„Wobec najstarszej uczelni w Polsce zdecydowano si\u0119 podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re moim kolegom-studentom przypominaj\u0105 czasy symbolizowane przez takie postacie jak Boles\u0142aw Bierut, Jakub Berman, czy J\u00f3zef Cyrankiewicz.” Z Paw\u0142em Zyzakiem, autorem najnowszej biografii Lecha Wa\u0142\u0119sy, rozmawia \u0141ukasz Adamski.\r\n\r\n\r\n
By\u0142 pan \u015bwiadkiem ataku na autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki \u201eSb a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii\u201d. Czy spodziewa\u0142 si\u0119 Pan jednak, \u017ce reakcj\u0105 na pa\u0144sk\u0105 prac\u0119 b\u0119d\u0105 wypowiedzi typu: „chora imaginacja autora”, „prawicowe sikanie pod wiatr”, „gorszy od SB” i „urologiczne pasje Paw\u0142a Zyzaka”?<\/strong> Promotor pa\u0144skiej pracy magisterskiej, prof. Andrzej Nowak, zosta\u0142 skre\u015blony z listy uczestnik\u00f3w konferencji naukowej po\u015bwi\u0119conej wyborom w czerwcu 1989 roku. Dostaje on r\u00f3wnie\u017c koperty z ka\u0142em oraz listy z wyzwiskami i pogr\u00f3\u017ckami. Niedawno Instytut Historii UJ odwiedzi\u0142a grupa ludzi podaj\u0105cych si\u0119 za dziennikarzy, wypytuj\u0105c, czy profesor Nowak przychodzi na zaj\u0119cia pijany. Czy spotka\u0142y Pana podobne szykany?<\/strong>
\r\nSpodziewa\u0142em si\u0119 tego typu okre\u015ble\u0144. Natomiast mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce skoro ksi\u0105\u017cka le\u017ca\u0142a w sklepach a\u017c 3 tygodnie i nikt si\u0119 na jej temat nie wypowiada\u0142, to oznacza to, \u017ce wszyscy zainteresowani ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 czytaj\u0105 i przyst\u0105pi\u0105 do jej gruntownej, krytycznej analizy. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce dzieje si\u0119 podobnie jak w wypadku pracy S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka, z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce ich ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a skrytykowana, zanim ukaza\u0142a si\u0119 w ksi\u0119garniach.
\r\n
\r\nPa\u0144ska ksi\u0105\u017cka spowodowa\u0142a, \u017ce minister szkolnictwa wy\u017cszego chcia\u0142a zrobi\u0107 kontrol\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim (po reakcji medi\u00f3w zaniechano tego procederu), krakowska uczelnia by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zagro\u017cona obci\u0119ciem dotacji. Narobi\u0142 Pan zamieszania. <\/strong>
\r\nAkurat ja w tej sytuacji by\u0142em osob\u0105 pasywn\u0105. Wobec najstarszej uczelni w Polsce zdecydowano si\u0119 podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re zar\u00f3wno mnie, jak i moim kolegom-studentom z Instytutu Historii UJ, z kt\u00f3rymi mia\u0142em okazj\u0119 spotka\u0107 si\u0119 ostatnio w bardzo licznym gronie, przypominaj\u0105 czasy symbolizowane przez takie postacie jak Boles\u0142aw Bierut, Jakub Berman, czy J\u00f3zef Cyrankiewicz. Je\u015bli w \u015bredniowieczu, kt\u00f3re nies\u0142usznie nazywa si\u0119 \u201emrocznymi wiekami\u201d, kr\u00f3lowie, ksi\u0105\u017c\u0119ta i biskupi katoliccy, szanowali autonomi\u0119 uniwersytet\u00f3w, to nale\u017cy sobie zada\u0107 pytanie, czy aby nie mamy teraz do czynienia z \u201emrocznymi\u201d czasami?\u00a0
\r\n
\r\nPlatforma Obywatelska zaprowadza aksamitny totalitaryzm w naszym kraju?<\/strong>
\r\nNie posun\u0105\u0142bym si\u0119 do formu\u0142owania takich tez, natomiast zastanawia mnie bardzo, \u017ce tego typu dzia\u0142ania wobec najbardziej zas\u0142u\u017conej i szanowanej uczelni w naszym kraju nie budz\u0105 nale\u017cytego sprzeciwu, przynajmniej medi\u00f3w. Przypominam sobie, z opracowa\u0144 i materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych dotycz\u0105cych lat 80-tych w PRL, \u017ce nigdy najwi\u0119ksze uczelnie nie wyst\u0119powa\u0142y z o\u015bwiadczeniami przeciwko antyre\u017cimowym protestom Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w, Federacji M\u0142odzie\u017cy Walcz\u0105cej, Organizacji Studenckiej KPN, Akcji Studenckiej Ruchu \u201eWolno\u015b\u0107 i Pok\u00f3j\u201d, natomiast odpiera\u0142y wszelkie ataki na niezale\u017cno\u015b\u0107 uniwersytetu. Z relacji \u00f3wczesnych student\u00f3w dowiadujemy si\u0119, \u017ce czuli si\u0119 oni w\u00f3wczas pewniej, gdy\u017c do\u015bwiadczali niejawnych wyraz\u00f3w poparcia od zwierzchnik\u00f3w uczelni. W\u0105tpi\u0119, czy dzisiaj moi r\u00f3wie\u015bnicy mog\u0105 pokusi\u0107 si\u0119 o podobne wyznanie.
