{"id":93503,"date":"2017-02-01T22:30:24","date_gmt":"2017-02-02T03:30:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=93503"},"modified":"2017-12-02T15:19:15","modified_gmt":"2017-12-02T20:19:15","slug":"kwestia-waznosci-swiecen-anglikanskich-michael-davies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=93503","title":{"rendered":"Kwestia wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich – Michael Davies<\/em>"},"content":{"rendered":"

W rozdzia\u0142ach I i II wykazali\u015bmy, \u017ce katolicka oraz protestancka koncepcja kap\u0142a\u0144stwa s\u0105 ze sob\u0105 absolutnie nie do pogodzenia. S\u0105 wzajemnie sprzeczne; tak wi\u0119c obie nie mog\u0105 by\u0107 prawdziwe. Jedynym sposobem, w kt\u00f3ry katolicy i protestanci mogliby osi\u0105gn\u0105\u0107 prawdziwe porozumienie jest rezygnacja jednej ze stron z w\u0142asnego stanowiska i przyj\u0119cie stanowiska strony przeciwnej. Mo\u017cliwe jest jednak r\u00f3wnie\u017c porozumienie pozorne, kiedy jedna lub obie strony dialogu Jedna lub obie strony pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 sformu\u0142owaniami wieloznacznymi w celu osi\u0105gni\u0119cia powierzchownej \u201ejedno\u015bci\u201d. Taktyk\u0119 tak\u0105 przyj\u0119\u0142o obecnie wielu katolik\u00f3w zaanga\u017cowanych w dialog ekumeniczny. Deklaracje doktrynalne formu\u0142owane s\u0105 w taki spos\u00f3b, \u017ce elementy nauczania nie do przyj\u0119cia dla protestant\u00f3w nigdy nie s\u0105 w nich potwierdzane, nawet je\u015bli otwarcie si\u0119 ich nie neguje, a r\u00f3wnocze\u015bnie wyraz liturgiczny doktryn kt\u00f3re protestanci odrzucaj\u0105 redukowany jest do absolutnego minimum, lub te\u017c rezygnuje si\u0119 z niego ca\u0142kowicie. Przed przeanalizowaniem zakresu, w jakim sta\u0142o si\u0119 tak w przypadku nowego rytu \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, konieczne jest zastanowienie si\u0119 nad przyczynami, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y Leona XIII do stwierdzenia w spos\u00f3b nieodwo\u0142alny, w og\u0142oszonej przez niego w roku 1896 bulli Apostolicae curae<\/em>, \u017ce \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie s\u0105 niewa\u017cne. Pozwoli nam to stwierdzi\u0107 w jakim zakresie cechy, kt\u00f3re papie\u017c uzna\u0142 za nie do przyj\u0119cia w cranmerowskim rycie \u015bwi\u0119ce\u0144, pojawi\u0142y si\u0119 w nowym rycie katolickim.<\/p>\r\n

Aby dobrze zrozumie\u0107 znaczenie bulli Apostolicae curae<\/em> konieczne jest pobie\u017cne chocia\u017cby zapoznanie si\u0119 histori\u0105 anglika\u0144skiego Rytua\u0142u.<\/p>\r\n

Po zerwaniu z Rzymem w roku 1534 pocz\u0105tkowo w rycie \u015bwi\u0119ce\u0144 nie zosta\u0142y wprowadzone \u017cadne zmiany. Za panowania Henryka VIII i przez pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 panowania Edwarda VI w u\u017cyciu pozostawa\u0142 wci\u0105\u017c Pontyfika\u0142 Sarum. Biskupi konsekrowani byli kap\u0142ani za\u015b wy\u015bwi\u0119cani wedle staro\u017cytnych formu\u0142 Ko\u015bcio\u0142a, cho\u0107 niekiedy pojawia\u0142y si\u0119 nieautoryzowane [przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105] wariacje. Jednak\u017ce wkr\u00f3tce po pojawieniu si\u0119 Book of Common Prayer<\/em> z roku 1549, Cranmer skupi\u0142 sw\u0105 uwag\u0119 na rycie \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich.<\/p>\r\n

Wprowadzenie nowego Rytua\u0142u by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 wydarzeniem najdonio\u015blejszym w historii angielskiej reformacji. 8 stycznia 1550 roku Izbie Lord\u00f3w przed\u0142o\u017cony zosta\u0142 wniosek o utworzenie maj\u0105cej go opracowa\u0107 komisji, kt\u00f3ra mia\u0142a sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z \u201esze\u015bciu pra\u0142at\u00f3w oraz sze\u015bciu innych m\u0119\u017c\u00f3w uczonych w prawie Bo\u017cym\u201d. Do zatwierdzenia nowego Rytua\u0142u wymagana by\u0142a zwyk\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w – tak wi\u0119c w przypadku gdyby wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w komisji stanowili sympatycy protestantyzmu rezultat g\u0142osowania by\u0142 z g\u00f3ry przes\u0105dzony.<\/p>\r\n

25 stycznia Izba Lord\u00f3w projekt przyj\u0119\u0142a, po czym odes\u0142any on zosta\u0142 do Izby Gmin, kt\u00f3ra zatwierdza\u0142a go  30 stycznia po naniesieniu pewnej liczby poprawek.<\/p>\r\n

31 stycznia projekt trafi\u0142 ponownie do Izby Lord\u00f3w, kt\u00f3rzy zatwierdzili jej zmodyfikowany tekst. Obecna by\u0142a mniej ni\u017c po\u0142owa biskup\u00f3w i rezultat g\u0142osowania wyni\u00f3s\u0142 6:5 na korzy\u015b\u0107 Rytua\u0142u, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 jeszcze oficjalnie u\u0142o\u017cony przez komisj\u0119, r\u00f3wnie\u017c jeszcze nie utworzon\u0105. Protestanckimi biskupami g\u0142osuj\u0105cymi za projektem byli: Cranmer, Goodrich, Barlow, Holbeach, Ridley oraz Ferrar. Przeciwko opowiedzieli si\u0119: Tunstall, Aldrich, Heath, Thirlby i Day. Dw\u00f3ch z najzagorzalszych anglokatolik\u00f3w, Gardiner i Bonner, przebywa\u0142o w tym czasie w wi\u0119zieniu.<\/p>\r\n

Cho\u0107 oficjalnie Rytua\u0142 nie zosta\u0142 jeszcze u\u0142o\u017cony, nie mo\u017ce by\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci \u017ce rzeczywiste zadanie komisji polega\u0142o nie na jego stworzeniu, ale  jedynie zaaprobowaniu tekstu podsuni\u0119tego jej przez Cranmera. 8 lutego 1550 Heath, jedyny anglokatolik wchodz\u0105cy w sk\u0142ad komisji, wezwany zosta\u0142 przed Rad\u0119 [Kr\u00f3lewsk\u0105] \u201eze wzgl\u0119du na to, \u017ce nie chcia\u0142 zaaprobowa\u0107 ksi\u0119gi stworzonej przez reszt\u0119 biskup\u00f3w i duchownych\u201d. Za op\u00f3r sw\u00f3j zosta\u0142 uwi\u0119ziony i pozbawiony urz\u0119du. Wynika z tego niezbicie, \u017ce Rytua\u0142 gotowy by\u0142 ju\u017c w sze\u015b\u0107 dni po mianowaniu cz\u0142onk\u00f3w komisji. Drukiem ukaza\u0142 si\u0119 7 marca 1550 roku.<\/p>\r\n

Powstanie nowego Rytua\u0142u wi\u0105\u017ce si\u0119 z niew\u0105tpliwie z faktem, i\u017c jeszcze latem roku 1549 Cranmer zaprosi\u0142 do swego domu Bucera, kt\u00f3ry go\u015bci\u0142 u niego przez kilka kolejnych miesi\u0119cy. Skrajnie protestanckie pogl\u0105dy Bucera om\u00f3wi\u0142em na stronie 107, a tak\u017ce w mej ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>. W\u015br\u00f3d ksi\u0105g kt\u00f3re przywi\u00f3z\u0142 on w\u00f3wczas ze sob\u0105 znajdowa\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jego dzie\u0142o po\u015bwi\u0119cone \u015bwi\u0119ceniom, De ordinatione legitima<\/em>. Jak zauwa\u017ca ks. Messenger,  ryt edwardia\u0144ski \u201ew wyra\u017any spos\u00f3b czerpie inspiracj\u0119 z idei g\u0142oszonych przez Bucera i w znacznym stopniu stanowi jedynie modyfikacj\u0119 czy t\u0142umaczenie [na angielski] stworzonego przez niego \u0142aci\u0144skiego rytu lutera\u0144skiego\u201d. Tak\u017ce anglikanin C. Smyth stwierdza, \u017ce \u201ejest niemal pewne, i\u017c zadaniem komisji nie by\u0142o stworzenie nowego Rytua\u0142u, ale przyj\u0119cie wzgl\u0119dnie zaproponowanie poprawek do tekstu ju\u017c istniej\u0105cego, stworzonego prawdopodobnie przez Cranmera i Ridleya, na podstawie szkicu sporz\u0105dzonego przez Martina Bucera\u201d.<\/p>\r\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej Rytua\u0142 z roku 1550 zosta\u0142 zrewidowany, a g\u0142\u00f3wna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi dotyczy ceremonii \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich, z kt\u00f3rej usuni\u0119ty zosta\u0142 obrz\u0119d podania kielicha i pateny. Nale\u017cy tu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ju\u017c w rycie z roku 1550 znaczenie tego obrz\u0119du zredukowane zosta\u0142o do udzielania w\u0142adzy administrowania sakrament\u00f3w, a nie do sk\u0142adania ofiary.<\/p>\r\n

