{"id":93194,"date":"2017-01-20T21:30:08","date_gmt":"2017-01-21T02:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=93194"},"modified":"2017-01-20T16:01:55","modified_gmt":"2017-01-20T21:01:55","slug":"najmniejsza-liczba-wybranych-sw-leonard-z-porto-maurizio","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=93194","title":{"rendered":"Najmniejsza liczba wybranych – \u015bw. Leonard z Porto Maurizio<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wprowadzenie<\/h4>\r\n

Dzi\u0119ki Bogu Najwy\u017cszemu liczba uczni\u00f3w Zbawiciela nie jest tak ma\u0142a, \u017ceby niegodziwo\u015b\u0107 uczonych w pi\u015bmie i faryzeuszy by\u0142a w stanie zatriumfowa\u0107 nad nimi. Cho\u0107 staraj\u0105 si\u0119 oni oczerni\u0107 niewinno\u015b\u0107 i zwie\u015b\u0107 t\u0142um wykorzystuj\u0105c swe zdradzieckie sofizmaty, kt\u00f3rych celem jest zdyskredytowanie nauki i charakteru naszego Pana, znajduj\u0105c plamy nawet na s\u0142o\u0144cu, to wci\u0105\u017c jest wielu takich, kt\u00f3rzy uznaj\u0105c Go za prawdziwego Mesjasza i nie boj\u0105c si\u0119 ani kar, ani gr\u00f3\u017ab, otwarcie przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do Jego sprawy: de turba autem multi crediderunt in eum<\/em>. Czy ci, kt\u00f3rzy poszli za Chrystusem, pod\u0105\u017caj\u0105 za Nim a\u017c do chwa\u0142y? O, w tym miejscu oddaj\u0119 cze\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokiej tajemnicy i w milczeniu adoruj\u0119 g\u0142\u0119bie Bo\u017cych wyrok\u00f3w, nie wa\u017c\u0105c si\u0119 na to, aby samemu rozstrzyga\u0107 tak wielk\u0105 kwesti\u0119! Temat, o kt\u00f3rym b\u0119d\u0119 dzi\u015b m\u00f3wi\u0142, jest bardzo powa\u017cny; podj\u0119cie go spowodowa\u0142o, \u017ce nawet filary Ko\u015bcio\u0142a zacz\u0119\u0142y si\u0119 trz\u0105\u015b\u0107, nape\u0142niaj\u0105c najwi\u0119kszych \u015bwi\u0119tych groz\u0105 i zaludniaj\u0105c pustynie anachoretami1<\/a>. W pouczeniu tym chodzi o to, aby rozstrzygn\u0105\u0107, czy liczba chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, jest wi\u0119ksza, czy mniejsza ni\u017c liczba chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 pot\u0119pieni. Mam nadziej\u0119, \u017ce wywo\u0142a to w was zbawienny l\u0119k przed s\u0105dami Bo\u017cymi.<\/p>\r\n

Moi drodzy s\u0142uchacze, ze wzgl\u0119du na mi\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 was darz\u0119, chcia\u0142bym was uspokoi\u0107 optymistyczn\u0105 perspektyw\u0105 wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, m\u00f3wi\u0105c ka\u017cdemu z osobna: \u201eZ pewno\u015bci\u0105 znajdziesz si\u0119 w raju; wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan jest zbawiona, wi\u0119c ty tak\u017ce b\u0119dziesz zbawiony\u201d. Lecz jak\u017ce mog\u0119 was w ten spos\u00f3b uspokaja\u0107, je\u015bli buntujecie si\u0119 przeciwko wyrokom Bo\u017cym tak, jak by\u015bcie byli dla siebie samych najgorszymi wrogami? Tak, dostrzegam w Bogu szczere pragnienie, aby was zbawi\u0107, lecz w was samych znajduj\u0119 wyra\u017an\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do bycia pot\u0119pionymi. C\u00f3\u017c zatem b\u0119d\u0119 dzi\u015b robi\u0142, je\u015bli mam m\u00f3wi\u0107 w jasny spos\u00f3b? B\u0119d\u0119 dla was przykry. Je\u015bli jednak nie b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 tego, co powinienem wam powiedzie\u0107, w\u00f3wczas nie b\u0119d\u0119 podoba\u0142 si\u0119 Bogu. Dlatego podziel\u0119 ten temat na dwa punkty. W pierwszym nape\u0142ni\u0119 was przera\u017ceniem i pozwol\u0119, aby teologowie i Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a ustalili stan zagadnienia i og\u0142osili, \u017ce wi\u0119ksza liczba doros\u0142ych chrze\u015bcijan jest pot\u0119piona. W milcz\u0105cy spos\u00f3b adoruj\u0105c t\u0119 straszliw\u0105 tajemnic\u0119, zachowam moje w\u0142asne zdanie dla siebie. W drugim punkcie spr\u00f3buj\u0119 obroni\u0107 dobro\u0107 Boga przeciw bezbo\u017cnikom, dowodz\u0105c wam, \u017ce ci, kt\u00f3rzy s\u0105 pot\u0119pieni, s\u0105 pot\u0119pieni przez swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 z\u0142\u0105 wol\u0119, poniewa\u017c chcieli by\u0107 pot\u0119pieni. Tak wi\u0119c oto s\u0105 dwie bardzo wa\u017cne prawdy. Je\u015bli pierwsza prawda napawa was przera\u017ceniem, nie miejcie mi tego za z\u0142e, traktuj\u0105c mnie tak, jakbym chcia\u0142 zaw\u0119zi\u0107 wam drog\u0119 do nieba, gdy\u017c chc\u0119 pozosta\u0107 w tej kwestii bezstronny. Miejcie to raczej za z\u0142e teologom i ojcom Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy wyryli t\u0119 prawd\u0119 w waszych sercach moc\u0105 samego rozumu. Je\u015bli jeste\u015bcie rozczarowani drug\u0105 prawd\u0105, podzi\u0119kujcie za to Bogu, poniewa\u017c On chce tylko jednej rzeczy: aby\u015bcie Jemu oddali ca\u0142kowicie wasze serca. Na koniec, je\u015bli zobowi\u0105zujecie mnie, abym powiedzia\u0142 wam jasno, co my\u015bl\u0119, uczyni\u0119 to dla waszego pocieszenia.<\/p>\r\n

Nauczanie Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a<\/h4>\r\n

Nie jest to pr\u00f3\u017cn\u0105 ciekawo\u015bci\u0105, lecz zbawiennym zabezpieczeniem, aby g\u0142osi\u0107 z wysoko\u015bci ambony pewne prawdy, kt\u00f3re wspaniale s\u0142u\u017c\u0105 temu, aby pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 gnu\u015bno\u015b\u0107 libertyn\u00f3w, kt\u00f3rzy zawsze m\u00f3wi\u0105 o mi\u0142osierdziu Boga i o tym, jak \u0142atwo jest si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 pogr\u0105\u017ceni we wszelkich typach grzech\u00f3w i \u015bpi\u0105 snem kamiennym w swej drodze do piek\u0142a. Aby rozwia\u0107 ich z\u0142udzenia i zbudzi\u0107 z ot\u0119pienia, przeanalizujmy t\u0119 wielk\u0105 kwesti\u0119: czy liczba chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, jest wi\u0119ksza od liczby chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 pot\u0119pieni?<\/p>\r\n

Wy, dusze pobo\u017cne, mo\u017cecie wyj\u015b\u0107. To kazanie bowiem nie jest skierowane do was. Jego jedynym celem jest pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 pych\u0119 libertyn\u00f3w, kt\u00f3rzy wyrzucaj\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 boja\u017a\u0144 Bo\u017c\u0105 ze swojego serca i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0142y z diab\u0142em, kt\u00f3ry – zgodnie z opini\u0105 Euzebiusza – pot\u0119pia dusze uspokajaj\u0105c je: immittit securitate, ut immittat perditionem<\/em> (sprowadza poczucie bezpiecze\u0144stwa, aby sprowadzi\u0107 zatracenie). Aby rozwia\u0107 t\u0119 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, po\u0142\u00f3\u017cmy ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, zar\u00f3wno greckich, jak i \u0142aci\u0144skich, po jednej stronie; po drugiej stronie po\u0142\u00f3\u017cmy najbardziej uczonych teolog\u00f3w i oczytanych historyk\u00f3w, a na \u015brodku po\u0142\u00f3\u017cmy Bibli\u0119 tak, aby wszystkie te ksi\u0119gi znajdowa\u0142y si\u0119 w zasi\u0119gu wzroku. Obecnie s\u0142uchajcie nie tego, co ja b\u0119d\u0119 wam m\u00f3wi\u0142, gdy\u017c ju\u017c wam powiedzia\u0142em, \u017ce nie chc\u0119 m\u00f3wi\u0107 od siebie ani rozstrzyga\u0107 kwestii, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie zajmujemy, lecz pos\u0142uchajcie tego, co te wielkie umys\u0142y maj\u0105 wam do powiedzenia. Oni, kt\u00f3rzy s\u0105 \u015bwiat\u0142ami przewodnimi w Ko\u015bciele Bo\u017cym, aby da\u0107 \u015bwiat\u0142o innym po to, aby tamci nie zagubili drogi do nieba. Tak wi\u0119c prowadzeni przez potr\u00f3jne \u015bwiat\u0142o wiary, autorytetu i rozumu, b\u0119dziemy w stanie rozstrzygn\u0105\u0107 niezawodnie t\u0119 powa\u017cn\u0105 kwesti\u0119. Zauwa\u017ccie tylko, \u017ce nie chodzi tu o rodzaj ludzki rozumiany jako ca\u0142o\u015b\u0107 ani o wszystkich katolik\u00f3w bez r\u00f3\u017cnicy, lecz tylko o doros\u0142ych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy dysponuj\u0105 w\u0142adz\u0105 wolnego wyboru i w ten spos\u00f3b s\u0105 zdolni do wsp\u00f3\u0142pracy w wielkiej sprawie, jak\u0105 jest ich zbawienie. Najpierw zasi\u0119gnijmy rady teolog\u00f3w ciesz\u0105cych si\u0119 uznaniem jako ci, kt\u00f3rzy badaj\u0105 rzeczy z najwi\u0119ksz\u0105 staranno\u015bci\u0105 i jako ci, kt\u00f3rzy nie przesadzaj\u0105 w swoim nauczaniu. Pos\u0142uchajmy zatem dw\u00f3ch uczonych kardyna\u0142\u00f3w – Kajetana i \u015bw. Roberta Bellarmina. Ucz\u0105 oni, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych chrze\u015bcijan jest pot\u0119piona. Gdybym mia\u0142 czas, aby wskaza\u0107 na racje, na kt\u00f3rych si\u0119 oni opieraj\u0105, sami byliby\u015bcie o tym przekonani. Ogranicz\u0119 si\u0119 jednak tutaj do przytoczenia s\u0142\u00f3w Franciszka Suareza. Po zapoznaniu si\u0119 z pogl\u0105dami wszystkich teolog\u00f3w i po dokonaniu gruntownej analizy zagadnienia napisa\u0142 on: communior sententia tenet ex christianis plures esse reprobos, quam praedistinatos<\/em> (najbardziej rozpowszechniony pogl\u0105d jest taki, \u017ce w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan wi\u0119cej jest pot\u0119pionych ni\u017c wybranych).<\/p>\r\n