\r\n
\r\nJak Pan zareagowa\u0142 na niezwykle krytyczn\u0105 recenzj\u0119 Pa\u0144skiej ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 wsp\u00f3\u0142autor ksi\u0105\u017cki \u201eSb a Lech Wa\u0142\u0119sa\u201d dr Piotr Gontarczyk? Napisa\u0142 on m.in., \u017ce Pan konfabuluje.<\/strong>
\r\nPiotr Gontarczyk nie pokaza\u0142 w swojej recenzji, w kt\u00f3rym miejscu oszukuj\u0119 swego czytelnika. Skupi\u0142 si\u0119 na korekcie gramatycznej i analizie mojego stanu psychicznego, \u017ce wspomn\u0119 tylko: \u201eurologiczne pasje Paw\u0142a Zyzaka\u201d. Nie wykaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, w kt\u00f3rym miejscu sk\u0142ama\u0142em lub pom\u00f3wi\u0142em Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119, cho\u0107 stwierdzi\u0142, \u017ce na \u201enauk\u0119, jak\u0105 zaprezentowa\u0142 Zyzak, zwyczajnie, po ludzku\u201d si\u0119 nie zgadza.<\/p>\r\n\r\n
\r\nNie, nie spotka\u0142y. Ani na adres Arcan\u00f3w, lub IPN, ani na m\u00f3j adres domowy nie przychodzi\u0142y listy z pogr\u00f3\u017ckami. My\u015bl\u0119, \u017ce \u015bwiadczy to o braku spontaniczno\u015bci owych szykan, a zarazem potwierdza moj\u0105 opini\u0119, i\u017c biografia Lecha Wa\u0142\u0119sy sta\u0142a si\u0119 tylko pretekstem do zaj\u0119cia stanowiska wzgl\u0119dem dw\u00f3ch instytucji i jednego profesora. Wybitnego profesora, kt\u00f3ry wyk\u0142ada w trzech j\u0119zykach, a sze\u015b\u0107 zna biernie. Kt\u00f3rego teraz studenci UJ szanuj\u0105 jak nigdy, cho\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej cenili go za profesjonalizm, dorobek naukowy oraz spos\u00f3b bycia.
\r\n
\r\nNie ma Pan wra\u017cenia, \u017ce takie ataki s\u0105 spowodowane reakcjami najwy\u017cszych w\u0142adz na Pa\u0144sk\u0105 publikacj\u0119. Skoro politycy mog\u0105 obra\u017ca\u0107 zar\u00f3wno Pana jak i Pa\u0144skiego promotora w najobrzydliwszy spos\u00f3b, to dlaczego zwykli ludzie maj\u0105 nie czu\u0107 przyzwolenia na wysy\u0142anie ka\u0142u w kopercie?<\/strong>
\r\nTego rodzaju inwektywy nale\u017cy, moim zdaniem, postrzega\u0107 dopiero jako skutek pewnej prawid\u0142owo\u015bci. Na pewno s\u0105 one konsekwencj\u0105 pewnego przyzwolenia, ale tak\u017ce braku w\u0142a\u015bciwego roz\u0142o\u017cenia akcent\u00f3w przez \u015brodki masowego przekazu. Dziwi mnie np. ma\u0142e zainteresowanie wi\u0119kszo\u015bci dziennikarzy odkrywaniem prawdy historycznej dotycz\u0105cej najnowszych dziej\u00f3w Polski. Lekcewa\u017cenie faktu, \u017ce wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105 wa\u017cni \u015bwiadkowie historii, kt\u00f3rzy maj\u0105 wiele ciekawych rzeczy do powiedzenia. W\u0142a\u015bnie ta wiedza powinna stanowi\u0107 priorytet, a nie poziom agresji wylewaj\u0105cy si\u0119 w ust tego czy owego polityka.