Dwa Rytua\u0142y by\u0142y w u\u017cyciu przez oko\u0142o 4 lata – i pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nimi wy\u015bwi\u0119cono znaczn\u0105 liczb\u0119 ksi\u0119\u017cy oraz konsekrowano sze\u015bciu biskup\u00f3w: Poyneta, Hoopera, Coverdale\u2019a, Scory\u2019ego, Taylora i Harley\u2019a. Inny biskup, Ferrar z St. David\u2019s, konsekrowany zosta\u0142 przed og\u0142oszeniem Rytua\u0142u z roku 1550, jednak wedle zmodyfikowanej wersji Pontyfika\u0142u Sarum.<\/p>\r\n

Maria Tudor<\/p>\r\n

Kiedy na tron wst\u0105pi\u0142a kr\u00f3lowa Maria i kraj ponownie znalaz\u0142 si\u0119 pod jurysdykcj\u0105 Rzymu, papie\u017c mianowa\u0142 swym legatem w Anglii kard. Pole\u2019a. Do licznych problem\u00f3w w obliczu jakich stan\u0105\u0142 ten ostatni nale\u017ca\u0142 m.in. problem wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich oraz konsekracji biskupich z okresu schizmy. Generalnie rzecz bior\u0105c duchowie\u0144stwo angielskie podzieli\u0107 mo\u017cna by\u0142o na trzy grupy:<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Tych, kt\u00f3rzy wy\u015bwi\u0119ceni zostali przed schizm\u0105<\/li>\r\n\t
  2. Tych, kt\u00f3rzy przyj\u0119li \u015bwi\u0119cenia podczas schizmy, jednak zgodnie z Pontyfika\u0142em Sarum<\/li>\r\n\t
  3. Wy\u015bwi\u0119conych przy u\u017cyciu nowego Rytua\u0142u<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Co do grupy pierwszej i drugiej, \u015bwi\u0119cenia ich by\u0142y z pewno\u015bci\u0105 wa\u017cne – musieli oni jedynie uzyska\u0107 rozgrzeszenie z grzechu schizmy, i otrzymawszy oraz otrzyma\u0107 od Ko\u015bcio\u0142a jurysdykcj\u0119 do wykonywania swej pos\u0142ugi. W celu tym konieczne by\u0142o jedynie uzyskanie dyspensy.<\/p>\r\n

    W przypadku grupy trzeciej sytuacja wygl\u0105da\u0142a odmiennie. Zostali oni wy\u015bwi\u0119ceni wed\u0142ug rytu, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 zatwierdzony przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 – i ich status by\u0142 w\u0105tpliwy. Istnia\u0142y r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci, i niekiedy trzeba by\u0142o bra\u0107 pod uwag\u0119 bardzo z\u0142o\u017cone okoliczno\u015bci. Rozwi\u0105zania by\u0142y generalnie trzy:<\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. \u015awi\u0119cenia ich mog\u0142yby by\u0107 uznane za wa\u017cne i wystarczaj\u0105ce<\/li>\r\n\t
    2. Mo\u017cna by\u0142o uzna\u0107, i\u017c wa\u017cno\u015b\u0107 ich by\u0142a w\u0105tpliwa, co poci\u0105ga\u0142o za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 ponownego wy\u015bwi\u0119cenia sub conditione<\/em><\/li>\r\n\t
    3. Mog\u0142y zosta\u0107 uznane za niewa\u017cne.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      Przed podj\u0119ciem ostatecznej decyzji kard. Pole zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Rzymu o wskaz\u00f3wki w tej kwestii. Sprawa powierzona zosta\u0142a biskupowi Ely Thomasowi Thirlby, kt\u00f3ry w lutym 1555 roku uda\u0142 si\u0119 do Rzymu. On sam konsekrowany zosta\u0142 wedle Pontyfika\u0142u Sarum za panowania Henryka VIIII, mia\u0142 wi\u0119c dok\u0142adn\u0105 wiedz\u0119 o wszystkim, co dzia\u0142o si\u0119 w Anglii za panowania dw\u00f3ch kolejnych w\u0142adc\u00f3w. Ponadto publicznie protestowa\u0142 przeciwko nowemu Rytua\u0142owi, kiedy zosta\u0142 on zaprezentowany Izbie Lord\u00f3w. Zabra\u0142 ze sob\u0105 do Rzymu wszystkie odnosz\u0105ce si\u0119 do tej sprawy dokumenty, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to \u0142aci\u0144skie t\u0142umaczenie g\u0142ownych cz\u0119\u015bci anglika\u0144skiego Rytua\u0142u. Dokumenty te znajduj\u0105 si\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144 w Archiwach Watyka\u0144skich.<\/p>\r\n

      20 czerwca 1555 roku papie\u017c Pawe\u0142 IV og\u0142osi\u0142 bull\u0119 Praeclara charissimi<\/em>, w kt\u00f3rej stwierdza\u0142 \u017ce \u201eci wszyscy, kt\u00f3rym udzielone zosta\u0142y \u015bwi\u0119cenia (\u2026) przez kogokolwiek poza biskupem wa\u017cnie i legalnie konsekrowanym, zobowi\u0105zani s\u0105 do ponownego ich przyj\u0119cia\u201d. W Anglii tekst bulli zosta\u0142 w duchu uleg\u0142o\u015bci og\u0142oszony, jak to odnotowa\u0142 w swym dzienniku kard. Pole pod dat\u0105 22 wrze\u015bnia 1555 (\u2026), dominowa\u0142o jednak odczucie, \u017ce nie wyja\u015bni\u0142a sprawy w spos\u00f3b wystarczaj\u0105cy – zwr\u00f3cono si\u0119 wi\u0119c do Rzymu po dalsze doprecyzowania. W konsekwencji 30 pa\u017adziernika tego samego roku og\u0142oszone zosta\u0142o brewe papieskie (\u2026), wyja\u015bniaj\u0105ce \u017ce w rozumieniu bulli:<\/p>\r\n

      \u201eJedynie o tych biskupach i arcybiskupach kt\u00f3rzy nie zostali wy\u015bwi\u0119ceni i konsekrowani w formie przepisanej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zostali wa\u017cnie i prawid\u0142owo wy\u015bwi\u0119ceni, a wi\u0119c osoby wy\u015bwi\u0119cane przez nich nie otrzyma\u0142y \u015bwi\u0119ce\u0144, ale zobowi\u0105zane s\u0105 przyj\u0105\u0107 te \u015bwi\u0119cenia na nowo od swych ordynariuszy (\u2026)\u201d.<\/p>\r\n

      Brewe wyja\u015bnia\u0142o nast\u0119pnie \u017ce ci, kt\u00f3rzy wy\u015bwi\u0119ceni zostali lub konsekrowani zgodnie z Pontyfika\u0142em [Sarum] otrzymali wa\u017cne \u015bwi\u0119cenia i mogli wykonywa\u0107 sw\u0105 pos\u0142ug\u0119 po otrzymaniu rozgrzeszenia Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci za po\u015brednictwem jego legata.<\/p>\r\n

      Wyja\u015bnienia te zosta\u0142y uznane za zadowalaj\u0105ce i zaakceptowane. Od tej pory \u015bwi\u0119cenia udzielane przy u\u017cyciu Rytua\u0142u Cranmera nie by\u0142y w \u017cadnym przypadku uznawane za wa\u017cne i nawet odno\u015bnie Ferrara, kt\u00f3ry zosta\u0142 konsekrowany przy u\u017cyciu zmodyfikowanej wersji Pontyfika\u0142u, stwierdzono i\u017c by\u0142 on w rzeczywisto\u015bci jedynie zwyk\u0142ym ksi\u0119dzem. Ci z wy\u015bwi\u0119conych wedle nowego rytu, kt\u00f3rzy chcieli by\u0107 kap\u0142anami, musieli przyj\u0105\u0107 \u015bwi\u0119cenia ponownie. Liczba ich nie by\u0142a znaczna: wielu z tych kt\u00f3rzy wy\u015bwi\u0119ceni zostali wedle Rytua\u0142u Cranmera zawar\u0142o zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie, inni uznani zostali za niegodnych. Cho\u0107 jednak akta diecezjalne zawieraj\u0105 adnotacje o ponownym wy\u015bwi\u0119ceniu szesnastu duchownych, kt\u00f3rzy przyj\u0119li uprzednio \u015bwi\u0119cenie wedle Rytua\u0142u edwardia\u0144skiego, nie ma w nich \u017cadnej wzmianki by komukolwiek wy\u015bwi\u0119conemu w ten spos\u00f3b pozwolono dalej pe\u0142ni\u0107 sw\u0105 pos\u0142ug\u0119 bez ponownego wy\u015bwi\u0119cenia. Komentuj\u0105c ten fakt, dr Francis Clark zauwa\u017ca:<\/p>\r\n

