u017ce stron\u0119 internetow\u0105 tej organizacji: www.corporateeurope.org<\/a><\/p>\r\n

Mariusz Matuszewski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

pierwodruk w kwartalniku Magna Polonia (numer 2\/2016)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Definicje Chc\u0105c om\u00f3wi\u0107 problem lobbingu w instytucjach kieruj\u0105cych Uni\u0105 Europejsk\u0105 trzeba przede wszystkim zdefiniowa\u0107 jego podstawowy cel. Jest nim takie pokierowanie procesem legislacyjnym, by jego efekt ko\u0144cowy przybra\u0142 kszta\u0142t zgodny z \u017cyczeniem podmiotu, w kt\u00f3rego interesie dzia\u0142a lobbysta.    Zgodnie z og\u00f3lnie przyj\u0119t\u0105 definicj\u0105 lobbing ma charakter legalny. To, co dzieje si\u0119 poza granicami wytyczonymi […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[114,23,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94344\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}