{"id":93007,"date":"2017-01-17T14:42:19","date_gmt":"2017-01-17T19:42:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=93007"},"modified":"2017-01-17T14:42:19","modified_gmt":"2017-01-17T19:42:19","slug":"romano-amerio-wiara-to-akt-rozumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=93007","title":{"rendered":"Romano Amerio: wiara to akt rozumu"},"content":{"rendered":"

Na czym polega cnota wiary? A konkretniej: cnota wiary w teologii katolickiej? Opinie w tej kwestii mno\u017c\u0105 si\u0119 jak grzyby po deszczu. Jedni m\u00f3wi\u0105 o konieczno\u015bci nieustannego poszukiwania prawdy. Inni o potrzebie przezwyci\u0119\u017cenia \u201efilozofizmu\u201d. Czym jest jednak wiara wed\u0142ug Ko\u015bcio\u0142a? Odpowied\u017a Romano Amerio jest jasna: to akt intelektu.  <\/strong><\/p>\r\n

\u201eW ostatnim stuleciu teologowie sk\u0142aniali si\u0119 ku tezie o zdolno\u015bci ludzkiego rozumu do wykazania istnienia Boga(\u2026) oddali Boga w r\u0119ce filozof\u00f3w. Musimy dzi\u015b uzna\u0107, \u017ce pomylili\u015bmy si\u0119, gdy\u017c oczekiwali\u015bmy od filozofii czego\u015b, czego nie mog\u0142a da\u0107. (\u2026) Naszym obowi\u0105zkiem nie jest przepowiadanie idei, lecz wiary\u201d. Te cytowane przez Romano Amerio w \u201eIota Unum\u201d s\u0142owa, to przyk\u0142ad – jeden z wielu – wsp\u00f3\u0142czesnego pomieszania teologicznego.<\/p>\r\n

Wprawdzie kardyna\u0142 Gabriel Maria Garrone, bo o nim mowa, stwierdzi\u0142, \u017ce ten pochodz\u0105cy z 1968 roku cytat ten nie jest dos\u0142owny, a ton wypowiedzi by\u0142 inny. Jednak, jak twierdzi Romano Amerio nie zmienia to istoty problemu: umniejszenia roli rozumu w cnocie wiary. Tak hierarchowie jak i zwykli wierni nie widz\u0105 nic zdro\u017cnego w przeciwstawianiu wiary i rozumu. Problem ten w XXI wieku jest chyba jeszcze bardziej aktualny.<\/p>\r\n

Racjonalno\u015b\u0107 wiary a modernizm <\/strong><\/p>\r\n

Nie jest to b\u0142aha sprawa. Odrzucanie mo\u017cliwo\u015bci rozumowego poznania Boga zbli\u017ca ku b\u0142\u0119dom modernizmu. By u\u015bwiadomi\u0107 sobie wag\u0119 problemu wystarczy si\u0119gn\u0105\u0107 po \u201ePrzysi\u0119g\u0119 antymodernistyczn\u0105\u201d \u015bwi\u0119tego Piusa X.<\/p>\r\n

\u201eNajpierw wyznaj\u0119, \u017ce Boga, pocz\u0105tek i koniec wszechrzeczy, mo\u017cna pozna\u0107 w spos\u00f3b pewny, a zatem i dowie\u015b\u0107 Jego istnienia, naturalnym \u015bwiat\u0142em rozumu w oparciu o \u015bwiat stworzony, to jest z widzialnych dzie\u0142 stworzenia, jako przyczyn\u0119 przez skutki.\u201d, g\u0142osi tekst przyrzeczenia sk\u0142adanego przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 XX wieku przez kap\u0142an\u00f3w.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, zgodnie z Soborem Watyka\u0144skim I \u201e\u015awi\u0119ta Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 utrzymuje i naucza, \u017ce naturalnym \u015bwiat\u0142em rozumu ludzkiego mo\u017cna z rzeczy stworzonych w spos\u00f3b pewny pozna\u0107 Boga, pocz\u0105tek i cel wszystkich rzeczy\u201d (Sob\u00f3r Watyka\u0144ski I: DS 3004; por. 3026; Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, konst. Dei verbum, 6).<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni filozofowie, fizycy i teologowie ukazuj\u0105 nam t\u0119 prawd\u0119 w spos\u00f3b, jakiego nie dostrzegali ojcowie Vaticanum I. Wspomnijmy cho\u0107by o tak zwanej zasadzie antropicznej. Pokazuje ona, \u017ce gdyby konkretne prawa fizyczne, takie jak na przyk\u0142ad sta\u0142a grawitacji by\u0142y cho\u0107by minimalnie inne, to \u017cycie nie mog\u0142oby si\u0119 pojawi\u0107. Naukowc\u00f3w zdumiewa tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania matematyki do realnego \u015bwiata. Jak to jest, \u017ce abstrakcyjne r\u00f3wnania powsta\u0142e w umys\u0142ach uczonych pomagaj\u0105 rozumie\u0107 i \u201edzia\u0142aj\u0105\u201d w rzeczywisto\u015bci? Czy\u017c nie \u015bwiadczy to o racjonalno\u015bci stworzenia, wskazuj\u0105cej na Stw\u00f3rczy Logos?<\/p>\r\n