      \u201eStary argument, \u017ce \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie nie zosta\u0142y zakwestionowane jako niewa\u017cne za panowania kr\u00f3lowej Marii zacz\u0105\u0142 by\u0107 podnoszony na nowo w wieku XIX, zanim jeszcze ujawnione zosta\u0142y dyskredytuj\u0105cego go dokumenty, dziwi\u0107 wi\u0119c mo\u017ce, \u017ce wysuwane s\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144\u201d.<\/p>\r\n

      Stanowisko \u00f3wczesnych katolik\u00f3w co do wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 udzielanych wedle anglika\u0144skiego Rytua\u0142u wyra\u017cone zosta\u0142o bardzo jasno w kazaniu wyg\u0142oszonym przez biskupa Bonnera w roku 1555, w trakcie kt\u00f3rego m\u00f3wi\u0142 on o \u201e\u015bwi\u0119ceniach udzielanych w czasie schizmy, wedle nowo stworzonego rytu, nie udzielaj\u0105cych \u017cadnej w\u0142adzy ofiarowania we Mszy Cia\u0142a i Krwi naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa\u201d.<\/p>\r\n

      Jak to wykaza\u0142em w mej ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>, po Gardinerze Bonner by\u0142 najodwa\u017cniejszym spo\u015br\u00f3d pro-katolickich biskup\u00f3w edwardia\u0144skich, i sw\u0105 obron\u0119 wiary katolickiej przyp\u0142aci\u0142 ostatecznie uwi\u0119zieniem. Podobnie jak Gardiner za panowania Marii przywr\u00f3cony zosta\u0142 na sw\u0105 stolic\u0119 biskupi\u0105, a w\u015br\u00f3d jego zachowanych do dzi\u015b jego kaza\u0144 cytowane powy\u017cej posiada znaczenie wyj\u0105tkowe. Dowodzi ono, \u017ce \u00f3wcze\u015bni katolicy nie mieli najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci i\u017c Rytua\u0142 edwardia\u0144ski by\u0142 niewa\u017cny, zar\u00f3wno w wersji z roku 1550 jak i 1552. (\u2026)<\/p>\r\n

      Bp Bonner doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z intencji nowinkarzy – \u017cy\u0142 w czasie reformacji i cierpia\u0142 dla wiary katolickiej. Jednak\u017ce wedle Mi\u0119dzynarodowej Komisji Anglika\u0144sko-Rzymskokatolickiej nie ma zasadniczej r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy katolick\u0105 i anglika\u0144sk\u0105 koncepcj\u0105 kap\u0142a\u0144stwa i Eucharystii. Pragnie by\u015bmy uwierzyli, \u017ce w angielskiej reformacji nie chodzi\u0142o w istocie o kwesti\u0119 wiary – \u017ce gdy Cranmer uwi\u0119zi\u0142 Bonnera a p\u00f3\u017aniej, pod zmianie sytuacji, sam trafi\u0142 na stos za panowania Marii, podzielali oni w istocie t\u0119 sam\u0105 wiar\u0119, r\u00f3\u017cnili si\u0119 jedynie sposobem, w jaki j\u0105 wyja\u015bniali; \u017ce reformacja angielska by\u0142a jedynie kwesti\u0105 semantyki! (\u2026)<\/p>\r\n

      Papie\u017c Leon XIII rozstrzygn\u0105\u0142 problem wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich w spos\u00f3b definitywny w swej bulli Apostolica curae<\/em>. Co sk\u0142oni\u0142o go do jej og\u0142oszenia w roku 1896? Wbrew rozpowszechnionej dzi\u015b opinii, nie kierowa\u0142 si\u0119 \u017cadn\u0105 wrogo\u015bci\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a Anglii. Wr\u0119cz przeciwnie! Po wp\u0142ywem ekumenicznie usposobionego francuskiego ksi\u0119dza Fernanda Portala papie\u017c nabra\u0142 przekonania, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 Anglii by\u0142 w istocie [w swej doktrynie i praktykach] katolicki, a jedynie oderwany od komunii z Rzymem i \u017ce w\u015br\u00f3d anglikan\u00f3w istnia\u0142o wielkie pragnienie unii. Przebywaj\u0105c podczas urlopu na Maderze w roku 1889 Portal pozna\u0142 tam przypadkowo lorda Halifaxa, przyw\u00f3dc\u0119 ruchu anglokatolickiego. Gdyby nie to spotkanie, Apostolicae curae<\/em> nigdy nie zosta\u0142aby napisana.<\/p>\r\n

      Ks. Portal by\u0142 pod tak silnym wra\u017ceniem obrazu Ko\u015bcio\u0142a Anglii przedstawionego mu przez lorda Halifaxa, i\u017c zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 jego zaproszenie. Odwiedza\u0142 anglokatolickie parafie, klasztory i sanktuaria, podczas wizyty starannie izolowano go jednak od kontakt\u00f3w z wojowniczo antykatolickimi ewangelickimi anglikanami oraz – co niewiarygodne – tak\u017ce z katolikami! Odrzuci\u0142 nawet zaproszenie na oficjalny obiad z kard. Vaughanem, podczas kt\u00f3rego m\u00f3g\u0142by spotka\u0107 niekt\u00f3rych katolickich teolog\u00f3w o gruntownej znajomo\u015bci anglikanizmu. Znalaz\u0142 jednak czas na odwiedzenie arcybiskupa Canterbury!<\/p>\r\n

      Sam lord Halifax dawa\u0142 do zrozumienia, \u017ce trudno by\u0142oby o papie\u017ca \u017cyczliwiej usposobionego do Ko\u015bcio\u0142a Anglii ni\u017c Leon XIII. Jak stwierdzi\u0142 publicznie:<\/p>\r\n

      \u201eO, gdyby tylko duchowie\u0144stwo Anglii mog\u0142o pozna\u0107 Leona XIII, gdyby tylko wiedzieli jaki jest  i jak wiele od niego zale\u017cy, u\u015bwiadomi\u0142oby sobie bez w\u0105tpienia \u017ce nie ma modlitwy kt\u00f3r\u0105 zanosi\u0107 powinni z wi\u0119ksz\u0105 \u017carliwo\u015bci\u0105, ni\u017c aby Wszechmocny B\u00f3g przed\u0142u\u017cy\u0142 jego dni. Mo\u017cemy ju\u017c nigdy nie zobaczy\u0107 papie\u017ca tak gotowego i ch\u0119tnego do poczynienia wielokodusznych gest\u00f3w w stosunku do Ko\u015bcio\u0142a Anglii!\u201d.<\/p>\r\n

      Do kard. Vaughana dotar\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce entuzjazm papie\u017ca odno\u015bnie perspektyw doprowadzenia Ko\u015bcio\u0142a Anglii z powrotem do jedno\u015bci katolickiej by\u0142 tak wielki, \u017ce zamierza\u0142 napisa\u0107 osobisty list do arcybiskup\u00f3w Canterbury i Yorku. Ju\u017c p\u00f3\u017aniej kardyna\u0142 dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce papie\u017c rozwa\u017ca\u0142 tak\u017ce zaoferowanie warunkowych \u015bwi\u0119ce\u0144 aby nawr\u00f3ci\u0107 duchowie\u0144stwo anglika\u0144skie, co r\u00f3wna\u0142oby si\u0119 publicznemu uznaniu mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce ich \u015bwi\u0119cenia by\u0142y wa\u017cne.<\/p>\r\n

      Kard. Vaughan uda\u0142 si\u0119 wi\u0119c do Rzymu powiedzia\u0142 papie\u017cowi otwarcie, \u017ce nie powinien ani pisa\u0107 listu ani oferowa\u0107 warunkowych \u015bwi\u0119ce\u0144 bez przeprowadzenia dog\u0142\u0119bnej analizy wa\u017cno\u015bci rytu anglika\u0144skiego. Leon XIII pokornie przyj\u0105\u0142 jego rad\u0119 i w marcu 1896 roku utworzy\u0142 w Rzymie komisj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, kt\u00f3rej zadaniem mia\u0142o by\u0107 zbadanie tej kwestii i przedstawienie mu wynik\u00f3w swych ustale\u0144. O jego dobrej woli \u015bwiadcz\u0105 dobitnie granice do jakich posun\u0105\u0142 si\u0119 by nie\u0107 absolutn\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce ponowne rozpatrzenie kwestii wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich przeprowadzone zostanie w zgodzie z najwy\u017cszymi standardami naukowymi oraz z w spos\u00f3b ca\u0142kowicie bezstronny. Zadanie przeprowadzenia mo\u017cliwie najdok\u0142adniejszego rozpoznania sprawy powierzone zosta\u0142o komisji z\u0142o\u017conej z uczonych o niekwestionowanych kompetencjach i znajomo\u015bci tematu.<\/p>\r\n