\r\n
\r\nTo chyba nie jest tylko wina dziennikarzy. Uznani historycy z tytu\u0142ami profesorskimi r\u00f3wnie\u017c niezwykle mocno atakuj\u0105 zar\u00f3wno Pana jak i prof. Nowaka. Jest to o tyle zabawne, \u017ce niekt\u00f3rzy z nich poza kamerami przyznaj\u0105, \u017ce Pa\u0144ska ksi\u0105\u017cka jest solidn\u0105 prac\u0105 historyczn\u0105. <\/strong>
\r\nCzasami mam w\u0105tpliwo\u015bci, czy niekt\u00f3rzy historycy potrafi\u0105 rozdzieli\u0107 swoje obecne zaanga\u017cowanie emocjonalne od pracy historyka. Zalet\u0105 mojego m\u0142odego wieku jest to, \u017ce nigdy nie wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0142em w kreowaniu mitu Lecha Wa\u0142\u0119sy i jestem wolny od pewnego baga\u017cu psychicznego. Chcia\u0142bym jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na inn\u0105 znamienn\u0105 rzecz. Ot\u00f3\u017c w\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3rym zaproponowano wsp\u00f3\u0142prac\u0119 przy tworzeniu biografii Lecha Wa\u0142\u0119sy, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w zesz\u0142ym roku, opr\u00f3cz mnie znale\u017ali si\u0119 prof. Andrzej Friszke oraz jego imiennik, tak\u017ce profesor. Z tych trzech os\u00f3b tylko ja nie zgodzi\u0142em si\u0119 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 przy tworzeniu tej ksi\u0105\u017cki. Wypowiedzi obu profesor\u00f3w na \u0142amach tej\u017ce autobiografii momentami odbiegaj\u0105 od wypowiedzi historyk\u00f3w i przypominaj\u0105 enuncjacje sympatyk\u00f3w Lecha Wa\u0142\u0119sy. Dlatego sugerowanie przez nich mojego braku obiektywizmu i profesjonalizmu mnie dziwi.\u00a0
\r\n
\r\nW wywiadach prasowych wspomina\u0142 pan, \u017ce osob\u0105, kt\u00f3ra zaproponowa\u0142a panu pisanie najnowszej autobiografii Lecha Wa\u0142\u0119sy by\u0142 Bartosz Loba, zreszt\u0105 jej g\u0142\u00f3wny redaktor. Czy to ten sam Bartosz Loba, kt\u00f3ry obecnie jest rzecznikiem prasowym Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego, przygotowuj\u0105cego do niedawna kontrol\u0119 na UJ?<\/strong>
\r\nTen sam.
\r\n
\r\nDr Marek Migalski nie mog\u0105c zrobi\u0107 habilitacji na polskich uczelniach, zdecydowa\u0142 si\u0119 kandytowa\u0107 do Europarlamentu. Czy Pana te\u017c czeka kariera polityka, czy jeszcze wierzy Pan, \u017ce zrobi karier\u0119 naukow\u0105? <\/strong>
\r\nW tej chwili skupiam si\u0119 na swojej aktualnej publikacji o Lechu Wa\u0142\u0119sie. Zamierzam rozszerzy\u0107 j\u0105 o kolejne wiadomo\u015bci, dotycz\u0105ce rzecz jasna okresu do 1988 roku. O polityce nie my\u015bl\u0119, ale \u017cycz\u0119 panu Migalskiemu powodzenia. Zreszt\u0105 kandyduje w moim okr\u0119gu wyborczym i r\u00f3wnie\u017c nad jego kandydatur\u0105 b\u0119d\u0119 si\u0119 zastanawia\u0142. Naiwno\u015bci\u0105 by\u0142oby twierdzenie, \u017ce m\u00f3j przysz\u0142y pracodawca nie zastanowi si\u0119 dobrze, zanim mnie zatrudni. Jednak\u017ce za tak\u0105 sam\u0105 u\u0142ud\u0119 uwa\u017cam przekonanie, \u017ce bie\u017c\u0105cy stosunek do wolno\u015bci bada\u0144 historycznych, czy szerzej – wolno\u015bci s\u0142owa, w naszym kraju zachowa stan obecny. Je\u015bli na razie nie znajd\u0119 pracy w zawodzie historyka, poszukam jej w swoim drugim zawodzie. Mo\u017ce kto\u015b zatrudni elektronika, kt\u00f3ry opisa\u0142 kiedy\u015b jednego elektryka\u2026<\/p>\r\n\r\n