{"id":94005,"date":"2017-02-24T09:25:36","date_gmt":"2017-02-24T14:25:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=94005"},"modified":"2017-02-24T09:25:36","modified_gmt":"2017-02-24T14:25:36","slug":"historia-pewnej-poprawki-20-lat-ustawy-zasadniczej-jak-powstawala-konstytucja-rp-z-1997-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=94005","title":{"rendered":"Historia pewnej poprawki – 20 lat ustawy zasadniczej – jak powstawa\u0142a Konstytucja RP z 1997 roku"},"content":{"rendered":"

Tadeusz Mazowiecki i kierowana przez niego formacja polityczna walnie przyczynili si\u0119 do przyj\u0119cia w Polsce konstytucji niejasnej, niesp\u00f3jnej i utrwalaj\u0105cej najwi\u0119ksze wady budowanego po 1989 roku pa\u0144stwa. Pierwszy premier III RP przeszed\u0142 jednak do historii tak\u017ce jako pomys\u0142odawca poprawki, kt\u00f3ra po latach stan\u0119\u0142a o\u015bci\u0105 w gardle \u201et\u0119czowej\u201d rewolucji. I stoi dalej, blokuj\u0105c kolejne pr\u00f3by prawnego demonta\u017cu podstaw normalno\u015bci w Polsce.<\/strong><\/p>\r\n

\"Historia<\/p>\r\n

Obowi\u0105zuj\u0105ca od 20 lat Konstytucja RP powstawa\u0142a powoli i nieudolnie, w rytmie spor\u00f3w i kompromis\u00f3w politycznych. Pierwsze prace nad zast\u0105pieniem wielokrotnie zmienianej \u201estalinowskiej\u201d konstytucji z 1952 roku ruszy\u0142y ju\u017c pod koniec 1989 roku, ale nie doprowadzi\u0142y nawet do wypracowania podstawy przysz\u0142ego re\u017cimu politycznego. Spory o to, czy ustanowi\u0107 w Polsce system parlamentarno-gabinetowy, czy te\u017c prezydencki, albo mo\u017ce na wz\u00f3r francuski – tzw. semiprezydencjalizm – zaowocowa\u0142y jedynie uchwaleniem w 1992 roku kolejnego rozwi\u0105zania tymczasowego – tzw. Ma\u0142ej Konstytucji.<\/p>\r\n

Spraw\u0119 konstytucji postanowi\u0142 rozstrzygn\u0105\u0107 wybrany w 1993 roku parlament, w kt\u00f3rym rz\u0105dzili postkomuni\u015bci z SLD do sp\u00f3\u0142ki z (g\u0142\u00f3wnie) postkomunistami z PSL. Kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a utworzona w listopadzie 1993 roku Komisja Konstytucyjna Zgromadzenia Narodowego. Do jej sk\u0142adu powo\u0142ano 46 pos\u0142\u00f3w, 10 senator\u00f3w oraz zaproszono przedstawicieli Prezydenta, Rady Ministr\u00f3w i Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.<\/p>\r\n

Front jedno\u015bci postkomuny<\/strong><\/p>\r\n

Przewodnicz\u0105cy Komisji Aleksander Kwa\u015bniewski mia\u0142 osobiste motywacje w kwestii doprowadzenia spraw do ko\u0144ca przed 1997 rokiem. S\u0142abn\u0105ce z czasem poparcie dla postkomunist\u00f3w i konsolidacja postsolidarno\u015bciowej centroprawicy to jedno, ale Kwa\u015bniewski przede wszystkim celowa\u0142 w prezydentur\u0119 – chcia\u0142 stan\u0105\u0107 na czele pa\u0144stwa bez znaku sierpa i m\u0142ota, ale za to z konstytucj\u0105 \u201eeuropejsk\u0105\u201d, \u201enowoczesn\u0105\u201d, gwarantuj\u0105c\u0105 lewicy i jej politycznym partnerom utrwalenie przemian gospodarczych i stawiaj\u0105c\u0105 mocny fundament pod rewolucj\u0119 spo\u0142eczno-kulturow\u0105. Nie dziwi zatem, \u017ce lider SLD poszed\u0142 na niewielkie ust\u0119pstwa wobec parlamentarnej opozycji i doprowadzi\u0142 do powstania w Komisji koalicji Sojuszu i Ludowc\u00f3w z Uni\u0105 Wolno\u015bci i Uni\u0105 Pracy – to w zupe\u0142no\u015bci wystarcza\u0142o do osi\u0105gni\u0119cia wi\u0119kszo\u015bci 2\/3 liczby g\u0142os\u00f3w, potrzebnej do uchwalenia wpierw projektu, a nast\u0119pnie ko\u0144cowego brzmienia konstytucji.<\/p>\r\n