      Pierwotnie w sk\u0142ad tego zespo\u0142u wesz\u0142o sze\u015bciu teolog\u00f3w: trzech kwestionuj\u0105cych wa\u017cno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich  i trzech sk\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 do uznania ich wa\u017cno\u015bci. Tym ostatnim pomaga\u0142o w dyskusji dw\u00f3ch teolog\u00f3w anglika\u0144skich, T.A. Lacey oraz F.W. Puller. Pozostawali oni w Rzymie podczas posiedze\u0144 komisji za zgod\u0105 watyka\u0144skiego Sekretarza Stanu kard. Rampolla oraz anglika\u0144skiego arcybiskupa Yorku. Lacey potwierdza, \u017ce trzech teolog\u00f3w: ks. L. Duchesne, msgr P. Gasparri oraz ks. de Augustinis SI wyznaczonych zosta\u0142o po przedstawieniu papie\u017cowi sk\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 do uznania wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich memorand\u00f3w, co dowodzi \u017ce Leon XIII zdeterminowany by\u0142 zapewni\u0107 ca\u0142kowit\u0105 bezstronno\u015b\u0107 bada\u0144. Trzema cz\u0142onkami komisji sk\u0142aniaj\u0105cymi si\u0119 ku uznaniu ich niewa\u017cno\u015bci byli angielscy ksi\u0119\u017ca: o. F.A. Gasquet OSB, kanonik J.C. Moyes oraz o. D. Fleming OFM. Ks. J.B. Scannell, jeden z niewielu angielskich ksi\u0119\u017cy sk\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 uznaniu wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich, do\u0142\u0105czy\u0142 p\u00f3\u017aniej do pierwszej grupy, druga za\u015b poszerzona zosta\u0142a o o. J. de Llevanerasa, kapucyna z Hiszpanii.<\/p>\r\n

      Jak pisze Lacey, stosunek anglika\u0144skich teolog\u00f3w do obro\u0144c\u00f3w ich sprawy w komisji por\u00f3wna\u0107 mo\u017cna do stosunku radcy prawnego do adwokata, podkre\u015bla\u0142 jednak fakt, \u017ce nie usi\u0142owali oni wp\u0142yn\u0105\u0107 na sk\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 ku uznaniu wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich teolog\u00f3w katolickich i \u017ce komisja nie zosta\u0142a powo\u0142ana na pro\u015bb\u0119 Ko\u015bcio\u0142a Anglii, kt\u00f3ry nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci co do wa\u017cno\u015bci swych \u015bwi\u0119ce\u0144. Jak wyja\u015bnia\u0142: \u201eNasza praca w komisji nie polega\u0142a na udzielaniu rad: dostarczali\u015bmy informacji, podawali\u015bmy argumenty, wyst\u0119powali\u015bmy w roli konsultant\u00f3w\u201d. Mo\u017cna mie\u0107 wi\u0119c ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce komisji zaprezentowane zosta\u0142y wszelkie mo\u017cliwe argumenty, mog\u0105ce przemawia\u0107 za uznaniem wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich.<\/p>\r\n

      Prace komisji trwa\u0142y ponad sze\u015b\u0107 tygodni, w trakcie kt\u00f3rych mia\u0142o miejsce 12 sesji roboczych,  jej cz\u0142onkom udost\u0119pniono za\u015b wszelkie materia\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 w \u015awi\u0119tym Oficjum i Archiwach Watyka\u0144skich, z kt\u00f3rych wiele by\u0142o wci\u0105\u017c nieznanych lub nie publikowanych w Anglii.<\/p>\r\n

      Ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142 kontrowersji dyskutowany by\u0142 niezwykle szczeg\u00f3\u0142owo. Ostatnie spotkanie komisji mia\u0142o miejsce 7 maja 1896 roku, po czym wyniki jej ustale\u0144 przestawione zosta\u0142y kardyna\u0142om ze \u015awi\u0119tego Oficjum, kt\u00f3rym pe\u0142ne zapoznanie si\u0119 z dokumentacj\u0105 zaj\u0119\u0142o dwa kolejne miesi\u0105ce. Spotkanie, podczas kt\u00f3rego og\u0142osi\u0107 mieli sw\u0105 decyzj\u0119, odby\u0142o si\u0119 26 lipca we wspomnienie Matki Bo\u017cej z G\u00f3ry Karmel, przewodniczy\u0142 mu za\u015b sam Ojciec \u015awi\u0119ty, co dowodzi znaczenia, jakie przywi\u0105zywa\u0142 on do tej kwestii. Werdykt \u015awi\u0119tego Oficjum by\u0142 jednomy\u015blny. Po przeanalizowaniu materia\u0142u dowodowego ani jeden z kardyna\u0142\u00f3w nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci co do niewa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich.<\/p>\r\n

      Papie\u017c jednak nie mia\u0142 obowi\u0105zku przyjmowania ich werdyktu ani nawet og\u0142oszenia orzeczenia w sprawie \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich. Przez dziewi\u0119\u0107 kolejnych dni odprawia\u0142 Nowenn\u0119 do Ducha \u015awi\u0119tego,  prosz\u0105c Go o pomoc i \u015bwiat\u0142o w podj\u0119ciu w\u0142a\u015bciwej decyzji. Ka\u017cdego dnia odprawia\u0142 r\u00f3wnie\u017c Msz\u0119 w intencji, aby podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 najlepsz\u0105 dla Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego, og\u0142aszaj\u0105c najnowsze autorytatywne ustalenia w tej kwestii lub powstrzymuj\u0105c si\u0119 od tego.<\/p>\r\n

      Po zako\u0144czeniu Nowenny umys\u0142 jego by\u0142 jasny. Tekst bulli zosta\u0142 przygotowany i w pi\u0105tek 18 wrze\u015bnia 1896 Apostolicae curae<\/em> zosta\u0142a uroczy\u015bcie og\u0142oszona, stwierdzaj\u0105c w spos\u00f3b ostateczny i bezapelacyjny, \u017ce \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie \u201eby\u0142y i s\u0105 niewa\u017cne i w ka\u017cdym wypadku uzna\u0107 je nale\u017cy za nieby\u0142e\u201d.<\/p>\r\n

      Jak wyja\u015bnia w swej ksi\u0105\u017cce Eucharistic Sacrifice and the Reformation<\/em> Francis Clark:<\/p>\r\n

      \u201eW og\u0142aszaj\u0105cej \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie za niewa\u017cne bulli Apostolicae curae<\/em> z roku 1896, papie\u017c Leon XIII zwr\u00f3ci\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na jeden fakt, na kt\u00f3rym opar\u0142 ca\u0142\u0105 sw\u0105 argumentacj\u0119. Chodzi mianowicie o \u00abducha i charakter Rytua\u0142u\u00bb, o jego  wrogi katolickiej idei ofiary i kap\u0142a\u0144stwa wyd\u017awi\u0119k, wynikaj\u0105ce – jak stwierdzi\u0142 – z okoliczno\u015bci kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do jego powstania, a sprawiaj\u0105ce i\u017c nie mo\u017cna go uzna\u0107 za wa\u017cn\u0105 form\u0119 sakramentaln\u0105 przy udzielaniu \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich\u201d.<\/p>\r\n

      Leon XIII zwr\u00f3ci\u0142 te\u017c uwag\u0119 na to, w jaki spos\u00f3b reformatorzy anglika\u0144scy dostosowali sw\u00f3j nowy Rytua\u0142 do doktryny protestanckiej:<\/p>\r\n

      \u201eW celu pe\u0142nej i odpowiedniej oceny rytu \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich, pr\u00f3cz tego co ju\u017c po cz\u0119\u015bci zosta\u0142o przedstawione, nic rzeczywi\u015bcie tak nie jest wa\u017cne jak to aby rzetelnie rozs\u0105dzi\u0107 to co zosta\u0142o publicznie zatwierdzone i ustanowione. D\u0142ugo nale\u017ca\u0142oby to w szczeg\u00f3\u0142ach referowa\u0107, co nie jest tutaj konieczne, wystarczy wspomnie\u0107 przyk\u0142ad z tego wieku [kiedy wprowadzono ryt edwardia\u0144ski], jakiego ducha byli ci autorzy Rytua\u0142u, kt\u00f3rzy [jeszcze] w Ko\u015bciele katolickim, uchodzili za zwolennik\u00f3w nieortodoksyjnej sekty, a kt\u00f3rzy potem zrealizowali swoje zamiary. Nade wszystko wiedz\u0105c \u017ce przekraczaj\u0105 konieczno\u015b\u0107 zachowania \u015bcis\u0142ego zwi\u0105zku mi\u0119dzy wiar\u0105 a kultem, mi\u0119dzy lex credendi et lex supplicandi, w szczeg\u00f3lno\u015bci na wiele sposob\u00f3w zniekszta\u0142ciwszy obrz\u0119dy liturgiczne z zamiarem przywr\u00f3cenia ich do pierwotnej formy, popadli w b\u0142\u0119dy nowator\u00f3w. Dlatego te\u017c, w ca\u0142ym Rytuale prawie wcale nie ma otwarcie wymienionej ofiary, konsekracji, kap\u0142a\u0144stwa, w\u0142adzy sk\u0142adania i ofiarowania ofiary, a wszystkie tego rodzaju \u015blady, kt\u00f3re przewa\u017caj\u0105 w modlitwach rytu katolickiego nie tylko zosta\u0142y po prostu pomini\u0119te, ale wr\u0119cz zosta\u0142y usuni\u0119te ze szczeg\u00f3lnym zamys\u0142em, na co zwr\u00f3cimy dalej uwag\u0119\u201d.<\/p>\r\n

