{"id":93607,"date":"2017-02-06T21:30:10","date_gmt":"2017-02-07T02:30:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=93607"},"modified":"2017-02-06T22:36:56","modified_gmt":"2017-02-07T03:36:56","slug":"dlugi-cien-prl-rozmowa-z-dr-jaroslawem-szarkiem-prezesem-ion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=93607","title":{"rendered":"D\u0142ugi cie\u0144 PRL – rozmowa z dr. Jaros\u0142awem Szarkiem, prezesem IPN<\/em>"},"content":{"rendered":"

Z dr. Jaros\u0142awem Szarkiem, prezesem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Ma\u0142gorzata Rutkowska<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Eksperci Instytutu im. Jana Sehna potwierdzili autentyczno\u015b\u0107 podpisu Lecha Wa\u0142\u0119sy na zobowi\u0105zaniu do wsp\u00f3\u0142pracy z SB oraz na innych dokumentach z \u201eteczki Kiszczaka\u201d. Czy to wreszcie zako\u0144czy sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 \u201eBolka\u201d?<\/strong><\/p>\r\n

– Ko\u0144czy, je\u017celi chodzi o ostateczne potwierdzenie, i\u017c Lech Wa\u0142\u0119sa zosta\u0142 zarejestrowany przez S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa jako tajny wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eBolek\u201d od 29 grudnia 1970 roku do 19 czerwca 1976 roku. W pierwszym okresie donosi\u0142 na stoczniowc\u00f3w i bra\u0142 za to pieni\u0105dze, co zosta\u0142o udowodnione w wyniku rzetelnych bada\u0144 opublikowanych w 2008 roku przez historyk\u00f3w z Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, dr. Piotra Gontarczyka i prof. S\u0142awomira Cenckiewicza, w ich ksi\u0105\u017cce \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d. Decyzja o jej wydaniu zosta\u0142a podj\u0119ta osobi\u015bcie przez \u015bp. prezesa IPN Janusza Kurtyk\u0119. Wszyscy oni stali si\u0119 obiektem niewybrednych napa\u015bci, pojawi\u0142y si\u0119 gro\u017aby likwidacji Instytutu, obci\u0119to mu bud\u017cet. Dzisiaj fakty zaprezentowane w ksi\u0105\u017cce zosta\u0142y potwierdzone w wyniku post\u0119powania prokuratorskiego na podstawie odnalezionych kolejnych dokument\u00f3w zawieraj\u0105cych zobowi\u0105zanie do wsp\u00f3\u0142pracy podpisane przez Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119, jego donosy, pokwitowania. I w tej kwestii to ko\u0144czy dyskusj\u0119 na ten temat.<\/p>\r\n

Dzisiaj faktu wsp\u00f3\u0142pracy Lecha Wa\u0142\u0119sy z SB nie podwa\u017caj\u0105 nawet ci, kt\u00f3rzy napadali na IPN w 2008 roku.<\/strong><\/p>\r\n

– W tej kwestii fakty s\u0105 tak oczywiste, \u017ce dyskusja jest zako\u0144czona. Natomiast pozostaje otwarta sprawa – i spory na ten temat b\u0119d\u0105 trwa\u0142y – jak fakt wsp\u00f3\u0142pracy z bezpiek\u0105 z pocz\u0105tku lat 70. XX wieku wp\u0142yn\u0105\u0142 na decyzje podejmowane przez niego w nast\u0119pnych latach, m.in. jako przyw\u00f3dcy \u201eSolidarno\u015bci\u201d, nie wspominaj\u0105c o jego prezydenturze i kolejnych latach politycznej aktywno\u015bci. I ta dyskusja ju\u017c si\u0119 toczy, a pojawiaj\u0105ce si\u0119 pytania s\u0105 jak najbardziej uprawnione. Pomijaj\u0105c ju\u017c kwesti\u0119 szanta\u017cu, to przecie\u017c sama \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, i\u017c s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 wiedz\u0119 o ciemnej karcie \u017cyciorysu, te\u017c nie pozostaje bez wp\u0142ywu na decyzje, jakie si\u0119 podejmuje.<\/p>\r\n

I jeszcze rzecz zasadnicza – sam stosunek Lecha Wa\u0142\u0119sy do tej sprawy.<\/strong><\/p>\r\n

