{"id":93294,"date":"2017-01-25T12:36:30","date_gmt":"2017-01-25T17:36:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=93294"},"modified":"2017-01-26T10:17:18","modified_gmt":"2017-01-26T15:17:18","slug":"niezlomni-w-epoce-falszywych-prorokow-malgorzata-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=93294","title":{"rendered":"\u201eNiez\u0142omni w epoce fa\u0142szywych prorok\u00f3w” – Ma\u0142gorzata Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Imponuj\u0105ca monografia \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d, przygotowana przez prof. Tomasza Sikorskiego i Marcina Kulesz\u0119, od dawna domaga\u0142a si\u0119 realizacji. Zapotrzebowanie na syntez\u0119 dokona\u0144 i antologi\u0119 tekst\u00f3w tego wa\u017cnego \u015brodowiska potwierdza zaanga\u017cowanie du\u017cej grupy student\u00f3w i entuzjast\u00f3w w przygotowanie edycji.<\/strong><\/p>\r\n

Polska powojenna, wyniszczona i zdezorientowana w swojej \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej, potrzebowa\u0142a jakich\u015b jasnych punkt\u00f3w oparcia, kt\u00f3re zatrzyma\u0142yby fal\u0119 ucieczek na emigracj\u0119 lub konieczno\u015b\u0107 schodzenia do zbrojnego podziemia, budowanego przeciw nowemu, sowieckiemu okupantowi. Nowa w\u0142adza ludowa, przyniesiona ze wschodu wraz z nowym aparatem terroru, musia\u0142a najpierw dobrze osadzi\u0107 si\u0119 na swoich pozycjach strategicznych. Nie mog\u0142a jednak od razu wyci\u0105\u0107 w pie\u0144 wszystkich instytucji, obyczaj\u00f3w, a przede wszystkim wiary katolickiej, z kt\u00f3r\u0105 uto\u017csamia\u0142a si\u0119 przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Dzia\u0142a\u0142a wi\u0119c stopniowo, najpierw os\u0142abiaj\u0105c spo\u0142eczn\u0105 i publiczn\u0105 wag\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, p\u00f3\u017aniej pozyskuj\u0105c wybrane \u015brodowiska b\u0105d\u017a poszczeg\u00f3lnych reprezentant\u00f3w \u015brodowisk katolickich, podatnych na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i uwiarygodnienie nowego porz\u0105dku. Samoistnie wok\u00f3\u0142 szcz\u0105tk\u00f3w dawnych stronnictw i organizacji katolickich organizowa\u0142y si\u0119 pisma, kt\u00f3re formalnie nie by\u0142y zwi\u0105zane z \u017cadn\u0105 lini\u0105 polityczn\u0105, ale mia\u0142y stanowi\u0107 miejsce wyra\u017cania opinii katolickiej. Trzy tytu\u0142y i trzy r\u00f3\u017cne drogi nowej, opiniotw\u00f3rczej prasy katolickiej pokazuj\u0105 do\u015b\u0107 jasno, jak kr\u00f3tki by\u0142 czas budowania i wychodzenia na powierzchni\u0119 z przes\u0142aniem odmiennym cho\u0107by od rewolucyjnego kierunku zmian niesionego przez PRL. By\u0142y to: \u201eDzi\u015b i Jutro\u201d, \u201eTygodnik Powszechny\u201d i \u201eTygodnik Warszawski\u201d. Pierwszy z nich, uformowany przez Boles\u0142awa Piaseckiego, budzi\u0142 od pocz\u0105tku najwi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci ze wzgl\u0119du na niejasny \u017cyciorys za\u0142o\u017cyciela formacji post\u0119powych katolik\u00f3w, kt\u00f3ry od radykalizmu narodowego przeszed\u0142 w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach na pozycj\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 komunistom, toruj\u0105c swojemu \u015brodowisku \u015bcie\u017ck\u0119 kariery bez ogl\u0105dania si\u0119 na koszty. \u201eTygodnik Powszechny\u201d, pod redakcj\u0105 najpierw ks. Jana Piwowarczyka, a nast\u0119pnie – i przez d\u0142ugie lata niezmiennie – przez Jerzego Turowicza, zyska\u0142 u pocz\u0105tku swej dzia\u0142alno\u015bci protektorat arcybiskupa Sapiehy. \u201eTygodnik Powszechny\u201d by\u0142 w zasadzie pismem lewicy katolickiej, ale przyj\u0105\u0142 za\u0142o\u017cenia minimalistyczne w wypowiadaniu racji politycznych. Koncentrowa\u0142 si\u0119 na kwestiach religijno-spo\u0142eczno-kulturalnych i udost\u0119pnia\u0142 swoje \u0142amy tw\u00f3rcom o r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach, zw\u0142aszcza w momentach, gdy nie posiadali oni innych mo\u017cliwo\u015bci publikacji. W ko\u0144cu orientacja Piaseckiego przej\u0119\u0142a \u201eTygodnik Powszechny\u201d, ale w\u0142a\u015bciwa redakcja powr\u00f3ci\u0142a w czasie \u201eodwil\u017cy\u201d.<\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