      Niekt\u00f3rzy apologeci anglika\u0144scy protestowali, \u017ce s\u0142owa te s\u0105 niesprawiedliwe, jako \u017ce w Rytuale anglika\u0144skim wyst\u0119puje s\u0142owo \u201ekap\u0142an\u201d. Jednak\u017ce istota katolickiego kap\u0142a\u0144stwa mo\u017ce by\u0107 definiowana jedynie w odniesieniu do jego g\u0142\u00f3wnej funkcji, jak\u0105 jest sk\u0142adanie ofiary. Katolicki kap\u0142an jest ofiarnikiem; cz\u0142owiekiem kt\u00f3ry jest wy\u015bwi\u0119cany – jak wyja\u015bnia tradycyjny ryt – \u201eaby sk\u0142ada\u0107 Bogu ofiar\u0119 i odprawia\u0107 Msz\u0119 za \u017cywych i umar\u0142ych\u201d. U\u017cywanie terminu \u201ekap\u0142an\u201d w odniesieniu do \u201ekap\u0142a\u0144stwa\u201d, kt\u00f3rego zasadniczy sens zosta\u0142 wypaczony,, ma mniej wi\u0119cej taki sam sens jak pos\u0142ugiwanie si\u0119 terminem \u201edemokratyczny\u201d w oficjalnych tytu\u0142ach dyktator\u00f3w komunistycznych. Nie mo\u017ce te\u017c by\u0107 \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 duchownych anglika\u0144skich odrzuci\u0142oby ze oburzeniem najmniejsz\u0105 nawet sugesti\u0119, i\u017c s\u0105 kap\u0142anami-ofiarnikami. Jak pisa\u0142 pastor G. Lampe, wyk\u0142adowca teologii na uniwersytecie w Cambridge, lojalny duchowny anglika\u0144ski powinien by\u0107 szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce jego \u015bwi\u0119cenia nie s\u0105 wa\u017cne w sensie katolickim.<\/p>\r\n

      R\u00f3wnie szczery jest pastor T.H.L. Parker. Krytykuj\u0105c pr\u00f3by wykazania przez anglokatolik\u00f3w, \u017ce Rytua\u0142 Cranmera nie by\u0142 ca\u0142kowicie protestancki, pisze:<\/p>\r\n

      \u201eNiepodwa\u017calny jest jednak protestancki charakter Rytua\u0142u edwardia\u0144skiego. By\u0142 to ryt reformacyjny, wyra\u017caj\u0105cy protestanck\u0105 koncepcj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i duszpasterstwa (\u2026) Bez w\u0105tpienia dyskusje b\u0119d\u0105 trwa\u0142y nadal. Wci\u0105\u017c wynajdywane b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cne kruczki prawne, wysuwane nowe wersje starych argument\u00f3w, wszystko to nie jest jednak w stanie przes\u0142oni\u0107 faktu, \u017ce anglokatolicy stoj\u0105 w obliczu bardzo powa\u017cnego dylematu\u201d.<\/p>\r\n

      Prawd\u0105 jest, \u017ce Rytua\u0142 anglika\u0144ski, podobnie jak Wieczerza Pa\u0144ska Cranmera z roku 1549, nie wyklucza\u0142y ani negowa\u0142y katolickiej koncepcji kap\u0142a\u0144stwa w spos\u00f3b bezpo\u015bredni. Jak jednak wyja\u015bnia Leon XIII, kluczem do zrozumienia kwestii \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich jest w\u0142a\u015bciwa ocena okoliczno\u015bci historycznych, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania Rytua\u0142u.<\/p>\r\n

      \u201e(\u2026) wystarczy wspomnie\u0107 przyk\u0142ad z tego wieku [kiedy wprowadzono ryt edwardia\u0144ski], jakiego ducha byli ci autorzy Rytua\u0142u, kt\u00f3rzy [jeszcze] w Ko\u015bciele katolickim uchodzili za zwolennik\u00f3w nieortodoksyjnej sekty, a kt\u00f3rzy potem zrealizowali swoje zamiary\u201d.<\/p>\r\n

      Historia tego okresu oraz intencje autor\u00f3w przeanalizowane zosta\u0142y obszernie w mej ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>.<\/p>\r\n

      Powtarzaj\u0105c tradycyjne katolickie nauczanie dotycz\u0105ce istoty sakramentu, papie\u017c Leon wyja\u015bnia\u0142, \u017ce sama materia nie ma tu charakteru rozstrzygaj\u0105cego: \u201e(\u2026) polega [ona] na na\u0142o\u017ceniu r\u0105k; co jednak nic okre\u015blonego przez si\u0119 nie oznacza, i kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c do innych \u015bwi\u0119ce\u0144 jak te\u017c do bierzmowania jest brane\u201d. Sens sakramentalny \u201ewyra\u017ca g\u0142ownie forma\u201d. W przypadku gdy s\u0142owa formy nie wyra\u017caj\u0105 \u0142aski i w\u0142adzy udzielanych przez sakrament, mog\u0105 by\u0107 one wyra\u017cone przez modlitwy znajduj\u0105ce si\u0119 w innych cz\u0119\u015bciach obrz\u0119du, czyli poprzez determinatio ex adiunctis<\/em>.<\/p>\r\n

      Leon XIII wykaza\u0142 ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, \u017ce celem rytu anglika\u0144skiego nie by\u0142o wy\u015bwi\u0119canie kap\u0142an\u00f3w-ofiarnik\u00f3w; w istocie intencja jego wydaje si\u0119 by\u0107 dok\u0142adnie przeciwna. G\u0142\u00f3wny argument papie\u017ca na poparcie tego twierdzenia znale\u017a\u0107 mo\u017cna w nast\u0119puj\u0105cym ust\u0119pie:<\/p>\r\n

      \u201e Daremnie tak\u017ce i p\u00f3\u017aniej dla ratowania tej sprawy zosta\u0142y umieszczone w tym\u017ce Rytuale inne jeszcze modlitwy. St\u0105d, te\u017c, zreszt\u0105 zaniechano w rycie anglika\u0144skim pos\u0142ugiwania si\u0119 t\u0105 niewystarczaj\u0105c\u0105, jak to ju\u017c zosta\u0142o powiedziane formu\u0142\u0105, jeden by\u0142 przewa\u017caj\u0105cy argument, mianowicie na podstawie przez nich samych przeprowadzonych konsultacji stwierdzono, \u017ce zosta\u0142o pomini\u0119te co\u015b co szczeg\u00f3lnie okre\u015bla godno\u015b\u0107 i obowi\u0105zki kap\u0142ana w rycie katolickim. Nie jest to wi\u0119c forma odpowiednia i nie mo\u017ce by\u0107 wystarczaj\u0105ca do urzeczywistnienia sakramentu, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie pomija milczeniem co powinno decydowa\u0107 o jego znaczeniu\u201d.<\/p>\r\n

      Francis Clark streszcza istot\u0119 argumentu papieskiego w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\r\n

      \u201eSakrament Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jest \u015bwi\u0119tym znakiem, kt\u00f3ry B\u00f3g uczyni\u0142 skutecznym \u015brodkiem udzielania cz\u0142owiekowi Bo\u017cych dar\u00f3w oraz \u0142aski. Jako \u017ce sakrament jest zasadniczo widzialnym znakiem, musi on wyra\u017ca\u0107 to, czego udziela w spos\u00f3b niewidzialny. W przypadku sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich ka\u017cdy wa\u017cny ryt \u015bwi\u0119ce\u0144 musi wi\u0119c wyra\u017ca\u0107, bezpo\u015brednio lub po\u015brednio, przekazywanie urz\u0119du katolickiego kap\u0142a\u0144stwa. Jednak anglika\u0144ski ryt \u015bwi\u0119ce\u0144  nigdy tego nie wyra\u017ca\u0142, jako \u017ce same intencje jakie przy\u015bwieca\u0142y jego tw\u00f3rcom wycisn\u0119\u0142y na nim wyra\u017ane znami\u0119 anty-kap\u0142a\u0144skie\u201d.<\/p>\r\n

      U\u017cyty w powy\u017cszym cytacie termin \u201ewyraz\u201d odnosi si\u0119 do tego, co ma by\u0107 ostatecznym skutkiem danego obrz\u0119du,  st\u0105d niekiedy m\u00f3wi si\u0119 o \u201eintencji rytu\u201d. Jednak\u017ce Francis Clark zwraca uwag\u0119 na niestosowno\u015b\u0107 tego sformu\u0142owania, jako \u017ce mo\u017ce ono by\u0107 mylone z intencj\u0105 szafarza. Papie\u017c uzna\u0142 \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie za niewa\u017cne z dw\u00f3ch powod\u00f3w: defektu formy [wyrazu sakramentalnego] oraz defektu intencji tych, kt\u00f3rzy ryt ten stworzyli. Tak wi\u0119c w miejscach, w kt\u00f3rych Apostolicae curae<\/em> m\u00f3wi o \u201edefekcie intencji\u201d, papie\u017c ma na my\u015bli b\u0142\u0119dn\u0105 intencj\u0119 szafarza. Jak wyja\u015bnia:<\/p>\r\n