Dodajcie autorytet teolog\u00f3w greckich i \u0142aci\u0144skich ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a do autorytetu teolog\u00f3w, a wtedy zrozumiecie, \u017ce niemal wszyscy z nich m\u00f3wi\u0105 to samo. Taki jest pogl\u0105d \u015bw. Teodora, \u015bw. Bazylego, \u015bw. Efrema i \u015bw. Jana Chryzostoma. Co wi\u0119cej, wedle Cezarego Baroniusza by\u0142o to powszechn\u0105 opini\u0105 w\u015br\u00f3d ojc\u00f3w greckich, \u017ce ta prawda zosta\u0142a wprost objawiona \u015bw. Szymonowi S\u0142upnikowi i \u017ce w\u0142a\u015bnie w reakcji na to objawienie dla zapewnienia sobie zbawienia postanowi\u0142 on, \u017ce b\u0119dzie odt\u0105d \u017cy\u0142 stoj\u0105c na szczycie kolumny przez czterdzie\u015bci lat, wystawiony na dzia\u0142anie pogody i niepogody, stanowi\u0105c model pokuty i \u015bwi\u0119to\u015bci dla ka\u017cdego. A teraz zasi\u0119gnijmy rady u ojc\u00f3w \u0142aci\u0144skich. Us\u0142yszycie \u015bw. Grzegorza m\u00f3wi\u0105cego wyra\u017anie: ad fidem plures perveniunt, ad regnum coeleste pauci perducuntur<\/em> (wielu dochodzi do wiary, lecz nieliczni dochodz\u0105 do Kr\u00f3lestwa Niebieskiego). \u015aw. Anzelm o\u015bwiadcza: ut videtur, pauci sunt qui salvantur<\/em> (niewielu jest tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni). \u015aw. Augustyn stwierdza jeszcze dobitniej: pauci ergo qui salvantur in comparatione multorum periturorum<\/em> (dlatego niewielu jest zbawionych w por\u00f3wnaniu z tymi, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 pot\u0119pieni). Najbardziej przera\u017caj\u0105cy jest jednak \u015bw. Hieronim. Pod koniec \u017cycia, w obecno\u015bci swoich uczni\u00f3w, wypowiedzia\u0142 te budz\u0105ce groz\u0119 s\u0142owa: vix de centum millibus quorum mala fuit semper vita, meretur habere indulgentiam unus<\/em> (ze stu tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rych \u017cycie zawsze by\u0142o z\u0142e, znajdziecie zaledwie jednego, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na u\u0142askawienie).<\/p>\r\n

S\u0142owa Pisma \u015awi\u0119tego<\/h4>\r\n

Po co jednak szuka\u0107 wypowiedzi ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i teolog\u00f3w, skoro Pismo \u015awi\u0119te rozstrzyga t\u0119 kwesti\u0119 w tak wyra\u017any spos\u00f3b? Przeanalizujcie Stary i Nowy Testament. Znajdziecie tam mn\u00f3stwo figur, symboli i s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jasno ukazuj\u0105 t\u0119 prawd\u0119: bardzo niewielu jest zbawionych. W czasach Noego ca\u0142y rodzaj ludzki zosta\u0142 zalany przez potop i tylko o\u015bmioro ludzi uratowa\u0142o si\u0119 w arce. \u015aw. Piotr m\u00f3wi, \u017ce ta arka by\u0142a figur\u0105 Ko\u015bcio\u0142a2<\/a>, podczas gdy \u015bw. Augustyn dodaje, \u017ce tych o\u015bmiu ludzi, kt\u00f3rzy zostali ocaleni, oznacza, \u017ce bardzo niewielu chrze\u015bcijan jest zbawionych, gdy\u017c bardzo niewielu jest tych, kt\u00f3rzy szczerze wyrzekaj\u0105 si\u0119 tego \u015bwiata: qui saeculo soli verbis, non factis renunciant, non pertinent ad hujus arcae misterium<\/em> (ci, kt\u00f3rzy wyrzekaj\u0105 si\u0119 \u015bwiata jedynie w s\u0142owach, nie nale\u017c\u0105 do tajemnicy reprezentowanej przez t\u0119 ark\u0119). Biblia m\u00f3wi tak\u017ce, \u017ce jedynie dw\u00f3ch Hebrajczyk\u00f3w z dw\u00f3ch milion\u00f3w wesz\u0142o do Ziemi Obiecanej po wyj\u015bciu z Egiptu i jedynie czterech ludzi uciek\u0142o przed ogniem, kt\u00f3ry spali\u0142 Sodom\u0119 i inne miasta zniszczone wraz z ni\u0105. Wszystko to znaczy, \u017ce liczba pot\u0119pionych, kt\u00f3rzy zostan\u0105 wrzuceni w ogie\u0144 wieczny jak s\u0142oma, jest o wiele wi\u0119ksza ni\u017c liczba zbawionych, kt\u00f3rych Niebia\u0144ski Ojciec pewnego dnia zgromadzi w swoich stodo\u0142ach jak cenn\u0105 pszenic\u0119.<\/p>\r\n

Nie sko\u0144czy\u0142bym, gdybym musia\u0142 wskaza\u0107 wszystkie figury, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych Pismo \u015awi\u0119te unaocznia t\u0119 prawd\u0119; zadow\u00f3lmy si\u0119 wys\u0142uchaniem \u017cyj\u0105cej wyroczni – Wcielonej M\u0105dro\u015bci. Co odpowiedzia\u0142 nasz Pan ciekawskiemu cz\u0142owiekowi w Ewangelii, kt\u00f3ry go zapyta\u0142: Domine, si pauci sunt, qui salvantur?<\/em> (Panie, czy ma\u0142o jest tych, co maj\u0105 by\u0107 zbawieni?)3<\/a>. Czy zachowa\u0142 milczenie? Czy odpowiedzia\u0142 z wahaniem? Czy ukry\u0142 swoj\u0105 my\u015bl z obawy przed tym, \u017ce t\u0142um si\u0119 przerazi? Nie. Zapytany przez jednego, zwraca si\u0119 z odpowiedzi\u0105 do wszystkich, kt\u00f3rzy byli tam obecni. M\u00f3wi do nich: Ipse autem dixit ad illos: contendite intrare per angustam portam, quia multi, dico vobis, quaerent intrare, et non poterunt<\/em> (Usi\u0142ujcie wej\u015b\u0107 przez ciasn\u0105 bram\u0119; bo powiadam wam, \u017ce wielu b\u0119dzie chcia\u0142o wej\u015b\u0107, a nie b\u0119d\u0105 mogli)4<\/a>. Kto tutaj m\u00f3wi? To Syn Bo\u017cy, Wieczna Prawda, kt\u00f3ry przy innej okazji m\u00f3wi nawet ja\u015bniej: multi sunt vocati, pauci vero electi<\/em> (wielu jest wezwanych, ale ma\u0142o wybranych)5<\/a>. Nie m\u00f3wi On, \u017ce wszyscy s\u0105 wezwani, ani \u017ce ze wszystkich ludzi niewielu jest wybranych, lecz \u017ce wielu jest wezwanych (multi sunt vocati<\/em>). Znaczy to – jak wyja\u015bnia \u015bw. Grzegorz – \u017ce ze wszystkich ludzi wielu jest powo\u0142anych do prawdziwej wiary, lecz niewielu z nich jest zbawionych. Bracia, takie s\u0105 s\u0142owa naszego Pana Jezusa Chrystusa. Czy s\u0105 one jasne? S\u0105 niew\u0105tpliwie prawdziwe. Powiedzcie mi teraz, czy uwa\u017cacie to za mo\u017cliwe, aby mie\u0107 wiar\u0119 w sercach i nie zadr\u017ce\u0107 z wielkiego przera\u017cenia?<\/p>\r\n

Zbawienie w r\u00f3\u017cnych stanach \u017cycia<\/h4>\r\n

Widz\u0119 jednak, \u017ce m\u00f3wi\u0105c w ten spos\u00f3b og\u00f3lnie o wszystkich, nie osi\u0105gam bynajmniej zamierzonego celu. Zastosujmy wi\u0119c t\u0119 prawd\u0119 do r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w i wtedy zrozumiecie, \u017ce musicie albo odrzuci\u0107 rozum, do\u015bwiadczenie i zdrowy rozs\u0105dek wierz\u0105cych, albo te\u017c uzna\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w jest pot\u0119piona. Czy jest jaki\u015b stan \u017cycia w \u015bwiecie bardziej sprzyjaj\u0105cy niewinno\u015bci, w kt\u00f3rym zbawienie wydaje si\u0119 \u0142atwiejsze i z kt\u00f3rego ludzie maj\u0105 wy\u017csz\u0105 ide\u0119 tego, czym jest religia, ni\u017c kap\u0142ani, czyli ludzie b\u0119d\u0105cy zast\u0119pcami Boga na ziemi? Na pierwszy rzut oka mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest nie tylko dobra, ale wr\u0119cz doskona\u0142a; a jednak ogarnia mnie przera\u017cenie, gdy s\u0142ysz\u0119 \u015bw. Hieronima obwieszczaj\u0105cego, \u017ce cho\u0107 \u015bwiat jest pe\u0142en kap\u0142an\u00f3w, zaledwie jeden na stu \u017cyje w spos\u00f3b zgodny ze swoim stanem. Gdy s\u0142ysz\u0119 s\u0142ug\u0119 Boga o\u015bwiadczaj\u0105cego, \u017ce dowiedzia\u0142 si\u0119 z objawienia, \u017ce liczba kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy dostaj\u0105 si\u0119 do piek\u0142a ka\u017cdego dnia jest tak wielka, \u017ce wydawa\u0142oby si\u0119 to jemu niemo\u017cliwe, aby kt\u00f3rykolwiek z nich zosta\u0142 pozostawiony na ziemi; gdy s\u0142ysz\u0119 \u015bw. [Jana] Chryzostoma wykrzykuj\u0105cego ze \u0142zami w oczach: non arbitror inter sacerdotes multos esse, qui salvi fiant, sed multo plures qui pereant<\/em> (nie wierz\u0119 w to, \u017ce wielu kap\u0142an\u00f3w jest zbawionych; wierz\u0119 w co\u015b przeciwnego, \u017ce liczba tych, kt\u00f3rzy s\u0105 pot\u0119pieni, jest wi\u0119ksza). Podnie\u015b wzrok jeszcze wy\u017cej i sp\u00f3jrz na dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych, pasterzy, kt\u00f3rzy s\u0105 odpowiedzialni za dusze. Czy liczba tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, w\u015br\u00f3d nich jest wi\u0119ksza ni\u017c liczba tych, kt\u00f3rzy s\u0105 pot\u0119pieni? Pos\u0142uchajcie Tomasza z Cantimpr\u00c3\u00a9; opowie wam o pewnym zdarzeniu, z kt\u00f3rego sami wyci\u0105gniecie odpowiednie wnioski. Ot\u00f3\u017c w Pary\u017cu odbywa\u0142 si\u0119 synod, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142a wielka liczba dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych i pasterzy odpowiedzialnych za dusze. Kr\u00f3l i ksi\u0105\u017c\u0119ta przybyli tam r\u00f3wnie\u017c, aby swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 przyda\u0107 blasku temu zgromadzeniu. Zaproszono tam s\u0142awnego kaznodziej\u0119, aby wyg\u0142osi\u0142 kazanie. Gdy ten je przygotowywa\u0142, ukaza\u0142 mu si\u0119 straszny demon, kt\u00f3ry powiedzia\u0142: \u201eOd\u0142\u00f3\u017c na bok swoje ksi\u0105\u017cki. Je\u015bli chcesz wyg\u0142osi\u0107 kazanie, kt\u00f3re b\u0119dzie u\u017cyteczne dla tych ksi\u0105\u017c\u0105t i pra\u0142at\u00f3w, zadow\u00f3l si\u0119 tym, \u017ce powiesz im od nas: \u00abMy, ksi\u0105\u017c\u0119ta ciemno\u015bci, dzi\u0119kujemy wam, ksi\u0105\u017c\u0119ta, pra\u0142aci i pasterze dusz, za to, \u017ce z powodu waszych zaniedba\u0144 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wiernych jest pot\u0119piona\u00bb. Dodaj te\u017c: \u00abZa t\u0119 przys\u0142ug\u0119 zachowujemy dla was nagrod\u0119, gdy znajdziecie si\u0119 w piekle po\u015br\u00f3d nas\u00bb\u201d.<\/p>\r\n