– Od laureata Pokojowej Nagrody Nobla, przyw\u00f3dcy \u201eSolidarno\u015bci\u201d – ruchu, kt\u00f3rego jednym z fundamentalnych przes\u0142a\u0144 by\u0142y kwestie moralne, a w\u015br\u00f3d nich niezgoda na k\u0142amstwo – mo\u017cna wymaga\u0107 wi\u0119cej. Lech Wa\u0142\u0119sa w tej sprawie nie zdoby\u0142 si\u0119 na stani\u0119cie w prawdzie, ale wielokrotnie zmienia\u0142 zdanie. Trzeba to wprost powiedzie\u0107: k\u0142ama\u0142. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o j\u0119zyku, jakim si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142 wobec swych adwersarzy. Da\u0142 tego przyk\u0142ad nawet w ostatnich tygodniach.
\r\n Sprawa ma jeszcze inny wymiar. Przez lata za Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105 kry\u0142y si\u0119 wp\u0142ywowe \u015brodowiska, z kt\u00f3rymi on si\u0119 zwi\u0105za\u0142. W\u015br\u00f3d nich nie brakuje ludzi powi\u0105zanych z peerelowskim re\u017cimem. Oni wiedz\u0105, \u017ce teraz przyjdzie kolej na ich \u017cyciorysy. Dlatego b\u0119d\u0105, wbrew faktom, do ko\u0144ca broni\u0107 Wa\u0142\u0119sy.<\/p>\r\n

Ujawnienie dokument\u00f3w ze zbioru zastrze\u017conego nie wywo\u0142a\u0142o jednak spodziewanych emocji. Teczki bezpieki nie budz\u0105 ju\u017c zainteresowania? A mo\u017ce to efekt wieloletniej propagandy antylustracyjnej?<\/strong><\/p>\r\n

– To prawda, jest pewien niedosyt, bo by\u0142y du\u017ce oczekiwania na nazwiska z pierwszych stron gazet. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce prace nad likwidacj\u0105 zbioru zastrze\u017conego b\u0119d\u0105 trwa\u0142y do 31 marca 2017 roku, nie wiemy, co si\u0119 pojawi w kolejnych partiach dokument\u00f3w. Oczywi\u015bcie, rola ju\u017c udost\u0119pnionych akt jest du\u017ca, to s\u0105 tysi\u0105ce teczek, kt\u00f3re trzeba dok\u0142adnie zbada\u0107, i wtedy b\u0119dzie mo\u017cna powiedzie\u0107, co w nich jest. Nie zapominajmy, \u017ce w Archiwum Instytutu s\u0105 kilometry akt, kt\u00f3re te\u017c czekaj\u0105 na zbadanie. Nie wszyscy historycy ch\u0119tnie z tego korzystaj\u0105.<\/p>\r\n

To pokazuje, \u017ce na wielu uczelniach dominuj\u0105 uk\u0142ady postkomunistyczne?<\/strong><\/p>\r\n

– Po pierwsze, przez wiele lat panowa\u0142 klimat, \u017ceby lepiej tymi sprawami si\u0119 nie zajmowa\u0107, nie by\u0142o te\u017c zainteresowania w katedrach historii najnowszej. Tych temat\u00f3w nie badano, bo to by\u0142o \u017ale widziane, trzeba to wprost powiedzie\u0107. Po drugie, liczba teczek jest tak ogromna, \u017ce to niekt\u00f3rych zniech\u0119ca. Trzeba d\u0142ugich, \u017cmudnych bada\u0144, a tego nie zrobi si\u0119 szybko.<\/p>\r\n

Powszechnie spodziewano si\u0119, \u017ce w dokumentach, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142y zbi\u00f3r zastrze\u017cony, znajdzie si\u0119 wiedza o przepoczwarzaniu si\u0119 PRL w III RP.<\/strong><\/p>\r\n

– Najbardziej interesuj\u0105ce by\u0142yby dokumenty z ko\u0144ca lat 80. pokazuj\u0105ce mechanizmy tzw. transformacji. By\u0107 mo\u017ce te materia\u0142y jeszcze si\u0119 znajd\u0105. Pami\u0119tajmy jednak o skali zniszcze\u0144 dokument\u00f3w cywilnej i wojskowej bezpieki. Na przyk\u0142ad w Gda\u0144sku 90 procent materia\u0142\u00f3w z lat 80. zosta\u0142o zniszczone. Nie wiemy, co znajduje si\u0119 jeszcze w \u201eprywatnych szafach\u201d by\u0142ych funkcjonariuszy.<\/p>\r\n