Negacji roli rozumu w poznaniu Boga nie da si\u0119 wi\u0119c pogodzi\u0107 z religi\u0105 katolick\u0105. Czy oznacza to, \u017ce rozumowo mo\u017cna pozna\u0107 wszystkie prawdy wiary? Bynajmniej. \u201eSam rozum\u201d, zauwa\u017ca Romano Amerio \u201enie jest w stanie wykaza\u0107 prawd nadprzyrodzonych, jak prawda o Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej, o Bogu-Cz\u0142owieku, o zmartwychwstaniu cia\u0142a (\u2026). Ale ta niemo\u017cno\u015b\u0107 nie pozbawia aktu wiary jego racjonalnego charakteru. Przeciwnie: jest aktem rozumu par excellence\u201d.<\/p>\r\n

Nawet u\u015bwiadomienie sobie ograniczono\u015bci rozumu \u015bwiadczy i otwarcie si\u0119 na wiar\u0119 ma racjonalny charakter. Wa\u017cniejsze jest jednak rozumowe uznanie autorytetu Bo\u017cego Objawienia. Umys\u0142 dochodzi do przekonania o Jego wiarygodno\u015bci badaj\u0105c dowody historyczne zwi\u0105zane z \u017cyciem Chrystusa i rozwa\u017caj\u0105c ide\u0119 Boga.<\/p>\r\n

Dopiero po doj\u015bciu do przekonania o wiarygodno\u015bci Objawienia, cz\u0142owiek przyjmuje konkretne prawdy wiary. Do nich to \u201erozum mo\u017ce przylgn\u0105\u0107 na zasadzie przyzwolenia, kt\u00f3re nie wynika z naturalnej konieczno\u015bci logicznej, lecz z nadprzyrodzonej \u0142aski\u201d.
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Przyj\u0119cie prawdy czy poszukiwanie ? <\/strong><\/p>\r\n

\u201eNowatorskie\u201d podej\u015bcia do wiary mno\u017c\u0105 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnym Ko\u015bciele na pot\u0119g\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 teolog\u00f3w akcentuje poszukiwanie. Posuwaj\u0105 si\u0119 do stwierdzenia, jakoby by\u0142o ono wa\u017cniejsze od znalezienia prawdy. Ten pozornie g\u0142\u0119boki pogl\u0105d pot\u0119pi\u0142 w 1983 roku \u015bwi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II. Skoro sam B\u00f3g objawi\u0142 prawd\u0119, to jej nieustanne jej poszukiwanie \u015bwiadczy o celowym ignorowaniu tego faktu. Czy\u017c to nie przejaw pychy wzgl\u0119dem Stw\u00f3rcy? 
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Teologiczna wie\u017ca Babel <\/strong><\/p>\r\n

Upowszechni\u0142o si\u0119 tak\u017ce moralistyczne podej\u015bcie do wiary, jeszcze bardziej zaciemniaj\u0105ce jej w\u0142a\u015bciwe rozumienie. \u201ePrzez d\u0142ugi czas przedstawiano wiar\u0119 jako przylgni\u0119cie inteligencji o\u015bwieconej przez \u0142ask\u0119 i pouczonej przez Bo\u017ce s\u0142owo\u201d, ubolewa\u0142 Episkopat Francji w 1968 roku. \u201eDzi\u015b jednak powraca si\u0119 do takiego jej pojmowania, kt\u00f3re jest bardziej zgodne z ca\u0142o\u015bci\u0105 Pisma \u015awi\u0119tego. Tak wi\u0119c jawi si\u0119 wiara jako przylgni\u0119cie ca\u0142ego jestestwa do osoby Jezusa Chrystusa. Jest ona aktem witalnym, a nie tylko intelektualnym (\u2026) dla takiej wiary nie b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 zagro\u017cenia szczeg\u00f3\u0142owe trudno\u015bci teoretyczne\u201d, dodali w\u00f3wczas francuscy biskupi.<\/p>\r\n