Najbardziej nieprzejednana okaza\u0142a si\u0119 redakcja \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ju\u017c w 1948 r., a jej tw\u00f3rcy i wsp\u00f3\u0142pracownicy znale\u017ali si\u0119 w wi\u0119zieniu z d\u0142ugimi wyrokami. Pierwszy numer pisma ukaza\u0142 si\u0119 w \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci 1945 r. z inicjatywy Warszawskiej Kurii Metropolitarnej i grupy \u015bwieckich katolik\u00f3w, z deklaracj\u0105, \u017ce periodyk b\u0119dzie po\u015bwi\u0119cony zagadnieniom \u017cycia narodowego. Wydawc\u0105 by\u0142o Katolickie Towarzystwo Wydawnicze \u201eRodzina Polska\u201d, zainicjowane przez ks. pra\u0142ata Zygmunta Choroma\u0144skiego po uzgodnieniach z prymasem Augustem Hlondem.<\/p>\r\n

\u201eTygodnik Warszawski\u201d by\u0142 wspierany przez Warszawsk\u0105 Kuri\u0119 Metropolitarn\u0105 i wychodzi\u0142 w nak\u0142adzie 20-25 tysi\u0119cy egzemplarzy. Mia\u0142 najbardziej w tym czasie \u201emaksymalistyczne\u201d oblicze w wypowiadaniu racji spo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a i mo\u017cliwo\u015bci ich realizacji w \u017cyciu publicznym. Redakcja stara\u0142a si\u0119 nie wypowiada\u0107 o bie\u017c\u0105cych wydarzeniach, niemniej komentowa\u0142a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 z katolickiego punktu widzenia. By\u0142o to jednocze\u015bnie pismo ideowo-polityczne, dziedzicz\u0105ce przes\u0142anie Stronnictwa Pracy, Unii i Narodowej Demokracji, oraz periodyk kulturalny, na kt\u00f3rego \u0142amach publikowali swoje utwory m.in. Wojciech B\u0105k, Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna, Aleksander Rymkiewicz, Jerzy Braun, Jerzy Zag\u00f3rski i Stanis\u0142aw Ziembicki. \u201eTygodnik Warszawski\u201d organizowa\u0142 te\u017c konkursy literackie, a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z krakowsk\u0105 grup\u0105 \u201eKultura i Praca\u201d. Od lata 1946 r. na \u0142amach pisma regularnie publikowa\u0142 felietony Stefan Kisielewski, w grudniu zadebiutowa\u0142a za\u015b autonomicznym dodatkiem Kolumna M\u0142odych<\/em>, kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzyli Wies\u0142aw Chrzanowski, Andrzej Kozanecki, Tadeusz Przeciszewski, Hanna I\u0142owiecka, Aleksandra Ol\u0119dzka, Dominik Morawski, Andrzej Micewski i inni. W za\u0142o\u017ceniu Kolumna M\u0142odych<\/em> mia\u0142a si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 docelowo w samodzielne pismo m\u0142odzie\u017cy akademickiej. Przez pierwsze tygodnie \u201eTygodnik Warszawski\u201d redagowany by\u0142 przez ks. Zygmunta W\u0105do\u0142owskiego, ale szybko zast\u0105pi\u0142 go ks. Zygmunt Kaczy\u0144ski, kt\u00f3ry by\u0142 znany z przedwojennej dzia\u0142alno\u015bci w SP i kierowania Katolick\u0105 Agencj\u0105 Prasow\u0105. W czasie wojny by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem rz\u0105du polskiego na uchod\u017astwie. Mia\u0142 wi\u0119c ugruntowan\u0105 pozycj\u0119 w \u015brodowisku, i za to przysz\u0142o mu zap\u0142aci\u0107 p\u00f3\u017aniej wysok\u0105 cen\u0119. Po\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w tygodnika by\u0142o wielu wybitnych naukowc\u00f3w, publicyst\u00f3w, intelektualist\u00f3w, jak: Stanis\u0142aw Bukowski, Adam Grabowski, Henryk Dembi\u0144ski, Artur G\u00f3rski, Konrad G\u00f3rski, Tadeusz Kudli\u0144ski, Kazimierz Kumaniecki, Kazimierz Studentowicz, Zofia Starowieyska-Morstinowa, Konstanty Turowski, Czes\u0142aw Strzeszewski, Jan W\u0142adys\u0142aw Grabski, Stanis\u0142aw Grabski, Jan Dobraczy\u0144ski, W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski, Juliusz Kleiner, Hanna Malewska, W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz, Pawe\u0142 Jasienica, Antoni Go\u0142ubiew, Wac\u0142aw Borowy, oraz wielu wybitnych ksi\u0119\u017cy, w tym Stefan Wyszy\u0144ski\u2026<\/p>\r\n