      \u201eTak wi\u0119c wewn\u0119trzny brak formy po\u0142\u0105czony jest z brakiem intencji, kt\u00f3ra jest r\u00f3wnie koniecznie wymagana aby by\u0142 [udzielony] sakrament. O zamy\u015ble czy intencji, kt\u00f3ra mianowicie jest czym\u015b wewn\u0119trznym, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie os\u0105dza, natomiast to co zewn\u0119trznie si\u0119 ujawnia, powinno si\u0119 w tej rzeczy os\u0105dzi\u0107. Rzeczywi\u015bcie je\u015bli kto\u015b sprawuje sakrament i wymagan\u0105 materi\u0119 i form\u0119 powa\u017cnie i zgodnie z rytem zachowuje, o nim samym s\u0105dzi si\u0119, \u017ce bez w\u0105tpienia zamierza czyni\u0107 to co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142. Na kt\u00f3rej to zdrowej zasadzie opiera si\u0119 nauka, kt\u00f3ra utrzymuje \u017ce jest prawdziwym sakrament [chrztu] czyli to, co pos\u0142ug\u0105 ludzk\u0105 heretyk\u00f3w albo nie ochrzczonych, byleby tylko zgodnie z rytem katolickim by\u0142o wykonane. Przeciwnie je\u017celi ryt zosta\u0142by zmieniony tak\u0105 decyzj\u0105, tak \u017ce wprowadzony by\u0142by inny, w Ko\u015bciele nie przyj\u0119ty, tak i\u017cby to by\u0142o przeciwne temu co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142 i temu co z ustanowienia Chrystusa dotyczy natury sakramentu, w\u00f3wczas jest jawne, \u017ce nie tylko pozbawiony jest intencji wymaganej do sakramentu, ale intencj\u0119 posiada\u0142by sakramentowi wrog\u0105 i przeciwn\u0105\u201d.<\/p>\r\n

      Anglikanie s\u0142usznie mog\u0105 twierdzi\u0107, \u017ce istnieli i istniej\u0105 biskupi anglika\u0144scy, kt\u00f3rzy zar\u00f3wno wierz\u0105 w to w co wierzy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jak i zamierzaj\u0105 czyni\u0107 to, co o czyni. Tak wi\u0119c posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119. Nie ma to jednak wyp\u0142ywu na wa\u017cno\u015b\u0107 ich rytu z powodu defektu formy [wyrazu sakramentalnego]. Jak wyja\u015bnia ks. de la Taille, przy udzielaniu sakramentu intencja szafarza okre\u015blana jest jedynie na podstawie stosowanej formy. \u201eJednej rzeczy jednak intencja szafarza nigdy nie jest w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107; nie mo\u017ce nigdy nada\u0107 formie znaczenia, jakiej ona sama nie posiada. Innymi s\u0142owy, gdyby forma by\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b defektywna, intencja [szafarza] nie uzupe\u0142nia\u0142aby tego braku\u201d. Tak pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 defektywnym rytem nie mo\u017cna nigdy udzieli\u0107 wa\u017cnego sakramentu, nawet je\u015bli u\u017cywa go prawowity szafarz posiadaj\u0105cy w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119.<\/p>\r\n

      Zagadnienie intencji szafarza ma dla werdyktu Leona XIII znaczenie incydentalne, jako \u017ce sam defekt formy wystarcza do uznania \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich za niewa\u017cne. Tak wi\u0119c papie\u017c wskazuje jedynie, \u017ce kiedy El\u017cbieta I ustanowi\u0142a sw\u0105 now\u0105 protestanck\u0105 hierarchi\u0119 nakazuj\u0105c \u201ekonsekrowa\u0107\u201d w roku 1559 Matthewa Parkera na \u201earcybiskupa Canterbury\u201d, ponowne wprowadzenie przenikni\u0119tego wyra\u017anie anty-kap\u0142a\u0144skim duchem Rytua\u0142u Cranmera (\u2026) na miejsce Pontyfika\u0142u Sarum (przywr\u00f3conego za panowania kr\u00f3lowej Marii) stanowi\u0142o widoczny wyraz intencji niekompatybilnej z doktryn\u0105 katolick\u0105.<\/p>\r\n

      Obro\u0144cy wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich powo\u0142ywali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na znaczenie niewielkich poprawek, kt\u00f3re wprowadzone zosta\u0142y do Rytua\u0142u w roku 1662. Do rytu \u015bwi\u0119ce\u0144 dodane zosta\u0142y w\u00f3wczas s\u0142owa: \u201ena urz\u0105d i pos\u0142ug\u0119 kap\u0142ana Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego, powierzane ci poprzez na\u0142o\u017cenie naszych r\u0105k\u201d. Kompletna formu\u0142a z roku 1552 brzmia\u0142a:<\/p>\r\n

      \u201ePrzyjmij Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3rym grzechy odpu\u015bcisz, s\u0105 im odpuszczone, a kt\u00f3rym zatrzymasz, s\u0105 im zatrzymane. I b\u0105d\u017a wiernym g\u0142osicielem S\u0142owa Bo\u017cego oraz szafarzem Jego \u015bwi\u0119tych sakrament\u00f3w. W imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego. Amen\u201d.<\/p>\r\n

      W formule tej, kt\u00f3ra pozosta\u0142a niezmieniona gdy u\u017cywanie Book of Common Prayer<\/em> z roku 1552 przywr\u00f3cone zosta\u0142o [z pewnymi poprawkami] za panowania El\u017cbiety I w roku 1559, po okresie powrotu do tradycyjnych obrz\u0119d\u00f3w za panowania kr\u00f3lowej Marii, nie wyst\u0119puje termin \u201ekap\u0142an\u201d. Jego brak w formie sakramentalnej, pomimo i\u017c w innych miejscach obrz\u0119du pojawia\u0142o si\u0119 s\u0142owo \u201ekap\u0142a\u0144stwo\u201d, jest bardzo znacz\u0105cy. Obro\u0144cy wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich podkre\u015blaj\u0105 te\u017c fakt, \u017ce niedawno odkryta zosta\u0142a staro\u017cytna forma \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich [Sakramentarz Serafiona], w kt\u00f3rej s\u0142owo \u201ekap\u0142an\u201d r\u00f3wnie\u017c nie wyst\u0119puje. Argument ten jest jednak chybiony, jako \u017ce usuni\u0119cie tego s\u0142owa z istniej\u0105cej formy posiada znacznie wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c jego brak w rycie staro\u017cytnym.<\/p>\r\n

      Formu\u0142a z roku 1662 brzmia\u0142a nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n

      \u201ePrzyjmij Ducha \u015awi\u0119tego na urz\u0105d i pos\u0142ug\u0119 kap\u0142ana Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego, powierzane ci poprzez na\u0142o\u017cenie naszych r\u0105k. Kt\u00f3rym grzechy odpu\u015bcisz, s\u0105 im odpuszczone, a kt\u00f3rym zatrzymasz, s\u0105 im zatrzymane. I b\u0105d\u017a wiernym g\u0142osicielem S\u0142owa Bo\u017cego i szafarzem Jego \u015bwi\u0119tych sakrament\u00f3w. W imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego. Amen\u201d.<\/p>\r\n

      Nale\u017cy tu zauwa\u017cy\u0107 \u017ce nawet z tym dodatkiem chodzi tu jedynie o \u201epowierzanie urz\u0119du\u201d wy\u015bwi\u0119canemu, za\u015b Ducha \u015awi\u0119tego wzywa si\u0119 jedynie w tym celu, by pom\u00f3g\u0142 mu wype\u0142nia\u0107 ten \u201eurz\u0105d\u201d godnie. W formule tej [jak r\u00f3wnie\u017c w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci obrz\u0119du] brak jest jakiejkolwiek sugestii, \u017ce przyjmuj\u0105cemu \u015bwi\u0119cenia udzielana jest mu nowa w\u0142adza, kt\u00f3rej wcze\u015bniej nie posiada\u0142. Ponadto termin \u201epowierza\u0107\u201d nie ma charakteru sakramentalnego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie \u201epowierza\u201d sakrament\u00f3w, ale ich udziela.<\/p>\r\n

      Leon XIII wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 zmiany wprowadzone w roku 1662, uzna\u0142 jednak \u017ce nie mog\u0105 by\u0107 one postrzegane jako nadaj\u0105ce wa\u017cno\u015b\u0107 rytowi, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 wa\u017cny:<\/p>\r\n

      \u201ePr\u00f3\u017cne, jak m\u00f3wimy by\u0142y i s\u0105 tego rodzaju usi\u0142owania: tak\u017ce i z tej przyczyny, \u017ce je\u017celi pewne s\u0142owa, w Rytuale anglika\u0144skim takim jaki jest teraz, wzajemnie si\u0119 skonfrontuje, to zupe\u0142nie inny jest tam ich sens ni\u017c w rycie katolickim. Albowiem raz wprowadzony nowy ryt, jak widzimy, kt\u00f3ry prawie neguje czy te\u017c wypacza sakrament \u015bwi\u0119ce\u0144, i przez co jakby odrzucona jest konsekracja i sk\u0142adanie ofiary, ju\u017c prawie wcale nie wymaga formu\u0142y Accipe Spiritum Sanctum<\/em>, skoro Duch \u015awi\u0119ty wst\u0119puje w dusz\u0119 w \u0142asce sakramentalnej, i ju\u017c tak\u017ce nie s\u0105 potrzebne s\u0142owa: ad officium et opus presbyteri<\/em> lub episcopi<\/em>, i tym podobne, kt\u00f3re pozostaj\u0105 tylko s\u0142owami bez istotnej rzeczy kt\u00f3r\u0105 ustanowi\u0142 Chrystus\u201d.<\/p>\r\n