Biada wam, kt\u00f3rzy rz\u0105dzicie innymi, biada wam! Je\u015bli tak wielu jest pot\u0119pionych z waszej winy, to co stanie si\u0119 z wami? Je\u015bli niewielu z tych, kt\u00f3rzy s\u0105 pierwsi w Ko\u015bciele Bo\u017cym, jest zbawionych, to co przydarzy si\u0119 wam? We\u017acie pod uwag\u0119 wszystkie stany \u017cycia, obie p\u0142cie, ka\u017cdy z zawod\u00f3w: m\u0119\u017c\u00f3w, \u017cony, wdowy, panny, m\u0142odzie\u0144c\u00f3w, \u017co\u0142nierzy, rzemie\u015blnik\u00f3w, bogatych i biednych, arystokrat\u00f3w i plebejuszy. C\u00f3\u017c mamy powiedzie\u0107 o wszystkich tych ludziach, kt\u00f3rzy tak \u017ale \u017cyj\u0105? Nast\u0119pne opowiadanie, kt\u00f3re pochodzi od \u015bw. Wincentego Ferreriusza, poka\u017ce wam, co mo\u017cecie my\u015ble\u0107 na ten temat. Relacjonuje on, \u017ce pewien archidiakon z Lyonu we Francji zrezygnowa\u0142 ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w i wycofa\u0142 si\u0119 w odludne miejsce, aby czyni\u0107 pokut\u0119. Cz\u0142owiek ten zmar\u0142 tego samego dnia i tej samej godziny, co \u015bw. Bernard z Clairvaux. Po \u015bmierci ukaza\u0142 si\u0119 on swojemu biskupowi i rzek\u0142 do niego: \u201eWiedz, Wasza Ekscelencjo, \u017ce w tej samej godzinie, w kt\u00f3rej odszed\u0142em z tego \u015bwiata, zmar\u0142y r\u00f3wnie\u017c trzydzie\u015bci trzy tysi\u0105ce ludzi. Z ca\u0142ej tej liczby Bernard i ja poszli\u015bmy do nieba bez zw\u0142oki, trzech innych posz\u0142o do czy\u015b\u0107ca, a wszyscy pozostali poszli do piek\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

Nasze kroniki opisuj\u0105 wydarzenie, kt\u00f3re jest nawet bardziej przera\u017caj\u0105ce. Jeden z naszych braci, dobrze znany ze swojej nauki i \u015bwi\u0119to\u015bci, g\u0142osi\u0142 kazania w Niemczech. W tak sugestywny spos\u00f3b przedstawia\u0142 on brzydot\u0119 grzechu nieczysto\u015bci, \u017ce pewna kobieta upad\u0142a z \u017calu [jak] martwa na oczach wszystkich. Po chwili, gdy powr\u00f3ci\u0142a do \u017cycia, powiedzia\u0142a: \u201eGdy stan\u0119\u0142am przed Bo\u017cym trybuna\u0142em, sze\u015b\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy ludzi przyby\u0142o [tam] ze wszystkich stron \u015bwiata; z ca\u0142ej tej liczby troje zosta\u0142o zbawionych poprzez p\u00f3j\u015bcie do czy\u015b\u0107ca, a ca\u0142a reszta zosta\u0142a pot\u0119piona\u201d.<\/p>\r\n

O, przepa\u015bci s\u0105d\u00f3w Bo\u017cych! Z trzydziestu tysi\u0119cy tylko pi\u0119\u0107 os\u00f3b zosta\u0142o zbawionych! A z sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy tylko trzy osoby dosta\u0142y si\u0119 do nieba! A wy, grzesznicy, kt\u00f3rzy mnie teraz s\u0142uchacie, do kt\u00f3rej kategorii zostaniecie zaliczeni? Co powiecie? Co my\u015blicie?<\/p>\r\n

Widz\u0119, \u017ce niemal wszyscy z was nape\u0142nieni zdumieniem i przera\u017ceniem spuszczaj\u0105 g\u0142owy. Od\u0142\u00f3\u017cmy jednak nasze os\u0142upienie na bok i zamiast schlebia\u0107 sobie, spr\u00f3bujmy wyci\u0105gn\u0105\u0107 jak\u0105\u015b korzy\u015b\u0107 z naszego l\u0119ku. Czy\u017c nie jest prawd\u0105, \u017ce s\u0105 dwie drogi, kt\u00f3re prowadz\u0105 do nieba, mianowicie niewinno\u015b\u0107 i skrucha? Je\u015bli wam poka\u017c\u0119, \u017ce bardzo niewielu wybiera jedn\u0105 z tych dw\u00f3ch dr\u00f3g, jako ludzie rozumni dojdziecie do wniosku, \u017ce bardzo niewielu jest te\u017c zbawionych. Oto i dowody: czy uda wam si\u0119 znale\u017a\u0107 grup\u0119 wiekow\u0105, rodzaj zatrudnienia lub zaw\u00f3d, w kt\u00f3rym liczba niegodziwych nie jest sto razy wi\u0119ksza ni\u017c liczba dobrych? Czy uda wam si\u0119 znale\u017a\u0107 grup\u0119 wiekow\u0105, rodzaj zatrudnienia lub zaw\u00f3d, w odniesieniu do kt\u00f3rych nie mo\u017cna by by\u0142o powiedzie\u0107: rari boni, pravi plurimi<\/em> (dobrzy s\u0105 rzadcy, a niegodziwi s\u0105 liczni)? O naszych czasach mogliby\u015bmy powiedzie\u0107 to samo, co Salvianus z Massylii m\u00f3wi\u0142 o swoich, \u017ce \u0142atwiej jest znale\u017a\u0107 niezliczone rzesze grzesznik\u00f3w zanurzonych we wszelkich rodzajach nieprawo\u015bci ni\u017c kilku niewinnych ludzi. Jak wielu z tych, co s\u0105 s\u0142ugami, rzetelnie i lojalnie wype\u0142nia swe obowi\u0105zki? Jak wielu kupc\u00f3w jest uczciwych i sprawiedliwych w swoim handlu? Jak wielu rzemie\u015blnik\u00f3w pracuje dok\u0142adnie i terminowo? Jak wielu sprzedawc\u00f3w jest bezstronnych i prawdom\u00f3wnych? Jak wielu prawnik\u00f3w nie porzuca sprawiedliwo\u015bci? Jak wielu \u017co\u0142nierzy nie depcze niewinno\u015bci? Jak wielu pracodawc\u00f3w nie wstrzymuje nies\u0142usznie wyp\u0142aty tym, kt\u00f3rzy im s\u0142u\u017c\u0105, albo nie stara si\u0119 zdominowa\u0107 swoich podw\u0142adnych? Rari boni, pravi plurimi<\/em>. Kt\u00f3\u017c nie wie, \u017ce dzi\u015b jest tyle liberty\u0144stwa w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn, swobody w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t, pr\u00f3\u017cno\u015bci w\u015br\u00f3d kobiet, wyuzdania w\u015br\u00f3d szlachty, zepsucia w\u015br\u00f3d mieszczan, rozwi\u0105z\u0142o\u015bci w ludzie, bezczelno\u015bci w\u015br\u00f3d biedak\u00f3w, \u017ce mo\u017cna by powiedzie\u0107 to, co Dawid m\u00f3wi\u0142 w swoich czasach: Omnes declinaverunt, [\u2026] non est qui faciat bonum, non es usque ad unum<\/em> (Wszyscy odst\u0105pili, [\u2026] nie masz, kto by dobrze czyni\u0142 – nie masz a\u017c do jednego)6<\/a>. Zwa\u017c, co m\u00f3wi o powszechnym zepsuciu prorok Ozeasz: maledictum, et mendacium, et homicidium, et furtum, et adulterium inundaverunt<\/em> (z\u0142orzecze\u0144stwo i k\u0142amstwo, i m\u0119\u017cob\u00f3jstwo, i kradzie\u017c, i cudzo\u0142\u00f3stwo wyla\u0142o z brzeg\u00f3w)7<\/a>. Wyjd\u017a na ulic\u0119 i na plac, id\u017a do pa\u0142acu i do domu, do miasta i na wie\u015b, do trybuna\u0142u i do s\u0105du, a nawet do \u015bwi\u0105tyni Boga. Gdzie znajdziesz cnot\u0119? Salvianus wykrzykn\u0105\u0142: praeter paucissimos qui mala fugiunt, quid est aliud christianorum coetus, quam sentina vitiorum<\/em> (za wyj\u0105tkiem bardzo niewielkiej liczby tych, kt\u00f3rzy umykaj\u0105 przed z\u0142em, czym jest zgromadzenie chrze\u015bcijan, je\u015bli nie kloak\u0105 wyst\u0119pku?!). Wsz\u0119dzie napotykamy egoizm, ambicj\u0119, ob\u017carstwo i zami\u0142owanie do luksusu. Czy\u017c wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 ludzi nie jest ska\u017cona wad\u0105 nieczysto\u015bci i czy nie mia\u0142 racji \u015bw. Jan, gdy powiedzia\u0142: mundus totus in maligno positus est<\/em> (a \u015bwiat ca\u0142y w z\u0142ym jest pogr\u0105\u017cony\u201d8<\/a>)? Nie jestem jedynym, kt\u00f3ry do was to m\u00f3wi; sam rozum bowiem zobowi\u0105zuje was, aby wierzy\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tak \u017ale, bardzo niewielu jest zbawionych.<\/p>\r\n