Od czasu przej\u0119cia redakcji przez ksi\u0119dza Kaczy\u0144skiego sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce pismo pr\u00f3cz religijnego b\u0119dzie mia\u0142o kszta\u0142t ideowy i nie b\u0119dzie unika\u0142o polemik z doktryn\u0105 marksistowsk\u0105. B\u0119dzie otwarte, do pewnych rozs\u0105dnych granic, na r\u00f3\u017cne \u015brodowiska katolickie, kt\u00f3re nie narusz\u0105 ani nauki Ko\u015bcio\u0142a, ani te\u017c dobrze poj\u0119tego interesu narodowego. Szybko jednak dosz\u0142o do sporu \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d ze \u015brodowiskiem \u201eDzi\u015b i Jutro\u201d, kt\u00f3re torowa\u0142o sobie drog\u0119 do wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u we w\u0142adzy i by\u0142o sk\u0142onne do zaanektowania w tym kierunku wybranych przedstawicieli innych \u015brodowisk katolickich. Z powod\u00f3w ideowych, zw\u0142aszcza po s\u0142ynnym artykule Stanis\u0142awa Stommy o minimalizmie i maksymalizmie katolickim i polemikach z nim zwi\u0105zanych, rozesz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c drogi \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d z \u201eTygodnikiem Powszechnym\u201d i \u015brodowiskiem \u201eZnaku\u201d.<\/p>\r\n