      Faktem, kt\u00f3ry posiada wielkie znaczenie dla kwestii wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich jest stanowisko Cerkwi Prawos\u0142awnej. Pisz\u0105c w roku 1898 kard. Vaughan zauwa\u017cy\u0142:<\/p>\r\n

      \u201eInn\u0105 jeszcze kwesti\u0105, kt\u00f3ra – w mojej opinii – powinna by\u0107 wzi\u0119ta pod uwag\u0119 w dyskusjach z anglikanami o wa\u017cno\u015bci ich \u015bwi\u0119ce\u0144 jest fakt, \u017ce s\u0105 oni ca\u0142kowicie osamotnieni i odizolowani zar\u00f3wno od zachodniego jak wschodniego chrze\u015bcija\u0144stwa. Odrzucaj\u0105c wa\u017cno\u015b\u0107 ich \u015bwi\u0119ce\u0144 Leon XIII opar\u0142 sw\u00f3j werdykt na zastrze\u017ceniach, kt\u00f3re podzielaj\u0105 z nami wsp\u00f3lnoty rosyjska, grecka oraz wszystkie inne Ko\u015bcio\u0142y Wschodnie. My, katolicy, r\u00f3\u017cnimy si\u0119 od tych r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3lnot w pewnych konkretnych punktach doktryny, w innych jednak pozostajemy ca\u0142kowicie zgodni. Do tych ostatnich nale\u017c\u0105 doktryny sakramentalne, a zw\u0142aszcza doktryny o Rzeczywistej Obecno\u015bci, kap\u0142a\u0144stwie i Ofierze Mszy. W kwestiach tych jeste\u015bmy wszyscy jednomy\u015blni, za wyj\u0105tkiem anglikanizmu. I \u017cadna uczciwa analiza Rytua\u0142u anglika\u0144skiego z roku 1552; \u017cadna uczciwa interpretacja j\u0119zyka jakim pos\u0142ugiwali si\u0119 Cranmer i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy odno\u015bnie Rzeczywistej Obecno\u015bci, kap\u0142a\u0144stwa oraz Mszy; \u017cadne uczciwe wyja\u015bnienie [przyczyn] niszczenia o\u0142tarzy i zast\u0119powania ich sto\u0142ami we wszystkich ko\u015bcio\u0142ach Anglii wyrwanymi spod jurysdykcji Stolicy Apostolskiej, nie s\u0105 w stanie sprawi\u0107, by wsp\u00f3lnot\u0119 anglika\u0144sk\u0105 stawia\u0107 mo\u017cna by\u0142o w jednym rz\u0119dzie [pod wzgl\u0119dem wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 – przyp. t\u0142um.] z Ko\u015bcio\u0142em katolickim i wsp\u00f3lnotami wschodnimi\u201d.<\/p>\r\n

      Trzeba te\u017c zawa\u017cy\u0107, \u017ce zabiegi Ko\u015bcio\u0142a Anglii aby \u015bwi\u0119cenia jego uznane zosta\u0142y za wa\u017cne przed Og\u00f3lno\u015bwiatow\u0105 Konferencj\u0119 Prawos\u0142awn\u0105 w roku 1948 odrzucone zosta\u0142y w spos\u00f3b jednoznaczny. Odpowied\u017a brzmia\u0142a:<\/p>\r\n

      \u201eDoktryna wiary zawarta z XXXIX Artyku\u0142ach Ko\u015bcio\u0142a Anglii zdecydowanie r\u00f3\u017cni si\u0119 od dogmat\u00f3w, wiary i tradycji wyznawanych przez Cerkiew Prawos\u0142awn\u0105. [\u2026] Tak wi\u0119c je\u015bli Cerkiew Prawos\u0142awna nie mo\u017ce zgodzi\u0107 si\u0119 na uznanie poprawno\u015bci nauczania anglika\u0144skiego o sakramentach w og\u00f3lno\u015bci a o sakramencie \u015bwi\u0119ce\u0144 w szczeg\u00f3lno\u015bci, nie mo\u017ce te\u017c uzna\u0107 \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich za wa\u017cne\u201d.<\/p>\r\n

      Fakt, i\u017c w \u015bwi\u0119ceniach anglika\u0144skich brali udzia\u0142 biskupi starokatoliccy nie ma wp\u0142ywu na ich wa\u017cno\u015b\u0107, je\u015bli udzielane by\u0142y one przy u\u017cyciu Rytua\u0142u anglika\u0144skiego. Jak ju\u017c wyja\u015bnili\u015bmy, nawet posiadaj\u0105cy uprawnienia szafarz posiadaj\u0105cy w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119 nie mo\u017ce udzieli\u0107 sakramentu w spos\u00f3b wa\u017cny, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 niewa\u017cnym rytem. Tak wi\u0119c \u015bwi\u0119cenia nie by\u0142y udzielane w spos\u00f3b wa\u017cny nawet w przypadkach uczestnictwa w konsekracji George\u2019a Montaigne na biskupa Lincoln [14 grudnia 1617] Marco Antonio de Dominis, apostackiego biskupa Splitu w Dalmacji. Przytaczali\u015bmy ju\u017c s\u0142owa Leona XIII, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 i\u017c nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 dodatki z roku 1662:<\/p>\r\n

      \u201ePr\u00f3\u017cne, jak m\u00f3wimy by\u0142y i s\u0105 tego rodzaju usi\u0142owania: tak\u017ce i z tej przyczyny, \u017ce je\u017celi pewne s\u0142owa, w Rytuale anglika\u0144skim takim jaki jest teraz, wzajemnie si\u0119 skonfrontuje, to zupe\u0142nie inny jest tam ich sens ni\u017c w rycie katolickim\u201d.<\/p>\r\n

      Fakt ten ma znacznie decyduj\u0105ce, albowiem je\u015bli dodatki z roku 1662 czyni\u0142yby ryt wa\u017cnym, w\u00f3wczas u\u017cywany przez biskup\u00f3w posiadaj\u0105cych wa\u017cne \u015bwi\u0119cenia [np. starokatolik\u00f3w w latach 1932, 1933 i 1947] udziela\u0142by on wa\u017cnych sakrament\u00f3w. Leon XIII zawyrokowa\u0142 jednak jak nast\u0119puje:<\/p>\r\n

      \u201e(\u2026) og\u0142aszamy i deklarujemy: \u015bwi\u0119cenia dokonane w rycie anglika\u0144skim by\u0142y i s\u0105 niewa\u017cne i w ka\u017cdym wypadku uzna\u0107 je nale\u017cy za nieby\u0142e\u201d.<\/p>\r\n

      Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce niekt\u00f3rym duchownym anglika\u0144skim rzeczywi\u015bcie uda\u0142o si\u0119 otrzyma\u0107 wa\u017cne \u015bwi\u0119cenia. By\u0142o tak prawdopodobnie w przypadkach duchownych anglika\u0144skich, kt\u00f3rzy przekonali biskup\u00f3w starokatolickich do udzielenia im \u015bwi\u0119ce\u0144 przy u\u017cyciu rytu starokatolickiego. W przypadkach takich otrzymaliby oni wa\u017cne \u015bwi\u0119cenia – cho\u0107 zaiste trudno jest wyja\u015bni\u0107 mentalno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy zadowalaj\u0105 si\u0119 przynale\u017cno\u015bci\u0105 do denominacji w stosunku do kt\u00f3rej tak ma\u0142o maj\u0105 zaufania co do wa\u017cno\u015bci udzielanych przez ni\u0105 \u015bwi\u0119ce\u0144, \u017ce uznaj\u0105 za konieczne przyjmowa\u0107 drugie poza jego struktur\u0105.<\/p>\r\n