Jakie by\u0142y wi\u0119c kryteria, kt\u00f3rymi kierowano si\u0119, zamykaj\u0105c dost\u0119p do materia\u0142\u00f3w bezpieki?<\/strong><\/p>\r\n

– Przedziwne. Na pewno wiemy jedno: tym kryterium nie by\u0142o to, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugiwano, czyli ochrona bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa polskiego. Najlepiej pokazuje to incydentalna, sprzed wielu lat, sprawa podpisania zobowi\u0105zania do wsp\u00f3\u0142pracy Jerzego Zelnika czy kwestia pojawienia si\u0119 w materia\u0142ach, kt\u00f3re ujawnili\u015bmy, nazwiska \u00f3wczesnego porucznika Gromos\u0142awa Czempi\u0144skiego. W wielu przypadkach nie by\u0142o \u017cadnego uzasadnienia, \u017ceby te materia\u0142y w tym zbiorze si\u0119 znajdowa\u0142y. To pokazuje nawet to, co w tym momencie ujawnili\u015bmy. Najwa\u017cniejsze, \u017ce ten zbi\u00f3r przestaje istnie\u0107.<\/p>\r\n

Nowe archiwalia wp\u0142yn\u0105 w znacz\u0105cy spos\u00f3b na profil badawczy Instytutu?<\/strong><\/p>\r\n

– Mamy 14 centralnych program\u00f3w badawczych, w\u015br\u00f3d nich nowe, m.in.: \u201eWojew\u00f3dztwa wschodnie II Rzeczypospolitej\u201d, \u201eKomuni\u015bci w II Rzeczypospolitej\u201d, \u201eRok 1989 – mechanizmy transformacji ustrojowej\u201d, \u201ePolacy w Rosji i Zwi\u0105zku Sowieckim\u201d, \u201eWojsko Polskie w strukturach pa\u0144stwa w XX wieku\u201d. Oczywi\u015bcie kontynuujemy te dotycz\u0105ce aparatu bezpiecze\u0144stwa PRL, emigracji, \u015brodowisk tw\u00f3rczych\u2026 S\u0105 tematy, kt\u00f3re materia\u0142y wychodz\u0105ce ze zbioru zastrze\u017conego poszerz\u0105. Dost\u0119p do Archiwum IPN jest podobny jak do innych archiw\u00f3w. Zach\u0119camy historyk\u00f3w spoza Instytutu, \u017ceby zacz\u0119li te sprawy bada\u0107.<\/p>\r\n

Mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce w poprzedniej kadencji badanie aparatu represji przez IPN zesz\u0142o na dalszy plan.<\/strong><\/p>\r\n

– Instytut zosta\u0142 powo\u0142any m.in. po to, \u017ceby te kwestie zbada\u0107, ujawni\u0107, ale ten proces nie jest zako\u0144czony. W 2011 roku Rada IPN podj\u0119\u0142a decyzj\u0119, \u017ce badanie aparatu represji nie jest priorytetowym zadaniem Instytutu. St\u0105d te\u017c takie na tym polu op\u00f3\u017anienia czy zaniechania.<\/p>\r\n

Jest nadzieja, \u017ce znakomity p\u00f3\u0142rocznik IPN \u201eAparat represji w Polsce Ludowej 1944-1989\u201d, kt\u00f3ry nagle przesta\u0142 si\u0119 ukazywa\u0107 kilka lat temu, powr\u00f3ci?<\/strong><\/p>\r\n

– B\u0119dzie kontynuowany, wkr\u00f3tce uka\u017ce si\u0119 kolejny numer, przygotowany tak jak wcze\u015bniej przez Oddzia\u0142 IPN w Rzeszowie. Po pi\u0119cioletniej przerwie na rynek powr\u00f3ci\u0142 \u201eBiuletyn IPN\u201d – przez lata najbardziej rozpoznawalna marka Instytutu. W najbli\u017csz\u0105 \u015brod\u0119 uka\u017ce si\u0119 na rynku, b\u0119dzie dost\u0119pny m.in. w plac\u00f3wkach Poczty Polskiej, empikach.<\/p>\r\n