Lecz zapytacie: \u201eczy\u017c pokuta nie czyni zado\u015b\u0107 utraconej niewinno\u015bci?\u201d. To prawda – przyznaj\u0119. Wiem jednak tak\u017ce i to, \u017ce pokuta jest tak trudna w praktyce, \u017ce utracili\u015bmy ten nawyk tak dalece i \u017ce jest ona tak bardzo nadu\u017cywana przez grzesznik\u00f3w, \u017ce to samo ju\u017c powinno wystarczy\u0107, aby przekona\u0107 was, \u017ce bardzo niewielu jest zbawionych na tej \u015bcie\u017cce. O, jak\u017ce stroma, w\u0105ska, ciernista, straszliwa do ogl\u0105dania i jak\u017ce trudna do wspinania jest ta \u015bcie\u017cka! Gdziekolwiek spojrzymy, widzimy \u015blady krwi i rzeczy, kt\u00f3re przywo\u0142uj\u0105 smutne wspomnienia. Wielu s\u0142abnie na sam widok tego wszystkiego. Wielu wycofuje si\u0119 od razu na samym pocz\u0105tku; wielu upada ze znu\u017cenia w \u015brodku; wielu n\u0119dznie rezygnuje tu\u017c przed ko\u0144cem. A jak\u017ce nieliczni s\u0105 ci, kt\u00f3rzy wytrwaj\u0105 w tym a\u017c do \u015bmierci! \u015aw. Ambro\u017cy m\u00f3wi, \u017ce facilius inveni qui innocentiam servaverint, quam qui congruam poeniteniam egerint<\/em> (\u0142atwiej jest znale\u017a\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy zachowali niewinno\u015b\u0107, ni\u017c znale\u017a\u0107 kogokolwiek, kto odprawia\u0142 odpowiedni\u0105 pokut\u0119).<\/p>\r\n

Rozwa\u017ccie sakrament pokuty: jest tak wiele sfa\u0142szowanych spowiedzi, tak wiele wyszukanych usprawiedliwie\u0144 i wym\u00f3wek, tak wiele zwodniczych akt\u00f3w skruchy, tak wiele fa\u0142szywych obietnic, tak wiele nieskutecznych postanowie\u0144, tak wiele udzielanych w spos\u00f3b niewa\u017cny rozgrzesze\u0144! Czy uznacie za wa\u017cn\u0105 spowied\u017a kogo\u015b, kto oskar\u017ca si\u0119 z grzech\u00f3w nieczysto\u015bci i nadal trzyma si\u0119 tego, co stanowi do nich okazj\u0119? Albo kogo\u015b, kto oskar\u017ca siebie z oczywistych akt\u00f3w niesprawiedliwo\u015bci, nie maj\u0105c zamiaru, aby da\u0107 za nie jakiekolwiek zado\u015b\u0107uczynienie? Albo kogo\u015b, kto popada w te same grzechy tu\u017c po powrocie od konfesjona\u0142u? O, jakie\u017c to okropne nadu\u017cycia tak wielkiego sakramentu! Jeden spowiada si\u0119, aby unikn\u0105\u0107 ekskomuniki, inny – aby zyska\u0107 opini\u0119 pobo\u017cnego pokutnika. Jeden spowiada si\u0119 tylko po to, aby uspokoi\u0107 swe sumienie, podczas gdy inny ukrywa je ze wstydu. Jeden oskar\u017ca si\u0119 w niedoskona\u0142y spos\u00f3b, kieruj\u0105c si\u0119 ob\u0142ud\u0105, inny ujawnia swe grzechy z nawyku. Jeden nie ma na my\u015bli prawdziwego celu tego sakramentu, innemu brakuje koniecznego \u017calu za grzechy, a jeszcze innemu – mocnego postanowienia poprawy. Marni spowiednicy, jakie wysi\u0142ki podejmujecie, aby doprowadzi\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 penitent\u00f3w do tych postanowie\u0144 i akt\u00f3w, bez kt\u00f3rych spowied\u017a jest \u015bwi\u0119tokradztwem, rozgrzeszenie pot\u0119pieniem, a skrucha z\u0142udzeniem?<\/p>\r\n

Gdzie s\u0105 teraz ci, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce liczba zbawionych w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan jest wi\u0119ksza ni\u017c liczba pot\u0119pionych; kt\u00f3rzy, aby uprawomocni\u0107 swe mniemanie, rozumuj\u0105 w ten spos\u00f3b: wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 doros\u0142ych katolik\u00f3w umiera w \u0142\u00f3\u017ckach zaopatrzona sakramentami Ko\u015bcio\u0142a, dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych katolik\u00f3w jest zbawiona? O, c\u00f3\u017c to za wspania\u0142e rozumowanie! Tymczasem musicie powiedzie\u0107 dok\u0142adnie co\u015b przeciwnego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych katolik\u00f3w spowiada si\u0119 \u017ale, gdy znajduj\u0105 si\u0119 w pe\u0142ni \u017cycia, a tym bardziej (a fortiori<\/em>) czyni\u0105 to w chwili \u015bmierci, dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest pot\u0119piona. M\u00f3wi\u0119 \u201etym bardziej\u201d, poniewa\u017c osoba umieraj\u0105ca, kt\u00f3ra nie wyspowiada\u0142a si\u0119 jak trzeba, gdy by\u0142a jeszcze w dobrym stanie zdrowia, b\u0119dzie mia\u0142a znacznie trudniejsze zadanie le\u017c\u0105c w \u0142\u00f3\u017cku z ci\u0119\u017ckim sercem, z chwiejn\u0105 g\u0142ow\u0105 i otumanionym umys\u0142em, gdy przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 jej na wiele sposob\u00f3w rozmaite przedmioty i okazje, nawyki i przyzwyczajenia, a nade wszystko diab\u0142y, kt\u00f3re imaj\u0105 si\u0119 wszelkich \u015brodk\u00f3w, aby wtr\u0105ci\u0107 j\u0105 do piek\u0142a. Teraz, je\u015bli dodasz do tych fa\u0142szywych pokutnik\u00f3w wszystkich innych grzesznik\u00f3w, kt\u00f3rzy umieraj\u0105 nieoczekiwanie, znajduj\u0105c si\u0119 w stanie grzechu, ze wzgl\u0119du na ignorancj\u0119 lekarzy lub bezmy\u015blno\u015b\u0107 rodziny, kt\u00f3rzy umieraj\u0105 otruci, zasypani w trakcie trz\u0119sienia ziemi, od udaru, upadku, na polu bitwy, w b\u00f3jce, z\u0142apani w pu\u0142apk\u0119, pora\u017ceni piorunem, spaleni lub utopieni, czy nie czujecie si\u0119 w obowi\u0105zku, aby wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych chrze\u015bcijan jest pot\u0119piona? Przedstawiam wam rozumowanie \u015bw. Jana Chryzostoma. Ten \u015bwi\u0119ty m\u00f3wi, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan pod\u0105\u017ca drog\u0105 do piek\u0142a przez ca\u0142e swoje \u017cycie. Dlaczego zatem jeste\u015bcie tak zaskoczeni dowiaduj\u0105c si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich idzie do piek\u0142a? Non potest quis pervenire ad portem, nisi ambulaverit in via<\/em> (Aby doj\u015b\u0107 do drzwi, musicie ruszy\u0107 w drog\u0119, kt\u00f3ra do nich prowadzi). Jak\u0105 macie odpowied\u017a na tak mocne rozumowanie?<\/p>\r\n

Odpowied\u017a, powiecie mi, jest taka, \u017ce wielkie jest mi\u0142osierdzie Boga. Tak, jest ono wielkie – dla tych, kt\u00f3ry si\u0119 Go boj\u0105. Prorok m\u00f3wi: misericordia [\u2026] Domini [\u2026] super timentes eum<\/em> (mi\u0142osierdzie Pa\u0144skie [\u2026] nad tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 Go boj\u0105)9<\/a>. Lecz dla tego, kto si\u0119 Go nie boi, wielka jest Jego sprawiedliwo\u015b\u0107 i pot\u0119pia ona wszystkich zatwardzia\u0142ych grzesznik\u00f3w: discedite a me, omnes operarii iniquitatis<\/em> (odst\u0105pcie ode Mnie wszyscy, kt\u00f3rzy czynicie nieprawo\u015b\u0107)10<\/a>. Powiecie wi\u0119c do mnie: \u201edla kogo wi\u0119c jest raj, je\u015bli nie dla chrze\u015bcijan?\u201d. Oczywi\u015bcie, \u017ce jest on dla chrze\u015bcijan, lecz dla tych z nich, kt\u00f3rzy nie ha\u0144bi\u0105 swego niezatartego znamienia Chrystusowego i kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 jak prawdziwi chrze\u015bcijanie. Co wi\u0119cej, je\u015bli do liczby doros\u0142ych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy umieraj\u0105 w \u0142asce Bo\u017cej, dodacie niezliczone zast\u0119py dzieci, kt\u00f3re umieraj\u0105 po chrzcie i przed osi\u0105gni\u0119ciem u\u017cywania rozumu, nie zdziwicie si\u0119, \u017ce \u015bw. Jan Aposto\u0142, m\u00f3wi\u0105c o tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, powiada: vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat<\/em> (widzia\u0142em rzesz\u0119 wielk\u0105, kt\u00f3rej nikt nie m\u00f3g\u0142 przeliczy\u0107)11<\/a>. Lecz to w\u0142a\u015bnie zwodzi tych, kt\u00f3rzy udaj\u0105, \u017ce liczba zbawionych w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w jest wi\u0119ksza ni\u017c liczba pot\u0119pionych. Je\u015bli do tej liczby dodacie doros\u0142ych, kt\u00f3rzy zachowali szat\u0119 niewinno\u015bci, albo tych, kt\u00f3rzy po zabrudzeniu jej uprali j\u0105 we \u0142zach skruchy, wtedy jest rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest zbawiona. I to t\u0142umaczy\u0142oby s\u0142owa \u015bw. Jana vidi turbam magnam<\/em> oraz nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa wypowiedziane przez naszego Pana: venient multi ab oriente, et occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Iacob in regno coelorum<\/em> (wielu przyjdzie ze wschodu s\u0142o\u0144ca i z zachodu i zasi\u0105d\u0105 z Abrahamem i Izaakiem i Jakubem w kr\u00f3lestwie niebieskim)12<\/a>, a tak\u017ce inne figury zwykle cytowane na korzy\u015b\u0107 tej opinii teologicznej. Je\u015bli jednak m\u00f3wicie o doros\u0142ych chrze\u015bcijanach, to do\u015bwiadczenie, rozum, autorytet, przyzwoito\u015b\u0107 i Pismo \u015awi\u0119te wszystkie zgodnie dowodz\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest pot\u0119piona. Nie wierzcie jednak w to, \u017ce z tego powodu raj jest pusty; wprost przeciwnie, jest on g\u0119sto zaludnionym kr\u00f3lestwem. I je\u015bli pot\u0119pieni s\u0105 \u201etak liczni, jak piasek morski\u201d, to zbawieni s\u0105 \u201etak liczni, jak gwiazdy na niebie\u201d; to znaczy, \u017ce jedni i drudzy s\u0105 niezliczeni, cho\u0107 w odmiennych proporcjach.<\/p>\r\n