W roli szefa Komisji Kwa\u015bniewski da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako zwolennik ograniczenia uprawnie\u0144 i pozycji ustrojowej prezydenta w stosunku do parlamentu i rz\u0105du, co by\u0142o natenczas pogl\u0105dem modnym i atrakcyjnym na tle koncepcji Lecha Wa\u0142\u0119sy, wyblak\u0142ej i o\u015bmieszonej podskokami Falandysza. Cho\u0107 discopolowe \u201eOle Olek\u201d triumfalnie zabrzmia\u0142o w wyborach prezydenckich jesieni\u0105 1995 roku i prezydent-elekt nagle zmieni\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 swych pogl\u0105d\u00f3w w kwestii prezydentury, to jednak w sprawach \u015bwiatopogl\u0105dowych konsekwentnie d\u0105\u017cy\u0142 do stworzenia konstytucji typowo socjaldemokratycznego pa\u0144stwa. Wraz z grup\u0105 polityk\u00f3w SLD zaproponowa\u0142 m.in. zupe\u0142nie ob\u0142y zapis o rodzinie, kt\u00f3ra – tak jak ma\u0142\u017ce\u0144stwo i macierzy\u0144stwo – mia\u0142a znale\u017a\u0107 si\u0119 \u201epod ochron\u0105 pa\u0144stwa\u201d. Czym mia\u0142a by\u0107 tak rozumiana rodzina – tego projekt SLD definiowa\u0107 nie chcia\u0142. Podobnie dwie inne koncepcje: wsp\u00f3lny projekt UP-PSL oraz projekt kierowanej przez Tadeusza Mazowieckiego Unii Wolno\u015bci nie wykracza\u0142y poza stwierdzenie o ochronie prawnej rodziny.<\/p>\r\n

Wo\u0142anie zza burty<\/strong><\/p>\r\n

Wobec braku przedstawicieli jakiejkolwiek partii prawicowej w pracach konstytucyjnych, swoj\u0105 walk\u0119 o kszta\u0142t konstytucji stoczy\u0142a \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Zwi\u0105zek, korzystaj\u0105c z przepisu o obywatelskiej inicjatywie konstytucyjnej popartej podpisami p\u00f3\u0142 miliona obywateli, forsowa\u0142 w\u0142asny projekt, cz\u0119\u015bciowo zakorzeniony w warto\u015bciach chrze\u015bcija\u0144skich. Cho\u0107 daleki by\u0142 od zapewnienia gwarancji trwa\u0142o\u015bci samej instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa, to w innych sprawach – jak np. w\u0142adza rodzicielska i surowe normy sankcjonuj\u0105ce jej ograniczanie – prezentowa\u0142 aksjologi\u0119 zgo\u0142a odmienn\u0105 od lewicowej.<\/p>\r\n

Reprezentuj\u0105cy stron\u0119 \u201esolidarno\u015bciow\u0105\u201d Marian Krzaklewski nie wykorzysta\u0142 jednak w\u0105t\u0142ych szans na pozyskanie opinii liczniejszego grona cz\u0142onk\u00f3w Komisji Konstytucyjnej. Zaproszony przez Marsza\u0142ka Sejmu J\u00f3zefa Zycha na jedno z posiedze\u0144, wda\u0142 si\u0119 w ostr\u0105 awantur\u0119 z postkomunistami.<\/p>\r\n

Wi\u0119cej w kwestii transpolowania cho\u0107by cz\u0105stki z projektu obywatelskiego do prac Komisji uzyska\u0142 sam Episkopat, stosuj\u0105c d\u0142ugimi miesi\u0105cami strategi\u0119 rozwa\u017cania mo\u017cliwo\u015bci poparcia oficjalnego projektu, je\u015bli wprowadzone zostan\u0105 do niego zapisy przychylniejsze katolikom. G\u0142os Ko\u015bcio\u0142a chwilami dolatywa\u0142 do uszu przyg\u0142uchych kreator\u00f3w nowego \u0142adu, co spowodowa\u0142o, i\u017c po\u017ceniono ze sob\u0105 dwa warianty uj\u0119cia rozdzia\u0142u o rodzinie, przewidziane w Projekcie Jednolitym Konstytucji ze stycznia 1995 roku. W ko\u0144cowym rozrachunku Zgromadzenie Narodowe uzna\u0142o w art. 18 Konstytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwo za zwi\u0105zek kobiety i m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 tym bli\u017cszy im dalszy<\/strong><\/p>\r\n