Nowa ustawa o IPN na\u0142o\u017cy\u0142a na Instytut nowe obowi\u0105zki. Jak wygl\u0105da sprawa finansowania tak szeroko zakrojonej dzia\u0142alno\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n

– Paradoksalnie na 2017 rok obci\u0119to nam bud\u017cet o 24 miliony w stosunku do tego, co zaproponowali\u015bmy. A ten rok jest zasadniczy, poniewa\u017c zostali\u015bmy zobowi\u0105zani ustaw\u0105 z czerwca 2016 roku do powo\u0142ania dw\u00f3ch nowych biur: poszukiwa\u0144 i identyfikacji oraz biura upami\u0119tnie\u0144. Te biura w szkieletowym kszta\u0142cie powo\u0142ali\u015bmy ju\u017c latem przy zerowym bud\u017cecie. Nie wspominam, \u017ce pojawi\u0142o si\u0119 inne zadanie – poszerzenie dzia\u0142alno\u015bci edukacyjnej, naukowej o okres od 1917 roku, co wymaga kolejnych koszt\u00f3w. Na Archiwum IPN spada te\u017c obowi\u0105zek przygotowania materia\u0142\u00f3w do ustawy dezubekizacyjnej, i to w bardzo kr\u00f3tkim czasie – w ci\u0105gu czterech miesi\u0119cy. A w perspektywie jest wojskowa ustawa dezubekizacyjna. To b\u0119dzie kolejna sprawa, kt\u00f3ra jest dla nas nowa, bo wojskowego aparatu bezpiecze\u0144stwa nie badali\u015bmy do tej pory. Dosz\u0142o do paradoksalnej sytuacji, \u017ce znaczenia i roli IPN nikt nie kwestionuje, natomiast w tak znacznym stopniu obci\u0119to bud\u017cet Instytutu. Ale podo\u0142amy. Powstaje bardzo du\u017co nowych inicjatyw.<\/p>\r\n

Priorytetem IPN w sferze edukacji ma by\u0107 w tym roku 80. rocznica Operacji Polskiej, zupe\u0142nie nieobecnej w \u015bwiadomo\u015bci historycznej Polak\u00f3w. Amnezja w sprawie co najmniej 111 tysi\u0119cy ofiar nie mo\u017ce d\u0142u\u017cej trwa\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

– Zrobimy wszystko, \u017ceby ta wiedza dotar\u0142a do nauczycieli i znalaz\u0142a si\u0119 w podr\u0119cznikach szkolnych, zosta\u0142a spopularyzowana. Kilka tygodni temu Instytut wyda\u0142 zbi\u00f3r dokument\u00f3w dotycz\u0105cych Operacji Polskiej z archiw\u00f3w gruzi\u0144skich. Prowadzimy w og\u00f3le szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105, ostatnio podpisali\u015bmy umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142pracy z Archiwum Watyka\u0144skim, chcemy opublikowa\u0107 materia\u0142y z kolekcji Kazimierza Pap\u00c3\u00a9e, ostatniego ambasadora II RP przy Stolicy Apostolskiej. Nie m\u00f3wi\u0119 ju\u017c o wsp\u00f3\u0142pracy z odpowiednikami IPN z tej cz\u0119\u015bci Europy czy o kwerendach archiwalnych w USA, Wielkiej Brytanii i innych krajach zachodnich. Du\u017cym wyzwaniem dla nas b\u0119dzie przysz\u0142y rok i 100-lecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, bardzo wa\u017cna b\u0119dzie sfera edukacji.<\/p>\r\n

Jak uk\u0142ada si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca Instytutu z Ministerstwem Edukacji Narodowej?<\/strong><\/p>\r\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce dobrze, bardzo du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy si\u0119 cykl wyk\u0142ad\u00f3w przygotowany wsp\u00f3lnie z MEN dla nauczycieli i we wsp\u00f3\u0142pracy z o\u015brodkami doskonalenia zawodowego nauczycieli. Dzi\u0119ki temu rozpowszechniamy wiedz\u0119 o Polskim Pa\u0144stwie Podziemnym, Kresach, Operacji Polskiej NKWD, emigracji, aparacie represji w PRL. W sferze edukacyjnej chcemy si\u0119 skupi\u0107 na wyposa\u017ceniu nauczycieli w narz\u0119dzia, dostarczy\u0107 im materia\u0142y, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y przedstawia\u0107 kwestie ma\u0142o lub w og\u00f3le nieobecne w podr\u0119cznikach szkolnych, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce to si\u0119 zmieni w nowej podstawie programowej. My nie zast\u0105pimy szko\u0142y, ale mo\u017cemy pom\u00f3c, przygotowuj\u0105c ofert\u0119 edukacyjn\u0105, o\u015bwiatow\u0105, co jest bardzo wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\r\n