      Podsumowuj\u0105c, defekt formy sakramentalnej Rytua\u0142u anglika\u0144skiego nie wynika z negowania przez niego ofiarnej funkcji kap\u0142a\u0144stwa w spos\u00f3b bezpo\u015bredni, ale z po\u015bredniego jego zakwestionowania, kt\u00f3ry to fakt jest absolutnie bezdyskusyjny. Dowodzi tego sama ceremonia \u015bwi\u0119ce\u0144, w przypadku kt\u00f3rej – cho\u0107 zachowuje ona pewne tradycyjne elementy – usuni\u0119to wszystkie znajduj\u0105ce si\u0119 w Pontyfikale Sarum modlitwy wyra\u017caj\u0105ce w spos\u00f3b jednoznaczny ofiarn\u0105 funkcj\u0119 katolickiego kap\u0142a\u0144stwa. Wszyscy wybitni katoliccy historycy angielskiej reformacji [Gasquet, Estcourt, Barnes, Messenger, Hughes, Clark] zwracaj\u0105 uwag\u0119 na przyj\u0119t\u0105 przez Cranmera taktyk\u0119, polegaj\u0105c\u0105 na wprowadzaniu nowinek doktrynalnych za po\u015brednictwem liturgii, nie poprzez wstawianie do niej test\u00f3w wyra\u017anie heretyckich, ale poprzez usuwanie tych modlitw i obrz\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y nie do pogodzenia z doktryn\u0105 protestanck\u0105. Wszyscy wspomniani historycy oceniaj\u0105 te zabiegi identycznie – prawdy, kt\u00f3re nie s\u0105 potwierdzane, uwa\u017ca\u0107 nale\u017cy za odrzucane. Taki te\u017c by\u0142 g\u0142\u00f3wny argument wysuni\u0119ty w Obronie bulli Apostolicae curae<\/em> opublikowanej przez katolickich biskup\u00f3w prowincji Westminster w roku 1898. Ostrzegali oni przed zmienianiem czy te\u017c usuwaniem \u201eczegokolwiek z owych formu\u0142, przekazanych nam przez staro\u017cytn\u0105 Tradycj\u0119. Albowiem poprzez fakt ich nieprzerwanego, niezale\u017cnie od tego czy na przestrzeni wiek\u00f3w wkrad\u0142y si\u0119 do nich pewne sztuczne nawarstwienia, musz\u0105 one  – w ocenie tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w ciesz\u0105cy si\u0119 opiek\u0105 Bo\u017ca widzialny Ko\u015bci\u00f3\u0142 – zawiera\u0107 w sobie przynajmniej to, co jest absolutnie konieczne: tak wi\u0119c trzymaj\u0105c si\u0119 przekazanego nam rytu mo\u017cemy zawsze czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie, podczas gdy usuwaj\u0105c cokolwiek lub zmieniaj\u0105c ryzykujemy odrzucenie w\u0142a\u015bnie tego elementu, kt\u00f3ry ma znaczenie zasadnicze. I tej zdrowej zasady Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki zawsze si\u0119 trzyma\u0142. Fakt, i\u017c we wcze\u015bniejszych czasach Ko\u015bcio\u0142om lokalnym pozwalano na dodawanie nowych modlitw i ceremonii, jest bezdyskusyjny. Twierdzenie jednak, \u017ce wolno im by\u0142o r\u00f3wnie\u017c zast\u0119powa\u0107 modlitwy i ceremonie wcze\u015bniej u\u017cywane, a nawet przekszta\u0142ca\u0107 istniej\u0105ce ryty w spos\u00f3b najbardziej drastyczny, jest ca\u0142kowicie pozbawione podstaw historycznych i wydaje si\u0119 by\u0107 absolutnie niewiarygodne\u201d.<\/p>\r\n

      Jak pisa\u0142em we wst\u0119pie, autorytet Apostolicae curae<\/em> jest obecnie kwestionowany nawet przez kard. Hume\u2019a, nast\u0119pc\u0119 kard. Vaughana na stolicy arcybiskupiej Westminster. Nie ma jednak najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce decyzja Leona XIII jest nieodwo\u0142alna. W listopadzie 1896 roku papie\u017c przes\u0142a\u0142 kard. Richardowi z Pary\u017ca list [\u2026], w kt\u00f3rym podkre\u015bla\u0142 wi\u0105\u017c\u0105cy charakter swej bulli:<\/p>\r\n

      \u201eIntencj\u0105 Nasz\u0105 by\u0142o wi\u0119c przedstawienie ostatecznego werdyktu i rozstrzygni\u0119cie w spos\u00f3b definitywny owej nadzwyczaj donios\u0142ej kwestii dotycz\u0105cej \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich, ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci ocenianej przez Naszych poprzednik\u00f3w, a kt\u00f3ra jednak za przyzwoleniem Naszym zosta\u0142a ponownie gruntownie zbadana. I uczynili\u015bmy to przytaczaj\u0105c argumenty tak wa\u017ckie, w spos\u00f3b tak jasny i autorytatywny, by \u017caden rozs\u0105dny czy kieruj\u0105cy si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem cz\u0142owiek nie m\u00f3g\u0142 mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci co do naszego wyroku, i aby wszyscy katolicy czuli si\u0119 zobowi\u0105zani przyj\u0105\u0107 go z najwi\u0119kszym szacunkiem jako ostateczny i nie podlegaj\u0105cy apelacji\u201d.<\/p>\r\n

      Argumentem najcz\u0119\u015bciej przytaczanym przez tych, kt\u00f3rzy pragn\u0105 zakwestionowa\u0107 wi\u0105\u017c\u0105cy charakter bulli Apostolicae curae<\/em> jest twierdzenie i\u017c nie jest ona nieomylna. Nieomylna deklaracja – w sensie \u015bcis\u0142ym – dotyczy jedynie tego, co zawarte jest w depozycie Bo\u017cego Objawienia, b\u0119d\u0105cego g\u0142\u00f3wnym przedmiotem nieomylno\u015bci. Jest faktem bezdyskusyjnym, \u017ce Zbawiciel nie przekaza\u0142 nam \u017cadnego objawienia w kwestii wa\u017cno\u015bci czy niewa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich. Istnieje jednak r\u00f3wnie\u017c drugi przedmiot nieomylno\u015bci, kt\u00f3ry dotyczy prawd zwi\u0105zanych z Objawieniem, w tym fakt\u00f3w historycznych. Nieomylnie objawion\u0105 prawd\u0105 jest, \u017ce Chrystus Pan ustanowi\u0142 ofiarne kap\u0142a\u0144stwo, dla wiernych jednak zasadnicze znaczenie ma znajomo\u015b\u0107 faktu, kto jest kap\u0142anem a kto nim nie jest.  Kiedy kap\u0142an konwertyta sprawuje Msz\u0119, jego wierni maj\u0105 prawo wiedzie\u0107, czy Msza ta jest wa\u017cna. Tak wi\u0119c kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 deklaruje wa\u017cno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119ce\u0144 jakiej\u015b wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej, mo\u017cemy mie\u0107 pewno\u015b\u0107 \u017ce os\u0105d ten jest prawdziwy. Od powracaj\u0105cych do jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a kap\u0142an\u00f3w prawos\u0142awnych nie wymaga si\u0119 przyjmowania \u015bwi\u0119ce\u0144 sub conditione<\/em>, jednak\u017ce – jako \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje wa\u017cno\u015b\u0107 ich \u015bwi\u0119ce\u0144, nie musimy mie\u0107 skrupu\u0142\u00f3w odno\u015bnie uczestnictwa w sprawowanych przez nich Mszach. Decyzje odnosz\u0105ce si\u0119 do tej drugiej sfery nieomylno\u015bci  to w\u0142a\u015bnie to, co okre\u015blamy mianem fakt\u00f3w dogmatycznych, a Apostolicae curae<\/em> podpada pod t\u0119 w\u0142a\u015bnie kategori\u0119. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci by Leon XIII myli\u0142 si\u0119 i nie ma mo\u017cliwo\u015bci by decyzja jego zosta\u0142a zmieniona. Werdykt bulli jest nie tylko ostateczny ale i nieomylny.<\/p>\r\n

      Niezwykle istotne jest, by rozumie\u0107 w pe\u0142ni konsekwencje hipotetycznego uchylenia Apostolicae curae<\/em>. Leon XIII zapewni\u0142 kard. Richarda, \u017ce wraz z og\u0142oszeniem tej bulli kwestia wa\u017cno\u015bci \u015bwi\u0119ce\u0144 anglika\u0144skich zosta\u0142a \u201ew spos\u00f3b ostateczny rozstrzygni\u0119ta bez mo\u017cliwo\u015bci apelacji\u201d. Gdyby Jan Pawe\u0142 II poinformowa\u0142 nas obecnie \u017ce decyzja ta by\u0142a b\u0142\u0119dna i \u017ce \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie s\u0105 wa\u017cne, co mog\u0142oby sk\u0142oni\u0107 nas do wiary \u017ce to on ma racj\u0119 i \u017ce kt\u00f3ry\u015b z kolejnych papie\u017cy nie uniewa\u017cni jego werdyktu ponownie uznaj\u0105c ich niewa\u017cno\u015b\u0107? Nie ma przesady w twierdzeniu, uchylenie werdyktu Apostolicae curae<\/em> podkopa\u0142oby ca\u0142kowicie wiarygodno\u015b\u0107 urz\u0119du papieskiego – i mo\u017cemy by\u0107 absolutnie pewni, \u017ce nic takiego nigdy nie nast\u0105pi. Wszyscy katolicy maj\u0105 obowi\u0105zek modli\u0107 si\u0119 o jedno\u015b\u0107 chrze\u015bcijan oraz w miar\u0119 swych si\u0142y przyczynia\u0107 si\u0119 do jej urzeczywistnienia, nigdy jednak kosztem katolickiej prawdy.<\/p>\r\n

      Michael Davies<\/em><\/strong><\/p>\r\n

      t\u0142um. Scriptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W rozdzia\u0142ach I i II wykazali\u015bmy, \u017ce katolicka oraz protestancka koncepcja kap\u0142a\u0144stwa s\u0105 ze sob\u0105 absolutnie nie do pogodzenia. S\u0105 wzajemnie sprzeczne; tak wi\u0119c obie nie mog\u0105 by\u0107 prawdziwe. Jedynym sposobem, w kt\u00f3ry katolicy i protestanci mogliby osi\u0105gn\u0105\u0107 prawdziwe porozumienie jest rezygnacja jednej ze stron z w\u0142asnego stanowiska i przyj\u0119cie stanowiska strony przeciwnej. Mo\u017cliwe jest […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[404,196,388,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93503\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}