{"id":92830,"date":"2017-01-09T09:10:28","date_gmt":"2017-01-09T14:10:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92830"},"modified":"2017-01-09T09:10:28","modified_gmt":"2017-01-09T14:10:28","slug":"rewolucyjne-prawodawstwo-michael-davies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92830","title":{"rendered":"Rewolucyjne prawodawstwo &#8211; <em>Michael Davies<\/em>"},"content":{"rendered":"<p style=\"padding-left: 30px;\">\u201eWydali nas w r\u0119ce nowych, nieszcz\u0119\u015bliwych pan\u00f3w,<br>\r\n Ludzi nie znaj\u0105cych gniewu ni honoru, boj\u0105cych si\u0119 nosi\u0107 miecze.<br>\r\n Walcz\u0105 oni przesuwaj\u0105c papiery i maj\u0105 martwe, obce oczy.<br>\r\n Patrz\u0105 na nasz\u0105 prac\u0119 i rado\u015b\u0107 tak, jak zm\u0119czony cz\u0142owiek spogl\u0105da na muchy.<br>\r\n A ich beznami\u0119tne politowanie gorsze jest, ni\u017c wyrz\u0105dzane dawniej z\u0142o.<br>\r\n Ich drzwi pozostaj\u0105 wieczorami zamkni\u0119te &#8211; nie znaj\u0105 pie\u015bni\u201d.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">G.K. Chesterton <em>The Secret People<\/em><\/p>\r\n<h4>&nbsp;<\/h4>\r\n<p><strong>N<\/strong>a kolejnych kartach niniejszej ksi\u0105\u017cki zmuszeni b\u0119dziemy odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 nieustannie do ogromnej liczby dokument\u00f3w, og\u0142aszanych przez rozmaite urz\u0119dy watyka\u0144skie w celu zalegalizowania rewolucji liturgicznej. W roku 1978 James J. Megivern wyda\u0142 zbi\u00f3r oficjalnych dokument\u00f3w watyka\u0144skich na temat liturgii og\u0142oszonych w XX wieku<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Kompilacja ta obejmuje 300 dokument\u00f3w nie licz\u0105c m\u00f3w papieskich, z kt\u00f3rych 89 pochodzi z okresu poprzedzaj\u0105cego sob\u00f3r. W sumie zawiera on wi\u0119c 211 dokument\u00f3w og\u0142oszonych po zamkni\u0119ciu soboru, kt\u00f3rych nieustannie ro\u015bnie. R\u00f3wnie\u017c o. Austin Flannery OP opracowa\u0142 zbi\u00f3r soborowych i posoborowych akt\u00f3w prawnych, zamieszczaj\u0105c w nim bardzo u\u017cyteczne, chronologiczne zestawienie 120 dokument\u00f3w, kt\u00f3re og\u0142oszone zosta\u0142y do roku 1975<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. W niniejszym rozdziale przedstawi\u0119 kr\u00f3tkie <em>resume<\/em> g\u0142\u00f3wnych etap\u00f3w rewolucji, wymieniaj\u0105c i komentuj\u0105c 13 najwa\u017cniejszych dokument\u00f3w i czyni\u0105c kr\u00f3tkie odniesienia do kilku innych. Niekt\u00f3re wa\u017cne dokumenty, kt\u00f3re nie zostan\u0105 skomentowane w tym rozdziale, b\u0119d\u0105 om\u00f3wione w dalszej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki. Chronologiczna lista tych oraz innych jeszcze, nie wspominanych w tym miejscu tekst\u00f3w, &nbsp;znajduje si\u0119 w Dodatku I. Jest to pomoc dla tych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy w trakcie lektury niniejszej ksi\u0105\u017cki zechcieliby przypomnie\u0107 sobie tematyk\u0119 tych dokument\u00f3w. W zawieraj\u0105cym ich \u0142aci\u0144skie tytu\u0142y Indeksie znale\u017a\u0107 mo\u017cna natomiast odsy\u0142acze do stron, na kt\u00f3rych do tekst\u00f3w tych si\u0119 odwo\u0142ujemy.<\/p>\r\n<p>W rozdziale tym pisa\u0107 b\u0119d\u0119 raczej o rewolucji liturgicznej, ni\u017c o reformie. Pow\u00f3d tego przedstawi\u0142em szczeg\u00f3\u0142owo w rozdziale III, w kt\u00f3rym wykazuj\u0119, \u017ce rewolucyjna natura reformy jest tak oczywista, i\u017c uznaj\u0105 j\u0105 nawet libera\u0142owie, kt\u00f3rzy z zadowoleniem przyj\u0119li nowe formy kultu. Co wi\u0119cej, fakt ten uznali r\u00f3wnie\u017c obiektywni obserwatorzy niekatoliccy.<\/p>\r\n<p>Ci, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 dokument\u00f3w, o kt\u00f3rych b\u0119dzie tu mowa, lub te\u017c nie s\u0105 zaznajomieni z metodami dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a soborowego<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>, mogliby uwa\u017ca\u0107 tytu\u0142 tego rozdzia\u0142u za myl\u0105cy czy nawet przesadny. Teksty te s\u0105 cz\u0119sto nasycone zdrow\u0105 teologi\u0105, obfituj\u0105 w surowe ostrze\u017cenia przed nadu\u017cyciami i nieautoryzowanymi innowacjami, wyra\u017caj\u0105 g\u0142\u0119boki szacunek dla tradycji i tradycyjnych form liturgicznych, wzywaj\u0105 nawet do zachowywania tych tradycji (zw\u0142aszcza do u\u017cywania we Mszy j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego) oraz obrony skarbca tradycyjnej muzyki i zachowania chora\u0142u gregoria\u0144skiego. Przy lekturze tych dokument\u00f3w nale\u017cy jednak ignorowa\u0107 ca\u0142\u0105 t\u0105 ortodoksyjn\u0105 otoczk\u0119 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 przede wszystkim na to, co one autoryzuj\u0105 &#8211; a co nie by\u0142o wcze\u015bniej dozwolone, a zw\u0142aszcza czego zakazuj\u0105 &#8211; a co wcze\u015bniej nie by\u0142o zabronione. Klasyczny tego przyk\u0142ad znale\u017a\u0107 mo\u017cna w Instrukcji <em>Memoriale Domini<\/em> z 29 maja 1969 roku. Zaleca ona utrzymanie tradycyjnej praktyki umieszczania Hostii na j\u0119zyku komunikowanego, podaje znakomite uzasadnienie utrzymania tej praktyki i wymienia niebezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zane z Komuni\u0105 na r\u0119k\u0119. Gdy jednak przyjrzymy si\u0119 dok\u0142adnym zaleceniom tej instrukcji odkryjemy, \u017ce w istocie legalizuje ona to samo nadu\u017cycie, przed kt\u00f3rym przestrzega. Komunia na r\u0119k\u0119 wprowadzona zosta\u0142a nielegalnie, jako akt \u015bwiadomego buntu przeciwko autorytetowi Stolicy Apostolskiej oraz ponad tysi\u0105cletniej tradycji. <em>Memoriale Domini<\/em> zezwala na legalizacj\u0119 buntu tam, gdzie zwyczaj ten zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c zakorzeni\u0107 i stwierdza, \u017ce poza tymi wyj\u0105tkami praktyka ta nie powinna by\u0107 adoptowana. Jednak precedens zosta\u0142 stworzony. Je\u015bli buntownicy z Holandii, Francji i Niemiec mogli uzyska\u0107 legalizacj\u0119 dla swego buntu, dlaczego nie mianoby post\u0105pi\u0107 tak wobec buntownik\u00f3w w innych krajach? Odpowied\u017a brzmi: mo\u017cna by\u0142o i rzeczywi\u015bcie tak uczyniono.<\/p>\r\n<p>Ks. Bryan Houghton okre\u015bla\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 soborowy mianem \u201eKo\u015bcio\u0142a gadaj\u0105cego\u201d. Jak zauwa\u017cy\u0142:<\/p>\r\n<p>\u201eCokolwiek by si\u0119 nie my\u015bla\u0142o o <em>Vaticanum II<\/em>, mia\u0142 on jeden niezaprzeczalny skutek, zmieni\u0142 on ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142, Nieskalan\u0105 Oblubienic\u0119 Chrystusa, Ark\u0119 Zbawienia, w ogromn\u0105 rzesz\u0119 grup dyskusyjnych. Istniej\u0105 obecnie synody rzymskie, krajowe oraz regionalne synody biskup\u00f3w, to samo dotyczy ksi\u0119\u017cy, mamy komisje w tej sprawie, komisje w innej, senaty diecezjalne, kursy utrwalaj\u0105ce, dni studium, nawet spotkania dekanalne i dni rekolekcyjne &#8211; a w niekt\u00f3rych przypadkach sama Msza zmieni\u0142a si\u0119 rodzaj spotkania dyskusyjnego. Nie oszcz\u0119dzony zosta\u0142 nawet nieszcz\u0119sny laikat, kt\u00f3ry wci\u0105gni\u0119to<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a> w rozmaite komisje i rady na ka\u017cdym niemal szczeblu\u201d<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/p>\r\n<p>W istocie do Ko\u015bcio\u0142a soborowego r\u00f3wnie dobrze pasuje okre\u015blenie \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 mno\u017c\u0105cy akty legislacyjne\u201d. Przeobrazi\u0142 si\u0119 on w machin\u0119 biurokratyczn\u0105, kt\u00f3rej celem jest samo mno\u017cenie akt\u00f3w prawnych, porzucaj\u0105c przy tym wszelkie pretensje do ewangelizowania zdechrystianizowanych mas w krajach Zachodu na rzecz produkowania niezliczonych dokument\u00f3w i rozporz\u0105dze\u0144, maj\u0105cych regulowa\u0107 \u017cycie pomniejszaj\u0105cej si\u0119 nieustannie liczby wiernych.<\/p>\r\n<p>Liczba dokument\u00f3w omawianych w tym rozdziale zosta\u0142a celowo ograniczona do trzynastu w nadziei, \u017ce pozwoli to czytelnikowi zapami\u0119ta\u0107 ich tre\u015b\u0107 w trakcie lektury niniejszej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\r\n<ul>\r\n\t<li><strong><em>Sacrosanctum Concilium<\/em>, Konstytucja o liturgii (4 grudnia 1963) &#8211; w skr\u00f3cie SC<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p>Konstytucja ta przeanalizowana zosta\u0142a szczeg\u00f3\u0142owo w rozdziale XVI ksi\u0105\u017cki <em>Pope John\u2019s Council<\/em>. Zosta\u0142a ona skonstruowana w taki spos\u00f3b, \u017ce tre\u015b\u0107 jej spotka\u0142a si\u0119 z niemal jednomy\u015bln\u0105 aprobat\u0105 ojc\u00f3w i zosta\u0142a dobrze przyj\u0119ta przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Jeden z najbardziej wnikliwych francuskich intelektualist\u00f3w tradycjonalistycznych prof. Louis Salleron zauwa\u017ca, \u017ce \u015bwiecki, kt\u00f3ry czyta SC, nie postrzega jej jako punktu wyj\u015bciowego rewolucji, ale jako kulminacj\u0119 trwaj\u0105cego od ponad stu lat dzie\u0142a odrodzenia liturgicznego<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. W ksi\u0105\u017cce <em>Pope John\u2019s Council<\/em> przytoczy\u0142em \u015bwiadectwa licznych ojc\u00f3w soborowych, kt\u00f3rzy nawet przez chwil\u0119 nie wyobra\u017cali sobie, by SC mog\u0142a stanowi\u0107 pobudk\u0119 do tego rodzaju reformy, z jak\u0105 mieli\u015bmy ostatecznie do czynienia. Najwa\u017cniejszymi fragmentami SC by\u0142y tzw. \u201ebomby zegarowe\u201d &#8211; pozornie nieszkodliwe sformu\u0142owania, kt\u00f3re mog\u0142y zosta\u0107 wykorzystane ju\u017c po soborze jako usprawiedliwienie dla rewolucji. Tak wi\u0119c <em>Konstytucja<\/em> nakazywa\u0142a zachowanie j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego, zezwala\u0142a jednak na opcjonalne u\u017cywanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach liturgii. Skutkiem tego sta\u0142o si\u0119 ca\u0142kowite niemal wyparcie \u0142aciny z rytu rzymskiego.<\/p>\r\n<ul>\r\n\t<li><strong><em>Sacram liturgiam<\/em> (<em>motu proprio<\/em>, 25 stycznia 1964), w skr\u00f3cie SL<\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p><em>Motu proprio<\/em> jest wi\u0105\u017c\u0105cym dokumentem papieskim, w przeciwie\u0144stwie do dokument\u00f3w publikowanych przez urz\u0119dy watyka\u0144skie kt\u00f3re, cho\u0107 cz\u0119sto wydawane z aprobat\u0105 papiesk\u0105, nie s\u0105 aktami papieskimi. SL, wraz z Konstytucj\u0105 Apostolsk\u0105 <em>Missale Romanum<\/em>, kt\u00f3ra promulgowa\u0142a nowy Msza\u0142, s\u0105 jedynymi aktami papieskimi w zbiorze ponad 200 posoborowych akt\u00f3w legislacyjnych odnosz\u0105cych si\u0119 do liturgii. Dokumenty ta maj\u0105 jeszcze jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119: do obu z nich wprowadzone zosta\u0142y zmiany, nim ostatecznie opublikowane zosta\u0142y one w <em>Acta Apostolicae Sedis<\/em> (AAS). Z prawnego punktu widzenia tekstem oficjalnym jest ten, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 w AAS, nie pomniejsza to jednak znaczenia faktu, \u017ce oryginalny tekst papieski by\u0142 p\u00f3\u017aniej modyfikowany za lub bez zgody Paw\u0142a VI. \u0141aci\u0144ski tekst SL opublikowany zosta\u0142 na \u0142amach \u201eL\u2019Osservatore Romano\u201d 29 stycznia 1964, za\u015b jego w\u0142oskie t\u0142umaczenie 31 stycznia tego samego roku. Wersja angielska pojawi\u0142a si\u0119 w \u201eThe Tablet\u201d 8 lutego 1964. Poprzedni numer pisma ( z 1 lutego) zapowiada\u0142: \u201eNa j\u0119zyki narodowe w liturgii musimy jeszcze poczeka\u0107\u201d. Artyku\u0142 rozpoczyna\u0142 si\u0119 s\u0142owami:<\/p>\r\n<p>\u201eZast\u0105pienie \u0142aciny w liturgii j\u0119zykami narodowymi nale\u017cy do tych postanowie\u0144 <em>Konstytucji o liturgii<\/em>, kt\u00f3re nie zostan\u0105 wcielone w \u017cycie natychmiast, napisa\u0142 Pawe\u0142 VI w og\u0142oszonym we wtorek <em>motu proprio, <\/em>zawieraj\u0105cym regulacje dotycz\u0105ce realizacji dekretu soborowego. Wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych nie mog\u0142o zosta\u0107 przeprowadzone szybko, poniewa\u017c konieczne by\u0142o w pierwszym rz\u0119dzie zrewidowanie pewnych obrz\u0119d\u00f3w i przygotowanie nowych tekst\u00f3w liturgicznych: w celu tym powo\u0142ana zostanie specjalna komisja\u201d.<\/p>\r\n<p>Artyku\u0142 9 wersji oryginalnej jasno stwierdza\u0142, \u017ce t\u0142umaczenia na j\u0119zyki narodowe wymagaj\u0105 uprzedniej aprobaty Stolicy Apostolskiej. O. Ralph M. Wiltgen SVD pisze, \u017ce opublikowanie SL wywo\u0142a\u0142o pandemonium. Progresi\u015bci byli oburzeni.<\/p>\r\n<p>\u201eNajcz\u0119\u015bciej chyba podnoszonym zarzutem wobec <em>motu proprio<\/em>&nbsp; by\u0142 fakt, \u017ce nie wyra\u017ca\u0142o ono zgody na wprowadzenie do liturgii j\u0119zyk\u00f3w narodowych natychmiast po 16 lutego 1964. Jak jednak donosi\u0142a prasa, hierarchia francuska pomimo to kontynuowa\u0142a usuwanie z liturgii \u0142aciny. Episkopat niemiecki wys\u0142a\u0142 niezw\u0142ocznie do Rzymu jednego ze swych g\u0142\u00f3wnych liturgist\u00f3w msgr Johannesa Wagnera, by zorientowa\u0142 si\u0119 w przyczynach tego op\u00f3\u017anienia. Kard. Lercaro z Bolonii by\u0142 bardzo niezadowolony i zapowiedzia\u0142, \u017ce uda si\u0119 osobi\u015bcie do Rzymu na spotkanie z papie\u017cem\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Watykan zareagowa\u0142 w spos\u00f3b typowy dla sytuacji, gdy przychodzi\u0142o mu si\u0119 zmierzy\u0107 z niepos\u0142usze\u0144stwem ze strony libera\u0142\u00f3w. Hierarchia francuska gotowa\u0142a by\u0142a zignorowa\u0107 SL, nie mo\u017cna by\u0142o jednak pozwoli\u0107 na jawne niepos\u0142usze\u0144stwo wobec dyrektywy Watykanu, <em>motu proprio<\/em> zosta\u0142o wi\u0119c poprawione w taki spos\u00f3b, by hierarchia francuska &nbsp;&#8211; czy jakakolwiek inna &#8211; kt\u00f3ra zdecydowa\u0142aby si\u0119 na natychmiastowe wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych, nie \u0142ama\u0142a w ten spos\u00f3b prawa. Jest to obecnie standardowa procedura, kt\u00f3rej skuteczno\u015bci dowiod\u0142a kapitulacja wobec zbuntowanych duchownych w kwestiach takich jak Komunia na r\u0119k\u0119, \u015bwieccy szafarze czy Komunia pod dwiema postaciami.<\/p>\r\n<ol>\r\n\t<li>Wiltgen pisze:<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>\u201e2 marca oficjalny tekst <em>motu proprio<\/em>, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 ukaza\u0107 w <em>Acta Apostolicae Sedis<\/em><a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a> wydany zosta\u0142 w postaci broszury przeznaczonej do rozes\u0142ania biskupom. Dokonanych w nim zosta\u0142o pi\u0119tna\u015bcie modyfikacji. Dla wielu ojc\u00f3w soborowych tych kilka kartek stanowi\u0142o symbol ich zwyci\u0119stwa nad Kuri\u0105 Rzymsk\u0105\u201d<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Zrewidowany artyku\u0142 9 upowa\u017cnia\u0142 hierarchie poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w do aprobowania t\u0142umacze\u0144 na j\u0119zyki narodowe &#8211; rola stolicy Apostolskiej ograniczona zosta\u0142a do&nbsp; zatwierdzania tych aprobat. Pe\u0142ny tekst zrewidowanej wersji SL znale\u017a\u0107 mo\u017cna w ciekawej ksi\u0105\u017cce wydanej przez o. Austina Flannery OP pt. <em>Vatican II, The Liturgy Constitution<\/em>. Tekst SL opatrzony zosta\u0142 komentarzami przez ks. Annibale Bugniniego, kt\u00f3ry nie kry\u0142 zadowolenia z bardzo wa\u017cnego \u201erozwini\u0119cia\u201d nauczania SC, jakie zawiera art. 9 SL:<\/p>\r\n<p>\u201e[Jest to] dokument o wielkim znaczeniu i nie daj\u0105cych si\u0119 przewidzie\u0107 konsekwencjach. Przez cztery stulecia ca\u0142a w\u0142adza w kwestiach liturgicznych zastrze\u017cona by\u0142a dla Stolicy Apostolskiej (kan. 1257). Rola biskupa ograniczona by\u0142a do nadzorowania, by przestrzegane by\u0142y prawa liturgiczne oraz do nadzoru nad formami pobo\u017cno\u015bci ludowej. Konstytucja prze\u0142ama\u0142a t\u0119 wielowiekow\u0105 barier\u0119. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 obecnie na etapie przywracania kompetentnym w\u0142adzom \u00abterytorialnym\u00bb &#8211; s\u0142owo \u00abterytorialnym\u00bb jest tu rozmy\u015blnie og\u00f3lnikowe &#8211; wielu uprawnie\u0144 w kwestii liturgii, w tym r\u00f3wnie\u017c wprowadzania, stosowania i ograniczania stosowania j\u0119zyk\u00f3w narodowych w pewnych obrz\u0119dach\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>.<\/p>\r\n<p>W ten spos\u00f3b istniej\u0105ca od stuleci bariera, jak\u0105 stanowi\u0142a bulla <em>Quo primum<\/em>, nadw\u0105tlona ju\u017c w roku 1960 przez Jana XXIII, zosta\u0142a przez <em>motu proprio<\/em> skutecznie zniszczona.<\/p>\r\n<p>SL utorowa\u0142a drog\u0119 dla liturgicznej anarchii, banalno\u015bci, bezbo\u017cno\u015bci, a nawet \u015bwi\u0119tokradztw<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. Szczere i celne spostrze\u017cenie ks. Bugniniego dotycz\u0105ce znaczenia abdykacji w\u0142adzy liturgicznej na rzecz \u201ekompetentnych organ\u00f3w terytorialnych\u201d posiada ogromne znaczenie.<\/p>\r\n<p>Najwa\u017cniejszym fragmentem SL jest nast\u0119puj\u0105cy paragraf:<\/p>\r\n<p>\u201eJak wszystkim wiadomo, niejedno z zarz\u0105dze\u0144 Konstytucji nie mo\u017ce by\u0107 z kr\u00f3tkim czasie wykonane, uprzednio bowiem niekt\u00f3re obrz\u0119dy nale\u017cy starannie rozpatrzy\u0107 i nowe ksi\u0119gi liturgiczne przygotowa\u0107. Aby to dzie\u0142o m\u0105drze i roztropnie przeprowadzi\u0107, ustanawiamy szczeg\u00f3ln\u0105 Komisj\u0119, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym zadaniem b\u0119dzie dok\u0142adne wykonanie postanowie\u0144 o liturgii \u015bwi\u0119tej\u201d<a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\r\n<p>W ten spos\u00f3b powo\u0142ane zosta\u0142o do \u017cycia nies\u0142awne <em>Consilium<\/em>, kt\u00f3re zniszczy\u0142o ryt rzymski. Jego pe\u0142na nazwa brzmia\u0142a <em>Consilium ad exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia<\/em>, Komisja ds. Wdra\u017cania <em>Konstytucji o liturgii<\/em>. \u0141aci\u0144skie s\u0142owo \u201e<em>consilium<\/em>\u201d t\u0142umaczy si\u0119 najdok\u0142adniej jako \u201egrupa doradc\u00f3w\u201d. Kard. Heenan wyra\u017ca\u0142 swego czasu obaw\u0119, \u017ce soborowi <em>periti<\/em> mogliby uzyska\u0107 w\u0142adz\u0119 interpretowania postanowie\u0144 soboru wobec \u015bwiata. \u201eNiech B\u00f3g broni, by tak si\u0119 sta\u0142o!\u201d, ostrzega\u0142 (<em>Pope John\u2019s Council<\/em>, ss. 41-42). Niestety, obawy te okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 prorocze.