Pewnego dnia \u015bw. Jan Chryzostom, g\u0142osz\u0105c kazanie w katedrze w Konstantynopolu i rozwa\u017caj\u0105c te proporcje, nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 powstrzyma\u0107 przed zadr\u017ceniem z przera\u017cenia i zapyta\u0142: \u201eJak s\u0105dzicie, ilu z tej wielkiej liczby ludzi zostanie zbawionych?\u201d. I nie czekaj\u0105c na odpowied\u017a doda\u0142: non possunt in tot milibus inveniri centum qui salventur, quin et de his dubito<\/em> (po\u015br\u00f3d tylu tysi\u0119cy ludzi nie znale\u017aliby\u015bmy wi\u0119cej ni\u017c setk\u0119 tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, a nawet w\u0105tpi\u0119, czy by\u0142oby ich stu). C\u00f3\u017c za przera\u017caj\u0105ca rzecz! Wielki \u015bwi\u0119ty wierzy\u0142 w to, \u017ce spo\u015br\u00f3d tak wielu ludzi zaledwie stu dost\u0105pi zbawienia, a nawet w\u00f3wczas nie by\u0142 pewien tej liczby. Co stanie si\u0119 z wami, kt\u00f3rzy mnie s\u0142uchacie? Wielki Bo\u017ce, nie mog\u0119 o tym my\u015ble\u0107 bez dr\u017cenia! Bracia, problem zbawienia jest bardzo trudn\u0105 rzecz\u0105, zgodnie z maksymami teolog\u00f3w, poniewa\u017c osi\u0105gni\u0119cie celu [ostatecznego] wymaga ogromnych wysi\u0142k\u00f3w, tylko niewielu go osi\u0105gnie: deficit in pluribus, contingit in paucioribus<\/em> (to, co zawodzi w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w, osi\u0105ga powodzenie w niewielu wypadkach). Dlatego w\u0142a\u015bnie \u015bw. Tomasz, Doktor Anielski, po rozwa\u017ceniu w \u015bwietle swojej niezmiernej erudycji wszystkich racji za i przeciw, ostatecznie dochodzi do wniosku, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych katolik\u00f3w jest pot\u0119piona. M\u00f3wi on: cum beatitudo aeterna [\u2026] excedat statum naturae, et precipue secundum quod est gratia originali desituta, pauciores sunt qui salvantur<\/em> (skoro szcz\u0119\u015bcie wieczne [\u2026] przekracza zwyk\u0142y stan natury, przede wszystkim dlatego, \u017ce jest on pozbawiony \u0142aski przez zepsucie grzechem pierworodnym, to bardzo nieliczni b\u0119d\u0105 zbawieni).<\/p>\r\n

Usu\u0144cie wi\u0119c opask\u0119 ze swych oczu, jak\u0105 za\u015blepia was mi\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asna, to znaczy nie pozwala wam uwierzy\u0107 w tak oczywist\u0105 prawd\u0119 i daj\u0105c wam w zamian ca\u0142kowicie fa\u0142szyw\u0105 ide\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci: pater iuste, mundus te non cognovit<\/em> (Ojcze sprawiedliwy, \u015bwiat Ci\u0119 nie pozna\u0142)13<\/a> – powiedzia\u0142 nasz Pan Jezus Chrystus. Nie m\u00f3wi On: \u201eWszechmog\u0105cy Ojcze, najlepszy i mi\u0142osierny Ojcze\u201d. M\u00f3wi: \u201eOjcze sprawiedliwy\u201d. Mo\u017cemy zatem przyj\u0105\u0107, \u017ce ze wszystkich atrybut\u00f3w Boga \u017caden nie jest mniej znany ni\u017c Jego sprawiedliwo\u015b\u0107, gdy\u017c ludzie nie chc\u0105 uwierzy\u0107 w to, co budzi ich l\u0119k. Dlatego usu\u0144cie opask\u0119, kt\u00f3ra zakrywa wasze oczy, i powiedzcie ze \u0142zami w oczach: \u201eNiestety! Wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w, wi\u0119ksza liczba tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 tutaj, by\u0107 mo\u017ce nawet tych, kt\u00f3rzy s\u0105 obecni na tym zgromadzeniu, zostanie pot\u0119piona!\u201d. Jaki inny temat m\u00f3g\u0142by bardziej zas\u0142ugiwa\u0107 na wasze \u0142zy?<\/p>\r\n

Gdy kr\u00f3l Kserkses, stoj\u0105c na wzg\u00f3rzu i spogl\u0105daj\u0105c na swoj\u0105 armi\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 ze stu tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy ustawionych w szyku bitewnym, pomy\u015bla\u0142 o tym, \u017ce z nich wszystkich by\u0107 mo\u017ce \u017caden nie b\u0119dzie ju\u017c \u017cywy za sto lat, nie m\u00f3g\u0142 powstrzyma\u0107 \u0142ez. Czy nie mamy wi\u0119cej powod\u00f3w, aby szlocha\u0107, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce spo\u015br\u00f3d tylu katolik\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 zostanie pot\u0119piona? Czy\u017c ta my\u015bl nie powinna sprawi\u0107, \u017ce nasze oczy wytocz\u0105 rzeki \u0142ez lub przynajmniej wytworz\u0105 w naszym sercu uczucie wsp\u00f3\u0142czucia, takie, jakie odczuwa\u0142 augustianin, czcigodny Marceli od \u015bw. Dominika? Pewnego dnia, gdy rozmy\u015bla\u0142 o m\u0119kach wiecznych, Pan ukaza\u0142 mu, jak wiele dusz sz\u0142o do piek\u0142a w tym konkretnym momencie, i pozwoli\u0142 mu zobaczy\u0107 bardzo szerok\u0105 drog\u0119, po kt\u00f3rej dwadzie\u015bcia dwa tysi\u0105ce pot\u0119pie\u0144c\u00f3w bieg\u0142o w kierunku czelu\u015bci, zderzaj\u0105c si\u0119 ze sob\u0105 nawzajem. S\u0142uga Bo\u017cy, patrz\u0105cy na to wszystko w najwy\u017cszym os\u0142upieniu, wykrzykn\u0105\u0142: \u201eO, jaka\u017c to liczba! Jaka liczba! A jest ich coraz wi\u0119cej i wi\u0119cej. O Jezu! Jezu! To jakie\u015b szale\u0144stwo!\u201d. Niech mi b\u0119dzie wolno powt\u00f3rzy\u0107 za Jeremiaszem: quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrimarum, et plorabo [\u2026] interfectos filiae populi mei?<\/em> (kto da g\u0142owie mojej wod\u0119, a oczom moim \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142ez, a b\u0119d\u0119 p\u0142aka\u0142 [\u2026] pobitych c\u00f3rki ludu mego?)14<\/a>.<\/p>\r\n

Biedne dusze! Jak mo\u017cecie biec w takim po\u015bpiechu w kierunku piek\u0142a? Na mi\u0142o\u015b\u0107 bosk\u0105, zatrzymajcie si\u0119 i pos\u0142uchajcie mnie przez chwil\u0119! Albo rozumiecie, co to znaczy by\u0107 zbawionym i by\u0107 pot\u0119pionym przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107, albo nie rozumiecie. Je\u015bli rozumiecie i pomimo to nie postanawiacie, aby ju\u017c dzi\u015b zmieni\u0107 swoje \u017cycie, odby\u0107 dobr\u0105 spowied\u017a i podepta\u0107 \u015bwiat, jednym s\u0142owem: podj\u0105\u0107 wszelkie wysi\u0142ki, aby zosta\u0107 zaliczonym do niewielkiej liczby tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieniu, to m\u00f3wi\u0119 wam, \u017ce nie macie w sobie wiary. Je\u015bli nie rozumiecie, jeste\u015bcie wtedy co prawda bardziej usprawiedliwieni, lecz w\u00f3wczas trzeba powiedzie\u0107, \u017ce postradali\u015bcie zmys\u0142y. By\u0107 zbawionym na ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107! By\u0107 pot\u0119pionym na ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107! I nie podj\u0105\u0107 wszelkich wysi\u0142k\u00f3w, aby unikn\u0105\u0107 tego drugiego i zapewni\u0107 sobie to pierwsze, jest rzecz\u0105 nie do poj\u0119cia!<\/p>\r\n

Dobro\u0107 Boga<\/h4>\r\n

By\u0107 mo\u017ce wci\u0105\u017c nie dowierzacie przera\u017caj\u0105cym prawdom, o kt\u00f3rych was w\u0142a\u015bnie pouczy\u0142em. Lecz tymi, kt\u00f3rzy przemawiali do was przeze mnie, byli najbardziej cenieni teologowie i najwspanialsi ojcowie Ko\u015bcio\u0142a. Jak wi\u0119c mo\u017cecie opiera\u0107 si\u0119 racjom popartym tak wieloma przyk\u0142adami i s\u0142owami Pisma \u015awi\u0119tego? Je\u015bli pomimo tego nadal si\u0119 wahacie i umys\u0142 wasz sk\u0142ania si\u0119 ku przeciwnemu pogl\u0105dowi, to czy samo rozwa\u017cenie tych strasznych rzeczy nie wystarcza, aby doprowadzi\u0107 was do dr\u017cenia? Pokazuje to, \u017ce nie dbacie za bardzo o swoje zbawienie! W tak straszliwie wa\u017cnej sprawie cz\u0142owiek rozs\u0105dny jest bardziej zaniepokojony najmniejsz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci\u0105 dotycz\u0105ca ryzyka, kt\u00f3re podejmuje, ni\u017c oczywisto\u015bci\u0105 ca\u0142kowitej ruiny w innych sprawach, w kt\u00f3re dusza nie jest zaanga\u017cowana. Jeden z naszych braci, b\u0142. Idzi z Asy\u017cu, mia\u0142 w zwyczaju m\u00f3wi\u0107, \u017ce gdyby tylko jeden jedyny cz\u0142owiek mia\u0142 by\u0107 pot\u0119piony, to on sam powinien zrobi\u0107 wszystko, aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, i\u017c nie jest tym w\u0142a\u015bnie cz\u0142owiekiem.<\/p>\r\n

C\u00f3\u017c wi\u0119c musimy zrobi\u0107 my, kt\u00f3rzy wiemy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 b\u0119dzie pot\u0119piona (i to nie tylko wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w)? Co musimy zrobi\u0107? Przyjmijcie postanowienie, aby nale\u017ce\u0107 do ma\u0142ej liczby tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni. M\u00f3wicie: gdyby Chrystus chcia\u0142 mnie pot\u0119pi\u0107, to dlaczego mnie stworzy\u0142? Cisza, pochopny j\u0119zyku! B\u00f3g nie stworzy\u0142 nikogo, aby go pot\u0119pi\u0107, lecz ktokolwiek jest pot\u0119piony, jest pot\u0119piony, poniewa\u017c chce nim by\u0107. Dlatego te\u017c b\u0119d\u0119 teraz broni\u0142 dobroci mojego Boga i uniewinni\u0119 j\u0105 ze wszystkich oskar\u017ce\u0144. To w\u0142a\u015bnie b\u0119dzie tematem drugiej cz\u0119\u015bci mego kazania.<\/p>\r\n

\r\n

Zanim przejdziemy dalej, zbierzmy po jednej stronie wszystkie ksi\u0119gi i wszystkie herezje Lutra oraz Kalwina, a po drugiej stronie wszystkie ksi\u0119gi i herezje pelagian oraz semipelagian. I spalmy je. Niekt\u00f3rzy niszcz\u0105 \u0142ask\u0119, inni – wolno\u015b\u0107, a jedni i drudzy s\u0105 pe\u0142ni b\u0142\u0119d\u00f3w, dlatego wrzu\u0107my do ognia ich ksi\u0119gi. Wszyscy pot\u0119pieni nosz\u0105 na czole wyroczni\u0119 proroka Ozeasza: perditio tua ex te<\/em> (zatracenie twoje pochodzi od ciebie)15<\/a>, tak, aby mogli poj\u0105\u0107, \u017ce ktokolwiek jest pot\u0119piony, jest taki przez swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 i dlatego, \u017ce chce by\u0107 pot\u0119piony.<\/p>\r\n