R\u00f3wnocze\u015bnie w rozdziale dotycz\u0105cym relacji mi\u0119dzy pa\u0144stwem a Ko\u015bcio\u0142em rozpatrywany by\u0142 \u201e\u015bwiecki\u201d pakiet propozycji z projektu SLD, kt\u00f3re zmierza\u0142y g\u0142\u00f3wnie do tego, by wygoni\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 do kruchty i zakneblowa\u0107 mu usta w potencjalnych sporach politycznych. Domagano si\u0119 zapisu: \u201eRzeczpospolita Polska jest pa\u0144stwem \u015bwieckim\u201d oraz r\u00f3wnouprawnienia wszystkich zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych, bez wspominania o zawarciu umowy konkordatowej ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105.<\/p>\r\n

W marcu 1995 roku do gry o rozdzia\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142-pa\u0144stwo osobi\u015bcie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Kwa\u015bniewski, domagaj\u0105c si\u0119 wprowadzenia zasad: wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania, neutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej pa\u0144stwa, niezale\u017cno\u015bci i autonomii Ko\u015bcio\u0142a, r\u00f3wnouprawnienia ko\u015bcio\u0142\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych, a tak\u017ce de facto<\/em> wykluczenia Ko\u015bcio\u0142a ze wsp\u00f3\u0142pracy z organami pa\u0144stwa przy sprawowaniu w\u0142adzy. Sid\u0142a zastawi\u0142 bardzo umiej\u0119tnie, zapisy pobie\u017cnie wygl\u0105da\u0142y na wewn\u0119trznie sp\u00f3jne i umiarkowane, ale s\u0142uszny niepok\u00f3j Ko\u015bcio\u0142a wzbudzi\u0142a \u201eneutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa\u201d jako poj\u0119cie bardzo szerokie, niedookre\u015blone i z punktu widzenia ochrony praw os\u00f3b wierz\u0105cych bardzo niebezpieczne.<\/p>\r\n

Ju\u017c w 1976 roku rewolucyjna Portugalia pokaza\u0142a, jak rozumie ow\u0105 \u201eneutralno\u015b\u0107\u201d, zakazuj\u0105c u\u017cywania przez partie polityczne w programach cho\u0107by pojedynczych wyra\u017ce\u0144 nawi\u0105zuj\u0105cych do jakiejkolwiek religii. Inne reperkusje u\u0142udy uczynienia pa\u0144stwa neutralnym, a w istocie podatnym na legalizacj\u0119 ca\u0142ego zbioru niegodziwo\u015bci, przynios\u0142a pierwsza dekada XXI wieku, kiedy to w 2005 roku Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu uzna\u0142, \u017ce pa\u0144stwo nie musi rozstrzyga\u0107 o tym, czy ochrona \u017cycia ludzkiego obejmuje okres ci\u0105\u017cy, a wi\u0119c mo\u017ce uzna\u0107, \u017ce \u017cycie chroni si\u0119 tylko od momentu narodzenia, a do tego momentu – \u201er\u00f3bta co chceta\u201d. Dwa lata wcze\u015bniej szwedzki s\u0105d rejonowy z bolszewick\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 skaza\u0142 pastora, kt\u00f3ry \u015bmia\u0142 homoseksualizm nazwa\u0107 dewiacj\u0105 i zjawiskiem nabytym. Cho\u0107 uzyska\u0142 w S\u0105dzie Najwy\u017cszym uniewinnienie, to dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce… mimo tego z\u0142ama\u0142 szwedzkie prawo.<\/p>\r\n