<\/p>\r\n<p>Posoborowe komisje powsta\u0142y w wyniku nacisku ze strony libera\u0142\u00f3w i mia\u0142y uniemo\u017cliwi\u0107 zablokowanie przez si\u0142y konserwatywne w Kurii Rzymskiej planowanych przez nich inicjatyw. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z cz\u0142onk\u00f3w tych komisji zrekrutowano spo\u015br\u00f3d soborowych <em>periti<\/em> (<em>Pope John\u2019s Council<\/em>, s. 42). Sekretarzem <em>Consilium<\/em> mianowany zosta\u0142 ks. Annibale Bugnini. Ks. Peter Coughlan pisze, \u017ce obejmowa\u0142a ona 50 biskup\u00f3w i \u201edwustu doradc\u00f3w &#8211; nast\u0119pc\u00f3w soborowych <em>periti<\/em>\u201d.<\/p>\r\n<p>\u201eIstnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c sta\u0142y Sekretariat, kt\u00f3ry zapewnia\u0142 konieczn\u0105 koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144, a jego g\u0142ow\u0105 by\u0142 ks. Annibale Bugnini, cz\u0142onek i niestrudzony Sekretarz zar\u00f3wno Komisji przedsoborowej jak i posoborowej. Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy <em>Consilium<\/em> oraz now\u0105 Kongregacj\u0105 Kultu Bo\u017cego, powo\u0142an\u0105 przez Ojca \u015awi\u0119tego 28 kwietnia 1969, podkre\u015bla\u0142 fakt mianowania jej Prefektem i Sekretarzem odpowiednio by\u0142ego Przewodnicz\u0105cego <em>Consilium<\/em> &#8211; kard. Benno Guta, oraz Sekretarza &#8211; ks. Bugniniego\u201d<a href=\"#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Kariera i ostateczny upadek ksi\u0119dza &#8211; p\u00f3\u017aniej arcybiskupa &#8211; Bugniniego, zosta\u0142y udokumentowane szczeg\u00f3\u0142owo w rozdziale XXIV. Tekst SC przyj\u0119ty przez ojc\u00f3w soborowych by\u0142 w istocie schematem przygotowanym przez ks. Bugniniego zanim jeszcze Jan XXIII usun\u0105\u0142 go ostatecznie ze stanowiska. Pawe\u0142 VI powierzy\u0142 mu natomiast zadanie interpretowania i wdra\u017cania jego w\u0142asnego schematu. Rezultat tego oczywisty jest dla ka\u017cdego, kto uczestniczy w typowej Mszy niedzielnej sprawowanej w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Zachodu &#8211; rzadko mo\u017cna w niej rozpozna\u0107 Msz\u0119 celebrowan\u0105 przed soborem, Msz\u0119 rzymsk\u0105 skodyfikowan\u0105 przez \u015bw. Piusa V.<\/p>\r\n<p>Skutkiem opublikowania <em>Sacram liturgiam<\/em> w jej zrewidowanej wersji by\u0142o powszechne wprowadzanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych w krajach Zachodu. W USA na przyk\u0142ad, wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych wyznaczone zosta\u0142o na 1 niedziel\u0119 adwentu roku 1964. Diecezje Superior i Winona nie czeka\u0142y na ten termin i wprowadzi\u0142y j\u0119zyk narodowy ju\u017c w czerwcu 1964<a href=\"#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. By\u0142 to pierwszy, decyduj\u0105cy etap rewolucji. Msza<a href=\"#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a> \u015bw. Piusa V pozosta\u0142a zasadniczo nietkni\u0119ta, cz\u0119\u015b\u0107 jej by\u0142a jednak celebrowana w j\u0119zykach narodowych. Nie mo\u017cna wi\u0119c by\u0142o podnosi\u0107 zastrze\u017ce\u0144 natury doktrynalnej, wiara nie wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 w jakikolwiek spos\u00f3b zagro\u017cona. Wiernym m\u00f3wiono, \u017ce by\u0142a to wola Boga przemawiaj\u0105cego przez II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski, \u017ce w rzeczywisto\u015bci sami tego pragn\u0119li, \u017ce b\u0119dzie to dla nich wielkim po\u017cytkiem duchowym. Na tym pierwszym etapie reformy istnia\u0142a bardzo s\u0142aba opozycja, bez w\u0105tpienia jednak by\u0142 to wielki prze\u0142om psychologiczny. Wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych w znacz\u0105cy spos\u00f3b naruszy\u0142o etos Mszy, kt\u00f3r\u0105 lud katolicki zna\u0142 i kocha\u0142. W ten spos\u00f3b wierni przygotowani zostali do zaakceptowania zmian w samej Mszy &#8211; a na zmiany te nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107.<\/p>\r\n<p>25 kwietnia 1964 roku dekret Kongregacji Ryt\u00f3w zmieni\u0142 formu\u0142\u0119 u\u017cywan\u0105 podczas rozdzielania Komunii \u015bw.. Kap\u0142an m\u00f3wi\u0142 od tej pory: <em>Corpus Christi<\/em>, a komunikowany odpowiada\u0142: <em>Amen<\/em><a href=\"#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>. Stanowi\u0142o to znacz\u0105c\u0105 zmian\u0119 w tek\u015bcie samej Mszy &#8211; i to w tej jej cz\u0119\u015bci, w kt\u00f3rej \u015bwiecki wierny anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b najpe\u0142niejszy. Jednak wprowadzenie tej zmiany we Mszy, kt\u00f3rej inne obrz\u0119dy pozosta\u0142y w dalszym ci\u0105gu nienaruszone, wywo\u0142a\u0142o stosunkowo ma\u0142o zaniepokojenia. Wierni wysuwaj\u0105cy obiekcje informowani byli, \u017ce w\u0142a\u015bnie taka formu\u0142a u\u017cywana by\u0142a w IV wieku, jak o tym za\u015bwiadcza <em>De Sacramentis<\/em> \u015bw. Ambro\u017cego. W listach kierowanych do katolickiej prasy z tego okresu nie natkn\u0105\u0142em si\u0119 na \u015blady \u017cadnego znacz\u0105cego protestu.<\/p>\r\n<p>Daleko bardziej drastyczne innowacje mia\u0142y by\u0107 narzucone przez instrukcj\u0119 <em>Inter oecumenici<\/em>, poniewa\u017c jednak nieustanne zmiany zosta\u0142y ju\u017c zaakceptowane jako co\u015b normalnego, szok jaki mog\u0142a wywo\u0142a\u0107 ta instrukcja, zosta\u0142 w znacznej mierze z\u0142agodzony.<\/p>\r\n<ul>\r\n\t<li><em>Inter oecumenici<\/em>, Instrukcja o w\u0142a\u015bciwym wdra\u017caniu <em>Konstytucji o liturgii<\/em>, (26 wrze\u015bnia 1964), w skr\u00f3cie IO<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p>Instrukcja ta promulgowana zosta\u0142a przez Kongregacj\u0119 Ryt\u00f3w cho\u0107, co znacz\u0105ce, nie zosta\u0142a ona podpisana po prostu przez jej Przewodnicz\u0105cego oraz Sekretarza (kard. Larraona i abpa. Dante) ale przez kard. Lercaro &#8211; jako Przewodnicz\u0105cego <em>Consilium<\/em>. Instrukcja ta stanowi\u0142a z pewno\u015bci\u0105 najbardziej zdecydowany etap rewolucji liturgicznej, a znaczenie jej przewy\u017csza znaczenie samego promulgowania nowej Mszy. Zmiany narzucone przez <em>Instrukcj\u0119<\/em> po\u0142o\u017cy\u0142y kres wyobra\u017ceniu o liturgii jako o czym\u015b niezmiennym i zast\u0105pi\u0142y j\u0105 liturgi\u0105 podlegaj\u0105c\u0105 nieustannym modyfikacjom. Skoro ten psychologiczny prze\u0142om zosta\u0142 ju\u017c dokonany, jakakolwiek powa\u017cna reakcja ze strony ksi\u0119\u017cy czy laikatu sta\u0142a si\u0119 ma\u0142o prawdopodobna. Najwa\u017cniejsze by\u0142o nak\u0142onienie duchowie\u0144stwa i \u015bwieckich wiernych do zaakceptowania pierwszych zmian, a skoro zosta\u0142o to osi\u0105gni\u0119te &#8211; pewnym sta\u0142o si\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0105 si\u0119 oni opierali \u017cadnym zmianom p\u00f3\u017aniejszym. Psychologia rewolucji przeanalizowana zosta\u0142a szczeg\u00f3\u0142owo w rozdziale IV. W tym miejscu wystarczy zacytowa\u0107 s\u0142owa z ksi\u0105\u017cki ks. Petera Coughlana <em>The New Mass: A Pastoral Guide<\/em>. By\u0142a to jedna z pierwszych ksi\u0105\u017cek wychwalaj\u0105cych now\u0105 Msz\u0119, jakie mia\u0142y si\u0119 ukaza\u0107 w j\u0119zyku angielskim (opublikowana zosta\u0142a w roku 1969). Ks. Coughlan by\u0142 cz\u0142onkiem Sekretariatu <em>Consilium<\/em>, mia\u0142 wi\u0119c mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwowa\u0107 post\u0119p rewolucji niejako od wewn\u0105trz. Komentuj\u0105c zmiany wprowadzone przez IO, zauwa\u017cy\u0142 on:<\/p>\r\n<p>\u201ePi\u0119\u0107 lat po jej opublikowaniu, <em>Instrukcja<\/em> pozostaje wci\u0105\u017c dokumentem o fundamentalnym znaczeniu dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy pragn\u0105 zrozumie\u0107 obecn\u0105 reform\u0119 liturgiczn\u0105. Jej g\u0142\u00f3wne cele podsumowa\u0107 mo\u017cna dwoma s\u0142owami: zrozumienie oraz uczestnictwo (\u2026) Zasady te posiada\u0142y sw\u00f3j w\u0142asny dynamizm, tak \u017ce zastosowane w praktyce uruchomi\u0142y proces, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c jeszcze si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142<a href=\"#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>. Czas mia\u0142 pokaza\u0107, \u017ce t\u0142umaczenie jednej cz\u0119\u015bci Mszy na j\u0119zyki narodowe oraz uproszczenie pewnych obrz\u0119d\u00f3w doprowadzi\u0107 musia\u0142y do rozci\u0105gni\u0119cia stosowania j\u0119zyk\u00f3w narodowych na wszystkie cz\u0119\u015bci Mszy i do \u017c\u0105da\u0144 g\u0142\u0119bszych zmian w samej jej strukturze. Samo t\u0142umaczenie z \u0142aciny na angielski nie wystarcza\u0142o, gdy\u017c wkr\u00f3tce pojawi\u0142o si\u0119 pytanie: na jaki rodzaj angielskiego? Zasady te rodzi\u0142y kolejne pytania: jakim j\u0119zykiem powinni\u015bmy dzi\u015b m\u00f3wi\u0107 o Bogu? Nieub\u0142aganie pojawi\u0142o si\u0119 pytanie: co znacz\u0105 dla cz\u0142owieka wsp\u00f3\u0142czesnego s\u0142owa i symbole liturgiczne? W Anglii? W Indiach? W Kongo? W Meksyku? Dla r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych \u017cyj\u0105cych w tych krajach?\u201d<a href=\"#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/p>\r\n<p><em>Inter oecumenici<\/em> zaleca mi\u0119dzy innymi:<\/p>\r\n<ol>\r\n\t<li>Nale\u017cy jak najszybciej rozpocz\u0105\u0107 szkolenia wyk\u0142adowc\u00f3w liturgiki pracuj\u0105cych w seminariach i za\u0142o\u017cy\u0107 instytuty pomagaj\u0105ce na nowo \u201e<em>przeszkoli\u0107<\/em>\u201d duchowie\u0144stwo \u201e<em>ju\u017c pracuj\u0105ce w Winnicy Pa\u0144skiej<\/em>\u201d. Innymi s\u0142owy, zar\u00f3wno przyszli jak wy\u015bwi\u0119ceni ju\u017c kap\u0142ani mieli zosta\u0107 poddani praniu m\u00f3zg\u00f3w. Ka\u017cdy, kto rozmawia\u0142 ze wsp\u00f3\u0142czesnymi seminarzystami zdaje sobie spraw\u0119, jak bardzo skuteczny by\u0142 to zabieg. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 z nich nie spos\u00f3b jest prowadzi\u0107 \u017cadnej racjonalnej dyskusji, tak skutecznie zostali zaprogramowani. Reaguj\u0105 jak automaty, udzielaj\u0105c stereotypowych odpowiedzi na ka\u017cdy przedstawiany im argument. Na szcz\u0119\u015bcie w niekt\u00f3rych seminariach pojedynczym klerykom udaje si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b wy\u0142ama\u0107 z tego procesu formacji i zachowa\u0107 tradycyjn\u0105 wiar\u0119, niekiedy z preferencj\u0105 do Mszy Trydenckiej. Z rado\u015bci\u0105 dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce niedawno pewien angielski seminarzysta odprawi\u0142 jako sw\u0105 Msz\u0119 prymicyjn\u0105 Msz\u0119 \u015bw. Piusa V, kt\u00f3ra zdumia\u0142a wszystkich obecnych doskona\u0142o\u015bci\u0105 rubryk. Nauczy\u0142 si\u0119 on odprawiania Mszy Trydenckiej samodzielnie, z jednego z tradycyjnych podr\u0119cznik\u00f3w.<\/li>\r\n\t<li>W sytuacji, gdy brak jest ksi\u0119\u017cy, IO zaleca\u0142a nabo\u017ce\u0144stwa \u201eS\u0142owa Bo\u017cego\u201d pod przewodnictwem \u015bwieckich. P\u00f3\u017aniej przerodzi\u0142y si\u0119 one w celebracje eucharystyczne bez kap\u0142ana, w kt\u00f3rych \u015bwiecki m\u00f3g\u0142 przewodniczy\u0107 celebracji i rozdziela\u0107 Hostie uprzednio konsekrowane przez ksi\u0119dza. Ten rodzaj celebracji rozpowszechni\u0142 si\u0119 bardzo we Francji, a pewien biskup powiedzia\u0142 nawet, \u017ce lepiej jest dla wiernych uczestniczy\u0107 w takich celebracjach w swej w\u0142asnej parafii, ni\u017c we Mszach w parafii obcej. Za bezwzgl\u0119dny priorytet uzna\u0142 zgromadzenie lokalnej wsp\u00f3lnoty wiernych. W tej sytuacji nie mo\u017ce dziwi\u0107, \u017ce rozpowszechnienie takich celebracji doprowadzi\u0142o do wysuwania tak we Francji jak w innych krajach \u017c\u0105da\u0144, by przewodniczy\u0107 im mog\u0142y r\u00f3wnie\u017c osoby \u017conate.<\/li>\r\n\t<li>Powo\u0142ane mia\u0142y zosta\u0107 krajowe i diecezjalne komisje liturgiczne. Zosta\u0142y one natychmiast opanowane przez liberalnych liturgist\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do powstania ogromnej biurokracji liturgicznej zainteresowanej reform\u0105, zw\u0142aszcza jej nieustann\u0105 ewolucj\u0105. Kilka zaledwie krajowych hierarchii czy pojedynczych biskup\u00f3w mia\u0142o odwag\u0119 podj\u0119cia walki z tymi komisjami. Rola biskup\u00f3w zosta\u0142a w istocie zredukowana do zatwierdzania ich decyzji. Nie inaczej by\u0142o w przypadku komisji katechetycznych i ekumenicznych. Rozpaczliwy stan, w jaki znajduje si\u0119 obecnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 na Zachodzie, wynika w du\u017cej mierze z faktu, \u017ce &#8211; generalnie rzecz bior\u0105c &#8211; biskupi scedowali sw\u0105 w\u0142adz\u0119 na rzecz komisji. Przypadki, w kt\u00f3rych odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 oni do swej w\u0142adzy ograniczaj\u0105 si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie do pot\u0119piania lub dyscyplinowania ksi\u0119\u017cy i wiernych wyst\u0119puj\u0105cych w obronie tradycyjnej wiary i liturgii, kt\u00f3rej biskupi ci powinni strzec. Anomali\u0119 t\u0119 s\u0142usznie pi\u0119tnowa\u0142 Dietrich von Hildebrandt.<\/li>\r\n\t<li>Co najwa\u017cniejsze, ryt Mszy skodyfikowanej przez \u015bw. Piusa V zgodnie z \u017cyczeniem Soboru Trydenckiego zosta\u0142 w spos\u00f3b znacz\u0105cy &#8211; cho\u0107 nie zasadniczy &#8211; zmodyfikowany. W tym kontek\u015bcie wa\u017cne jest s\u0142owo \u201ezasadniczy\u201d. \u0179adna ze zmian nie dotyczy\u0142a zasadniczej cz\u0119\u015bci Mszy &#8211; cho\u0107 nale\u017cy tu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce gdyby Msza odarta zosta\u0142a ze wszystkiego, co nie ma zasadniczego znaczenia dla jej wa\u017cno\u015bci, niewiele by z niej pozosta\u0142o poza samymi s\u0142owami Konsekracji<a href=\"#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>. Fakt, \u017ce zmiany te mog\u0142y by\u0107 przedstawiane jako drugorz\u0119dne oraz \u017ce ofiarna natura Mszy wci\u0105\u017c jeszcze wyra\u017cona by\u0142a w spos\u00f3b jasny sprawia\u0142, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o podnosi\u0107 obiekcji natury doktrynalnej. Czytelnicy, kt\u00f3rzy pragn\u0119liby przeanalizowa\u0107 wszystkie wprowadzone w\u00f3wczas zmiany, powinni si\u0119gn\u0105\u0107 do pe\u0142nego tekstu IO.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Zmiany te obejmowa\u0142y:<\/p>\r\n<p>&#8211; Zniesienie <em>Judica me<\/em> na pocz\u0105tku Mszy<\/p>\r\n<p>&#8211; W\u0142\u0105czenie wiernych do odmawiania <em>Pater noster<\/em><\/p>\r\n<p>&#8211; Wprowadzenie nowej formu\u0142y u\u017cywanej podczas rozdzielania Komunii. Kap\u0142an mia\u0142 m\u00f3wi\u0107: <em>Corpus Christi<\/em>, a przyjmuj\u0105cy Komuni\u0119 odpowiada\u0107: <em>Amen<\/em>.<\/p>\r\n<p>&#8211; Zniesienie Ostatniej Ewangelii<\/p>\r\n<p>&#8211; Zniesienie odmawianych po Mszy modlitw Leona XIII<\/p>\r\n<p>&#8211; Wprowadzenie Modlitwy Wiernych odmawianej po <em>Credo<\/em><\/p>\r\n<p>&#8211; Ca\u0142a Msza opr\u00f3cz Prefacji i Kanonu mog\u0142a by\u0107 odprawiana w j\u0119zykach narodowych<\/p>\r\n<p>Wprowadzenie tych zmian wystarcza\u0142o, by Msza postrzegana by\u0142a jako inna, nie wystarcza\u0142o jednak by postrzegana by\u0142a jako r\u00f3\u017cna od Mszy sprawowanej przed soborem. By\u0142a to w oczywisty spos\u00f3b dalej Msza rzymska, cho\u0107 zmodyfikowana. Wobec tych zmian mo\u017cna by\u0142o podnosi\u0107 zastrze\u017cenia jedynie natury estetycznej &#8211; i bazowa\u0142y one zasadniczo na znaczeniu \u0142aciny dla kulturowego dziedzictwa Ko\u015bcio\u0142a, jej znaczeniu dla manifestowania jedno\u015bci katolik\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci oraz fakcie, \u017ce wielu wiernych mog\u0142o by\u0107 zdezorientowanych nag\u0142ym zast\u0105pieniem \u0142aciny j\u0119zykami narodowymi. Takie w\u0142a\u015bnie zastrze\u017cenia znale\u017a\u0107 mo\u017cna w dzia\u0142ach list\u00f3w do redakcji, zamieszczanych w brytyjskich periodykach katolickich z tego okresu.<\/p>\r\n<p><em>Inter oecumenici<\/em> nie dotyczy\u0142a jednak samej tylko Mszy. Tradycjonali\u015bci w naturalny spos\u00f3b skoncentrowali si\u0119 na zmianach w liturgii Mszy: wszak to ona ma pierwszorz\u0119dne znaczenie! Wskutek tego wielu z nich przeoczy\u0142o jednak drastyczne zmiany w obrz\u0119dach innych sakrament\u00f3w, w tym zmiany w formu\u0142ach sakramentalnych. W ca\u0142ej tej sprawie zaskakuj\u0105cy jest fakt, \u017ce nawet w\u015br\u00f3d tradycjonalist\u00f3w niewielu tylko rozumia\u0142o rzeczywisty zakres wprowadzanych zmian. Na przyk\u0142ad Pontyfika\u0142 Rzymski okaleczony zosta\u0142 w wi\u0119kszym jeszcze stopniu ni\u017c sam Msza\u0142.<\/p>\r\n<p><strong>Stan rewolucji po <em>Inter oecumenici<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Podsumujmy teraz stan rewolucji po opublikowaniu <em>Inter oecumenici<\/em> we wrze\u015bniu 1964 roku:<\/p>\r\n<ul>\r\n\t<li>Pewne cz\u0119\u015bci nie zmienionej w spos\u00f3b zasadniczy Mszy celebrowane s\u0105 w j\u0119zykach narodowych<\/li>\r\n\t<li>Tekst samej Mszy zmieniony zosta\u0142 przez wprowadzenie nowej formu\u0142y u\u017cywanej przy rozdzielania Komunii<\/li>\r\n\t<li>Z tekstu Mszy usuni\u0119te zosta\u0142y pewne elementy, np. <em>Judica<\/em> i Ostatnia Ewangelia<\/li>\r\n\t<li>Dodane zosta\u0142y nowe modlitwy, m.in. Modlitwa Wiernych<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p>Tym samym wyczerpano wszelkie mo\u017cliwe formy zmian. Wszystkie przysz\u0142e zmiany, obejmuj\u0105ce ca\u0142\u0105 now\u0105 liturgi\u0119 mszaln\u0105, musia\u0142y ju\u017c powiela\u0107 jeden z tych czterech schemat\u00f3w:<\/p>\r\n<ol>\r\n\t<li>Wprowadzanie j\u0119zyka narodowego<\/li>\r\n\t<li>Zmiana istniej\u0105cych modlitw i obrz\u0119d\u00f3w<\/li>\r\n\t<li>Usuwanie istniej\u0105cych modlitw i obrz\u0119d\u00f3w<\/li>\r\n\t<li>Wprowadzanie nowych modlitw i obrz\u0119d\u00f3w<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Wstrz\u0105s, jaki w normalnych warunkach mog\u0142o wywo\u0142a\u0107 og\u0142oszenie IO, \u0142agodzony by\u0142 w znacznej mierze przez fakt, \u017ce niekt\u00f3re z jej zalece\u0144 sta\u0142y si\u0119 ju\u017c elementem codziennego kultu: np. szerokie u\u017cywanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych i nowa formu\u0142a rozdzielania Komunii. Inne wa\u017cne innowacje wprowadzane przez IO budzi\u0142y znacznie mniejsze zdziwienie, ni\u017c wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych.<\/p>\r\n<p>Jak zauwa\u017cy\u0142em, obiekcje wobec tych innowacji nie wynika\u0142y&nbsp; z przes\u0142anek natury doktrynalnej. Trzeba jednak napisa\u0107 o pewnym wa\u017cnym wyj\u0105tku. Douglas Woodruff, prawdopodobnie najbardziej wykszta\u0142cony angielski katolik swych czas\u00f3w, poczyni\u0142 w artykule wst\u0119pnym zamieszczonym w \u201eThe Tablet\u201d z 13 lutego 1965 r. pewne niepokoj\u0105ce spostrze\u017cenia. Nie by\u0142y to \u015bcis\u0142e rzecz bior\u0105c obiekcje doktrynalne wobec innowacji ale wyraz zaniepokojenia, zaniepokojenia jakie odczuwaj\u0105 obecnie r\u00f3wnie\u017c liczni wierni i duchowni kt\u00f3rzy &#8211; jako \u017ce brak im spostrzegawczo\u015bci i erudycji Douglasa Woodruffa &#8211; nie potrafi\u0105 sformu\u0142owa\u0107 ich w spos\u00f3b r\u00f3wnie wyrazisty .<\/p>\r\n<p>\u201eModne jest obecnie twierdzenie, \u017ce XVI-wieczni reformatorzy mieli s\u0142uszno\u015b\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci wysuwanych przez siebie postulat\u00f3w, takich jak d\u0105\u017cenie do pe\u0142niejszego i bardziej aktywnego uczestnictwa wiernych, a wi\u0119c u\u017cywania j\u0119zyk\u00f3w narodowych, czy wi\u0119kszy nacisk na Komuni\u0119 w nawi\u0105zaniu do tradycji Ostatniej Wieczerzy. Jednak XVI-wieczni reformatorzy cz\u0119sto ko\u0144czyli atakuj\u0105c ca\u0142\u0105 koncepcj\u0119 Mszy jako ofiary, podczas gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 trwa\u0142 zdecydowanie przy tym, co wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 przez pi\u0119tna\u015bcie wiek\u00f3w [jego historii] argumentuj\u0105c, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w tym przypadku mieli\u015bmy do czynienia z rozwojem i \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, rozwa\u017caj\u0105c stale okoliczno\u015bci, czas i miejsce Ostatniej Wieczerzy, u\u015bwiadamia\u0142 sobie coraz bardziej jej integralne miejsce w M\u0119ce Pa\u0144skiej &#8211; &nbsp;rozwijaj\u0105c teologi\u0119 Mszy jako wielkiej Ofiary.<\/p>\r\n<p>Podczas XXII sesji Soboru Trydenckiego, w podzielonym na dziewi\u0119\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w dekrecie doktrynalnym o Mszy wy\u0142o\u017cono jasno (obok innych kwestii), \u017ce rozw\u00f3j Mszy rzymskiej post\u0119powa\u0142 w taki spos\u00f3b, by coraz lepiej wyraz\u017ca\u0107 majestat tak wielkiej Ofiary, wspominano te\u017c zarz\u0105dzenie, \u017ce pewne jej cz\u0119\u015bci powinny by\u0107 odmawiane \u015bciszonym g\u0142osem, inne natomiast na g\u0142os. Cho\u0107 ojcowie Soboru Trydenckiego nie wykluczali przysz\u0142ych zmian czy rewizji, ich dekret ustanowi\u0142 wz\u00f3r na ca\u0142e stulecia i musi by\u0107 on nadal respektowany. Ci, kt\u00f3rzy s\u0105 dzi\u015b najbardziej skorzy do powo\u0142ywania si\u0119 na autorytet <em>Vaticanum II<\/em> musz\u0105 uzna\u0107, \u017ce Sob\u00f3r Trydencki posiada\u0142 r\u00f3wny mu autorytet i \u017ce to, co w tak stanowczych s\u0142owach zatwierdza\u0142, w dalszym ci\u0105gu musi by\u0107 z uleg\u0142o\u015bci\u0105 przyjmowane &#8211; i cho\u0107 reformatorzy musz\u0105 zawsze m\u00f3wi\u0107 o swych tworach jako o najdoskonalszych, nie mog\u0105 jednak negowa\u0107 doskona\u0142o\u015bci kultu Ko\u015bcio\u0142a sprzed roku 1964.<\/p>\r\n<p>Dekret liturgiczny II Soboru Watyka\u0144skiego domaga si\u0119 wprowadzenia zmian, nie nosi on jednak \u017cadnego \u015bladu pot\u0119pienia tego, co przez tak d\u0142ugi czas by\u0142o zaaprobowane i traktowane jako praktyka katolicka. Nie m\u00f3g\u0142by on tego uczyni\u0107&nbsp; nie sugeruj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie, \u017ce mieli\u015bmy do czynienia z powa\u017cnym zaniedbaniem obowi\u0105zku, w wyniku kt\u00f3rego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swej historii Ko\u015bci\u00f3\u0142 kierowa\u0142 si\u0119 w swym kulcie b\u0142\u0119dnymi zasadami. A jest to jedyny wniosek, jaki wyci\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna z pism bardziej entuzjastycznych reformator\u00f3w. W swym pragnieniu zmian, jakie ju\u017c wprowadzili i jakie maj\u0105 nadziej\u0119 wprowadzi\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, lekcewa\u017c\u0105 oni w istocie rozwa\u017cne zalecenia Soboru Trydenckiego &#8211; soboru powszechnego podobnie jak II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski &#8211; oraz Kongregacji Ryt\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 powo\u0142a\u0142 on, kiedy&nbsp; ko\u0144cz\u0105c swe prace pozostawi\u0142 reform\u0119 liturgiczn\u0105 kolejnym papie\u017com, zw\u0142aszcza \u015bw. Piusowi V. Te najwy\u017csze organy w\u0142adzy Ko\u015bcio\u0142a zadowoli\u0142y si\u0119 zatwierdzeniem rubryk i nakazanych przez nie modlitw &#8211; i w takiej w\u0142a\u015bnie formie Msza znana by\u0142a przez wieki zaburze\u0144 i prze\u015bladowa\u0144, w takiej w\u0142a\u015bnie formie stanowi\u0142a ona pokarm duchowy dla ubogich emigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy po\u0142o\u017cyli fundament pod ten wielki gmach p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skiego katolicyzmu\u201d.<\/p>\r\n<p>W zgodzie z zaleceniami IO pozostawa\u0142o r\u00f3wnie\u017c ograniczenie postu eucharystycznego do zaledwie jednej godziny &#8211; na mocy dekretu <em>Attentis multarum<\/em>, og\u0142oszonego 21 listopada 1964<a href=\"#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Tak wi\u0119c pod koniec 1964 roku wierni doprowadzeni zostali do zaakceptowania jako normy szerokiego u\u017cywania j\u0119zyk\u00f3w narodowych, zmian w tek\u015bcie Mszy i redukcji postu eucharystycznego. Prawd\u0105 jest, \u017ce Pius XII ograniczy\u0142 jego czas do trzech godzin, nadal jednak by\u0142 to prawdziwy &#8211; nawet je\u015bli nie zbyt wymagaj\u0105cy &#8211; post. Post jednogodzinny trudno jest w og\u00f3le nazwa\u0107 postem.<\/p>\r\n<ol start=\"4\">\r\n\t<li><em>Ecclesiae semper<\/em>, Dekret o koncelebrze i Komunii pod dwiema postaciami (7 marca 1965)<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Dekret ten wyja\u015bnia, \u017ce liczni eksperci liturgiczni zwr\u00f3cili si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o rozszerzenie praktyki koncelebry i \u017ce nowy obrz\u0119d zosta\u0142 jednomy\u015blnie ratyfikowany przez <em>Consilium<\/em>. Poinformowano w nim te\u017c, i\u017c <em>Consilium<\/em> opracowa\u0142o te\u017c obrz\u0119d udzielania Komunii pod dwiema postaciami, kt\u00f3ry zosta\u0142 zastosowany eksperymentalnie z \u201edoskona\u0142ymi rezultatami\u201d. Oba obrz\u0119dy zosta\u0142y zaaprobowane przez Paw\u0142a VI i mog\u0142y by\u0107 u\u017cywane pocz\u0105wszy od 6 kwietnia 1965<a href=\"#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\r\n<p><strong>Prefacja w j\u0119zykach narodowych<\/strong><\/p>\r\n<p>27 kwietnia 1965 roku Stolica Apostolska zaaprobowa\u0142a u\u017cywanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych podczas Prefacji. W ten spos\u00f3b Kanon pozosta\u0142 jedyn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Mszy, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 odprawiana po \u0142acinie<a href=\"#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>.<\/p>\r\n<p>P\u00f3\u017aniej, 25 wrze\u015bnia 1965, list <em>Impetrata prius<\/em> sformalizowa\u0142 praktyk\u0119 zast\u0119powania Mszy niedzielnej Msz\u0105 odprawian\u0105 w sobot\u0119 wieczorem. Praktyka ta rozpowszechni\u0142a si\u0119 we wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w Zachodu<a href=\"#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>.<\/p>\r\n<ol start=\"5\">\r\n\t<li><em>Musicam sacram<\/em>, Instrukcja o muzyce w liturgii (5 marca 1967), w skr\u00f3cie MS<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Konstytucja o liturgii bardzo jasno wyrazi\u0142a \u017cyczenie ojc\u00f3w soborowych w kwestii muzyki sakralnej. &nbsp;Tradycja muzyczna Ko\u015bcio\u0142a uznana zosta\u0142a za skarb o nieocenionej warto\u015bci (art. 112). Mia\u0142a by\u0107 ona zachowana i piel\u0119gnowana z wielk\u0105 trosk\u0105 (art. 114). Chora\u0142 gregoria\u0144ski uznany zosta\u0142 za szczeg\u00f3lnie odpowiedni dla liturgii rzymskiej i &#8211; doceniaj\u0105c inne formy muzyki &#8211; mia\u0142 zajmowa\u0107 czo\u0142owe miejsce w celebracji, cho\u0107 nie wykluczona by\u0142a r\u00f3wnie\u017c polifonia (art. 116). Stwierdzenie, \u017ce owe zalecenia ojc\u00f3w soborowych nie zosta\u0142y zrealizowane, mo\u017cna by jednak okre\u015bli\u0107 w tym przypadku jako eufemizm. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w tam, gdzie chora\u0142 gregoria\u0144ski u\u017cywany by\u0142 przed soborem, zosta\u0142 on obecnie zarzucony (tak te\u017c by\u0142o w przypadku mojej w\u0142asnej parafii). Skandaliczne niepos\u0142usze\u0144stwo wobec zalece\u0144 soboru w \u017caden spos\u00f3b nie powstrzymuje jednak zachodnich hierarchii od zapewniania wiernych, \u017ce rewolucja jak\u0105 narzucaj\u0105 oni pod mianem reformy, pozostaje w istocie w zgodzie z dyrektywami <em>Vaticanum II<\/em>. MS stanowi\u0142a <em>de facto<\/em> zakwestionowanie woli soboru w kwestii muzyki. Wp\u0142ywowe \u015brodowisko muzyk\u00f3w ko\u015bcielnych stoczy\u0142o zaci\u0119t\u0105 walk\u0119 o skarbiec muzyki sakralnej &#8211; jego wp\u0142ywy okaza\u0142y si\u0119 jednak niewystarczaj\u0105ce. Ks. Coughlan przyznaje:<\/p>\r\n<p>\u201eIstnia\u0142y z w\u015br\u00f3d muzyk\u00f3w znaczne r\u00f3\u017cnice opinii odno\u015bnie do miejsca muzyki w liturgii oraz roli ch\u00f3ru i zgromadzenia. Jedna grupa odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do spu\u015bcizny muzyki sakralnej i faktu, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z niej skomponowana zosta\u0142a dla tekst\u00f3w \u0142aci\u0144skich. Podkre\u015bla\u0142a ona, \u017ce muzyka sakralna musi by\u0107 wykonywana przez odpowiednio przygotowanych ludzi i walczy\u0142a z przeciwnymi tendencjami, kt\u00f3re musia\u0142y wed\u0142ug niej doprowadzi\u0107 do porzucenia bogactw tradycji Ko\u015bcio\u0142a. Druga grupa wskazywa\u0142a na fakt, \u017ce wprowadzenie j\u0119zyk\u00f3w narodowych wymaga\u0142o nowej ery kreatywno\u015bci w muzyce Ko\u015bcio\u0142a. Podkre\u015bla\u0142a ona potrzeb\u0119 bardziej aktywnego uczestnictwa ca\u0142ego zgromadzenia w \u015bpiewie i stara\u0142a si\u0119 otworzy\u0107 drzwi dla r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w muzyki. R\u00f3\u017cnice te wynika\u0142y by\u0107 mo\u017ce z r\u00f3\u017cnego rozumienia liturgii, a wi\u0119c i roli muzyki w kulcie publicznym. Na szcz\u0119\u015bcie <em>Instrukcja<\/em> zawiera pozytywne elementy obu punkt\u00f3w widzenia, cho\u0107 napi\u0119cia te wycisn\u0119\u0142y znami\u0119 na jej tek\u015bcie\u201d<a href=\"#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>.<\/p>\r\n<p>To bardzo wnikliwe spostrze\u017cenie. Owe dwie filozofie rzeczywi\u015bcie reprezentowa\u0142y dwa sposoby postrzegania liturgii. Pierwsza grupa, kt\u00f3ra pragn\u0119\u0142a trzyma\u0107 si\u0119 nauczania <em>Vaticanum II<\/em> o u\u017cywaniu \u0142aciny i zachowaniu dziedzictwa tradycyjnej muzyki, postrzega\u0142a liturgi\u0119 przede wszystkim jako uroczysty akt kultu Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej. Druga grupa postrzega\u0142a liturgi\u0119 jako towarzyskie spotkanie wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej i domaga\u0142a si\u0119 rodzaju muzyki, poprzez kt\u00f3ry ludzie czuliby si\u0119 jak w domu, muzyki buduj\u0105cej atmosfer\u0119 radosnego \u015bwi\u0119towania. R\u00f3\u017cnica miedzy tymi dwoma podej\u015bciami to r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Kultem Boga i Kultem Cz\u0142owieka.<\/p>\r\n<p>Obawy tradycyjnych muzyk\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 w pe\u0142ni uzasadnione i poza kilkoma wyj\u0105tkami, takimi jak Brompton Oratory w Londynie, \u201ebogactwa tradycji Ko\u015bcio\u0142a\u201d zosta\u0142y na Zachodzie powszechnie porzucone. Instrukcja wyra\u017ca\u0142a nadziej\u0119, \u017ce nowe formy muzyki nie oka\u017c\u0105 si\u0119 \u201eniegodnej jej przesz\u0142o\u015bci\u201d. Tak si\u0119 jednak w oczywisty spos\u00f3b nie sta\u0142o i &#8211; jak poka\u017cemy w rozdziale VI &#8211; nawet niekt\u00f3rzy post\u0119powi muzycy zmuszeni byli przyzna\u0107, \u017ce ich nadzieja na rozkwit warto\u015bciowej muzyki w j\u0119zykach narodowych w istocie si\u0119 nie zi\u015bci\u0142a. Nie b\u0119dzie w najmniejszym stopniu przesad\u0105 twierdzenie, \u017ce wiele muzyki u\u017cywanej do celebracji Mszy w parafiach i szko\u0142ach jest zwyk\u0142ym kiczem. Za szcz\u0119\u015bliwe mog\u0105 uwa\u017ca\u0107 si\u0119 te parafie, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi formami muzycznymi s\u0105 starsze hymny protestanckie, gdy\u017c reprezentuj\u0105 one przynajmniej jaki\u015b poziom artystyczny i cz\u0119sto s\u0105 ortodoksyjne pod wzgl\u0119dem doktrynalnym.<\/p>\r\n<p><em>Musicam sacram<\/em> zastrzega, \u017ce w przypadku hymn\u00f3w maj\u0105cych zast\u0105pi\u0107 cz\u0119\u015bci takie jak <em>Introit<\/em> czy antyfon\u0119 na <em>Offertorium<\/em> \u201eNie wystarczy jednak, by by\u0142y to pie\u015bni eucharystyczne lecz trzeba ponadto, by odpowiada\u0142y one cz\u0119\u015bciom Mszy \u015bwi\u0119tej, a tak\u017ce danemu \u015bwi\u0119tu lub okresowi liturgicznemu\u201d (art. 36). Jest to bez w\u0105tpienia godne podziwu zapatrywanie, jakich zreszt\u0105 pe\u0142na jest ta instrukcja: odnajdujemy w niej zar\u00f3wno pochwa\u0142\u0119 dziedzictwa muzyki Ko\u015bcio\u0142a jak i wezwanie do u\u017cywania \u0142aciny i chora\u0142u gregoria\u0144skiego. Zaprawd\u0119, cz\u0142owiek nie zaznajomiony z metodami dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a soborowego m\u00f3g\u0142by \u0142atwo wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce jest to dokument zasadniczo konserwatywny, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym celem jest utrzymanie tradycyjnej \u0142aci\u0144skiej muzyki sakralnej. Jak wyja\u015bni\u0142em na pocz\u0105tku niniejszego rozdzia\u0142u, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych posoborowych dokument\u00f3w zawiera tak wiele zdrowej doktryny, tak wiele wyraz\u00f3w troski o zachowanie tradycji, tak wiele ostrze\u017ce\u0144 przed mo\u017cliwymi nadu\u017cyciami, i\u017c trudno wini\u0107 katolik\u00f3w nie obznajomionych z metodami Ko\u015bcio\u0142a soborowego, \u017ce postrzegaj\u0105 je jako zasadniczo ortodoksyjne i konserwatywne. Musz\u0119 tu powt\u00f3rzy\u0107 raz jeszcze: podczas lektury tych dokument\u00f3w nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, co one autoryzuj\u0105, a co nie by\u0142o dozwolone wcze\u015bniej i na to, czego zabraniaj\u0105, a co by\u0142o dotychczas dozwolone. Pobo\u017cne wezwania brzmi\u0105 dobrze, mog\u0142y by\u0107 one jednak i rzeczywi\u015bcie by\u0142y ignorowane przez libera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy postrzegali ka\u017cde nowe zezwolenie jako kolejny krok ku zniszczeniu tradycyjnej liturgii i teologii, kt\u00f3r\u0105 ona wyra\u017ca\u0142a. Tak wi\u0119c w artykule 36 MS istotne jest nie zastrze\u017cenie, \u017ce hymny zast\u0119puj\u0105ce <em>Introit<\/em> czy antyfon\u0119 na <em>Offertorium<\/em> powinny odpowiada\u0107 cz\u0119\u015bciom Mszy, \u015bwi\u0119tom i okresowi liturgicznemu, ale fakt, \u017ce daje si\u0119 w ten spos\u00f3b oficjalne zezwolenie na odst\u0119powanie od tekst\u00f3w mszalnych i zast\u0119powanie ich innymi. Kto ma decydowa\u0107, kt\u00f3re hymny odpowiadaj\u0105 zastrze\u017ceniom art. 36 MS? Ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych ka\u017cdy celebrans b\u0119dzie podejmowa\u0142 tak\u0105 decyzj\u0119 indywidualnie. Skutek tego jest taki, \u017ce podczas Mszy u\u017cywana jest obecnie muzyka, kt\u00f3ra nie tylko nie jest zwi\u0105zana ze \u015bwi\u0119tami czy okresem liturgicznym, ale nawet z Eucharysti\u0105 i religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Ka\u017cdy, kto o tym w\u0105tpi, powinien zerkn\u0105\u0107 do standardowych zbior\u00f3w \u201eHymn\u00f3w ludowych\u201d, tak bardzo promowanych we wielu parafiach i szko\u0142ach. Niekt\u00f3re z tych hymn\u00f3w maj\u0105 oczywisty kontekst polityczny, zawsze w obronie spraw popieranych przez lewic\u0119, inne jeszcze s\u0105 jawnie heretyckie. Maj\u0105 one tyle wsp\u00f3lnego z prawdziw\u0105 muzyk\u0105 ludow\u0105, co z chora\u0142em gregoria\u0144skim.<\/p>\r\n<p>MS rzeczywi\u015bcie zastrzega, \u017ce duszpasterze powinni zadba\u0107 o to, by poza pie\u015bniami w j\u0119zykach narodowych wierni potrafili r\u00f3wnie\u017c odmawia\u0107 i \u015bpiewa\u0107 razem po \u0142acinie nale\u017c\u0105ce do nich cz\u0119\u015bci Mszy (art. 47). Nie nakazuje jednak, by przynajmniej jedna Msza w niedziel\u0119, w miesi\u0105cu czy nawet w ci\u0105gu roku, by\u0142a w ka\u017cdej parafii odprawiana po \u0142acinie &#8211; dzi\u0119ki czemu zalecenie to mog\u0142oby by\u0107 zrealizowane. Regulacje <em>Instrukcji<\/em> s\u0105 w istocie obliczone na porzucenie \u0142aciny na rzecz wy\u0142\u0105cznego stosowania j\u0119zyk\u00f3w narodowych. W art. 47 odnosi si\u0119 ona do art. 36 SC, kt\u00f3ry nakazuje&nbsp; zachowanie \u0142aciny jako normy w rycie rzymskim, cytuje jednak r\u00f3wnocze\u015bnie z tego samego artyku\u0142u, \u017ce \u201enierzadko u\u017cywanie j\u0119zyka ojczystego mo\u017ce by\u0107 bardzo&nbsp; po\u017cyteczne dla wiernych\u201d i pozostawia ca\u0142kowicie \u201ekompetentnej ko\u015bcielnej w\u0142adzy terytorialnej\u201d decyzj\u0119 o dopuszczeniu i zakresie stosowania j\u0119zyka narodowego. Innymi s\u0142owy, <em>Instrukcja<\/em> pozostawia <em>carte blanche<\/em> dla wprowadzania podczas Mszy muzyki wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zykach narodowych, nawet je\u015bli ludzie zachowaliby umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u015bpiewania czy odmawiania cz\u0119\u015bci Mszy po \u0142acinie. Artyku\u0142 48 m\u00f3wi, \u017ce tam, gdzie wprowadzone zosta\u0142o u\u017cywanie j\u0119zyk\u00f3w narodowych \u201eOrdynariusze miejscowi niech rozwa\u017c\u0105, czy po wprowadzeniu j\u0119zyka&nbsp; ojczystego do Mszy \u015bwi\u0119tej, nie b\u0119dzie po\u017cyteczne, szczeg\u00f3lnie w du\u017cych&nbsp; miastach, w niekt\u00f3rych ko\u015bcio\u0142ach, gdzie do\u015b\u0107 cz\u0119sto gromadz\u0105 si\u0119 wierni&nbsp; r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w, odprawia\u0107 jedn\u0105, a nawet wi\u0119cej Mszy \u015bwi\u0119tych w j\u0119zyku&nbsp; \u0142aci\u0144skim, zw\u0142aszcza \u015bpiewanych\u201d. Artyku\u0142 ten oznacza w praktyce, \u017ce ordynariuszom wolno jest usuwa\u0107 \u0142acin\u0119 ze wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w na terenie ich diecezji, je\u015bli nie uznaj\u0105 za wskazane jej zachowania. Zwr\u00f3\u0107my te\u017c uwag\u0119 na spos\u00f3b, w jaki jednoznaczne stwierdzenie S.C., \u017ce j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski ma pozosta\u0107 norm\u0105, zast\u0105pione zosta\u0142o sugesti\u0105, \u017ce kilka Mszy \u0142aci\u0144skich mog\u0142oby zosta\u0107 zachowanych w pewnych wi\u0119kszych miastach. Ponad rok wcze\u015bniej, 19 marca 1966 roku, list ok\u00f3lny do biskup\u00f3w <em>Omnibus comperto<\/em> k\u0142ad\u0142 nacisk na konieczno\u015b\u0107 zapewnienia w rejonach turystycznych Mszy w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach narodowych<a href=\"#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Podsumowuj\u0105c, skutkiem <em>Musicam sacram<\/em> by\u0142o nadanie oficjalnej sankcji zjawisku powszechnego porzucania \u0142aciny w Mszach \u015bpiewanych i zezwolenie na zast\u0119powanie pewnych cz\u0119\u015bci zmiennych innymi tekstami.