Polityka historyczna IPN ma te\u017c wa\u017cny wymiar mi\u0119dzynarodowy, zw\u0142aszcza \u017ce pa\u0144stwo polskie codziennie konfrontowane jest z agresywn\u0105 polityk\u0105 pami\u0119ci kraj\u00f3w o\u015bciennych – Niemiec i Rosji. K\u0142amstwo o \u201epolskich obozach zag\u0142ady\u201d okazuje si\u0119 trudne do wyt\u0119pienia.<\/strong><\/p>\r\n

– Na istniej\u0105cej ju\u017c stronie internetowej Instytutu http:\/\/truthaboutcamps.eu [MS1], gdzie znajdziemy informacje o niemieckich obozach zag\u0142ady i obozach koncentracyjnych w j\u0119zykach polskim, angielskim, niemieckim, francuskim, bu\u0142garskim, zamie\u015bcili\u015bmy licz\u0105c\u0105 ok. 8,5 tys. nazwisk za\u0142og\u0119 SS obozu KL Auschwitz. Ka\u017cdy, kto m\u00f3wi, \u017ce to by\u0142 \u201epolski ob\u00f3z\u201d, niech sprawdzi, kto tam pracowa\u0142. \u0179yciorysom tym towarzyszy oko\u0142o 350 wyrok\u00f3w, jakie wobec cz\u0119\u015bci z nich zapad\u0142y po wojnie. To efekt \u015bledztwa Oddzia\u0142owej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Krakowie. Jednocze\u015bnie pocz\u0105tek wi\u0119kszego projektu. Do\u0142\u0105czymy inne obozy. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z prof. Aleksandrem Lasikiem, kt\u00f3ry przez 30 lat prowadzi\u0142 badania naukowe dotycz\u0105ce tej tematyki, zgromadzi\u0142 dane o ok. 25 tys. funkcjonariuszy SS, a teraz cz\u0119\u015b\u0107 efekt\u00f3w jego pracy udost\u0119pnia IPN. Takich naukowc\u00f3w b\u0119dziemy wspiera\u0107.<\/p>\r\n

Teraz rodzime media nale\u017c\u0105ce m.in. do niemieckich koncern\u00f3w narzucaj\u0105 fraz\u0119 \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d w odniesieniu do powojennych oboz\u00f3w pracy na terenie Polski. B\u0119dzie odpowied\u017a Instytutu?<\/strong><\/p>\r\n

– Po II wojnie \u015bwiatowej Polska nie by\u0142a niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem, to by\u0142o pa\u0144stwo komunistyczne, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 imperium sowieckiego. Te obozy by\u0142y tworzone przez komunist\u00f3w, one nie mog\u0105 by\u0107 nazywane polskimi. Wi\u0119ziono w nich m.in. polskich patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy przeciwstawiali si\u0119 niewoli, kt\u00f3ra przysz\u0142a ze wschodu. Mo\u017cna je nazywa\u0107 stalinowskimi, komunistycznymi, ale nigdy polskimi. By\u0142y na terytorium Polski, ale to nie Polacy je budowali. Ani pa\u0144stwo polskie, ani Nar\u00f3d Polski nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z dr. Jaros\u0142awem Szarkiem, prezesem Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Ma\u0142gorzata Rutkowska Eksperci Instytutu im. Jana Sehna potwierdzili autentyczno\u015b\u0107 podpisu Lecha Wa\u0142\u0119sy na zobowi\u0105zaniu do wsp\u00f3\u0142pracy z SB oraz na innych dokumentach z \u201eteczki Kiszczaka\u201d. Czy to wreszcie zako\u0144czy sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 \u201eBolka\u201d? – Ko\u0144czy, je\u017celi chodzi o ostateczne potwierdzenie, i\u017c Lech Wa\u0142\u0119sa zosta\u0142 zarejestrowany przez S\u0142u\u017cb\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81,73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93607\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}