Bezstronne, nie neutralne<\/strong><\/p>\r\n

Zostawmy jednak europejskich \u201egeniuszy\u201d dialektyki i powr\u00f3\u0107my do wiosny roku 1995, kiedy to zanosi\u0142o si\u0119 na ostry konflikt mi\u0119dzy ko\u015bcieln\u0105 hierarchi\u0105 a konstytucyjn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 komisji. Mija\u0142y kolejne miesi\u0105ce ja\u0142owych debat, podczas kt\u00f3rych pad\u0142o 18 r\u00f3\u017cnych propozycji tre\u015bci rzeczonego przepisu. Kwa\u015bniewski trwa\u0142 przy swoim, m\u00f3g\u0142 przeto odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do ustawy z maja 1989 roku o gwarancjach wolno\u015bci sumienia i wyznania, gdzie sformu\u0142owania o \u015bwiecko\u015bci i neutralno\u015bci pa\u0144stwa ju\u017c pad\u0142y. Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 i polityczna prawica spoza parlamentu twardo oponowali. Prymas Glemp wykazywa\u0142 w tym wzgl\u0119dzie \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0119 – o \u201eneutralno\u015b\u0107\u201d w konstytucji indagowali go jeszcze Jaruzelski z Rakowskim w 1988 roku. Kompromis wydawa\u0142 si\u0119 wi\u0119c odleg\u0142y albo wr\u0119cz nieosi\u0105galny, do czasu a\u017c swoj\u0105 propozycj\u0119 zg\u0142osi\u0142 Tadeusz Mazowiecki. Zaproponowa\u0142 on zamian\u0119 s\u0142owa \u201eneutralno\u015b\u0107\u201d na \u201ebezstronno\u015b\u0107\u201d, ale dalej z przymiotnikiem \u201e\u015bwiatopogl\u0105dowa\u201d.<\/p>\r\n

I sta\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas co\u015b bardzo dziwnego. Dzi\u015b zapewne niebudz\u0105cego emocji, ale w\u00f3wczas jednak zdumiewaj\u0105cego – postkomuni\u015bci przegrali g\u0142osowanie. Za propozycj\u0105 Mazowieckiego g\u0142osowa\u0142o 20 parlamentarzyst\u00f3w z: UW, PSL, „S”, KPN i BBWR. Przeciw by\u0142o 16 z SLD i UP oraz trzech z PSL. Dodajmy, \u017ce kilku najbardziej zacietrzewionych na punkcie \u201eneutralno\u015bci\u201d lewicowc\u00f3w celowo nie przysz\u0142o na stosowne g\u0142osowanie w Komisji. O to ostatnie zadba\u0142 sam Kwa\u015bniewski, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce w sonda\u017cach prezydenckich jego kandydatura sz\u0142a w g\u00f3r\u0119, a kompromis Mazowieckiego uwalnia\u0142 go od klinczu w tej cz\u0119\u015bci projektu i pozwala\u0142 skupi\u0107 si\u0119 na finalizacji prac w innych spornych kwestiach.<\/p>\r\n

\u201eW\u0142adze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowuj\u0105 bezstronno\u015b\u0107 w sprawach przekona\u0144 religijnych, \u015bwiatopogl\u0105dowych i filozoficznych, zapewniaj\u0105c swobod\u0119 ich wyra\u017cania w \u017cyciu publicznym.\u201d Tak ostatecznie ukszta\u0142towano ust\u0119p 2 w artykule 25 konstytucji. Zamiast zasady neutralno\u015bci, coraz powszechniej interpretowanej jako instrument podporz\u0105dkowania wsp\u00f3lnot wyznaniowych pa\u0144stwu i ograniczenia praw os\u00f3b duchownych w przestrzeni publicznej, przyj\u0119to formu\u0142\u0119 bezstronno\u015bci z jej istotnym rozwini\u0119ciem – gwarancj\u0105 swobody wyra\u017cania r\u00f3\u017cnorodnych pogl\u0105d\u00f3w.<\/p>\r\n

Poprawka Mazowieckiego nie tylko dawa\u0142a rozwi\u0105zanie ostrego sporu aksjologicznego, ale tak\u017ce hamowa\u0142a na starcie wszelkie potencjalne zap\u0119dy wykorzystania art. 25 ust. 2 do cel\u00f3w ideologicznych. Takie apetyty na po\u017carcie wyk\u0142adni cytowanego przepisu przejawia\u0142y wielokrotnie po 1997 roku partie i organizacje lewicowe, domagaj\u0105c si\u0119 m.in. zakazu udzia\u0142u cz\u0142onk\u00f3w w\u0142adz pa\u0144stwowych w uroczysto\u015bciach ko\u015bcielnych, czy te\u017c usuni\u0119cia krzy\u017cy z budynk\u00f3w administracyjnych i sali plenarnej Sejmu RP. Do uczty jednak nie dochodzi\u0142o i doj\u015b\u0107 nie mo\u017ce. Dla przyk\u0142adu oddajmy g\u0142os S\u0105dowi Apelacyjnemu w Warszawie w sprawie sygn. I ACa 608\/13: \u201ewolno\u015b\u0107 wyznania obejmuje r\u00f3wnie\u017c wolno\u015b\u0107 do uzewn\u0119trzniania swych przekona\u0144, indywidualnie i prywatnie, lecz tak\u017ce wsp\u00f3lnie z innymi oraz publicznie\u201d. Takie orzeczenia, interpretacje i opinie po 20 latach funkcjonowania konstytucji mo\u017cna ju\u017c liczy\u0107 w kilogramach.<\/p>\r\n