<\/p>\r\n<ol start=\"6\">\r\n\t<li><em>Tres abhinc annos<\/em>, Druga instrukcja o w\u0142a\u015bciwym wdra\u017caniu <em>Konstytucji o liturgii<\/em> (4 maja 1967, w skr\u00f3cie TAA.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Jest ona znana r\u00f3wnie\u017c pod nazw\u0105 <em>Instructio altera<\/em> (Druga Instrukcja). Jej oficjalny tytu\u0142&nbsp; pochodzi wedle przyj\u0119tej praktyki od pierwszych s\u0142\u00f3w wersji \u0142aci\u0144skiej (Trzy lata temu). Dokument ten rozpoczyna si\u0119 od nawi\u0105zania do faktu, \u017ce trzy lata wcze\u015bniej og\u0142oszona zosta\u0142a instrukcja <em>Inter oecumenici<\/em>, b\u0119d\u0105ca \u201epierwszym owocem\u201d reformy liturgicznej:<\/p>\r\n<p>\u201eZ wielu sprawozda\u0144 biskup\u00f3w wynika do\u015b\u0107 jasno, \u017ce zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c zbiera\u0107 obfite owoce tego zarz\u0105dzenia. Dowiadujemy si\u0119 z nich, \u017ce uczestnictwo wiernych w liturgii \u015bw., zw\u0142aszcza w Naj\u015bwi\u0119tszej Ofierze Mszalnej, wsz\u0119dzie si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142o i sta\u0142o si\u0119 bardziej \u015bwiadome i czynne\u201d.<\/p>\r\n<p>Ust\u0119p ten bardzo dobrze oddaje mog\u0105c\u0105 budzi\u0107 zdumienie postaw\u0119 biskup\u00f3w i duchowie\u0144stwa parafialnego wobec reformy. Wielu wiernych by\u0142o bardzo zgorszonych faktem, i\u017c przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie podj\u0119\u0142a najs\u0142abszej cho\u0107by pr\u00f3by obrony tradycyjnej liturgii czy tradycyjnej doktryny. Pope\u0142niaj\u0105 jednak b\u0142\u0105d, oczekuj\u0105c od swych duszpasterzy postawy \u015bw. Atanazego, gdyby bowiem jego postawa stanowi\u0142a w \u00f3wczesnych czasach norm\u0119, nie przedstawiano by go jako chwalebnego i godnego na\u015bladowania wyj\u0105tku. Niestety, \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie ani sakra biskupia nie chroni\u0105 duchownych przed zwyk\u0142ymi ludzkimi upadkami. Jest rzecz\u0105 ludzk\u0105 obawia\u0107 si\u0119 o swe \u017cycie i obawa ta t\u0142umaczy, dlaczego jedynie \u015bw. John Fisher mia\u0142 odwag\u0119 negowa\u0107 pretensje Henryka VIII do tytu\u0142u g\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a Anglii. Rzecz\u0105 ludzk\u0105 jest pragnienie zadowolenia swych prze\u0142o\u017conych albo przynajmniej nie wchodzenia z nimi w konflikt. Dla wszystkich jasne by\u0142o, \u017ce innowacje liturgiczne wprowadzane by\u0142y w oparciu o autorytet w\u0142adz rzymskich i \u017ce Rzym przywi\u0105zywa\u0142 do nich wielk\u0105 wag\u0119. Sam Rzym stwierdzi\u0142, \u017ce reformy te przynios\u0105 obfite owoce. Biskupi przekazali to przes\u0142anie swemu duchowie\u0144stwu, a naturaln\u0105 reakcj\u0105 tego ostatniego by\u0142o zapewnianie biskup\u00f3w, jak owocn\u0105 okaza\u0142a si\u0119 reforma, podobnie jak naturalnym by\u0142o dla biskup\u00f3w informowanie o tym Rzymu. Nie ma sensu spekulowa\u0107, do jakiego stopnia mieli\u015bmy tu do czynienia ze \u015bwiadom\u0105 nieuczciwo\u015bci\u0105. Nikt nie jest tak \u015blepy jak ci, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 widzie\u0107 i nikt nie jest tak g\u0142uchy jak ci, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 s\u0142ysze\u0107. Niekt\u00f3rzy biskupi mog\u0105 rzeczywi\u015bcie wierzy\u0107, \u017ce znajdujemy si\u0119 w trakcie odnowy liturgicznej. Niezale\u017cnie od tego, czy wierz\u0105 w to czy te\u017c nie, je\u015bli chodzi o krajowe hierarchie, ich osobisty presti\u017c jest obecnie tak bardzo zwi\u0105zany z t\u0105 reform\u0105, \u017ce nawet w krajach takich jak Holandia czy Francja, gdzie mamy do czynienia z 50% spadkiem uczestnictwa we Mszy, biskupi nadal rozp\u0142ywaj\u0105 si\u0119 nad owocami odnowy. Mog\u0119 sobie spokojnie wyobrazi\u0107, jak za 10 czy 20 lat jaki\u015b angielski biskup wyg\u0142osi kazanie o wspania\u0142ych owocach reformy liturgicznej wobec zgromadzenia z\u0142o\u017conego z jednej g\u0142uchej i cz\u0119\u015bciowo \u015blepej staruszki.<\/p>\r\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 graficznych zestawie\u0144 obrazuj\u0105cych kontrast pomi\u0119dzy teori\u0105 a praktyk\u0105 opublikowanych zosta\u0142o w artykule zamieszczonym w \u201eThe Tablet\u201d z 29 kwietnia 1967 r., kilka dni po og\u0142oszeniu TAA. Znaczenie tego artyku\u0142u jest tym wi\u0119ksze, \u017ce napisany on zosta\u0142 przez rzymskiego korespondenta \u201eThe Tablet\u201d, kt\u00f3ry nie usi\u0142owa\u0142 bynajmniej ukrywa\u0107 swego liberalizmu. Tekst ten stanowi uszczypliw\u0105 krytyk\u0119 ksi\u0105\u017cki Tito Casiniego <em>The Torn Tunic<\/em>, a zw\u0142aszcza przedmowy do niej, napisanej przez kard. Antonio Bacci\u2019ego. Niewybaczaln\u0105 zbrodni\u0105 Casiniego okaza\u0142a si\u0119 publiczna krytyka jednego z czo\u0142owych cz\u0142onk\u00f3w Liberalnego Panteonu, kard. Lercaro, Przewodnicz\u0105cego <em>Consilium<\/em>. Co gorsza, Casini pisa\u0142 w niej o <em>Consilium<\/em> jako o \u201egrupie dywersant\u00f3w\u201d! Niemniej jednak, jak przyznawa\u0142 rzymski korespondent \u201eThe Tablet\u201d, w odnowie liturgicznej rzeczywi\u015bcie nie wszystko posz\u0142o dobrze. Odnosz\u0105c si\u0119 do&nbsp; rosn\u0105cego, \u015bwiadomego i bardziej aktywnego uczestnictwa, o jakim donosi TAA, pisa\u0142 o \u201erozpaczliwych pr\u00f3bach anga\u017cowania wiernych w \u015bpiew nudnych pie\u015bni ludowych, w niekt\u00f3rych przypadkach przez ksi\u0119dza czy kleryka \u015bpiewaj\u0105cych przez mikrofon, w innych przez garstk\u0119 pobo\u017cnych kobiet. Rzadko tylko osi\u0105ga si\u0119 jaki\u015b powa\u017cniejszy skutek. Recytowane odpowiedzi wypadaj\u0105 og\u00f3lnie lepiej, nie s\u0105 one jednak zbyt energiczne\u201d.<\/p>\r\n<p>Ks. Bryan Houghton nie ma najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci co do skutk\u00f3w og\u0142oszenia TAA. Jak pisze: \u201eBy\u0142a to rewolucja\u201d<a href=\"#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>. Ostatecznie maska zosta\u0142a zdj\u0119ta. Jeszcze w roku 1965 <em>Consilium<\/em> zapewnia\u0142o zaniepokojonych wiernych, \u017ce nigdy nie zostanie udzielona zgoda na odmawianie Kanonu w j\u0119zykach narodowych. Obecnie TAA udzieli\u0142a zgodny na to, by ca\u0142a Msza, w tym Kanon, odmawiana by\u0142a w j\u0119zykach narodowych &#8211; i do tego na g\u0142os<a href=\"#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>. Przypu\u015bci\u0142a r\u00f3wnie\u017c prawdziwy atak na \u015bwi\u0119te znaki i gesty uszanowania obecne w rycie Mszy, nawet w najwa\u017cniejszych i naj\u015bwi\u0119tszych jej momentach. Zamiany te rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 od zakazania wiernym przykl\u0119kania na s\u0142owa <em>Incarnatus est<\/em>, po zabronienie celebransowi wykonywania nadzwyczaj wa\u017cnego przykl\u0119kni\u0119cia natychmiast po tym, jak Zbawiciel staje si\u0119 prawdziwie obecny na o\u0142tarzu. <em>Hoc est enim Corpus Meum<\/em> &#8211; od tych s\u0142\u00f3w na o\u0142tarzu nie ma ju\u017c chleba, a jedynie Cia\u0142o Chrystusa. Dogmat i pobo\u017cno\u015b\u0107 wymagaj\u0105 natychmiastowego aktu czci &#8211; jednak TAA tego zakazuje. Ludowi musi by\u0107 okazana Hostia &#8211; i dopiero w\u00f3wczas kap\u0142an mo\u017ce przykl\u0119kn\u0105\u0107 w akcie adoracji. Od <em>Quam oblationem<\/em> do Konsekracji kielicha mia\u0142o miejsce siedem znak\u00f3w Krzy\u017ca &#8211; wszystkie one zosta\u0142y zniesione<a href=\"#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>. Od momentu Konsekracji do ablucji po Komunii celebrans trzyma\u0142 z\u0142\u0105czone kciuki i palce wskazuj\u0105ce, by nie upad\u0142 nawet najmniejszy fragment Hostii &#8211; obecnie m\u00f3wi si\u0119 mu jednak, \u017ce nie musi tego robi\u0107. Lista okalecze\u0144 tradycyjnej Mszy nakazanych przez TAA jest d\u0142uga i przygn\u0119biaj\u0105ca.<\/p>\r\n<p>Jedynym bardzo pozytywnym skutkiem <em>Instrukcji<\/em> by\u0142o to, \u017ce maska zosta\u0142a ca\u0142kowicie odrzucona: istotna cho\u0107 nieliczna grupa wiernych mog\u0142a teraz zobaczy\u0107 jasno, o co toczy\u0142a si\u0119 gra. To w\u0142a\u015bnie katolicy najbardziej oddani Ko\u015bcio\u0142owi oraz Mszy byli najbardziej zaniepokojeni kierunkiem reformy liturgicznej &#8211; jednak z powodu swego oddania Ko\u015bcio\u0142owi byli oni r\u00f3wnocze\u015bnie katolikami najbardziej pos\u0142usznymi prawomocnej w\u0142adzy. Protestowali wobec nadu\u017cy\u0107, podporz\u0105dkowywali si\u0119 jednak wszystkiemu, co nakazywa\u0142 papie\u017c. Zaprawd\u0119, uzyskanie dla rewolucji papieskiego poparcia by\u0142o posuni\u0119ciem prawdziwie mistrzowskim.<\/p>\r\n<p>Ks. Stephen Rigby, zmar\u0142y w roku 1979 kap\u0142an archidiecezji Westminster, by\u0142 g\u0142\u0119boko zaniepokojony tre\u015bci\u0105 TAA i jasno zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z gro\u017c\u0105cego niebezpiecze\u0144stwa. Sw\u0105 reakcj\u0119 na <em>Instrukcj\u0119<\/em> wyrazi\u0142 w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach:<\/p>\r\n<p>\u201eCi, kt\u00f3rzy odczuwali zaniepokojenie zniesieniem przykl\u0119kni\u0119cia na <em>Incarnatus est,<\/em> okazali si\u0119 mie\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107- by\u0142 to z\u0142y znak. Za jednym zamachem znik\u0142a przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 znak\u00f3w Krzy\u017ca, wi\u0119kszo\u015b\u0107 przykl\u0119kni\u0119\u0107 i uca\u0142owa\u0144 o\u0142tarza. Obmywanie palc\u00f3w kap\u0142ana pod koniec Mszy sta\u0142o si\u0119 opcjonalne (\u2026) Spogl\u0105daj\u0105c wstecz mo\u017cna by zada\u0107 pytanie, czy nie by\u0142a to od samego pocz\u0105tku \u015bwiadoma strategia, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by uj\u0105\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u00abUsu\u0144my to, tamto uczy\u0144my opcjonalnym i zobaczmy jak to przyjm\u0105. Rozpoczynaj\u0105c od drobnych krok\u00f3w i opcjonalno\u015bci doprowadzimy ich do przymusu i rewolucji\u00bb. K\u0142opot polega na tym, \u017ce tak wiele rzeczy jest w oczywisty spos\u00f3b z\u0142ych, i\u017c ma si\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107 do doszukiwania si\u0119 z\u0142a wsz\u0119dzie, a st\u0105d i do krytykowania tego, co mo\u017ce w istocie pochodzi\u0107 od Ducha \u015awi\u0119tego. Gdyby jednak cz\u0142owiek zawsze obawia\u0142 si\u0119 czyni\u0107 rzeczy dobrych z l\u0119ku przed pope\u0142nieniem b\u0142\u0119du, w\u00f3wczas nigdy niczego by nie zdzia\u0142a\u0142. Ponadto samowola, z jak\u0105 post\u0119puj\u0105 ludzie z obozu przeciwnego sprawia, &nbsp;\u017ce jego obawy s\u0105 w istocie marnymi wym\u00f3wkami\u201d<a href=\"#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Ks. Rigby stanowi\u0142 jednak wyj\u0105tek. Wz\u00f3r kompromisu, opisany w rozdziale XVI mojej ksi\u0105\u017cki <em>Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>, silnie si\u0119 ju\u017c utrwali\u0142. Bardzo ma\u0142o prawdopodobne by\u0142o by kap\u0142an, kt\u00f3ry zaakceptowa\u0142 wszystkie zmiany wprowadzone przed og\u0142oszeniem TAA, wysun\u0105\u0142 jakie\u015b obiekcje wobec <em>Instrukcji<\/em>. W ko\u0144cu istota Mszy pozosta\u0142a nie zmieniona. By\u0142a to nadal Msza \u015bw. Piusa V. By\u0142o kilka drobnych pomini\u0119\u0107, dodatki (Modlitwa Wiernych) i pewna liczba modyfikacji, jednak co z tego? Przykl\u0119kni\u0119cia, znaki Krzy\u017ca, ablucje &#8211; nic&nbsp; z tego nie nale\u017ca\u0142o do istoty Mszy. Ponadto zmiany nakazywane by\u0142y przez jego biskupa, na kt\u00f3rego r\u0119ce sk\u0142ada\u0142 \u015bluby pos\u0142usze\u0144stwa. By\u0142y narzucane w oparciu o autorytet samego papie\u017ca. Z pewno\u015bci\u0105 nie do niego nale\u017ca\u0142o zag\u0142\u0119bianie si\u0119 w ich przyczynach. Natomiast co do wiernych &#8211; zmiany wprowadzone przez TAA dotyczy\u0142y zasadniczo rubryk, reguluj\u0105cych zachowanie kap\u0142ana. Wydawa\u0142o si\u0119 im rzecz\u0105 dziwn\u0105 nie przykl\u0119ka\u0107 podczas <em>Credo<\/em>, jednak proboszcz powiedzia\u0142 by tego nie robi\u0107, a wi\u0119c to zaakceptowali.<\/p>\r\n<p>Niemniej jednak, op\u00f3r wobec rewolucji rzeczywi\u015bcie narasta\u0142 i nabra\u0142 rozmachu wraz z narzuceniem angielskiej wersji Kanonu. 2 grudnia 1967 r. g\u0142os zabra\u0142 \u201eThe Tablet\u201d, w silnych s\u0142owach pot\u0119piaj\u0105c t\u0142umaczenie Kanonu Rzymskiego przygotowane przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Komisj\u0119 ds. j\u0119zyka angielskiego w liturgii (ICEL). Wywo\u0142a\u0142o to spor\u0105 kontrowersj\u0119 i wymiana list\u00f3w do redakcji ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 miesi\u0105cami. Editorial \u00f3w zatytu\u0142owany zosta\u0142 <em>Lingua deserta<\/em> i rozpoczyna\u0142 si\u0119 s\u0142owami:<\/p>\r\n<p>\u201eNie ma sprzeczno\u015bci w twierdzeniu, \u017ce Msza \u0142aci\u0144ska, jak\u0105 mamy obecnie, stanowi najcenniejsz\u0105 spu\u015bcizn\u0119 cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej, g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w chrze\u015bcija\u0144stwie pierwszych wiek\u00f3w oraz r\u00f3wnoczesnym przyznaniu, \u017ce jej sprawowanie w j\u0119zykach narodowych przynosi dzi\u015b niekwestionowane korzy\u015bci duszpasterskie\u201d.<\/p>\r\n<p>\u201eThe Tablet\u201d stwierdza dalej, \u017ce Kanon przedstawiony przez ICEL stwarza \u201eca\u0142kowicie now\u0105 sytuacj\u0119\u201d oraz \u017ce:<\/p>\r\n<p>\u201eMo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce zwolennicy zar\u00f3wno \u0142aciny jak i j\u0119zyk\u00f3w narodowych po raz pierwszy w \u017cyciu znajd\u0105 si\u0119 w jednym obozie, u\u015bwiadomiwszy sobie, \u017ce zostali zdradzeni przez proponowan\u0105 obecnie wersj\u0119 Kanonu (\u2026) Nie spos\u00f3b zrozumie\u0107, \u017ce biskupi tego kraju mogli zaakceptowa\u0107 nawet tymczasowo tzw. t\u0142umaczenie Kanonu, kt\u00f3re nied\u0142ugo us\u0142ysze\u0107 b\u0119dzie mo\u017cna w naszych ko\u015bcio\u0142ach. Nikt, kto por\u00f3wnuje go linijka po linijce z orygina\u0142em, nie mo\u017ce nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to jaskrawy przyk\u0142ad \u00abdesakralizacji\u00bb, przed kt\u00f3ra papie\u017c ostrzega\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n<p>Staro\u017cytny i czcigodny tekst Kanonu Rzymskiego zosta\u0142 okaleczony w spos\u00f3b, kt\u00f3ry czyni go niemal nierozpoznawalnym. Wydaje si\u0119, \u017ce kierowano si\u0119 przy tym zasad\u0105: wyci\u0105\u0107 wszystko, co mo\u017cna pod jaki\u015b pretekstem wyci\u0105\u0107, albo i bez doszukiwania si\u0119 pretekst\u00f3w (\u2026) Mi\u0119dzynarodowa Komisja ds. j\u0119zyka angielskiego w liturgii powinna zosta\u0107 poproszona o wycofanie tej wersji i zrewidowanie jej tak szybko jak to mo\u017cliwe, a je\u015bli by si\u0119 to jej nie uda\u0142o, powinna ona zosta\u0107 odrzucona na rzecz nowej, bli\u017cszej duchowi i literze Kanonu Rzymskiego\u201d.<\/p>\r\n<p>Protestowa\u0142 nie tylko \u201eThe Tablet\u201d. Pami\u0119tam dobrze mego w\u0142asnego proboszcza, ks. Desmonda Coffeya, og\u0142aszaj\u0105cego z ambony, \u017ce odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia tego t\u0142umaczenia Kanonu, poniewa\u017c po starannym zbadaniu znalaz\u0142 w nim co najmniej sto niedok\u0142adno\u015bci w t\u0142umaczeniu, pomini\u0119\u0107 a nawet herezji. Jak stwierdzi\u0142, okaleczenia te mia\u0142y taki rozmiar, \u017ce tego, co nam zaprezentowano, nie spos\u00f3b by\u0142o nazwa\u0107 Kanonem Rzymskim. Wys\u0142a\u0142 list\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w do swego arcybiskupa, kt\u00f3ry przyzna\u0142, \u017ce by\u0142 on w pe\u0142ni usprawiedliwiony nie u\u017cywaj\u0105c tego t\u0142umaczenia. Ks. Coffey kontynuowa\u0142 odmawianie Kanonu Rzymskiego po \u0142acinie a\u017c do swej \u015bmierci w roku 1977. Odm\u00f3wi\u0142 on r\u00f3wnie\u017c odmawiania trzech nowych Modlitw Eucharystycznych, czy to po \u0142acinie czy po angielsku.<\/p>\r\n<p>Cho\u0107 kap\u0142ani w rodzaju ks. Coffeya byli wyj\u0105tkami, ma\u0142a lecz zdeterminowana grupa ksi\u0119\u017cy i wiernych by\u0142a ju\u017c w\u00f3wczas w pe\u0142ni \u015bwiadoma faktu, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 w obliczu nie reformy, lecz rewolucji. W licznych krajach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 grupy, kt\u00f3rych celem by\u0142o zachowanie tradycyjnej wiary, a najbardziej wp\u0142ywow\u0105 spo\u015br\u00f3d nich by\u0142a mi\u0119dzynarodowa federacja Una Voce, kt\u00f3rej angielsk\u0105 i walijsk\u0105 ga\u0142\u0119\u017a stanowi\u0142o za\u0142o\u017cone w kwietniu 1965 roku Latin Mass Society. Jej przewodnicz\u0105cym wybrany zosta\u0142 sir Arnold Lunn. W Stanach Zjednoczonych ks. De Pauw odm\u00f3wi\u0142 porzucenia Mszy Trydenckiej i otrzyma\u0142 znaczne wsparcie ze strony \u015bwieckich. Stanowiska swego nie zmieni\u0142 po dzi\u015b dzie\u0144. W roku 1967&nbsp; Walter L. Matt ust\u0105pi\u0142 ze stanowiska redaktora naczelnego \u201eThe Wanderer\u201d, kt\u00f3ry stworzy\u0142 w roku 1945 jako tygodnik&nbsp; z kilkoma zaledwie tysi\u0105cami subskrybent\u00f3w, a z czasem uczyni\u0142 najbardziej wp\u0142ywowym ameryka\u0144skim periodykiem konserwatywnym (jego nak\u0142ad w roku 1967 przekracza\u0142 40 tysi\u0119cy egzemplarzy). Walter Matt uczyni\u0142 \u201eThe Wanderer\u201d pot\u0119\u017cn\u0105 broni\u0105 w walce z odradzaj\u0105cym si\u0119 modernizmem, za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Wanderer Forum, kt\u00f3re skupi\u0142o podobnie my\u015bl\u0105cych katolik\u00f3w w ca\u0142ej Ameryce. Jednak, by zyska\u0107 ca\u0142kowit\u0105 wolno\u015b\u0107 wydawnicz\u0105, za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c periodyk \u201eThe Remnant\u201d &#8211; i to pomimo faktu, \u017ce mia\u0142 na utrzymaniu liczn\u0105 rodzin\u0119 i zmuszony by\u0142 inwestowa\u0107 ka\u017cdego centa w sprz\u0119t drukarski. Wbrew wszelkim oczekiwaniom \u201eThe Remnant\u201d rozwija\u0142 si\u0119 wspaniale i sprzedaje si\u0119 obecnie w nak\u0142adzie 10 tysi\u0119cy egzemplarzy, a liczba jego czytelnik\u00f3w jest znacznie wy\u017csza. Od tego momentu katolicy z kraj\u00f3w angloj\u0119zycznych mieli wsparcie dwutygodnika wydawanego na najwy\u017cszym poziomie.