Jest to, jak zauwa\u017ca Romano Amerio, pomieszanie poj\u0119\u0107. Wprawdzie przylgni\u0119cie ca\u0142ej osoby do Chrystusa jest czym\u015b chwalebnym, jednak obejmuje co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c cnot\u0119 wiary. Wiara dotyczy zaanga\u017cowania umys\u0142u, wi\u0105\u017ce si\u0119 zatem zdolno\u015bci\u0105 poznania. <\/p>\r\n

Odej\u015bcie od powi\u0105zania wiary z intelektem zbli\u017ca nas ku modernizmowi, okre\u015blonemu przez \u015bwi\u0119tego Piusa X jako \u201e\u015bciek wszystkich herezji\u201d. Tymczasem, by ponownie zacytowa\u0107 Przysi\u0119g\u0119 Antymodernistyczn\u0105 \u201ewiara nie jest \u015blepym uczuciem religijnym, wy\u0142aniaj\u0105cym si\u0119 z g\u0142\u0119bin pod\u015bwiadomo\u015bci pod wp\u0142ywem serca i pod dzia\u0142aniem dobrze usposobionej woli, lecz prawdziwym rozumowym uznaniem prawdy przyj\u0119tej z zewn\u0105trz ze s\u0142uchania, moc\u0105 kt\u00f3rego wszystko to, co powiedzia\u0142, za\u015bwiadczy\u0142 i objawi\u0142 B\u00f3g osobowy, Stw\u00f3rca i Pan nasz, uznajemy za prawd\u0119 dla powagi Boga najbardziej prawdom\u00f3wnego\u201d.
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

Racjonalno\u015b\u0107 katolicyzmu <\/strong><\/p>\r\n

Na zako\u0144czenie dodajmy, \u017ce cho\u0107 cnota wiary szczeg\u00f3lnie wi\u0105\u017ce si\u0119 z rozumem, to w gruncie rzeczy wszystkie akty katolika s\u0105 racjonalne. Jak bowiem podkre\u015bla Romano Amerio, chrze\u015bcija\u0144ska nadzieja nie wynika ze \u015blepego uczucia, lecz przekonania o odkupieniu przez Boskiego zbawiciela. Mi\u0142o\u015b\u0107 Stw\u00f3rcy za\u015b z faktu doskona\u0142o\u015bci Boga. Przyk\u0142ady mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. Nic w tym dziwnego. Wszak jak podkre\u015bla szwajcarski teolog \u201eracjonalno\u015b\u0107 przepaja wszystkie akty religii katolickiej, kt\u00f3ra nie opiera si\u0119 na cz\u0142owieku lecz na absolutnym, wszechpot\u0119\u017cnym Bogu\u201d.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Romano Amerio<\/em><\/strong>, Iota Unum, <\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna zam\u00f3wi\u0107 w Wydawnictwie ANTYK, 05-806 Komor\u00f3w, Klonowa 10a, tel. 227580359,antyk@wolfnet.pl<\/p>\r\n

T\u0142umaczenie fragment\u00f3w Przysi\u0119gi Antymodernistycznej za piusx.org.pl<\/p>\r\n

Marcin Jendrzejczak<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na czym polega cnota wiary? A konkretniej: cnota wiary w teologii katolickiej? Opinie w tej kwestii mno\u017c\u0105 si\u0119 jak grzyby po deszczu. Jedni m\u00f3wi\u0105 o konieczno\u015bci nieustannego poszukiwania prawdy. Inni o potrzebie przezwyci\u0119\u017cenia \u201efilozofizmu\u201d. Czym jest jednak wiara wed\u0142ug Ko\u015bcio\u0142a? Odpowied\u017a Romano Amerio jest jasna: to akt intelektu.   \u201eW ostatnim stuleciu teologowie sk\u0142aniali si\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93007"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93007\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}