Najpierw przyjmijmy za podstaw\u0119 te dwie prawdy, kt\u00f3rym nie spos\u00f3b zaprzeczy\u0107: Deus vult omnes homines salvos fieri<\/em> (B\u00f3g chce, \u017ceby wszyscy ludzie zostali zbawieni) oraz omnes egent gloria Dei<\/em> (wszyscy ludzie potrzebuj\u0105 chwa\u0142y Bo\u017cej). Ot\u00f3\u017c, je\u015bli poka\u017c\u0119 wam, \u017ce B\u00f3g chce zbawi\u0107 wszystkich ludzi i \u017ce dla tego celu udziela im wszystkim swej \u0142aski i innych koniecznych niezb\u0119dnych \u015brodk\u00f3w, b\u0119dziecie musieli si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce ktokolwiek jest pot\u0119piony, musi przypisa\u0107 to swojej w\u0142asnej z\u0142o\u015bci oraz \u017ce wi\u0119ksza liczba chrze\u015bcijan jest pot\u0119piona, poniewa\u017c chc\u0105 oni tego: perditio tua [\u2026] ex te, tantummodo in me auxilium tuum<\/em> (zatracenie twoje pochodzi od ciebie [\u2026] tylko we Mnie ratunek tw\u00f3j)16<\/a>.<\/p>\r\n

B\u00f3g pragnie, aby wszyscy ludzie byli zbawieni<\/h4>\r\n

W stu miejscach w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym B\u00f3g m\u00f3wi nam, \u017ce prawdziwie jest Jego pragnieniem, aby zbawi\u0107 wszystkich ludzi: nolo mortem peccatoris, set ut magis convertatur et vivat: vivo ego, dicit Dominus, nolo mortem impii, convertimini, et vivite<\/em> (czy Ja pragn\u0119 \u015bmierci bezbo\u017cnego, m\u00f3wi Pan B\u00f3g, a nie, aby si\u0119 nawr\u00f3ci\u0142 od dr\u00f3g swoich, a \u017cy\u0142?)17<\/a>. Gdy kto\u015b bardzo czego\u015b chce, wtedy m\u00f3wi si\u0119, \u017ce umiera z pragnienia. Jest to, oczywi\u015bcie, przesada. Lecz B\u00f3g chcia\u0142 i nadal chce naszego zbawienia tak bardzo, \u017ce umar\u0142 z pragnienia i poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107, aby da\u0107 nam \u017cycie: et propter nostram salutem mortuus est<\/em> (i umar\u0142 dla naszego zbawienia). Ta wola, aby zbawi\u0107 wszystkich ludzi, nie jest wi\u0119c w Bogu wol\u0105 udawan\u0105, powierzchown\u0105 i pozorn\u0105; jest to wola rzeczywista, skuteczna i zbawienna, gdy\u017c zaopatruje On nas we wszystkie \u015brodki s\u0142u\u017c\u0105ce najlepiej naszemu zbawieniu. B\u00f3g nie udziela nam ich tak, aby nic nie zdzia\u0142a\u0142y – daje je nam ze szczer\u0105 wol\u0105, z zamiarem, aby urzeczywistni\u0142y sw\u00f3j w\u0142a\u015bciwy skutek. A je\u015bli go one nie osi\u0105gaj\u0105, w\u00f3wczas sam B\u00f3g pokazuje, \u017ce jest przez to dotkni\u0119ty i ura\u017cony. Nakazuje On nawet pot\u0119pionym, aby stosowali te \u015brodki dla swego zbawienia; zach\u0119ca i zobowi\u0105zuje ich do tego; a je\u015bli oni tego nie robi\u0105, grzesz\u0105. Dlatego te\u017c mog\u0105 to zrobi\u0107 i w ten spos\u00f3b by\u0107 zbawieni.<\/p>\r\n

Wi\u0119cej nawet, poniewa\u017c B\u00f3g widzi, \u017ce sami z siebie nie mogliby\u015bmy nawet zrobi\u0107 u\u017cytku z Jego \u0142aski bez Jego pomocy – udziela nam tak\u017ce innych rodzaj\u00f3w wsparcia. I nawet je\u015bli czasami pozostaj\u0105 one nieskutecznie, jest to nasz\u0105 win\u0105, gdy\u017c pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tymi samymi \u015brodkami, jeden mo\u017ce ich nadu\u017cy\u0107 i zosta\u0107 wraz z nimi pot\u0119piony, a inny mo\u017ce czyni\u0107 rzeczy s\u0142uszne i by\u0107 zbawiony; mo\u017ce on by\u0107 nawet zbawiony przy pomocy mniej pot\u0119\u017cnych \u015brodk\u00f3w. Tak, jest mo\u017cliwe, \u017ce nadu\u017cyjemy wi\u0119kszej \u0142aski i zostaniemy pot\u0119pieni, podczas gdy kto\u015b inny wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z mniejsz\u0105 \u0142ask\u0105 zostanie zbawiony.<\/p>\r\n

\u015aw. Augustyn wykrzykuje: ergo si quis a justitia deficit, suo in praeceps fertur arbitrio, sua concupiscentia trahitur, sua persuasione decipitur<\/em> (dlatego, je\u015bli kto\u015b odwraca si\u0119 od sprawiedliwo\u015bci, jest wiedziony przez sw\u0105 woln\u0105 wol\u0119, prowadzony przez swoj\u0105 po\u017c\u0105dliwo\u015b\u0107, zwodzony przez swoje przekonanie). Lecz tym, kt\u00f3rzy nie pojmuj\u0105 teologii, mam do powiedzenia rzecz nast\u0119puj\u0105c\u0105: \u201eB\u00f3g jest tak dobry, \u017ce wtedy, gdy widzi, \u017ce grzesznik biegnie ku swej ruinie, biegnie za nim, wo\u0142a go, usilnie prosi i towarzyszy mu a\u017c do samych bram piek\u0142a. Czeg\u00f3\u017c B\u00f3g nie zrobi, aby go nawr\u00f3ci\u0107? Zsy\u0142a mu dobre natchnienia i \u015bwi\u0119te my\u015bli; i je\u015bli grzesznik nie skorzysta z nich, On staje si\u0119 rozgniewany, oburzony i prze\u015bladuje go. Czy go uderza? Nie. Uderza w powietrze i przebacza mu. Lecz grzesznik nie jest jeszcze nawr\u00f3cony. B\u00f3g zsy\u0142a mu \u015bmierteln\u0105 chorob\u0119. Z pewno\u015bci\u0105 jest to ju\u017c dla niego koniec. Nie, bracia, B\u00f3g go uzdrawia; grzesznik staje si\u0119 uparty w z\u0142u, a B\u00f3g w swoim mi\u0142osierdziu szuka innej drogi – daje mu kolejny rok, a kiedy ten rok si\u0119 ko\u0144czy, On daje mu jeszcze jeden rok. Lecz je\u015bli grzesznik nadal chce wtr\u0105ci\u0107 samego siebie do piek\u0142a mimo tego wszystkiego, to co wtedy robi B\u00f3g? Czy opuszcza go? Nie. Bierze go za r\u0119k\u0119 i tak d\u0142ugo jak grzesznik ma jedn\u0105 stop\u0119 w piekle, a drug\u0105 na zewn\u0105trz, B\u00f3g wci\u0105\u017c go poucza i b\u0142aga, aby nie nadu\u017cywa\u0142 Jego \u0142ask\u201d. A teraz pytam was: je\u015bli ten cz\u0142owiek jest pot\u0119piony, czy nie jest prawd\u0105, \u017ce jest pot\u0119piony wbrew woli Bo\u017cej i dlatego, \u017ce chce by\u0107 pot\u0119piony? Przyjd\u017acie i zapytajcie mnie teraz: \u201eGdyby B\u00f3g chcia\u0142 mnie pot\u0119pi\u0107, dlaczego w takim razie mnie stworzy\u0142?\u201d.<\/p>\r\n

Niewdzi\u0119czny grzeszniku, naucz si\u0119 dzisiaj, \u017ce je\u015bli jeste\u015b pot\u0119piony, to winy za to nie ponosi B\u00f3g, lecz ty sam i tw\u00f3j up\u00f3r! Aby was do tego przekona\u0107, zejd\u017acie do g\u0142\u0119bin otch\u0142ani. Sprowadz\u0119 tam dla was jedn\u0105 z tych n\u0119dznych pot\u0119pionych dusz p\u0142on\u0105cych w piekle po to, aby mog\u0142a wyja\u015bni\u0107 wam t\u0119 prawd\u0119. Oto jedna z nich: \u201ePowiedz mi, kim jeste\u015b?\u201d. \u201eJestem biednym ba\u0142wochwalc\u0105, urodzonym w nieznanej ziemi; nigdy nie s\u0142ysza\u0142em o niebie ani o piekle, ani o tym, co teraz musz\u0119 cierpie\u0107\u201d. \u201eBiedny nieszcz\u0119\u015bniku! Odejd\u017a, nie jeste\u015b tym, kt\u00f3rego szukam\u201d. Przychodzi inny – oto i jest. \u201eKim jeste\u015b?\u201d \u201eJestem schizmatykiem z kra\u0144c\u00f3w Tartaru; zawsze \u017cy\u0142em w stanie niecywilizowanym, ledwie wiedz\u0105c o tym, \u017ce istnieje jaki\u015b B\u00f3g\u201d. \u201eNie jeste\u015b tym, kt\u00f3rego chc\u0119, wracaj do piek\u0142a\u201d. Tutaj jest inny. \u201eA ty, kim jeste\u015b?\u201d. Jestem biednym heretykiem z P\u00f3\u0142nocy. Urodzi\u0142em si\u0119 pod biegunem i nigdy nie widzia\u0142em ani \u015bwiat\u0142a s\u0142o\u0144ca, ani \u015bwiat\u0142a wiary\u201d. \u201eR\u00f3wnie\u017c ty nie jeste\u015b tym, kt\u00f3rego szukam, wracaj do piek\u0142a\u201d. Bracia, serce mi si\u0119 kroi, gdy widz\u0119 tych nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w\u015br\u00f3d pot\u0119pionych, kt\u00f3rzy nigdy nie poznali prawdziwej wiary. Mimo to wiedzcie, \u017ce zosta\u0142 og\u0142oszony przeciwko nim wyrok pot\u0119pienia i powiedziano im: perditio tua ex te<\/em> (zatracenie twoje pochodzi od ciebie)18<\/a>. Zostali pot\u0119pieni, poniewa\u017c chcieli nimi by\u0107. Otrzymali tak wiele \u015brodk\u00f3w i pomocy od Boga, aby by\u0107 zbawionymi! Nie wiemy, jakie to by\u0142y \u015brodki i pomoce, lecz oni znaj\u0105 je dobrze i teraz wo\u0142aj\u0105: Iustus es Domine, et rectum Iudicium tuum<\/em> (sprawiedliwy jeste\u015b, Panie, i s\u0105d Tw\u00f3j jest prawy)19<\/a>.<\/p>\r\n