<\/p>\r\n<p>Niestety ci, kt\u00f3rzy opowiedzieli si\u0119 po stronie tradycji, stali si\u0119 wkr\u00f3tce obiektem nie ukrywanej wrogo\u015bci. Stanowili oni przeszkod\u0119 dla tryumfalnego pochodu rewolucji, byli anachronizmem, cierniem w oku libera\u0142\u00f3w. Ostatecznie mieli zosta\u0107 zaetykietowani jako buntownicy i schizmatycy &#8211; by\u0142a to jednak jeszcze przysz\u0142o\u015b\u0107. Wz\u00f3r kompromisu silnie si\u0119 ju\u017c utrwali\u0142. Kap\u0142ani i \u015bwieccy, kt\u00f3rzy a\u017c do tej pory pod\u0105\u017cali ze zmianami osi\u0105gn\u0119li punkt, w kt\u00f3rym trudno by\u0142o si\u0119 im si\u0119 opiera\u0107. Je\u015bli nawet proboszcz u\u017cywa\u0142 parodii Kanonu bez \u017cadnych oznak pobo\u017cno\u015bci, wysuwanie obiekcji nie nale\u017ca\u0142o przecie\u017c do \u015bwieckich. Je\u015bli biskup pragn\u0105\u0142, by u\u017cywa\u0107 tego Kanonu, duchowie\u0144stwo parafialne nie mog\u0142o protestowa\u0107, biskup jest przecie\u017c stra\u017cnikiem ortodoksji w swej diecezji i kap\u0142ani \u015blubowali mu pos\u0142usze\u0144stwo. R\u00f3wnie\u017c indywidualni hierarchowie nie byli zbyt sk\u0142onni do protestu w sytuacji, gdy pos\u0142ugiwanie si\u0119 tym t\u0142umaczeniem zatwierdzone zosta\u0142o przez Rzym, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 biskup\u00f3w wydawa\u0142a si\u0119 je akceptowa\u0107.<\/p>\r\n<p>Rzym chcia\u0142 jednego t\u0142umaczenia dla ka\u017cdej grupy j\u0119zykowej, a dla kraj\u00f3w angloj\u0119zycznych oznacza to w praktyce, \u017ce inne hierarchie musia\u0142y dostosowa\u0107 si\u0119 do tego, co zaaprobowali biskupi ameryka\u0144scy. Wkr\u00f3tce sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce ameryka\u0144ska hierarchia gotowa by\u0142a do zaakceptowania wszystkiego, cokolwiek przedstawiliby jej biurokraci z ICEL, byli oni jakby nie by\u0142o ekspertami. W praktyce ostatecznym arbitrem w kwestii tego, co nakazywa\u0142a ICEL, by\u0142 ks. Fredrick R. McManus, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych by\u0142 Komisarzem Liturgicznym dla ca\u0142ego \u015bwiata angloj\u0119zycznego. Tak wi\u0119c, kiedy pojawi\u0142a si\u0119 ICEL-owska wersja Kanonu, jego dwaj brytyjscy pupile, kard. Gray w Szkocji i abp G.P. Dwyer w Anglii i Walii nie, ograniczali si\u0119 do samej tylko obrony parodii Kanonu Rzymskiego, ale nawet w poetycki spos\u00f3b j\u0105 wychwalali:<\/p>\r\n<p>\u201eTo t\u0142umaczenie Kanonu Mszy, zaprezentowane przez Mi\u0119dzynarodow\u0105 Komisj\u0119 ds. j\u0119zyka angielskiego w liturgii, osi\u0105gn\u0119\u0142o ju\u017c znacz\u0105cy sukces. Zosta\u0142o ono zaaprobowane przez niemal wszystkie konferencje episkopat\u00f3w w \u015bwiecie angloj\u0119zycznym jako t\u0142umaczenie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie oddaje znaczenie orygina\u0142u, \u0142\u0105czy w sobie godno\u015b\u0107 i prostot\u0119 j\u0119zyka i posiada rytm niezb\u0119dny do publicznej recytacji\u201d.<\/p>\r\n<p>W ten spos\u00f3b przygotowany zosta\u0142 grunt pod now\u0105 Msz\u0119. Fakt, \u017ce wdro\u017cenie TAA napotka\u0142o na ma\u0142y op\u00f3r oznacza\u0142, \u017ce nie nale\u017cy si\u0119 obawia\u0107 \u017cadnej znacz\u0105cej opozycji kiedy pojawi si\u0119 nowa liturgia mszalna. Ci, kt\u00f3rzy zaakceptowali zmiany rubrykalne TAA i ICEL-owski Kanon, zaakceptowaliby wszystko. W rzeczywisto\u015bci r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy now\u0105 Msz\u0105 a odprawian\u0105 w j\u0119zykach narodowych wersj\u0105 TAA Mszy Trydenckiej rzuca\u0142a by si\u0119 w oczy wiernym bardziej, ni\u017c r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Msz\u0105 TAA w j\u0119zykach narodowych i nie zmienion\u0105 Msz\u0105 Trydenck\u0105. Takiego kontrastu nigdy jednak nie do\u015bwiadczyli. Za ka\u017cdym razem prezentowano im reform\u0119, kt\u00f3rej owocem by\u0142 ryt Mszy nie r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 zbyt drastycznie od swego poprzednika.<\/p>\r\n<p>Przed pojawieniem si\u0119 samej nowej Mszy mia\u0142 mie\u0107 jednak miejsce jeszcze jeden wa\u017cny etap \u201ezmi\u0119kczaj\u0105cy\u201d- wprowadzenie trzech nowych Kanon\u00f3w czy te\u017c &#8211; jak s\u0105 one nazywane &#8211; Modlitw Eucharystycznych. Zosta\u0142o to dokonane dekretem <em>Preces Eucharisticae<\/em> z 23 maja 1968 roku<a href=\"#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a>. <em>Consilium<\/em> chcia\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 za przyk\u0142adem protestanckich reformator\u00f3w i znie\u015b\u0107 Kanon Rzymski ca\u0142kowicie, jednak Pawe\u0142 VI interweniowa\u0142 w jego obronie<a href=\"#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a>. Jednak\u017ce Kanon Rzymski, podobnie jak tradycyjne <em>Offertorium<\/em>, stanowi\u0142 nieprzezwyci\u0119\u017caln\u0105 przeszkod\u0119 dla nadania liturgii wymiaru ekumenicznego. Je\u015bli nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zniesiony, nale\u017ca\u0142o stworzy\u0107 dla niego ekumeniczn\u0105 alternatyw\u0119. Uczyniono to przede wszystkim poprzez wprowadzenie II Modlitwy Eucharystycznej, \u201emini-Kanonu\u201d, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119cony jest rozdzia\u0142 XV niniejszej ksi\u0105\u017cki. W dokumencie (<em>Indications<\/em>) wydanym wraz ze swoim listem, <em>La Publication<\/em>, z 2 czerwca 1968 r., <em>Consilium<\/em> wyja\u015bnia\u0142o zalety nowych Modlitw Eucharystycznych przewodnicz\u0105cym konferencji episkopat\u00f3w, a nie najmniejsz\u0105 z tych zalet mia\u0142 by\u0107 fakt, i\u017c \u201e\u015awiatowe (<em>universalistes<\/em>) i ekumeniczne perspektywy II Soboru Watyka\u0144skiego oraz tzw. \u00abteologia warto\u015bci \u015bwieckich\u00bb znajd\u0105 tu dyskretne biblijne i rzeczywiste odzwierciedlenie\u201d<a href=\"#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Ks. Peter Caughlan uzna\u0142 wprowadzenie w roku 1968 trzech nowych Modlitw Eucharystycznych za wa\u017cne przygotowanie do promulgowania nowej Mszy: \u201eWielk\u0105 zalet\u0105 ich wprowadzenia by\u0142 fakt, \u017ce stwarza\u0142y one katechetom mo\u017cliwo\u015b\u0107 skoncentrowania si\u0119 na tym aspekcie Mszy i dalej, przygotowa\u0107 drog\u0119 dla samej nowej Mszy\u201d<a href=\"#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Ks. Bugnini wyrazi\u0142 entuzjazm z wprowadzenia nowych Kanon\u00f3w w s\u0142owach niemal poetyckich, wychwalaj\u0105c je jako \u201epierwsze trzy wersy\u201d nowej pie\u015bni:<\/p>\r\n<p>\u201eRozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa pie\u015b\u0144, kt\u00f3ra ju\u017c nie ustanie. \u0179ycie rodzi \u017cycie: pierwsze trzy zwrotki tej nowej pie\u015bni rodz\u0105 zwrotki kolejne, kolejne hymny i inne niezliczone i niecichn\u0105ce pie\u015bni: pie\u015bni liturgii wiecznej m\u0142odo\u015bci.<\/p>\r\n<p>Takie jest prawo \u017cycia. Nie powinni\u015bmy odwraca\u0107 si\u0119 plecami do tego nieuniknionego wymogu ducha z powodu chwilowego dyskomfortu, trudno\u015bci technicznych czy si\u0142y nawyku &#8211;&nbsp; nawet je\u015bli nawyki te s\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenione. W swych relacjach z Bogiem nowe pokolenia odczuwaj\u0105 potrzeb\u0119 nowych formu\u0142, kt\u00f3re wyra\u017c\u0105 lepiej duchowe potrzeby dnia dzisiejszego. Wiedz\u0105 one, \u017ce mog\u0105 modli\u0107 si\u0119 do Boga r\u00f3wnie dobrze poprzez \u00abpie\u015b\u0144 now\u0105\u00bb. Do tego w\u0142a\u015bnie zaprasza nas dzi\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d<a href=\"#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Najbardziej stosownym tytu\u0142em dla \u201enowej pie\u015bni\u201d ks. Bugniniego by\u0142oby bez w\u0105tpienia \u201eRequiem dla rytu rzymskiego\u201d.<\/p>\r\n<p><strong>Wprowadzenie Novus Ordo Missae<\/strong><\/p>\r\n<p>Na kartach niniejszej ksi\u0105\u017cki wielokrotnie u\u017cywamy &#8211; ze wzgl\u0119du na wygod\u0119 &#8211; w stosunku do nowego rytu Mszy (<em>Novus Ordo Missae<\/em>) terminu \u201enowa Msza\u201d. By unikn\u0105\u0107 mo\u017cliwych nieporozumie\u0144 powt\u00f3rz\u0119 raz jeszcze, \u017ce nale\u017cy rozr\u00f3\u017cnia\u0107 pomi\u0119dzy sam\u0105 Msz\u0105 a konkretnym jej rytem. Jest tylko jedna Msza, uobecniaj\u0105ca Ofiar\u0119 Chrystusa na o\u0142tarzu. Ta sama Ofiara uobecniana jest w ka\u017cdym wa\u017cnym rycie Mszy, czy to katolickiej, prawos\u0142awnej czy starokatolickiej. Oznacza to, \u017ce nie jest w\u0142a\u015bciwym m\u00f3wienie o \u201estarej Mszy\u201d czy \u201enowej Mszy\u201d. W istocie nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 o \u201estarym rycie Mszy\u201d i \u201enowym rycie Mszy\u201d.<\/p>\r\n<p>Trzeba jednak bra\u0107 pod uwag\u0119 znaczenie nadawane s\u0142owom w codziennym u\u017cyciu. W sytuacji, gdy dla ka\u017cdego oczywistym jest, co dane s\u0142owa oznaczaj\u0105, sprzeciwianie si\u0119 takiemu ich u\u017cywaniu nie jest podej\u015bciem naukowym, ale pedanteri\u0105. Pewien angielski biskup mia\u0142 zwyczaj odpowiadania tym, kt\u00f3rzy pisali do niego w obronie \u201eMszy Trydenckiej\u201d, \u017ce nie ma czego\u015b takiego. Precyzja nakazywa\u0142aby m\u00f3wi\u0107 o rycie rzymskim zreformowanym wedle zalece\u0144 dekret\u00f3w Soboru Trydenckiego &#8211; gdyby chodzi\u0142o o ca\u0142o\u015b\u0107 liturgii, albo o rycie Mszy wedle Msza\u0142u Rzymskiego zreformowanego zgodnie z dekretami Soboru Trydenckiego &#8211; je\u015bli mia\u0142oby si\u0119 na my\u015bli sam porz\u0105dek Mszy. Terminy \u201eMsza Trydencka\u201d czy \u201eMsza \u015bw. Piusa V\u201d s\u0105 w pewien spos\u00f3b niefortunne, stwarzaj\u0105 bowiem wra\u017cenie, \u017ce Msza ta wzi\u0119\u0142a sw\u00f3j pocz\u0105tek od Soboru Trydenckiego. Jednak w u\u017cyciu potocznym s\u0142owa oznaczaj\u0105 to, co rozumiej\u0105 przez nie ludzie &#8211; a znaczenie to zmienia si\u0119 (co jest wa\u017cnym argumentem przeciw liturgii sprawowanej w ca\u0142o\u015bci w j\u0119zykach narodowych). Nikt dzi\u015b nie ma najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, co oznacza termin \u201eMsza Trydencka\u201d czy \u201enowa Msza\u201d, stad wysuwane w tym wzgl\u0119dzie obiekcje mo\u017cna spokojnie zignorowa\u0107 jako przejaw pedanterii. Ks. Coughlan by\u0142 cz\u0142onkiem Sekretariatu <em>Consilium<\/em>, jednak sw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owa\u0142 <em>The New Mass: Pastoral Guide<\/em> &nbsp;(Nowa Msza: Przewodnik duszpasterski). Stanowi to z pewno\u015bci\u0105 \u201egodny szacunku\u201d precedens dla pos\u0142ugiwania si\u0119 terminem \u201enowa Msza\u201d.<\/p>\r\n<p>Pierwsza publiczna celebracja <em>Novus Ordo Missae<\/em> mia\u0142a miejsce w Kaplicy Syksty\u0144skiej 24 pa\u017adziernika 1967 roku, podczas Synodu Biskup\u00f3w. Zosta\u0142a ona nazwana \u201eMsz\u0105 normatywn\u0105\u201d (<em>Missa normativa<\/em>) i tytu\u0142 ten wywo\u0142a\u0142 sporo zamieszania. Czy oznacza\u0142 on \u201eniezmienn\u0105 norm\u0119\u201d tj. \u017ce Msza musi by\u0107 zawsze sprawowana w spos\u00f3b zademonstrowany, ze \u015bpiewem? <em>Consilium<\/em> wyja\u015bni\u0142o, \u017ce s\u0142owo \u201enormatywna\u201d nie powinno by\u0107 rozumiane w \u015bcis\u0142ym znaczeniu i \u017ce \u201eprzewidywany by\u0142 znaczny zakres elastyczno\u015bci\u201d<a href=\"#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>. Ten cel z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty! Abstrahuj\u0105c ju\u017c od kwestii doktrynalnych, wielu biskup\u00f3w by\u0142o zaniepokojonych z czysto duszpasterskiego punktu widzenia. By\u0142a to w spos\u00f3b oczywisty liturgia stworzona przez teoretyk\u00f3w oderwanych od rzeczywisto\u015bci \u017cycia parafialnego. Stanowi\u0142a ich wyobra\u017cenie tego, jak powinna wygl\u0105da\u0107 liturgia, podczas kt\u00f3rej ca\u0142o\u015b\u0107 zgromadzenia powinna bra\u0107 aktywny udzia\u0142 we wszystkich aspektach zewn\u0119trznych. By\u0142o to co\u015b, co ja sam zasadniczo popieram. Jak stwierdzi\u0142em w ksi\u0105\u017cce <em>Pope John\u2019s Council<\/em>, akceptuj\u0119 fakt, \u017ce w obr\u0119bie rytu rzymskiego odnowa liturgiczna by\u0142a potrzebna i \u017ce zasady popierane przez wielkie postacie Ruchu Liturgicznego i przyj\u0119te przez Piusa XII by\u0142y zdrowe. Dla wi\u0119kszo\u015bci katolik\u00f3w uczestniczenie we Mszy niemal zawsze oznacza\u0142o cich\u0105 Msz\u0119, podczas kt\u00f3rej odpowiada\u0142 jedynie ministrant. Mo\u017ce to by\u0107 owocna i zas\u0142uguj\u0105ca metoda uczestnictwa i z pewno\u015bci\u0105 rozwija ona form\u0119 pobo\u017cno\u015bci stosown\u0105 dla szerokich rzesz ludu. (Patrz opis takiej celebracji w powie\u015bci kard. Newmana <em>Loss and Gain<\/em>, ss. 121-123). Jednak podczas Mszy uroczystej &#8211; podczas kt\u00f3rej u\u017cywane by\u0142o kadzid\u0142o, mia\u0142a miejsce procesja na Ewangeli\u0119, a zgromadzeni \u0142\u0105czyli si\u0119 w \u015bpiewie chora\u0142u gregoria\u0144skiego &#8211; do \u017cycia katolika wprowadzony m\u00f3g\u0142 by\u0107 nowy i bogaty wymiar duchowy. Podobnie Msza \u015bpiewana, podczas kt\u00f3rej sam ch\u00f3r wykonuje \u015bpiew polifoniczny, praktyka przyj\u0119ta w katedrze Westminsterskiej, mo\u017ce wywiera\u0107 buduj\u0105cy i ubogacaj\u0105cy wp\u0142yw, nawet je\u015bli samo zgromadzenie w \u015bpiewie nie uczestniczy. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rodzaj odnowy po\u017c\u0105dany przez Ruch Liturgiczny m\u00f3g\u0142by zosta\u0107&nbsp; zrealizowany przy zachowaniu tradycyjnej liturgii. Niech ka\u017cdy, kto o tym w\u0105tpi, ogl\u0105dnie zapis Mszy nagranej w Downham Market w Norfolk w uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych w roku 1975. \u0179adne zgromadzenie nie mog\u0142oby zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 pe\u0142niej zar\u00f3wno w uczestnictwo zewn\u0119trzne jak i duchowo. Warto\u015b\u0107 uroczystej celebracji wedle tradycyjnego rytu polega na tym, \u017ce pobudza ona do wewn\u0119trznego zaanga\u017cowania poprzez wznoszenie umys\u0142u i serca ku Bogu. Ze\u015bwiecczone formy muzyki, kt\u00f3re cz\u0119sto towarzysz\u0105 nowej Mszy, maj\u0105 skutek dok\u0142adnie przeciwny. Uczciwo\u015b\u0107 wymaga przyznania, \u017ce uroczysta celebracja nowej Mszy mo\u017ce by\u0107 poruszaj\u0105ca. Mo\u017ce by\u0107 ona sprawowana twarz\u0105 do o\u0142tarza, po \u0142acinie, z Kanonem Rzymskim, kadzeniem, chora\u0142em gregoria\u0144skim &#8211; i pozostawa\u0107 w r\u00f3wnie uderzaj\u0105cym kontra\u015bcie z odprawian\u0105 na co dzie\u0144 w j\u0119zykach narodowych now\u0105 Msz\u0105, co Msza Trydencka. Taka celebracja wywrze\u0107 mog\u0142aby szczeg\u00f3lne wra\u017cenie na tych, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 Mszy Trydenckiej i nie odczuwali w zwi\u0105zku z tym zaniepokojenia takimi zubo\u017ceniami, jak redukcja liczby przykl\u0119kni\u0119\u0107 po Konsekracji.<\/p>\r\n<p>Wracaj\u0105c do Synodu Biskup\u00f3w, ks. Coughlan przyznaje, \u017ce pewna liczba biskup\u00f3w obecnych w\u00f3wczas w Kaplicy Syksty\u0144skiej \u201ea w\u015br\u00f3d nich sporo Anglosas\u00f3w i Celt\u00f3w &#8211; czu\u0142a si\u0119 troch\u0119 zaniepokojona, gdy skonfrontowa\u0142a to z form\u0105 Mszy, jaka odprawiana by\u0142a w niedzielne poranki w ich stronach, z mg\u0142\u0105 i m\u017cawk\u0105 b\u0119bni\u0105c\u0105 o drzwi ko\u015bcio\u0142a oraz dzie\u0107mi kichaj\u0105cymi i p\u0142acz\u0105cymi w \u0142awkach (\u2026) Niekt\u00f3rzy czuli, \u017ce <em>Offertorium<\/em> zosta\u0142o za bardzo zubo\u017cone i dlatego, w rewizji dokonanej po Synodzie, pewne teksty zosta\u0142y przywr\u00f3cone. Inni czuli, \u017ce trzy obowi\u0105zkowe czytania na pocz\u0105tku Mszy to zbyt du\u017co, st\u0105d pomimo silnego zalecenia, by u\u017cywane by\u0142y trzy czytania, jedynie dwa s\u0105 w rzeczywisto\u015bci obligatoryjne &#8211; chyba \u017ce lokalna hierarchia zadecyduje inaczej\u201d<a href=\"#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Przemawi\u0105j\u0105cy do zgromadzonych na Synodzie kard. Heenan bardzo otwarcie wypowiada\u0142 si\u0119 w kwestii <em>Missa normativa,<\/em> przewiduj\u0105c kurczenie si\u0119 liczby uczestnicz\u0105cych we Mszy w przypadku, gdyby forma ta mia\u0142a si\u0119 sta\u0107 norm\u0105.<\/p>\r\n<p>Wyniki przeprowadzonego podczas Synodu g\u0142osowania interpretowane by\u0142y r\u00f3\u017cnie. 71 biskup\u00f3w g\u0142osowa\u0142o \u201eTak\u201d (<em>placet<\/em>), 43 \u201eNie\u201d (<em>non placet<\/em>), 62 \u201eTak, z zastrze\u017ceniami\u201d (<em>placet juxta modum<\/em>), a 4 wstrzyma\u0142o si\u0119 od g\u0142osu<a href=\"#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>. Tradycjonali\u015bci zwykli dodawa\u0107 g\u0142osy <em>placet juxta modum<\/em> do g\u0142os\u00f3w <em>non placet<\/em> i m\u00f3wi\u0107 o odrzuceniu <em>Missa normativa<\/em> stosunkiem g\u0142os\u00f3w 105 do 71. Progresi\u015bci \u0142\u0105cz\u0105 g\u0142osy <em>placet juxta modum<\/em> z g\u0142osami <em>placet<\/em> i m\u00f3wi\u0105, \u017ce Synod zaaprobowa\u0142 <em>Missa normativa<\/em> stosunkiem g\u0142os\u00f3w 133 do 43. \u0179adne z tych stanowisk nie jest do ko\u0144ca s\u0142uszne i w istocie g\u0142osy <em>placet juxta modum<\/em> powinny by\u0107 drobiazgowo przeanalizowane, by roz\u0142o\u017cy\u0107 je prawid\u0142owo. Nie powinno si\u0119 zak\u0142ada\u0107, \u017ce wszystkie zastrze\u017cenia bra\u0142y si\u0119 z zapatrywa\u0144 tradycjonalistycznych. Ks. Coughlan zauwa\u017ca, \u017ce niekt\u00f3rzy biskupi z kraj\u00f3w re\u0144skich chcieli zmian jeszcze bardziej radykalnych. Niekt\u00f3rzy ojcowie \u017cyczyli sobie wi\u0119cej eksperyment\u00f3w i adaptacji, podczas gdy inni obawiali si\u0119, \u017ce skutkiem tego by\u0142by chaos<a href=\"#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>. Poza dyskusj\u0105 jest jednak fakt, \u017ce jedynie mniejszo\u015b\u0107 biskup\u00f3w na Synodzie sk\u0142onna by\u0142a zaakceptowa\u0107 <em>Missa normativa<\/em> w formie, jaka zosta\u0142a im w\u00f3wczas zaprezentowana. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 biskup\u00f3w \u015bwiata nie mia\u0142a sposobno\u015bci wyra\u017cenia swej opinii.<\/p>\r\n<p>Kiedy nowa Msza zosta\u0142a ostatecznie promulgowana, znalaz\u0142o si\u0119 w niej kilka zaledwie znacz\u0105cych zmian w stosunku do <em>Missa normativa<\/em> poza przywr\u00f3ceniem <em>Orate Fratres<\/em> i faktem, \u017ce trzy modlitwy na <em>Offertorium<\/em>, kt\u00f3re by\u0142y pierwotnie opcjonalne, stawa\u0142y si\u0119 obowi\u0105zkowe. Jednak\u017ce, jak poka\u017cemy w rozdziale XIV, modlitwy te otwarte by\u0142y na protestanck\u0105 interpretacj\u0119, tak wi\u0119c fakt, \u017ce sta\u0142y si\u0119 one obowi\u0105zkowe, nie umniejszy\u0142 ekumenicznego znaczenia nowej Mszy.<\/p>\r\n<ol start=\"7\">\r\n\t<li><em>Missale Romanum<\/em>, Konstytucja Apostolska o Mszale Rzymskim (3 kwietnia 1969) &#8211; w skr\u00f3cie MR.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Kontrowersjom dotycz\u0105cym MR mo\u017cna by po\u015bwi\u0119ci\u0107 osobn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Po jej opublikowaniu do tekstu wprowadzone zosta\u0142y uzupe\u0142nienia, lecz w AAS pojawi\u0142a si\u0119 wersja ju\u017c zmodyfikowana &#8211; kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 w ten spos\u00f3b wersj\u0105 oficjaln\u0105. Jestem szcz\u0119\u015bliwym posiadaczem egzemplarza pierwszego oficjalnego wydania <em>Novus Ordo Missae<\/em> opublikowanego przez Vatican Press w roku 1969, kt\u00f3re zawiera r\u00f3wnie\u017c oryginalny tekst MR. Co ciekawe, zbi\u00f3r dokument\u00f3w wydany przez ks. Flannery\u2019ego zawiera t\u0142umaczenie pochodz\u0105ce od tej w\u0142a\u015bnie oryginalnej wersji, bez p\u00f3\u017aniejszych dodatk\u00f3w.<\/p>\r\n<p>P\u00f3\u017aniej pojawi\u0142a si\u0119 kwestia celowo b\u0142\u0119dnego t\u0142umaczenia wa\u017cnego ust\u0119pu: \u201e<em>Ad extremum, ex iis quae hactenus de novo Missali Romano exposuimus quiddam nunc<strong> cogere et efficere<\/strong> placet<\/em>\u201d. Zosta\u0142o to przet\u0142umaczone przez ICEL i w innych j\u0119zykach jako: \u201eKo\u0144cz\u0105c, pragniemy nada\u0107 moc prawn\u0105 wszystkiemu, co zarz\u0105dzili\u015bmy w kwestii nowego Msza\u0142u Rzymskiego\u201d. Wyr\u00f3\u017cnione kursyw\u0105 s\u0142owa powinny by\u0107 jednak przet\u0142umaczone jako \u201epodsumowa\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek\u201d. T\u0142umaczenie w zbiorze ks. Flannery\u2019ego jest zadowalaj\u0105ce: \u201eKonkluduj\u0105c, pragniemy po\u0142o\u017cy\u0107 nacisk na jedn\u0105 konkretn\u0105 my\u015bl, wynikaj\u0105c\u0105 z tego wszystkiego, co wyja\u015bnili\u015bmy w odniesieniu do nowego Msza\u0142u Rzymskiego\u201d. Fakt, \u017ce fa\u0142szerstwo dotyczy\u0142o t\u0142umacze\u0144 na r\u00f3\u017cne j\u0119zyki dowodzi, \u017ce mieli\u015bmy do czynienia ze zorganizowan\u0105 pr\u00f3b\u0105 nadania mocy prawnej dokumentowi, kt\u00f3ra w istocie jej nie posiada\u0142. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie w <em>Missale Romanum<\/em> nie znajdujemy \u017cadnej wzmianki o zakazie celebracji tradycyjnej Mszy. W stosunku do uprzedniej legislacji, czyli bulli <em>Quo primum<\/em>, mo\u017cliwe s\u0105 trzy interpretacje. <em>Missale Romanum<\/em> mog\u0142a anulowa\u0107 j\u0105 (znie\u015b\u0107 ca\u0142kowicie), zast\u0105pi\u0107 j\u0105 now\u0105 legislacj\u0105 lub te\u017c uchyli\u0107 cz\u0119\u015bciowo. Wielu tradycjonalist\u00f3w interpretowa\u0142o <em>Quo primum<\/em> jako zakazuj\u0105c\u0105 jakiemukolwiek przysz\u0142emu papie\u017cowi modyfikowania Mszy skodyfikowanej przez \u015bw. Piusa V. Nie znalaz\u0142em ani jednego kanonisty, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to tradycjonalistycznych znawc\u00f3w prawa kanonicznego, kt\u00f3rzy zgodziliby si\u0119 z ta opini\u0105. Jak pokaza\u0142em w rozdziale I, pewne modyfikacje Msza\u0142u \u015bw. Piusa V dokonywane by\u0142y przez p\u00f3\u017aniejszych papie\u017cy, z kt\u00f3rych wszyscy pozostawili Msza\u0142 w swej istocie nienaruszony. Przez termin \u201ew swej istocie\u201d rozumiem, \u017ce po wprowadzeniu tych zmian, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to zmiany wprowadzone przez Jana XXIII, nie by\u0142o nigdy najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce by\u0142 to nadal Msza\u0142 \u015bw. Piusa V. Kap\u0142an przeniesiony w czasie z roku 1570 do 1960 m\u00f3g\u0142by bez najmniejszej trudno\u015bci celebrowa\u0107 Msz\u0119 w oparciu o Msza\u0142 zmodyfikowany przez Jana XXIII i zauwa\u017cy\u0142by jedynie bardzo nieznaczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, poza zmian\u0105 w typografii. Podobnie ka\u017cdy kap\u0142an uformowany przed narzuceniem nowej Mszy nie mia\u0142by \u017cadnej trudno\u015bci w pos\u0142ugiwaniu si\u0119 Msza\u0142em wydrukowanym w roku 1570. Poprosi\u0142em kiedy\u015b pewnego kap\u0142ana o pos\u0142u\u017cenie si\u0119 znajduj\u0105cym si\u0119 w moim posiadaniu Msza\u0142em, kt\u00f3ry wydrukowany zosta\u0142 w roku 1577, daj\u0105c mu go zaledwie kilka minut przed publiczn\u0105 Msz\u0105 &#8211; i nie mia\u0142 z tym \u017cadnych problem\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Powt\u00f3rz\u0119 raz jeszcze to, co napisa\u0142em w rozdziale I &#8211; Pawe\u0142 VI posiada\u0142 prawo do przeprowadzenia rzeczywistej reformy Msza\u0142u &#8211; jest to kwestia bezdyskusyjna, to jednak, czy posiada\u0142 do tego prawo moralne &#8211; z pewno\u015bci\u0105 bezdyskusyjne nie jest. Konstytucja <em>Missale Romanum<\/em> bez w\u0105tpienia ograniczy\u0142a obowi\u0105zywanie <em>Quo primum<\/em> do tego stopnia, \u017ce znajduj\u0105cy si\u0119 w tej bulli zakaz pos\u0142ugiwania si\u0119 jakimkolwiek innym Msza\u0142em poza Msza\u0142em \u015bw. Piusa V ju\u017c nie obowi\u0105zuje. Kap\u0142ani obrz\u0105dku rzymskiego mog\u0105 wi\u0119c legalnie odprawia\u0107 <em>Novus Ordo Missae<\/em>, jednak czy powinni oni to czyni\u0107, to ju\u017c zupe\u0142nie inna sprawa.<\/p>\r\n<p>Kwestia, czy kap\u0142ani wci\u0105\u017c maj\u0105 prawo do celebracji tradycyjnej Mszy jest nadzwyczaj z\u0142o\u017cona i b\u0119dzie om\u00f3wiona w Dodatku II, w kt\u00f3rym przedstawimy pogl\u0105dy kompetentnych kanonist\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich argumentuj\u0105, \u017ce <em>Quo primum<\/em> a st\u0105d i Msza\u0142 \u015bw. Piusa V zosta\u0142y zast\u0105pione przez <em>Missale Romanum<\/em> i now\u0105 Msz\u0119, tj. \u017ce nowa legislacja i nowy Msza\u0142 zast\u0105pi\u0142y poprzedni\u0105 legislacj\u0119 i Msza\u0142. Inni argumentuj\u0105, \u017ce <em>Quo primum<\/em> i Msza\u0142 \u015bw. Piusa V zosta\u0142y uniewa\u017cnione przez MR. Cho\u0107 kwestie te dyskutowane s\u0105 w Dodatku II, nie ma potrzeby zbytnio si\u0119 nimi przejmowa\u0107, gdy\u017c jak poka\u017cemy w tym Dodatku, nawet gdyby <em>Quo primum<\/em> zosta\u0142o uniewa\u017cnione czy zniesione, ka\u017cdy kap\u0142an nadal posiada\u0142by prawo do pos\u0142ugiwania si\u0119 Msza\u0142em \u015bw. Piusa V w oparciu o prawo zwyczajowe. Msza\u0142 ten by\u0142 jedynie kodyfikacj\u0105 tego, co znane jest w prawie kanonicznym pod nazw\u0105 odwiecznego zwyczaju &#8211; i jako taki mo\u017ce by\u0107 zniesiony jedynie poprzez wyra\u017an\u0105 o tym wzmiank\u0119, czego <em>Missale Romanum<\/em> nie czyni. Tak wi\u0119c, wniosek ko\u0144cz\u0105cy studium hrabiego Neri Caponi, kt\u00f3re cytowane jest w Dodatku II brzmi, \u017ce niezale\u017cnie od tego, czy <em>Quo primum<\/em> zosta\u0142a zniesiona czy zast\u0105piona now\u0105 legislacj\u0105, tradycyjna Msza zachowuje sw\u00f3j status odwiecznego zwyczaju i \u201eprzynajmniej na mocy ustanowionego zwyczaju, wszyscy celebransi powinni mie\u0107 wolno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 ni\u0105, podobnie jak wszyscy wierni powinni m\u00f3c w niej uczestniczy\u0107\u201d.<\/p>\r\n<p>Pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pytanie, jakie stanowisko powinni\u015bmy zaj\u0105\u0107, gdyby u\u017cywanie tradycyjnego Msza\u0142u zosta\u0142o zakazane przez obecnego papie\u017ca w wa\u017cnym akcie prawnym czyni\u0105cym wyra\u017ane odniesienie do faktu, \u017ce znosi on odwieczny zwyczaj. Nie da si\u0119 zaprzeczy\u0107, \u017ce papie\u017c posiada w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra mu to umo\u017cliwia, nale\u017cy jednak poczyni\u0107 rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy posiadaniem w\u0142adzy, a w\u0142a\u015bciwym jej u\u017cywaniem. By\u0142bym sk\u0142onny uzna\u0107, \u017ce gdyby papie\u017c pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 sw\u0105 w\u0142adz\u0105 w tym celu, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie statusu przypisywanego Msza\u0142owi \u015bw. Piusa V jako dzie\u0142u Soboru Trydenckiego, dzia\u0142a\u0142by w\u00f3wczas <em>ultra vires<\/em>, nadu\u017cywaj\u0105c swej w\u0142adzy, kap\u0142ani za\u015b w dalszym ci\u0105gu posiadaliby moralne prawo pos\u0142ugiwania si\u0119 tradycyjnym Msza\u0142em (patrz Dodatek IV).<\/p>\r\n<ol start=\"8\">\r\n\t<li><em>Memoriale Domini<\/em>, Instrukcja o sposobie rozdzielania Komunii \u015bw. (29 maja 1969)<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Instrukcja ta zostanie przeanalizowana w rozdziale XXII. Cho\u0107 pozornie ma ona na celu utrzymanie tradycyjnej praktyki przyjmowania Komunii do ust, w istocie utorowa\u0142a ona drog\u0119 dla wprowadzenia nadu\u017cycia w postaci Komunii na r\u0119k\u0119.<\/p>\r\n<p><strong>Kr\u00f3tka krytyczna analiza <em>Novus Ordo Missae<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>(<em>Breve Esame Critico del Novus Ordo Missae<\/em>)<\/p>\r\n<p>Przed\u0142o\u017cona Paw\u0142owi VI przez kard. Ottavianiego i Bacciego i datowana na 3 wrze\u015bnia 1969 roku.<\/p>\r\n<p>Nie jest to oczywi\u015bcie oficjalny akt prawny, nie przestaje by\u0107 niemniej dokumentem o znaczeniu historycznym, dlatego te\u017c do\u0142\u0105czam go do tego chronologicznego zestawienia. <em>Analiza krytyczna<\/em> nie zosta\u0142a napisana przez kard. Ottavianiego i Bacciego, by\u0142o to dzie\u0142o grupy rzymskich teolog\u00f3w, a zaprezentowana zosta\u0142a papie\u017cowi przez dw\u00f3ch kardyna\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy zgadzali si\u0119 z jej tre\u015bci\u0105. Pewna osoba zaanga\u017cowana w jej kompilacj\u0119 poinformowa\u0142a mnie, \u017ce przynajmniej dziesi\u0119ciu kardyna\u0142\u00f3w zgodzi\u0142o si\u0119 pod ni\u0105 podpisa\u0107, wycofali jednak swe podpisy po tym, jak zosta\u0142a ona opublikowana przedwcze\u015bnie we Francji przez teologa, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 jej wczesn\u0105 wersj\u0119 (patrz rozdz. XXIII).<\/p>\r\n<p>Dokument ten by\u0142 bardzo krytyczny wobec samego <em>Novus Ordo Missae<\/em> i pewnych artyku\u0142\u00f3w <em>Institutio Generalis<\/em> (Wprowadzenia Og\u00f3lnego). (Wprowadzenie Og\u00f3lne zosta\u0142o przeanalizowane w rozdziale XIII). <em>Analiza krytyczna<\/em> stwierdza\u0142a m.in., \u017ce nowa Msza \u201e<em>w wielu punktach mog\u0142aby zadowoli\u0107 najbardziej modernistycznego protestanta<\/em>\u201d. Os\u0105d ten potwierdzony zosta\u0142 przez samych protestant\u00f3w, kt\u00f3rzy uznali j\u0105 za ca\u0142kowicie do przyj\u0119cia. (patrz rozdz. XII). <em>Analiza krytyczna<\/em> ko\u0144czy\u0142a si\u0119 s\u0142owami:<\/p>\r\n<p>\u201eJest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce <em>Novus Ordo<\/em> nie chce ju\u017c wyra\u017ca\u0107 wiary Soboru Trydenckiego. Jednak z t\u0105 w\u0142a\u015bnie wiar\u0105 katolickie sumienie zwi\u0105zane jest na zawsze. Promulgowanie <em>Novus Ordo<\/em> stawia zatem prawdziwych katolik\u00f3w wobec tragicznej konieczno\u015bci wyboru\u201d.<\/p>\r\n<p>Dylemat, przed jakim stawia nowa Msza prawdziwych katolik\u00f3w polega na tym, czy w sytuacji, je\u015bli mo\u017cna udowodni\u0107 obiektywnie, \u017ce sam ryt wypacza wiar\u0119 przedstawion\u0105 przez Sob\u00f3r Trydencki, wolno jest j\u0105 celebrowa\u0107 i w niej uczestniczy\u0107. Dw\u00f3ch wspomnianych kardyna\u0142\u00f3w w oczywisty spos\u00f3b akceptowa\u0142o fakt, \u017ce <em>Analiza krytyczna<\/em> dow\u00f3d taki przedstawi\u0142a. Stwierdzili oni w swym li\u015bcie, \u017ce przeanalizowawszy starannie <em>Novus Ordo Missae<\/em> czuj\u0105 si\u0119 w obowi\u0105zku wobec Boga przedstawi\u0107 pewne zastrze\u017cenia papie\u017cowi. Pierwsze s\u0142owa tego listu brzmi\u0105 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n<p>\u201eJak dostatecznie udowadnia za\u0142\u0105czona <em>Kr\u00f3tka analiza krytyczna<\/em>, b\u0119d\u0105ca dzie\u0142em grupy doborowych teolog\u00f3w, liturgist\u00f3w i duszpasterzy, <em>Novus Ordo Missae<\/em> &#8211; bior\u0105c pod uwag\u0119 elementy nowe i podatne na rozmaite interpretacje, ukryte lub zawarte w spos\u00f3b domy\u015blny &#8211; tak w ca\u0142o\u015bci, jak w szczeg\u00f3\u0142ach, wyra\u017anie oddala si\u0119 od katolickiej teologii Mszy sformu\u0142owanej na XXII sesji Soboru Trydenckiego. Ustalaj\u0105c raz na zawsze \u00abkanony\u00bb rytu, Sob\u00f3r ten wzni\u00f3s\u0142 zapor\u0119 nie do przezwyci\u0119\u017cenia przeciw wszelkim herezjom atakuj\u0105cym integralno\u015b\u0107 tajemnicy Eucharystii\u201d.<\/p>\r\n<p>Pawe\u0142 VI odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do kwestii poruszanych w <em>Analizie krytycznej<\/em> w wa\u017cnej mowie wyg\u0142oszonej 19 listopada 1969 roku. Czytaj\u0105c uwa\u017cnie jej tre\u015b\u0107 odnosi si\u0119 wra\u017cenie, jakby papie\u017c usi\u0142owa\u0142 przekona\u0107 raczej sam siebie ni\u017c s\u0142uchaczy, \u017ce nowa Msza nie stanowi\u0142a w istocie zerwania z tradycj\u0105. W reform\u0119 t\u0119 zaanga\u017cowany zosta\u0142 jego osobisty presti\u017c. To on zach\u0119ca\u0142 od samego pocz\u0105tku <em>Consilium<\/em> i broni\u0142 jego cz\u0142onk\u00f3w przed krytyk\u0105. Nagle, ku swemu g\u0142\u0119bokiemu zaniepokojeniu odkry\u0142, \u017ce ks. Bugnini oszuka\u0142 go w kwestii <em>Institutio Generalis<\/em>. Papie\u017c zaleci\u0142, by dokument ten przed\u0142o\u017cony zosta\u0142 do akceptacji \u015awi\u0119temu Oficjum, jednak ks. Bugnini nie pos\u0142ucha\u0142 jego polecenia. IO zawiera\u0142a stwierdzenia, kt\u00f3rych nie dawa\u0142o si\u0119 obroni\u0107 i kt\u00f3re papie\u017c uzna\u0142 za konieczne zmieni\u0107, gdy w roku 1970 pojawi\u0142a si\u0119 ostateczna wersja Msza\u0142u. Jednak nowa liturgia i wiarygodno\u015b\u0107 Paw\u0142a VI by\u0142y ze sob\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, by uzna\u0142 jakie\u015b braki w samej nowej Mszy. Fakt, \u017ce papie\u017c musia\u0142 wyg\u0142osi\u0107 19 listopada tak d\u0142ug\u0105 mow\u0119 w obronie ortodoksji katolickiego rytu sakramentalnego, jest z pewno\u015bci\u0105 wydarzeniem bez precedensu w historii Ko\u015bcio\u0142a. Precedensu nie maj\u0105 jednak r\u00f3wnie\u017c nowa Msza i rewolucja liturgiczna.<\/p>\r\n<p>Ta mowa papieska jest tak wa\u017cna, \u017ce zamie\u015bcili\u015bmy j\u0105 w ca\u0142o\u015bci w Dodatku II. Pawe\u0142 VI przyjmowa\u0142 do wiadomo\u015bci fakt, \u017ce niekt\u00f3rzy wierni mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 zdziwieni wprowadzonymi zmianami:<\/p>\r\n<p>\u201e(\u2026) gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119, \u017ce Msza [ta] r\u00f3\u017cni si\u0119 w pewien spos\u00f3b od tej, do kt\u00f3rej celebracji przyzwyczajeni byli\u015bmy przez minione cztery wieki, tj. od czas\u00f3w \u015bw. Piusa V po Soborze Trydenckim. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Msza jest tradycyjnym i niezmiennym wyrazem naszego kultu religijnego, zmiana ta mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 pewne zdziwienie i sprawia\u0107 wra\u017cenie czego\u015b niezwyk\u0142ego. Mo\u017cemy stawia\u0107 sobie pytania: Jak taka zmiana by\u0142a w og\u00f3le mo\u017cliwa? Na czym ona w istocie polega? Jak konsekwencje b\u0119dzie mia\u0142a dla uczestnicz\u0105cych we Mszy \u015bwi\u0119tej? (\u2026) Odpowied\u017a brzmi: jest to zgodne z wyra\u017an\u0105 wol\u0105 ostatniego Soboru Powszechnego (\u2026) Jest aktem pos\u0142usze\u0144stwa, pr\u00f3b\u0105 zachowania przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 swej prawdziwej natury. Jest krokiem ku jego autentycznej tradycji. (\u2026) O\u017cywia ona jedno\u015bci kultu i wiary b\u0119d\u0105c\u0105 cech\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, dziedzica i kontynuatora wsp\u00f3lnoty pierwszych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy stanowili \u00abjedno serce i jedn\u0105 dusz\u0119\u00bb (\u2026) Msza w nowym rycie jest i pozostaje t\u0105 sam\u0105 Msz\u0105, jak\u0105 by\u0142a zawsze &#8211; w pewnych aspektach wyra\u017aniej nawet ni\u017c do tej pory. Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy Wieczerz\u0105 Pa\u0144sk\u0105, Ofiar\u0105 Krzy\u017ca i uobecnianiem ich obu we Mszy jest nowym rycie potwierdzone i celebrowane tak, jak&nbsp; w rycie starym\u201d.<\/p>\r\n<p>W mowie papieskiej znajduj\u0105 si\u0119 liczne sprzeczno\u015bci, kt\u00f3re mo\u017cemy \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107 podczas lektury kompletnego tekstu. W jaki spos\u00f3b nowa Msza mo\u017ce o\u017cywia\u0107 \u201ejedno\u015bci kultu i wiary\u201d, skoro umo\u017cliwia ona ka\u017cdemu kap\u0142anowi obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego celebracj\u0119 w inny spos\u00f3b ka\u017cdego dnia? S\u0142owa te mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 przesad\u0105, ale nimi nie s\u0105. Nale\u017cy jedynie po\u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cne kombinacje obrz\u0119d\u00f3w pokutnych, Modlitw Eucharystycznych, prawo do zast\u0119powania <em>Introit\u00f3w<\/em> i antyfon na <em>Offertorium<\/em> \u201eodpowiednimi\u201d hymnami, u\u017cycie r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w narodowych, lokalne adaptacje z kraj\u00f3w takich jak Indie, oraz improwizacje do jakich zach\u0119cany jest celebrans &#8211; a oka\u017ce si\u0119, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 miliony. W praktyce mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o du\u017cej jednolito\u015bci w krajach angloj\u0119zycznych &#8211; a to ze wzgl\u0119du na u\u017cywanie \u201emszalik\u00f3w\u201d, kt\u00f3rych eksperci liturgiczni nie lubi\u0105, poniewa\u017c \u201ed\u0142awi\u0105 one kreatywno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\r\n<p>R\u00f3wnie trudno by\u0142oby usprawiedliwi\u0107 twierdzenie Paw\u0142a VI, \u017ce taka radykalna reforma by\u0142a \u201ewyra\u017anym \u017cyczeniem\u201d II Soboru Watyka\u0144skiego, kt\u00f3ry nie nakazywa\u0142 stworzenia nowego rytu Mszy, lecz zrewidowanie starego. Gdyby ryt rzymski zosta\u0142 zniszczony, jak twierdzi ks. Gelineau, w\u00f3wczas nowa Msza stanowi\u0142aby akt niepos\u0142usze\u0144stwa wobec soboru. Istota Mszy le\u017cy w jej naturze, jest ni\u0105 uroczysta ofiara sk\u0142adana Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej. Pawe\u0142 VI stwierdzi\u0142, \u017ce nowa Msza ukazywa\u0142a to \u201ew pewnych aspektach wyra\u017aniej nawet ni\u017c do tej pory\u201d. C\u00f3\u017c, kwestia pogl\u0105d\u00f3w, jednak wielu dobrych katolik\u00f3w nie zgodzi\u0142oby si\u0119 z t\u0105 opini\u0105.