Monografia zawiera obszerny wyb\u00f3r publicystyki \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d. W\u015br\u00f3d publikowanych artyku\u0142\u00f3w niemal od zarania pojawiaj\u0105 si\u0119 te, kt\u00f3re mia\u0142y torowa\u0107 miejsce Ko\u015bcio\u0142a i katolik\u00f3w w Polsce Ludowej, nieograniczaj\u0105ce si\u0119 do prywatno\u015bci, ale obejmuj\u0105ce r\u00f3\u017cne dziedziny przestrzeni publicznej. Dlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w \u017cycie zar\u00f3wno duchowe, jak i materialne, spo\u0142eczne, publiczne, wyja\u015bniali m.in. Zofia Starowieyska-Morstinowa i Stefan Kisielewski, ale wyk\u0142adni\u0119 tego zagadnienia przedstawi\u0142 jasno ks. prymas August Hlond w opublikowanym na \u0142amach pisma przem\u00f3wieniu z pozna\u0144skich uroczysto\u015bci Chrystusa Kr\u00f3la: Chrze\u015bcija\u0144stwo czy materializm?<\/em> Prymas ukazuje w nim konsekwencje zbiorowego bezbo\u017cnictwa, na kt\u00f3rym chcia\u0142 podbija\u0107 \u015bwiat hitleryzm. Cho\u0107 ten upad\u0142, rodzi si\u0119 jednak kolejne zagro\u017cenie, nowego bezbo\u017cnictwa, w kt\u00f3rym usi\u0142uje si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 nowy model cz\u0142owieka – materializm dziejowy. Trzeba wi\u0119c walczy\u0107 o chrze\u015bcija\u0144sko\u015b\u0107 nowych czas\u00f3w, poniewa\u017c tylko Polska katolicka \u201enie uchyla si\u0119 od \u017cadnej ofiary dla dobra Rzeczypospolitej\u201d. Prymas napomina\u0142 te\u017c, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna musi by\u0107 zgodna z duchow\u0105. Jego akceptacja przemian spo\u0142ecznych w kierunku sprawiedliwo\u015bci, troski o wszystkich obywateli, pracy, si\u0119ga\u0142a zmian ustrojowych, ale tylko do tego stopnia, do kt\u00f3rego ta r\u00f3wnowaga nie zostanie naruszona.<\/p>\r\n

Rozwijanie kwestii ustrojowych i gospodarczych w kontek\u015bcie komunistycznych przemian, a z perspektywy katolickiej nauki spo\u0142ecznej, rozk\u0142ada\u0142o akcenty na granice kompromisu oraz na solidaryzm spo\u0142eczny w sprawach sprawiedliwego podzia\u0142u d\u00f3br. Ksi\u0105dz Stefan Wyszy\u0144ski apelowa\u0142 o naturalny ustr\u00f3j spo\u0142eczny, kt\u00f3rego centrum zainteresowania stanowi cz\u0142owiek, tote\u017c wszystkie formy w\u0142asno\u015bci i zarz\u0105dzania musz\u0105 odpowiada\u0107 naturze cz\u0142owieka.<\/p>\r\n

W wypowiedziach innych autor\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 cz\u0119sto tematy w\u0142asno\u015bci prywatnej i prywatnej inicjatywy. Osobne w\u0105tki stanowi\u0142y o polityce mi\u0119dzynarodowej, i to w szerszym zakresie, ni\u017c wynika\u0142oby to z uwarunkowa\u0144 geopolityki. W sprawach kultury i dziedzictwa jest w \u201eTygodniku Warszawskim\u201d wi\u0119cej z tradycji romantyzmu, Mickiewicza, Sienkiewicza, tradycji niepodleg\u0142o\u015bciowych, cho\u0107 przebija przez wypowiedzi nuta realistycznej interpretacji. Wiele te\u017c jest element\u00f3w wychowawczych.<\/p>\r\n

Ma\u0142gorzata Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Tomasz Sikorski, Marcin Kulesza, Niez\u0142omni w epoce fa\u0142szywych prorok\u00f3w. \u015arodowisko \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d (1945-1948)<\/em>, Warszawa 2013.<\/p>\r\n

\r\n

Pierwodruk: http:\/\/dzieje.pl\/ksiazki\/niezlomni-w-epoce-falszywych-prorokow<\/a>, 9 marca 2015 r.<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Imponuj\u0105ca monografia \u201eTygodnika Warszawskiego\u201d, przygotowana przez prof. Tomasza Sikorskiego i Marcina Kulesz\u0119, od dawna domaga\u0142a si\u0119 realizacji. Zapotrzebowanie na syntez\u0119 dokona\u0144 i antologi\u0119 tekst\u00f3w tego wa\u017cnego \u015brodowiska potwierdza zaanga\u017cowanie du\u017cej grupy student\u00f3w i entuzjast\u00f3w w przygotowanie edycji. Polska powojenna, wyniszczona i zdezorientowana w swojej \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej, potrzebowa\u0142a jakich\u015b jasnych punkt\u00f3w oparcia, kt\u00f3re zatrzyma\u0142yby fal\u0119 ucieczek […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,81],"class_list":["post-93294","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-bartyzel","tag-prl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93294"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93294\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}