Bracia, musicie wiedzie\u0107, \u017ce najbardziej ten staro\u017cytny pogl\u0105d jest prawem Boga i \u017ce my wszyscy nosimy je wypisane w naszych sercach; \u017ce mo\u017cna si\u0119 go nauczy\u0107 bez \u017cadnego nauczyciela i \u017ce wystarczy dysponowa\u0107 naturalnym \u015bwiat\u0142em rozumu po to, aby zna\u0107 wszystkie nakazy tego prawa. Dlatego w\u0142a\u015bnie nawet barbarzy\u0144cy starali si\u0119 ukry\u0107, gdy pope\u0142nili grzech, poniewa\u017c wiedzieli, \u017ce robi\u0105 co\u015b z\u0142ego. I dlatego s\u0105 oni pot\u0119pieni za to, \u017ce nie zachowywali prawa naturalnego wypisanego w ich sercach. Gdyby bowiem je zachowywali, wtedy B\u00f3g pr\u0119dzej uczyni\u0142by cud ni\u017c pozwoli\u0142 im, aby zostali pot\u0119pieni. Pos\u0142a\u0142by On do nich kogo\u015b, aby ich pouczy\u0142 i udzieli\u0142by im wszelkich innych rodzaj\u00f3w wsparcia, lecz oni sami s\u0105 winni tego, \u017ce nie zas\u0142ugiwali, aby to uczyni\u0142, poniewa\u017c nie \u017cyli w zgodzie z natchnieniami swego w\u0142asnego sumienia, kt\u00f3re nigdy nie przesta\u0142o wskazywa\u0107 im dobra, kt\u00f3re powinni czyni\u0107, oraz z\u0142a, kt\u00f3rego powinni unika\u0107. Dlatego to ich w\u0142asne sumienie oskar\u017ca\u0142o przed Bo\u017cym trybuna\u0142em i to ono m\u00f3wi im stale w piekle: perditio tua ex te<\/em> (zatracenie twoje pochodzi od ciebie)20<\/a>. Oni nie wiedz\u0105, co na to odpowiedzie\u0107, i s\u0105 zmuszeni przyzna\u0107, \u017ce zas\u0142uguj\u0105 na sw\u00f3j los. Je\u015bli zatem ci niewierni nie maj\u0105 \u017cadnego usprawiedliwienia, to czy b\u0119dzie jakiekolwiek usprawiedliwienie dla katolika, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 tak wiele sakrament\u00f3w, wys\u0142ucha\u0142 tak wielu kaza\u0144 i ma tak wiele pomocnych \u015brodk\u00f3w do swojej dyspozycji? Jak o\u015bmieli si\u0119 on powiedzie\u0107: \u201eJe\u015bli B\u00f3g zamierza\u0142by mnie pot\u0119pi\u0107, to dlaczego mnie stworzy\u0142?\u201d. Jak o\u015bmieli si\u0119 on m\u00f3wi\u0107 w ten spos\u00f3b, gdy B\u00f3g daje mu tak wiele \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 zbawieniu? Dlatego zako\u0144czmy wprawiaj\u0105c go w zak\u0142opotanie.<\/p>\r\n

Wy, kt\u00f3rzy cierpicie w otch\u0142ani, odpowiedzcie mi! Czy s\u0105 w\u015br\u00f3d was jacy\u015b katolicy? \u201eOczywi\u015bcie, \u017ce s\u0105!\u201d. Jak wielu? Niech jeden z nich tutaj przyjdzie! \u201eTo niemo\u017cliwe, s\u0105 oni zbyt g\u0142\u0119boko w dole i aby wydoby\u0107 ich do g\u00f3ry, trzeba by\u0142oby wywr\u00f3ci\u0107 ca\u0142e piek\u0142o do g\u00f3ry nogami; dlatego \u0142atwiej by\u0142oby zatrzyma\u0107 jednego z nich, gdy dopiero wpada do piek\u0142a\u201d. St\u0105d te\u017c m\u00f3wi\u0119 do was, kt\u00f3rzy \u017cyjecie w nawyku grzechu \u015bmiertelnego, w nienawi\u015bci, w bagnie wady nieczysto\u015bci i kt\u00f3rzy z ka\u017cdym kolejnym dniem coraz bardziej zbli\u017cacie si\u0119 do piek\u0142a. Zatrzymajcie si\u0119 i obr\u00f3\u0107cie doko\u0142a: tym, kt\u00f3ry was wzywa, jest sam Jezus, kt\u00f3ry za pomoc\u0105 swych ran – jak za pomoc\u0105 tak wielu wymownych g\u0142os\u00f3w – wo\u0142a do was: \u201eSynu m\u00f3j, je\u015bli jeste\u015b pot\u0119piony, musisz za to wini\u0107 samego siebie: perditio tua ex te<\/em>. Podnie\u015b oczy i zobacz wszystkie \u0142aski, jakimi ci\u0119 wspar\u0142em, aby zabezpieczy\u0107 twoje wieczne zbawienie. Mog\u0142em sprawi\u0107, \u017ce urodzi\u0142by\u015b si\u0119 w Maghrebie; tak w\u0142a\u015bnie uczyni\u0142em wielu innym, lecz tobie pozwoli\u0142em urodzi\u0107 si\u0119 w wierze katolickiej; by\u0142e\u015b wychowywany przez takiego dobrego ojca, przez tak wspania\u0142\u0105 matk\u0119 z najczystszymi poleceniami i naukami. Je\u015bli jeste\u015b pot\u0119piony pomimo tego, to czyj\u0105 to b\u0119dzie win\u0105? Twoj\u0105 w\u0142asn\u0105, m\u00f3j synu, twoj\u0105 w\u0142asn\u0105. Mog\u0142em wtr\u0105ci\u0107 ci\u0119 do piek\u0142a od razu po pierwszym pope\u0142nionym przez ciebie \u015bmiertelnym grzechu, nie czekaj\u0105c, a\u017c pope\u0142nisz drugi. Zrobi\u0142em to tak wielu innym, lecz wobec ciebie by\u0142em cierpliwy; czeka\u0142em na ciebie przez tak wiele lat. I dzi\u015b nadal czekam na tw\u00f3j akt skruchy. Je\u015bli jeste\u015b pot\u0119piony pomimo tego wszystkiego, czyj\u0105 to jest win\u0105? Twoj\u0105 w\u0142asn\u0105, m\u00f3j synu, twoj\u0105 w\u0142asn\u0105. Wiesz, jak wielu zmar\u0142o na twoich oczach i zostali pot\u0119pieni? To mia\u0142o by\u0107 dla ciebie ostrze\u017cenie. Wiesz, jak wielu innych op\u00f3\u017aniam na w\u0142a\u015bciwej \u015bcie\u017cce, aby da\u0107 ci dobry przyk\u0142ad? Czy pami\u0119tasz, co ten wspania\u0142y spowiednik ci powiedzia\u0142? To ja jestem tym, kt\u00f3ry kaza\u0142 mu to w\u0142a\u015bnie powiedzie\u0107. Czy nie wymaga\u0142 on od ciebie, aby\u015b zmieni\u0142 swe \u017cycie i odby\u0142 dobr\u0105 spowied\u017a? To ja jestem tym, kt\u00f3ry go do tego natchn\u0105\u0142. Czy pami\u0119tasz to kazanie, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142o twego serca? To ja jestem tym, kt\u00f3ry ci\u0119 na nie zaprowadzi\u0142. A tego, co zasz\u0142o mi\u0119dzy tob\u0105 a Mn\u0105 w skryto\u015bci twego serca – tego nigdy nie b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 zapomnie\u0107. Te wewn\u0119trzne natchnienia, to jasne poznanie, ten ci\u0105g\u0142y wyrzut sumienia, czy o\u015bmielisz si\u0119 im zaprzeczy\u0107? Wszystkie one by\u0142y tak wieloma \u015brodkami mojej \u0142aski, poniewa\u017c chcia\u0142em ci\u0119 zbawi\u0107. Odm\u00f3wi\u0142em tych dar\u00f3w wielu innym i da\u0142em je tobie, gdy\u017c czule ci\u0119 kocha\u0142em. M\u00f3j synu, M\u00f3j synu, gdybym przemawia\u0142 do nich z tak\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105, z jak\u0105 przemawiam dzi\u015b do ciebie, jak wiele innych dusz powr\u00f3ci\u0142oby na w\u0142a\u015bciw\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119! A ty\u2026 ty odwracasz si\u0119 do Mnie plecami! Pos\u0142uchaj, co zamierzam ci powiedzie\u0107, bo to s\u0105 Moje ostatnie s\u0142owa: kosztowa\u0142e\u015b mnie Moj\u0105 krew; je\u015bli chcesz by\u0107 pot\u0119piony pomimo krwi, kt\u00f3r\u0105 przela\u0142em dla ciebie, w\u00f3wczas nie obwiniaj o to Mnie, mo\u017cesz o to oskar\u017ca\u0107 tylko samego siebie. I przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107, nie zapominaj o tym, i\u017c jeste\u015b pot\u0119piony pomimo Mnie, jeste\u015b pot\u0119piony, gdy\u017c chcesz by\u0107 pot\u0119piony: perditio tua ex te, perditio tua ex te<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

O, m\u00f3j dobry Jezu, nawet kamienie p\u0119k\u0142yby s\u0142uchaj\u0105c takich s\u0142odkich s\u0142\u00f3w, takich czu\u0142ych wyra\u017ce\u0144! Czy jest tutaj kto\u015b, kto chce by\u0107 pot\u0119piony, otrzymuj\u0105c tak wiele dar\u00f3w i \u0142ask? Je\u015bli jest kto\u015b taki, niech pos\u0142ucha mnie i si\u0119 sprzeciwi, je\u015bli b\u0119dzie w stanie.<\/p>\r\n

Cezary Baroniusz opowiada, \u017ce po nies\u0142awnym odst\u0119pstwie cesarza Juliana Apostaty nabra\u0142 on tak wielkiej nienawi\u015bci do chrztu \u015bw., \u017ce przez ca\u0142y noc i dzie\u0144 szuka\u0142 sposobu, w jaki m\u00f3g\u0142by wymaza\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny chrzest. Dla tego celu kaza\u0142 przygotowa\u0107 sobie k\u0105piel we krwi koz\u0142a i wszed\u0142 do wanny, chc\u0105c, aby ta nieczysta krew z ofiary po\u015bwi\u0119conej Wenus wymaza\u0142a \u015bwi\u0119te znami\u0119 chrztu z jego duszy. Takie zachowanie wydaje si\u0119 wam ohydne, lecz gdyby plan Juliana m\u00f3g\u0142 si\u0119 powie\u015b\u0107, jest pewne, \u017ce cierpia\u0142by on w piekle o wiele mniej.<\/p>\r\n

Grzesznicy, rada, kt\u00f3r\u0105 chc\u0119 wam da\u0107, bez w\u0105tpienia wyda si\u0119 wam dziwna, lecz je\u015bli zrozumiecie j\u0105 w odpowiedni spos\u00f3b, uznacie, \u017ce jest ona – przeciwnie – inspirowana przez tkliwe wsp\u00f3\u0142czucie dla was. B\u0142agam was na kolanach, przez krew Chrystusa i Serce Maryi, zmie\u0144cie swoje \u017cycie, powr\u00f3\u0107cie na drog\u0119, kt\u00f3ra prowadzi do nieba i zr\u00f3bcie wszystko, co w waszej mocy, aby nale\u017ce\u0107 do ma\u0142ej liczby tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni. Je\u015bli – mimo tego – chcecie kontynuowa\u0107 pod\u0105\u017canie drog\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do piek\u0142a, to przynajmniej znajd\u017acie jaki\u015b spos\u00f3b, aby wymaza\u0107 wasz chrzest. Biada wam, je\u015bli zabieracie ze sob\u0105 do piek\u0142a \u015bwi\u0119te Imi\u0119 Jezusa Chrystusa i niezmazalne znami\u0119 chrze\u015bcijanina wyryte w waszej duszy! Wasza kara b\u0119dzie przez to tym wi\u0119ksza. Oto wi\u0119c, co radz\u0119 wam uczyni\u0107 w tej sytuacji, je\u015bli nie chcecie si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107: id\u017acie od razu tego samego dnia i popro\u015bcie waszego pasterza, aby wymaza\u0142 wasze imi\u0119 z metrykalnej ksi\u0119gi chrzt\u00f3w tak, aby nie pozosta\u0142o \u017cadne wspomnienie o tym, \u017ce kiedykolwiek byli\u015bcie chrze\u015bcijanami; b\u0142agajcie waszego Anio\u0142a Str\u00f3\u017ca, aby wymaza\u0142 ze swej ksi\u0119gi \u0142ask natchnienia i pomoce, kt\u00f3rych wam udziela\u0142 na polecenie Boga, bo biada wam, je\u015bli je przypomni! Powiedzcie naszemu Panu, aby odebra\u0142 z powrotem Jego wiar\u0119, Jego chrzest, Jego sakramenty.<\/p>\r\n