<\/p>\r\n<p>Kiedy nowy Msza\u0142 zosta\u0142 ostatecznie opublikowany w roku 1970, dodany zosta\u0142 do niego wst\u0119p przedstawiaj\u0105cy nauczanie eucharystyczne Soboru Trydenckiego i stwierdzaj\u0105cy zarazem, \u017ce <em>Novus Ordo<\/em> rzeczywi\u015bcie zamierza wyra\u017ca\u0107 t\u0119 doktryn\u0119. Pod pewnym wzgl\u0119dem \u00f3w wst\u0119p jest najbardziej przekonuj\u0105cym oskar\u017ceniem nowej Mszy, jakie mo\u017cna by sobie wyobrazi\u0107. Jest rzecz\u0105 bez precedensu w odniesieniu do oficjalnej ksi\u0119gi liturgicznej Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, by wymaga\u0142a ona wst\u0119pu zapewniaj\u0105cego, \u017ce jest w istocie ortodoksyjna. R\u00f3wnie znacz\u0105cym jest fakt, \u017ce do <em>Institutio Generalis<\/em> wprowadzone zosta\u0142y bardzo istotne zmiany, kt\u00f3re w oczywisty spos\u00f3b rozwia\u0107 mia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci wywo\u0142ane przez wersj\u0119 pierwotn\u0105. Znaczenie wst\u0119pu i tych dodatk\u00f3w zostanie om\u00f3wione w rozdziale XIII.<\/p>\r\n<p>Niekt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce kard. Ottaviani nie wyrazi\u0142 zgody na opublikowanie listu do Paw\u0142a VI i ostatecznie wycofa\u0142 si\u0119 ze swej krytyki. Twierdzenia te pozbawione s\u0105 jakichkolwiek podstaw, jak to zobaczymy&nbsp; w rozdziale XXIII.<\/p>\r\n<ol start=\"9\">\r\n\t<li><em>Sacramentali Communione<\/em>, Instrukcja rozszerzaj\u0105ca prawo do udzielania Komunii pod dwiema postaciami (29 czerwca 1970)<a href=\"#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Zezwala\u0142a ona ordynariuszowi diecezji rozszerzy\u0107 zgod\u0119 na t\u0119 praktyk\u0119 na przypadki nie uj\u0119te w i tak d\u0142ugiej ju\u017c li\u015bcie. Biskupi w USA zinterpretowali j\u0105 jako odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do wszystkich Mszy, co jest jednak absolutnie nie do pogodzenia z tre\u015bci\u0105 <em>Sacramentali Communione<\/em>. Stanowi\u0142o to z ich strony przekroczenie uprawnie\u0144, kt\u00f3re usprawiedliwia\u0142oby nawet oskar\u017cenie ich o schizm\u0119. P\u00f3\u017aniejsza instrukcja <em>Inaestimabile donum<\/em> z 3 kwietnia 1980 k\u0142ad\u0142a nacisk na konieczno\u015b\u0107 przestrzegania norm przedstawionych w <em>Sacramentali Communione<\/em> (patrz rozdzia\u0142 XXI).<\/p>\r\n<ol start=\"10\">\r\n\t<li><em>Liturgiae instaurationes<\/em>, Trzecia Instrukcja o w\u0142a\u015bciwym wdra\u017caniu <em>Konstytucji o liturgii<\/em> (5 wrze\u015bnia 1970)<a href=\"#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Instrukcja ta zosta\u0142a ciep\u0142o przyj\u0119ta przez bardziej naiwnych konserwatywnych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy wyobra\u017cali sobie, \u017ce mo\u017ce ona powstrzyma\u0107 post\u0119puj\u0105c\u0105 anarchi\u0119 liturgiczn\u0105 i przywr\u00f3ci\u0107 godno\u015b\u0107 oraz stabilno\u015b\u0107 kultowi katolickiemu. Ludzie obznajomieni z metodami dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a soborowego mogli jednak s\u0142usznie spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce restryktywne zapisy <em>Instrukcji<\/em> zosta\u0142n\u0105 bezkarnie zignorowane, a jej pob\u0142a\u017cliwe klauzule wykorzystane jako usprawiedliwienie narastaj\u0105cej anarchii. Jasno wykaza\u0142 to ks. Harold Winstone we wst\u0119pie do edycji angloj\u0119zycznej opracowanej przez Catholic Truth Society:<\/p>\r\n<p>\u201ePozytywne elementy zawarte w tej <em>Instrukcji<\/em> posiadaj\u0105 wielk\u0105 warto\u015b\u0107 i daleko przewy\u017cszaj\u0105 pozorne ograniczenia. W takim w\u0142a\u015bnie \u015bwietle powinna by\u0107 ona odczytywana. Jest to raczej przywilej ni\u017c akt restrykcyjny, pe\u0142ny duszpasterskiej troski o potrzeby Ko\u015bcio\u0142a w naszych czasach\u201d.<\/p>\r\n<p>Instrukcja stwierdza, \u017ce \u201edzia\u0142alno\u015bci pastoralno &#8211; liturgicznej wskazana zosta\u0142a nowa droga, zapowiadaj\u0105c wielkie rzeczy\u201d. Zauwa\u017ca te\u017c, \u017ce \u201estopniowe przej\u015bcie do nowych, tera\u017aniejszych form (\u2026) zosta\u0142o przyj\u0119te przychylnie przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 duchowie\u0144stwa i wiernych, jakkolwiek tu i \u00f3wdzie natrafi\u0142o na jakie\u015b odmowy przyj\u0119cia (\u2026)\u201d. Jak zaznaczono, poszukiwanie \u201eszlachetnej prostoty\u201d nie mo\u017ce przekracza\u0107 pewnych granic, a \u201ereforma liturgiczna nie jest r\u00f3wnoznaczna z tzw. \u00abdesakralizacj\u0105\u00bb\u201d. Podkre\u015blono, \u017ce nie zezwala si\u0119 na \u017cadne czytania, kt\u00f3re nie by\u0142yby zawarte w lekcjonarzu. Homilia nale\u017cy do kap\u0142ana i niedopuszczalny jest podczas niej dialog czy komentarze ze strony zgromadzenia. Jak dodano, nie nale\u017cy dokonywa\u0107 \u017cadnych zmian w oficjalnych tekstach &#8211; nawet we Mszach \u015bpiewanych (Dyrektorium o Mszach dla dzieci og\u0142oszone w roku 1973 sprzeciwia si\u0119 temu zarz\u0105dzeniu). Hymny wykonywane podczas Mszy powinny by\u0107 zgodne z jej \u015bwi\u0119tym charakterem, stosowne do miejsca kultu i musz\u0105 kierowa\u0107 umys\u0142y i serca ku tajemnicy, kt\u00f3ra jest celebrowana; dotyczy to nie tylko s\u0142\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c melodii i instrument\u00f3w. (Godne pochwa\u0142y zalecenia, poniewa\u017c jednak nie zosta\u0142y ustalone \u017cadne obowi\u0105zkowe normy, oznacza to w praktyce, \u017ce ka\u017cdy celebrans b\u0119dzie decydowa\u0142 samodzielnie, jakie s\u0142owa, muzyka czy instrumenty s\u0105 odpowiednie).<\/p>\r\n<p>Celebransowi nie wolno odst\u0119powa\u0107 od tekstu Msza\u0142u, cho\u0107 \u201e<em>jako przewodnicz\u0105cemu<\/em>\u201d wolno przem\u00f3wi\u0107 do ludu \u201e<em>w jak najkr\u00f3tszej formie<\/em>\u201d na pocz\u0105tku Mszy, przed czytaniami, Prefacj\u0105 i rozes\u0142aniem wiernych. Innymi s\u0142owy, nie ma potrzeby, by celebrans improwizowa\u0142 nieoficjalnie, stwarza mu si\u0119 bowiem w ten spos\u00f3b oficjalne po temu mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\r\n<p>Sam tylko kap\u0142an powinien odmawia\u0107 ca\u0142\u0105 Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105. Chleb i wino u\u017cywane do Komunii musz\u0105 by\u0107 zawsze w tradycyjnej formie. Rozdzielanie Komunii pod dwiema postaciami musi by\u0107 ograniczone do sytuacji wyszczeg\u00f3lnionych w <em>Sacramentali Communione<\/em> (kt\u00f3ra daje biskupom w\u0142adz\u0119 zezwalania na ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c w innych okoliczno\u015bciach, jakie uznaj\u0105 za stosowne). Kobietom i dziewcz\u0119tom, w tym r\u00f3wnie\u017c zakonnicom, ca\u0142kowicie zabronione jest s\u0142u\u017cy\u0107 do Mszy nawet w klasztorach, wolno im jednak wykonywa\u0107 wszystkie czytania opr\u00f3cz Ewangelii. Kap\u0142ani musz\u0105 by\u0107 podczas celebracji Mszy stosownie ubrani, jednak szaty liturgiczne mog\u0105 by\u0107 dostosowane do \u201e<em>potrzeb i zwyczaj\u00f3w poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w<\/em>\u201d.<\/p>\r\n<p>Msza musi by\u0107 normalnie celebrowana w miejscu \u015bwi\u0119tym, w ko\u015bciele lub kaplicy, gdy jednak istnieje rzeczywista potrzeba, biskup mo\u017ce zezwoli\u0107 na celebrowanie jej w innym miejscu. Tak wi\u0119c, zamiast walki z nadu\u017cyciem, jakim by\u0142y \u201eMsze domowe\u201d, <em>Instrukcja<\/em> <em>de facto<\/em> je zalegalizowa\u0142a.<\/p>\r\n<p>Podkre\u015blono ponadto, \u017ce nie zezwala si\u0119 na \u017cadne eksperymenty liturgiczne, chyba \u017ce biskup uzna ich potrzeb\u0119! Ilo\u015b\u0107 takich eksperyment\u00f3w powinna by\u0107 jednak ma\u0142a.<\/p>\r\n<p>Cho\u0107 ograniczaj\u0105ce zapisy <em>Trzeciej Instrukcji<\/em> rzadko tylko wykorzystywane s\u0105 przez biskup\u00f3w, tradycjonali\u015bci z pewno\u015bci\u0105 powinni si\u0119 z nimi zapozna\u0107. Mog\u0105 by\u0107 one wykorzystywane, gdy kto\u015b chce wykaza\u0107 istnienie w Ko\u015bciele podw\u00f3jnych standard\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 bardzo rzadkimi s\u0105 przypadki diecezji, w kt\u00f3rych ograniczenia <em>Trzeciej Instrukcji<\/em> nie by\u0142yby powszechnie ignorowane, podczas gdy r\u00f3wnocze\u015bnie tradycjonali\u015bci obk\u0142adani s\u0105 karami w imi\u0119 lojalno\u015bci wobec Stolicy Apostolskiej.<\/p>\r\n<ol start=\"11\">\r\n\t<li><em>Immensae caritatis<\/em>, Instrukcja dotycz\u0105ca u\u0142atwiania w niekt\u00f3rych przypadkach przyjmowania Komunii sakramentalnej (29 stycznia 1973)<a href=\"#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Jest to jeden z najbardziej przygn\u0119biaj\u0105cych dokument\u00f3w posoborowych dotycz\u0105cych Eucharystii. Wyra\u017ca on trosk\u0119 o \u201e<em>wzbudzanie pobo\u017cno\u015bci eucharystycznej<\/em>\u201d, jednak jego praktyczne zalecenia maj\u0105 skutek dok\u0142adnie przeciwny. Stwierdza si\u0119 w nim, \u017ce pomimo i\u017c najwy\u017csza cze\u015b\u0107 wobec Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu musi by\u0107 utrzymana, \u201ewsp\u00f3\u0142czesne warunki\u201d wymagaj\u0105 stworzenia szerszych mo\u017cliwo\u015bci przyjmowania Komunii \u015bw. Jest to zdumiewaj\u0105ce stwierdzenie, przynajmniej w odniesieniu do kraj\u00f3w angloj\u0119zycznych. W \u017cadnych z kraj\u00f3w Zachodu nic nie zabrania \u017cadnemu wiernemu codziennego przyst\u0119powania do Komunii, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce ma on mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestnictwa we Mszy &#8211; i je\u015bli o to by chodzi\u0142o, <em>Immensae caritatis<\/em> niczego by nie zmieni\u0142a. Je\u015bli miano na wzgl\u0119dzie chorych czy niezdolnych do wyj\u015bcia z domu &#8211; z pewno\u015bci\u0105 ma\u0142o jest parafii, w kt\u00f3rych duchowni s\u0105 tak zapracowani, by nie mieli czasu zanie\u015b\u0107 Komunii takim ludziom. Inaczej mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 sytuacja w niekt\u00f3rych krajach misyjnych i pewnych rejonach Ameryki Po\u0142udniowej, jednak istniej\u0105ce ju\u017c uprzednio przepisy zezwala\u0142y na pos\u0142ugiwanie si\u0119 w takich przypadkach Nadzwyczajnymi Szafarzami Eucharystii. Instrukcja <em>Immensae caritatis<\/em> doprowadzi\u0142a do skandalu w postaci \u015bwieckich szafarzy Komunii i przyczyni\u0142a si\u0119 do narodzin powszechnej odt\u0105d praktyki rozdzielania Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu przez \u015bwieckich, podczas gdy kap\u0142an siedzi spokojnie na swym krze\u015ble. <em>Instrukcja<\/em> ta umo\u017cliwi\u0142a r\u00f3wnie\u017c przyjmowanie Komunii dwa razy dziennie, co by\u0142o wa\u017cnym gestem ekumenicznym. Protestanci wierz\u0105, \u017ce Eucharystia jest zasadniczo uczt\u0105 wsp\u00f3lnotow\u0105, st\u0105d sprzeczne z jej natur\u0105 by\u0142oby uczestniczy\u0107 w niej i nie przyst\u0119powa\u0107 do Komunii.<\/p>\r\n<p><em>Instrukcja<\/em> zredukowa\u0142a te\u017c post eucharystyczny dla ca\u0142ej kategorii os\u00f3b do zakrawaj\u0105cego na kpin\u0119 czasu pi\u0119tnastu minut i oficjalnie usankcjonowa\u0142a praktyk\u0119 Komunii na r\u0119k\u0119, kt\u00f3rej <em>Memoriale Domini<\/em> stanowczo zakazywa\u0142a tam, gdzie zwyczaj ten nie istnia\u0142&nbsp; w roku 1969.<\/p>\r\n<ol start=\"12\">\r\n\t<li><em>Eucharistiae participationem<\/em>, List ok\u00f3lny o Modlitwach Eucharystycznych (27 kwietnia 1973)<a href=\"#_ftn42\" name=\"_ftnref42\">[42]<\/a> &#8211; w skr\u00f3cie EP<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Pozornym celem tego listu by\u0142o ukr\u00f3cenie zwyczaju pos\u0142ugiwania si\u0119 nie autoryzowanymi wersjami Modlitw Eucharystycznych, co by\u0142o ju\u017c w\u00f3wczas praktyk\u0105 szeroko rozpowszechnion\u0105 na Zachodzie, zw\u0142aszcza w Holandii, Francji i USA. List rozpoczyna si\u0119 od podkre\u015blenia, \u017ce Msza\u0142 Paw\u0142a VI zapewnia tak\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 opcji, \u017ce przewodnicz\u0105cy celebracji nie musi wprowadza\u0107 swych w\u0142asnych innowacji.<\/p>\r\n<p>\u201eGodn\u0105 uwagi cech\u0105 zrewidowanego Msza\u0142u promulgowanego przez Paw\u0142a VI jest fakt, \u017ce cz\u0119sto oferuje on szeroki wyb\u00f3r tekst\u00f3w: czyta\u0144, \u015bpiew\u00f3w, modlitw, aklamacji wiernych, modlitw kap\u0142ana a nawet Modlitw Eucharystycznych. Obecnie w u\u017cyciu znajduj\u0105 si\u0119 trzy nowe Modlitwy Eucharystyczne, obok czcigodnego Kanonu Rzymskiego\u201d.<\/p>\r\n<p>W dalszej cz\u0119\u015bci tego dokumentu wyja\u015bnia si\u0119, \u017ce \u201ezapewnienie takiej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci tekst\u00f3w wynika\u0142o z troski duszpasterskiej\u201d. Nigdy nie przedstawiono jednak \u017cadnego dowodu, kt\u00f3ry \u015bwiadczy\u0142by o najmniejszej nawet potrzebie czy pragnieniu istnienia szerszego wyboru modlitw czy czyta\u0144 w rycie rzymskim. Jak poka\u017cemy w kolejnym rozdziale, rzesze wiernych i duchowie\u0144stwa by\u0142y ca\u0142kowicie usatysfakcjonowane istniej\u0105c\u0105 postaci\u0105 liturgii. Partia Komunistyczna w Rosji sama mianowa\u0142a si\u0119 swego czasu \u201einterpretatorem woli\u201d proletariatu &#8211; podobnie liturgiczni komisarze Ko\u015bcio\u0142a soborowego interpretuj\u0105 pragnienia proletariatu ko\u015bcielnego &#8211; 99.99% duchowie\u0144stwa i wiernych, nie b\u0119d\u0105cych cz\u0142onkami Klubu Liturgicznego. Jak jasno pokazuje <em>Eucharistiae participationem<\/em>, oficjalnym za\u0142o\u017ceniem Ko\u015bcio\u0142a soborowego w kwestiach &nbsp;dotycz\u0105cych liturgii jest idea, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 nadaje smak \u017cyciu. Ci, kt\u00f3rzy pragn\u0105 wi\u0119kszego urozmaicenia, dzia\u0142aj\u0105 wi\u0119c zgodnie z duchem Ko\u015bcio\u0142a soborowego: jedynie tradycjonali\u015bci, kt\u00f3rzy potrzeby takiej nie odczuwaj\u0105, musz\u0105 zosta\u0107 wyrzuceni w zewn\u0119trze ciemno\u015bci.<\/p>\r\n<p>EP stwierdza dalej:<\/p>\r\n<p>\u201eWielu wyra\u017ca\u0142o pragnienie dalszej adaptacji celebracji Eucharystii poprzez stworzenie nowych form, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c Modlitw Eucharystycznych. Twierdz\u0105 oni, \u017ce wyb\u00f3r modlitw celebransa oraz czterech Modlitw Eucharystycznych nie odpowiada jeszcze w pe\u0142ni potrzebom r\u00f3\u017cnorodno\u015bci zgromadze\u0144, region\u00f3w i narod\u00f3w (\u2026) Ponadto liczni autorzy z r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach i krajach opublikowali w ostatnich latach Modlitwy Eucharystyczne skomponowane przez nich samych w celach naukowych. R\u00f3wnie\u017c kap\u0142ani cz\u0119sto u\u017cywaj\u0105 tych prywatnie u\u0142o\u017conych tekst\u00f3w podczas celebracji eucharystycznych, pomimo zakaz\u00f3w ze strony II Soboru Watyka\u0144skiego oraz biskup\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n<p>Jest to stwierdzenie zdumiewaj\u0105ce i skandaliczne, zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j dobrotliwy i pob\u0142a\u017cliwy ton. Oto oficjalny dokument Stolicy Apostolskiej informuje, \u017ce kap\u0142ani cz\u0119sto \u201eimprowizowali\u201d podczas celebracji Mszy &#8211; posuwaj\u0105c si\u0119 do uk\u0142adania w\u0142asnych Modlitw Eucharystycznych, co musi w powa\u017cny spos\u00f3b zagra\u017ca\u0107 wa\u017cno\u015bci Mszy, jak to poka\u017cemy w rozdziale X. A jaka jest reakcja Watykanu w stosunku do tych ksi\u0119\u017cy, w stosunku do kt\u00f3rych w ca\u0142kiem uprawniony spos\u00f3b mo\u017cna by u\u017cy\u0107 epitetu \u201ebuntownicy\u201d? Czy informuje si\u0119 ich, \u017ce s\u0105 oni w istocie schizmatykami, jak to uczyniono w stosunku do msgr Lefebvre\u2019a; \u017ce b\u0119d\u0105 wygnani ze swych parafii i zasuspendowani, jak si\u0119 to sta\u0142o z kap\u0142anami, kt\u00f3rzy pozostali wierni Mszy swych \u015bwi\u0119ce\u0144? Czy wierni zostali ostrze\u017ceni, \u017ce uczestnictwo we Mszach sprawowanych przez takich ksi\u0119\u017cy nie stanowi wype\u0142nienia obowi\u0105zku uczestnictwa we Mszy niedzielnej &#8211; zarzut jaki wysuwany jest, gdy uczestnicz\u0105 oni w tradycyjnych Mszach? Nic z tych rzeczy. Jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 soborowy m\u00f3g\u0142by podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania przeciwko ksi\u0119\u017com, kt\u00f3rzy zastosowali jedynie jego w\u0142asne zasady do kwestii liturgicznych? Kap\u0142ani, kt\u00f3rzy komponuj\u0105 swe w\u0142asne Modlitwy Eucharystyczne s\u0105 w oczywisty spos\u00f3b \u201eksi\u0119\u017cmi soborowymi\u201d, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 soborowy nie mo\u017ce przecie\u017c dyscyplinowa\u0107 swych w\u0142asnych ksi\u0119\u017cy za stosowanie swych w\u0142asnych zasad &#8211; nawet je\u015bli czyni\u0105 to oni w spos\u00f3b nieco zbyt entuzjastyczny. Z ksi\u0119\u017cmi tymi nale\u017cy post\u0119powa\u0107 nast\u0119puj\u0105co: \u201eKonferencje episkopat\u00f3w i indywidualni biskupi s\u0105 gor\u0105co zach\u0119cani do u\u017cycia odpowiednich argument\u00f3w i przekonania swych ksi\u0119\u017cy do zaakceptowania jednolitej dyscypliny Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego\u201d.<\/p>\r\n<p>W Ko\u015bciele soborowym ma miejsce tak wiele skandali &#8211; w istocie on sam jest zgorszeniem w biblijnym znaczeniu tego s\u0142owa &#8211; \u017ce nawet tradycjonali\u015bci nie gorsz\u0105 ju\u017c w takim stopniu, w jakim powinni. Zastan\u00f3wmy si\u0119 raz jeszcze nad tym, co w\u0142a\u015bnie czytali\u015bmy: kap\u0142ani cz\u0119sto celebruj\u0105 \u015bwi\u0119tokradcze i niewa\u017cne Msze, a ich biskupi \u201ezach\u0119cani s\u0105\u201d (nie nakazuje im si\u0119 tego bynajmniej) do \u201eprzekonywania\u201d ich, by tego zaprzestali. Czy to jest g\u0142os Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego, kt\u00f3ry zawsze post\u0119powa\u0142 z roztropno\u015bci\u0105 i m\u0105dro\u015bci\u0105?