\u0141ab\u0119dzi \u015bpiew \u201esalonu\u201d<\/strong><\/p>\r\n

By\u0142 wiecz\u00f3r 4 kwietnia 1995 roku. Cz\u0142onkowie Komisji opuszczali gmach Sejmu. Nawet je\u015bli odczuwali jak\u0105\u015b ulg\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z \u201eprzyklepaniem\u201d trudnej cz\u0119\u015bci projektu konstytucji, to musia\u0142a ona szybko min\u0105\u0107, bo ju\u017c nast\u0119pnego dnia alarm i gniew podni\u00f3s\u0142 \u00f3wczesny mainstream medialny na czele z \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105\u201d. Pada\u0142y m.in. z\u0142o\u015bliwe pytania o to, czy konstytucja ma by\u0107 pisana pod dyktando Episkopatu. Dzi\u015b takie paniczne pokrzykiwania ju\u017c raczej nie zaskakuj\u0105, ale w czasach \u015bwietno\u015bci imperium z Czerskiej ich rezonans by\u0142 spory\u2026<\/p>\r\n

Co dzia\u0142o si\u0119 dalej z poprawk\u0105 Mazowieckiego? Przyj\u0119te rozwi\u0105zanie oczekiwa\u0142o na kolejne kompromisy w kilkudziesi\u0119ciu innych kwestiach z nim powi\u0105zanych, w tym tak\u017ce w tej dotycz\u0105cej preambu\u0142y. Tutaj r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 Mazowiecki jako architekt projektu, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej na \u017cyczenie SLD, PSL i UP wielokrotnie przeredagowano a\u017c osi\u0105gn\u0105\u0142 obecne, do\u015b\u0107 kuriozalne brzmienie. Ostatecznie projekt konstytucji opu\u015bci\u0142 Komisj\u0119 Konstytucyjn\u0105 16 stycznia 1997 roku.<\/p>\r\n

\u201eBezstronno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dowa\u201d autorstwa Mazowieckiego osta\u0142a si\u0119 tak\u017ce w ca\u0142o\u015bci prac Zgromadzenia Narodowego, kt\u00f3re mi\u0119dzy 24 lutego a 2 kwietnia 1997 roku w trzech czytaniach uchwali\u0142o now\u0105 konstytucj\u0119.<\/p>\r\n

W powszechnym referendum na 12 mln g\u0142osuj\u0105cych poparcia konstytucji spod znaku SLD-PSL-UP-UW  udzieli\u0142o 6,4 mln obywateli, a wi\u0119c ponad milion mniej ni\u017c liczba g\u0142osuj\u0105cych na wymienione partie w wyborach 1993 roku. To jednak wystarczy\u0142o, by nowa konstytucja wesz\u0142a w \u017cycie. Tadeusz Mazowiecki w swoim stylu uzna\u0142, \u017ce \u201elepszy rydz ni\u017c nic\u201d. Docenia\u0142, zachwala\u0142 i broni\u0142 obowi\u0105zuj\u0105cej konstytucji bezapelacyjnie, do samego ko\u0144ca – jego lub jej. Wypad\u0142o na to pierwsze.<\/p>\r\n

Benedykt Witkowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tadeusz Mazowiecki i kierowana przez niego formacja polityczna walnie przyczynili si\u0119 do przyj\u0119cia w Polsce konstytucji niejasnej, niesp\u00f3jnej i utrwalaj\u0105cej najwi\u0119ksze wady budowanego po 1989 roku pa\u0144stwa. Pierwszy premier III RP przeszed\u0142 jednak do historii tak\u017ce jako pomys\u0142odawca poprawki, kt\u00f3ra po latach stan\u0119\u0142a o\u015bci\u0105 w gardle \u201et\u0119czowej\u201d rewolucji. I stoi dalej, blokuj\u0105c kolejne pr\u00f3by prawnego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,66,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=94005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/94005\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=94005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=94005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=94005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}