Czy jeste\u015b zdj\u0119ty groz\u0105 na tak\u0105 my\u015bl? W takim razie padnij do st\u00f3p Jezusowi i powiedz Mu ze \u0142zami w oczach i ze skruszonym sercem: \u201ePanie, wyznaj\u0119, \u017ce a\u017c do teraz nie \u017cy\u0142em jak chrze\u015bcijanin! Nie jestem wart tego, aby by\u0107 zaliczony do grona Twoich wybranych. Uznaj\u0119, \u017ce zas\u0142uguj\u0119 na to, \u017ceby by\u0107 pot\u0119pionym, lecz Twoje mi\u0142osierdzie jest wielkie i – pe\u0142en ufno\u015bci w Twoj\u0105 \u0142ask\u0119 – m\u00f3wi\u0119 Ci, \u017ce chc\u0119 zbawi\u0107 moj\u0105 dusz\u0119, nawet je\u015bli mia\u0142bym po\u015bwi\u0119ci\u0107 m\u00f3j maj\u0105tek, m\u00f3j honor, samo moje \u017cycie – bylebym tylko by\u0142 zbawiony. Je\u015bli a\u017c do teraz nie by\u0142em Tobie wierny, \u017ca\u0142uj\u0119, ubolewam nad tym, brzydz\u0119 si\u0119 moj\u0105 niewierno\u015bci\u0105, prosz\u0119 Ci\u0119 pokornie, aby\u015b mi to wybaczy\u0142. Wybacz mi, dobry Jezu, i wzmocnij mnie, abym m\u00f3g\u0142 dost\u0105pi\u0107 zbawienia. Nie prosz\u0119 Ci\u0119 o bogactwo, cze\u015b\u0107 ani pomy\u015blno\u015b\u0107; prosz\u0119 Ci\u0119 tylko o jedno – aby\u015b zbawi\u0142 moj\u0105 dusz\u0119\u201d.<\/p>\r\n

A Ty, o Jezu, co na to odpowiesz?! O, Dobry Pasterzu, sp\u00f3jrz na zagubion\u0105 owc\u0119, kt\u00f3ra wraca do Ciebie; obejmij tego skruszonego grzesznika, pob\u0142ogos\u0142aw jego westchnienia i \u0142zy, a raczej pob\u0142ogos\u0142aw tych ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 tak dobrze nastawieni i kt\u00f3rzy nie chc\u0105 niczego innego tylko swego zbawienia. Bracia, u st\u00f3p naszego Pana zapewnijmy, \u017ce chcemy zbawienia naszej duszy, nie bacz\u0105c na koszty. Powiedzmy wszyscy z oczami pe\u0142nymi \u0142ez: \u201eDobry Jezu, chc\u0119 zbawi\u0107 m\u0105 dusz\u0119!\u201d. O b\u0142ogos\u0142awione \u0142zy, o b\u0142ogos\u0142awione westchnienia!<\/p>\r\n

Zako\u0144czenie<\/h4>\r\n

Bracia, chc\u0119, aby\u015bcie wszyscy odeszli dzi\u015b st\u0105d pocieszeni. Je\u015bli wi\u0119c pytacie mnie o m\u00f3j pogl\u0105d dotycz\u0105cy tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zbawieni, podaj\u0119 go wam. Niezale\u017cnie od tego, czy jest wielu czy niewielu zbawionych, ktokolwiek chce by\u0107 zbawiony, b\u0119dzie zbawiony. Podobnie nikt nie mo\u017ce by\u0107 pot\u0119piony, je\u015bli nie chce nim by\u0107. A je\u015bli jest prawd\u0105, \u017ce niewielu jest zbawionych, dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c niewielu jest takich, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 dobrze. Co do reszty, por\u00f3wnajcie te dwie opinie: pierwsza z nich uznaje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w jest pot\u0119piona, a druga, przeciwnie, uznaje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w jest zbawiona. Wyobra\u017acie sobie anio\u0142a zes\u0142anego przez Boga, aby potwierdzi\u0107 pierwsz\u0105 opini\u0119, kt\u00f3ry przychodzi powiedzie\u0107 wam, \u017ce nie tylko wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w, ale te\u017c z ca\u0142ego tego zgromadzenia, kt\u00f3re jest tutaj obecne, tylko jedna osoba b\u0119dzie zbawiona. Je\u015bli jeste\u015bcie pos\u0142uszni przykazaniom Bo\u017cym, je\u015bli brzydzicie si\u0119 zepsuciem tego \u015bwiata, je\u015bli obejmujecie krzy\u017c Jezusa Chrystusa w duchu pokuty, b\u0119dziecie w\u0142a\u015bnie tym jednym, kt\u00f3ry jest zbawiony. A teraz wyobra\u017acie sobie tego samego anio\u0142a, kt\u00f3ry powraca do was i potwierdza drug\u0105 opini\u0119. M\u00f3wi wam, \u017ce nie tylko wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w jest zbawiona, ale \u017ce z ca\u0142ego tutejszego zgromadzenia tylko jeden cz\u0142owiek zostanie pot\u0119piony, a wszyscy pozostali zostan\u0105 zbawieni. Je\u015bli po tym nadal b\u0119dziecie udziela\u0107 lichwiarskich po\u017cyczek, m\u015bci\u0107 si\u0119, dokonywa\u0107 przest\u0119pstw i dopuszcza\u0107 si\u0119 nieczysto\u015bci, w\u00f3wczas to ty w\u0142a\u015bnie b\u0119dziesz tym jednym, kt\u00f3ry jest pot\u0119piony.<\/p>\r\n

Jaki jest po\u017cytek z tego, \u017ce si\u0119 wie, czy niewielu, czy te\u017c wielu jest zbawionych? \u015aw. Piotr m\u00f3wi do nas: satagite ut per bona opera certam vestram [\u2026] electionem faciatis<\/em> (starajcie si\u0119, \u017ceby\u015bcie przez dobre uczynki pewnym uczynili [\u2026] wybranie wasze)21<\/a>. Gdy siostra \u015bw. Tomasza z Akwinu zapyta\u0142a go, co musi zrobi\u0107, aby p\u00f3j\u015b\u0107 do nieba, ten odpowiedzia\u0142 jej: \u201eB\u0119dziesz zbawiona, je\u015bli chcesz ni\u0105 by\u0107\u201d. Ja m\u00f3wi\u0119 to samo do was. Dow\u00f3d tego znajdziecie w nast\u0119puj\u0105cym o\u015bwiadczeniu: \u201eNikt nie jest pot\u0119piony, o ile nie pope\u0142nia grzechu \u015bmiertelnego\u201d. To wynika z wiary. I nikt nie pope\u0142nia grzechu \u015bmiertelnego tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki tego nie chce. To jest niezaprzeczalne twierdzenie teologii: non est peccatum nisi voluntarium<\/em> (grzech jest tylko tam, gdzie dzia\u0142amy z w\u0142asnej woli). Dlatego nikt nie idzie do piek\u0142a, o ile tego nie chce. Ten wniosek jest oczywisty. Czy to wystarczy, aby was pocieszy\u0107? Op\u0142akujcie wasze przesz\u0142e grzechy, odbywajcie dobr\u0105 spowied\u017a, nie grzeszcie w przysz\u0142o\u015bci, a b\u0119dziecie zbawieni. Po co si\u0119 tak zadr\u0119cza\u0107? Jest wszak rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce kto\u015b musi pope\u0142ni\u0107 grzech \u015bmiertelny, aby p\u00f3j\u015b\u0107 do piek\u0142a; i \u017ce po to, aby pope\u0142ni\u0107 grzech \u015bmiertelny, musi on chcie\u0107 tego; i \u017ce – w nast\u0119pstwie – nikt nie idzie do piek\u0142a, o ile tego nie chce. To nie jest jedynie mniemanie; to niezaprzeczalna i pocieszaj\u0105ca prawda. Niech B\u00f3g pozwoli wam to zrozumie\u0107 i niech was b\u0142ogos\u0142awi. Amen.<\/p>\r\n

\u015bw. Leonard z Porto Maurizio<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Cz\u0142owiek \u015bwi\u0105tobliwy, \u017cyj\u0105cy w odosobnieniu, praktykuj\u0105cy ascez\u0119 – przyp. red.<\/li>\r\n\t
  2. Por. 1 P 3, 20-21.<\/li>\r\n\t
  3. \u0141k 13, 23.<\/li>\r\n\t
  4. \u0141k 13, 24.<\/li>\r\n\t
  5. Mt 20, 16; Mt 22, 14.<\/li>\r\n\t
  6. Ps 13, 3; Ps 52, 4.<\/li>\r\n\t
  7. Oz 4, 2.<\/li>\r\n\t
  8. 1 J 5, 19.<\/li>\r\n\t
  9. Ps 102, 17.<\/li>\r\n\t
  10. \u0141k 13, 27.<\/li>\r\n\t
  11. Ap 7, 9.<\/li>\r\n\t
  12. Mt 8, 11.<\/li>\r\n\t
  13. J 17, 25.<\/li>\r\n\t
  14. Jr 9, 1.<\/li>\r\n\t
  15. Por. Oz 13, 9.<\/li>\r\n\t
  16. Por. Oz 13, 9.<\/li>\r\n\t
  17. Por. Ez, 18, 23.<\/li>\r\n\t
  18. Por. Oz 13, 9.<\/li>\r\n\t
  19. Ps 118, 137.<\/li>\r\n\t
  20. Por. Oz 13, 9.<\/li>\r\n\t
  21. 2 P 1, 10.<\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wprowadzenie Dzi\u0119ki Bogu Najwy\u017cszemu liczba uczni\u00f3w Zbawiciela nie jest tak ma\u0142a, \u017ceby niegodziwo\u015b\u0107 uczonych w pi\u015bmie i faryzeuszy by\u0142a w stanie zatriumfowa\u0107 nad nimi. Cho\u0107 staraj\u0105 si\u0119 oni oczerni\u0107 niewinno\u015b\u0107 i zwie\u015b\u0107 t\u0142um wykorzystuj\u0105c swe zdradzieckie sofizmaty, kt\u00f3rych celem jest zdyskredytowanie nauki i charakteru naszego Pana, znajduj\u0105c plamy nawet na s\u0142o\u0144cu, to wci\u0105\u017c jest wielu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93194\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}