<\/p>\r\n<p>EP k\u0142adzie wielki nacisk na fakt, \u017ce nowy Msza\u0142 stwarza tyle r\u00f3\u017cnych opcji, i\u017c naprawd\u0119 zb\u0119dne jest, by celebrans wprowadza\u0142 w\u0142asne kompozycje:<\/p>\r\n<p>\u201ePo pierwsze, gdy celebransi przygotowuj\u0105 liturgi\u0119 lub przewodnicz\u0105 jej, powinni oni pami\u0119ta\u0107 o prawie udzielonym im we Wprowadzeniu Og\u00f3lnym do Msza\u0142u Rzymskiego do wyboru w pewnych przypadkach formularza Mszy i tekst\u00f3w mszalnych, takich jak czytania, modlitwy i \u015bpiewy, by mog\u0142y one odpowiada\u0107 jak najlepiej \u00abpotrzebom, duchowemu przygotowaniu i mo\u017cliwo\u015bciom uczestnik\u00f3w\u00bb. Nie wolno zapomina\u0107, \u017ce inne dokumenty opublikowane od czasu og\u0142oszenia Wprowadzenia Og\u00f3lnego oferuj\u0105 inne normy i sugestie dla o\u017cywienia celebracji i uczynienia jej owocnej pod wzgl\u0119dem duszpasterskim\u201d.<\/p>\r\n<p>Powt\u00f3rzmy raz jeszcze: to nie jest j\u0119zyk Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce chodzi tu o <em>Mysterium Fidei<\/em>, tajemnic\u0119 Wiary, uobecniaj\u0105c\u0105 na naszych o\u0142tarzach Ofiar\u0119 naszego Odkupienia. I o co chodzi z tym \u201eprzygotowywaniem\u201d? W Ko\u015bciele Rzymskim, od czas\u00f3w niepami\u0119tnych, tekst Mszy znajduje si\u0119 gotowy we Mszale w formie, kt\u00f3ra nie mo\u017ce by\u0107 w \u017caden spos\u00f3b poprawiana. Przygotowanie celebransa (nie \u201eprzewodnicz\u0105cego\u201d) nie powinno dotyczy\u0107 Mszy, ale jego samego, powinien on przygotowa\u0107 si\u0119 z l\u0119kiem i dr\u017ceniem do zmiany chleba i wina w Cia\u0142o i Krew Pa\u0144sk\u0105 i do ofiarowania Bo\u017cej \u0179ertwy Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej. Ka\u017cda celebracja Mszy musi wype\u0142nia\u0107 wierz\u0105cego katolika uczuciami zachwytu, wdzi\u0119czno\u015bci oraz \u015bwi\u0119tym l\u0119kiem. Nie potrzebuje on \u017cadnego \u201eo\u017cywiania\u201d celebracji. List ten daje r\u00f3wnie\u017c celebransowi wskaz\u00f3wki, w jaki spos\u00f3b powinien przewodniczy\u0107 \u201eje\u015bli celebracja ma by\u0107 prawdziwie wsp\u00f3lnotowa i \u017cywa\u201d. Wszelki komentarz jest tu w zasadzie zb\u0119dny.<\/p>\r\n<p>Rzekomym celem EP by\u0142o po\u0142o\u017cenie kresu u\u017cywaniu nieautoryzowanych Modlitw Eucharystycznych. W istocie akceptuje on jednak twierdzenie, \u017ce potrzebna jest wi\u0119ksza ich ilo\u015b\u0107 i stwierdza: \u201eJe\u015bli Konferencje Episkopat\u00f3w, zachowuj\u0105c jedno\u015b\u0107 Rytu Rzymskiego i ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci poprosz\u0105 o zgod\u0119 na u\u0142o\u017cenie i stosowanie nowych Modlitw Eucharystycznych, pr\u00f3by takie zostan\u0105 ze zrozumieniem rozwa\u017cone\u201d.<\/p>\r\n<ol start=\"13\">\r\n\t<li><em>Pueros baptizatos<\/em>, Dyrektorium o Mszach dla dzieci (1 listopada 1973)<a href=\"#_ftn43\" name=\"_ftnref43\">[43]<\/a><\/li>\r\n<\/ol>\r\n<p>Dyrektorium to stanowi &#8211; w zale\u017cno\u015bci od tego, czy jest si\u0119 rewolucjonist\u0105 czy tradycjonalist\u0105 &#8211; zenit lub nadir rewolucji liturgicznej. Dokumentowi temu po\u015bwi\u0119cony b\u0119dzie rozdzia\u0142 IX niniejszej ksi\u0105\u017cki. W tym miejscu przytoczymy jedynie s\u0142owa Dietricha von Hildebranda:<\/p>\r\n<p>\u201eJednak dopiero z wprowadzeniem \u00abMszy dla dzieci\u00bb, stworzonych przez z\u0142ego ducha reformy liturgicznej, abpa Bugniniego, zwyci\u0119stwo kolektywizmu, naturalizmu i horyzontalizmu sta\u0142o si\u0119 pe\u0142ne\u201d<a href=\"#_ftn44\" name=\"_ftnref44\">[44]<\/a>.<\/p>\r\n<p>Jest to w\u0142a\u015bciwy moment na podsumowanie tego wst\u0119pnego studium rewolucyjnej legislacji. Kiedy rozpoczyna\u0142em prac\u0119 nad niniejsz\u0105 trylogi\u0105 mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce jej ostatni tom wyka\u017ce jasno, do jakiego stopnia Msza zmodyfikowana zosta\u0142a w celu ug\u0142askania protestant\u00f3w &#8211; i uwa\u017cam, \u017ce zamiar ten zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty. Daleko bardziej jednak alarmuj\u0105cy jest zakres, w jakim pierwotny p\u0119d do reformy, w miar\u0119 jak wdra\u017cana by\u0142a ona w praktyce, zast\u0105pi\u0107 mia\u0142 Kult Boga Kultem Cz\u0142owieka. Przytacza\u0142em ju\u017c spostrzegawcz\u0105 uwag\u0119 ks. Petera Coughlana, \u017ce dwie zasady, na jakich oparta by\u0142a reforma, zrozumia\u0142o\u015b\u0107 i uczestnictwo \u201eposiada\u0142y sw\u00f3j w\u0142asny dynamizm, tak wi\u0119c raz zastosowane w praktyce, da\u0142y pocz\u0105tek procesowi, kt\u00f3ry jeszcze si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142\u201d. W tradycyjnej Mszy celebracja skupiona by\u0142a na Bogu &#8211; na sk\u0142adaniu uroczystej ofiary. W nowej Mszy ka\u017cde s\u0142owo, ka\u017cdy gest, ukierunkowane s\u0105 na wsp\u00f3lnot\u0119, a ka\u017cda Msza musi by\u0107 dostosowywana do potrzeb konkretnego zgromadzenia. Punkt ci\u0119\u017cko\u015bci liturgii zosta\u0142 wi\u0119c przesuni\u0119ty&nbsp; z Boga na cz\u0142owieka. <em>Dyrektorium o Mszach dla dzieci <\/em>posuwa ten proces tak daleko, jak to tylko mo\u017cliwe, nie zachowuj\u0105c nawet pozor\u00f3w istnienia jakich\u015b ustalonych form. Po wprowadzeniu <em>Dyrektorium<\/em> przewodnicz\u0105cemu i wiernym pozostaje jedynie \u201erobi\u0107 co si\u0119 im podoba\u201d &#8211; odrzuci\u0107 wszelk\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i stworzy\u0107 sw\u0105 w\u0142asn\u0105 liturgi\u0119. Do tego w\u0142a\u015bnie doprowadzi\u0107 musi w spos\u00f3b nieunikniony dynamizm reformy &#8211; do ca\u0142kowitej anarchii liturgicznej, opisanej w rozdziale X.<\/p>\r\n<p><strong>Dodatek<\/strong><\/p>\r\n<p>Ju\u017c po napisaniu tego rozdzia\u0142u og\u0142oszona zosta\u0142a Instrukcja <em>Inaestimabile donum <\/em>(3 kwietnia 1980). Wylicza ona nadu\u017cycia, do jakich odnosi\u0142em si\u0119 w tym rozdziale oraz w rozdziale X, przyznaje, \u017ce s\u0105 one cz\u0119ste i pot\u0119pia je. Jej tre\u015b\u0107 usprawiedliwia wszystko, co napisa\u0142em zar\u00f3wno w niniejszym rozdziale jak i w rozdziale X. Dokument rozpoczyna si\u0119 od wychwalania \u201ez wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 wielu pozytywnych skutk\u00f3w reformy liturgicznej\u201d. Mam nadziej\u0119, \u017ce obiektywny czytelnik niniejszej ksi\u0105\u017cki sam uzna, \u017ce nie ma takich pozytywnych owoc\u00f3w. Nast\u0119pnie dokument stwierdza:<\/p>\r\n<p>\u201eTe pozytywne i nape\u0142niaj\u0105ce otuch\u0105 aspekty nie mog\u0105 jednak\u017ce przyt\u0142umi\u0107 niepokoju, z jakim obserwuje si\u0119 najrozmaitsze i cz\u0119ste nadu\u017cycia, o kt\u00f3rych dowiadujemy si\u0119 z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata katolickiego; pomieszanie funkcji, zw\u0142aszcza gdy chodzi o pos\u0142ug\u0119 kap\u0142an\u00f3w i o rol\u0119 \u015bwieckich (odmawianie razem z kap\u0142anem Modlitw eucharystycznych, wyg\u0142aszanie homilii przez \u015bwieckich, rozdzielanie Komunii \u015bw. przez \u015bwieckich, gdy mog\u0105 to czyni\u0107 kap\u0142ani); pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 zatracenie poczucia \u00absacrum\u00bb (zarzucanie stroju liturgicznego, sprawowanie Eucharystii bez uzasadnionej konieczno\u015bci poza ko\u015bcio\u0142em, brak czci i poszanowania wobec Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, itd.); uznawanie ko\u015bcielnego charakteru liturgii (u\u017cywanie tekst\u00f3w prywatnych, mno\u017cenie Modlitw eucharystycznych bez aprobaty ko\u015bcielnej, wykorzystywanie tekst\u00f3w liturgicznych do cel\u00f3w spo\u0142eczno &#8211; politycznych). W tych przypadkach mamy do czynienia z rzeczywistym fa\u0142szowaniem liturgii katolickiej: \u00abfa\u0142szerzem by\u0142by, kto by w imieniu Ko\u015bcio\u0142a sprawowa\u0142 Kult Bo\u017cy wbrew sposobowi ustanowionemu powag\u0105 Bo\u017c\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i u\u015bwi\u0119conemu zwyczajowi\u00bb.<\/p>\r\n<p>Ot\u00f3\u017c wszystko to nie mo\u017ce wyda\u0107 dobrych owoc\u00f3w. Nast\u0119pstwem tego s\u0105 &#8211; i nie mog\u0105 nie by\u0107 &#8211; p\u0119kni\u0119cia w budowli jedno\u015bci wiary i kultu w Ko\u015bciele, niepewno\u015b\u0107 w dziedzinie doktryny, zgorszenia i zak\u0142opotania Ludu Bo\u017cego i niemal\u017ce nieuniknione gwa\u0142towne reakcje\u201d.<\/p>\r\n<p>Gdyby og\u0142oszenie <em>Inaestimabile donum<\/em> mog\u0142o zaowocowa\u0107 ukr\u00f3ceniem tych nadu\u017cy\u0107, by\u0142by to bez w\u0105tpienia krok we w\u0142a\u015bciwym kierunku. Nawet w\u00f3wczas, gdy celebrowana jest ona zgodnie z rubrykami, nowa Msza by\u0142aby normalnie nudna i banalna &#8211; jednak nuda i banalno\u015b\u0107 lepsze s\u0105 od profanacji i \u015bwi\u0119tokradztw. Ma\u0142o jednak wskazuje na to by kap\u0142ani, kt\u00f3rzy stali si\u0119 anarchistami liturgicznymi oraz biskupi, kt\u00f3rzy tolerowali ich a nawet zach\u0119cali, przywi\u0105zywa\u0107 mieli do tej instrukcji najmniejsze cho\u0107by znaczenie.<\/p>\r\n<p><strong><em>Michael Davies<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>t\u0142um. Scriptor<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> J.J. Megivern, <em>Offical Catholic Teaching &#8211; Worship and Liturgy<\/em>, North Carolina 1978.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II &#8211; The Conciliar and Post Conciliar Documents<\/em>, Nowy Jork 1975.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Termin \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 soborowy\u201d nie jest etykiet\u0105 stworzon\u0105 przez tradycjonalist\u00f3w w celu wprowadzenia rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em przed i posoborowym. Zosta\u0142 on u\u017cyty przez kard. Benelliego, najbardziej autorytatywnego rzecznika Ko\u015bcio\u0142a posoborowego, kt\u00f3ry poinformowa\u0142 swego czasu abpa Lefebvre\u2019a, \u017ce jego seminarzy\u015bci musz\u0105 podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 nie \u201eKo\u015bcio\u0142owi\u201d czy \u201eKo\u015bcio\u0142owi katolickiemu\u201d, ale \u201eKo\u015bcio\u0142owi soborowemu\u201d (patrz <em>Apologia Pro Marcel Lefevbre<\/em>, s. 199).<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Nie zgadzam si\u0119 z tez\u0105 ks. Houghtona, \u017ce \u015bwieccy zaanga\u017cowani w biurokracj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a soborowego czynili zawsze niech\u0119tnie. Jak pokazuj\u0119 w rozdziale V, istnieje pewien rodzaj \u015bwieckich (i duchownych), kt\u00f3rzy nigdy nie s\u0105 tak szcz\u0119\u015bliwi jak w\u00f3wczas, gdy anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w jak\u0105\u015b form\u0119 komitetu czy bior\u0105 udzia\u0142 w najbardziej nawet bezsensownych dyskusjach. Dzia\u0142ania takie podnosz\u0105 ich poczucie w\u0142asnej warto\u015bci&nbsp; i nadaj\u0105 sens ich \u017cyciu.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> \u201eChristian Order\u201d, czerwiec 1975, s. 358.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> <em>La Nouvelle Messe<\/em>, Pary\u017c 1970, s. 17.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> R. Wiltgen, <em>The Rhine Flows into the Tiber<\/em>, Nowy Jork 1967, s. 140.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Akta Stolicy Apostolskiej.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> R. Wiltgen, <em>The Rhine Flows into the Tiber<\/em>, Nowy Jork 1967, s. 140.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II: The Liturgy Constitution<\/em>, s. 15.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> W li\u015bcie do abpa Lefebvre\u2019a datowanym na 11 pa\u017adziernika 1976 Pawe\u0142 VI przyznawa\u0142, \u017ce \u201eniekt\u00f3rzy kap\u0142ani i \u015bwieccy wierni maskuj\u0105 terminem \u00absoborowy\u00bb w\u0142asne interpretacje i b\u0142\u0119dne praktyki, kt\u00f3re s\u0105 szkodliwe, gorsz\u0105ce, a niekiedy i \u015bwi\u0119tokradcze\u201d.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II: The Liturgy Constitution<\/em>, s. 12.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, ss. 10-11.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> \u201eThe Tablet\u201d, 20 czerwca 1964, s. 705.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> Zniesienie <em>Confiteor<\/em> przez Komuni\u0105 i dodanie imienia \u015bw. J\u00f3zefa do Kanonu za pontyfikatu Jana XXIII nie mog\u0142y naruszy\u0107 etosu Mszy w oczach zwyk\u0142ych wiernych. By\u0142bym zdziwiony, gdyby cho\u0107by kilku czytelnik\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki mog\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce czu\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas zaniepokojonych tymi zmianami. Ja zaniepokojenia takiego nie odczuwa\u0142em.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> \u201eThe Tablet\u201d, 2 maja 1964, s. 506.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> Procesem tym jest trwaj\u0105ca wci\u0105\u017c rewolucja liturgiczna, kt\u00f3ra nie wykazywa\u0142a najmniejszych s\u0142abni\u0119cia jeszcze w roku 1979. Jej ostatnim stadium stanowi narzucenie Komunii pod dwoma postaciami.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 4.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Niekt\u00f3rzy teologowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce konieczne jest, by s\u0142owa te znajdowa\u0142y si\u0119 w rycie zatwierdzonym przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wyra\u017caj\u0105cym ofiarn\u0105 natur\u0119 Mszy.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II &#8211; The Coniciliar and Post Coniciliar Documents<\/em>, Nowy Jork 1975, s. 1021.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> <em>Ibidem<\/em>, ss. 57-60.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> \u201eThe Tablet\u201d, 19 czerwca 1965, s. 697.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II &#8211; The Coniciliar and Post Coniciliar Documents<\/em>, Nowy Jork 1975, s. 1022.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 12.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II &#8211; The Coniciliar and Post Coniciliar Documents<\/em>, Nowy Jork 1975, ss. 1028-1029.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> B. Houghton, <em>Mitre and Crook<\/em>, Nowy Jork 1978, s. 91.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> Ks. Coughlan wyja\u015bnia, \u017ce \u201ebezpo\u015bredni\u0105 tego przyczyn\u0105 by\u0142o \u017c\u0105danie hierarchii ameryka\u0144skiej, by Kanon Mszy m\u00f3g\u0142 by\u0107 odmawiany na g\u0142os i w j\u0119zyku narodowym. R\u00f3wnie\u017c inne hierarchie nie pozostawa\u0142y tu w tyle\u201d.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> Oczywi\u015bcie znaki Krzy\u017ca nie s\u0105 w \u017caden spos\u00f3b niezb\u0119dne do wa\u017cno\u015bci Mszy, s\u0105 one jednak u\u015bwi\u0119con\u0105 tradycj\u0105 i w istotny spos\u00f3b przyczyniaj\u0105 si\u0119 do atmosfery \u015bwi\u0119to\u015bci, jaka powinna panowa\u0107 w momencie poprzedzaj\u0105cym Konsekracj\u0119, stanowi\u0105cej szczyt Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary. R\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce owe znaki Krzy\u017ca usuni\u0119te zosta\u0142y przez reformator\u00f3w protestanckich, powinien z g\u00f3ry uniemo\u017cliwi\u0107 wszelkie pr\u00f3by ich usuni\u0119cia. Cranmer na przyk\u0142ad zni\u00f3s\u0142 w swej liturgii z roku 1549 wszystkie znaki Krzy\u017ca opr\u00f3cz dw\u00f3ch, kt\u00f3re ostatecznie usun\u0105\u0142 w wersji z roku 1552. Zachowanie tych dw\u00f3ch znak\u00f3w Krzy\u017ca by\u0142o silnie krytykowane przez Martina Bucera &#8211; i Cramner pos\u0142usznie nagi\u0105\u0142 si\u0119 do jego opinii. Tak wi\u0119c usuni\u0119cie wszystkich siedmiu znak\u00f3w Krzy\u017ca wykazuje kolejne podobie\u0144stwo do reformy Cranmera. Poniewa\u017c jednak modlitwy, podczas kt\u00f3rych wykonywane by\u0142y te znaki Krzy\u017ca, pozosta\u0142y nietkni\u0119te przez TAA, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy przyj\u0119\u0142o zmiany bez narzekania. To z kolei przygotowa\u0142o ich do przyj\u0119cia nowych Kanon\u00f3w, kt\u00f3re nie zawiera\u0142y ani starych modlitw ani znak\u00f3w Krzy\u017ca.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> \u201eCatholic Priests\u2019 Association Newsletter\u201d, grudzie\u0144 1969, ss. 8-9.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> Notitiae, nr 40, maj-czerwiec 1968, s. 156.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> D. Woodruff, <em>Paul VI<\/em>, Londyn 1974, s. 11.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> <em>Op. cit<\/em>., Przyp. 25, s. 153.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 31.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Eucharistic Prayers<\/em>, Londyn 1968, s. 5.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 30.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 30.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a> Liczby te podane s\u0105 w \u201eNotitiae\u201d, nr 35, listopad 1967, s. 357.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> P. Coughlan, <em>The New Mass &#8211; A Pastoral Guide<\/em>, Londyn 1969, s. 31.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> A. Flannery, <em>Vatican II &#8211; The Coniciliar and Post Coniciliar Documents<\/em>, Nowy Jork 1975, ss. 206-208.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> <em>Ibidem<\/em>, ss. 209-221.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> <em>Ibidem<\/em>, ss. 225-232.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref42\" name=\"_ftn42\">[42]<\/a> <em>Ibidem<\/em>, 233-240.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref43\" name=\"_ftn43\">[43]<\/a> <em>Ibidem<\/em>, ss. 254-270.<\/p>\r\n<p><a href=\"#_ftnref44\" name=\"_ftn44\">[44]<\/a> <em>Satan at Work<\/em>, &#8222;The Roman Forum\u201d, 1974, s. 26.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eWydali nas w r\u0119ce nowych, nieszcz\u0119\u015bliwych pan\u00f3w, Ludzi nie znaj\u0105cych gniewu ni honoru, boj\u0105cych si\u0119 nosi\u0107 miecze. Walcz\u0105 oni przesuwaj\u0105c papiery i maj\u0105 martwe, obce oczy. Patrz\u0105 na nasz\u0105 prac\u0119 i rado\u015b\u0107 tak, jak zm\u0119czony cz\u0142owiek spogl\u0105da na muchy. A ich beznami\u0119tne politowanie gorsze jest, ni\u017c wyrz\u0105dzane dawniej z\u0142o. Ich drzwi pozostaj\u0105 wieczorami zamkni\u0119te &#8211; [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[14],"tags":[388,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92830"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92830\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}