{"id":92723,"date":"2017-01-06T22:30:59","date_gmt":"2017-01-07T03:30:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92723"},"modified":"2017-01-07T21:26:08","modified_gmt":"2017-01-08T02:26:08","slug":"dyrektorium-o-mszach-z-udzialem-dzieci-michael-davies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92723","title":{"rendered":"Dyrektorium o Mszach z udzia\u0142em dzieci – Michael Davies<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eLecz kto by si\u0119 sta\u0142 powodem grzechu dla jednego z tych ma\u0142ych, kt\u00f3rzy wierz\u0105 we Mnie, temu by\u0142oby lepiej kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski zawiesi\u0107 u szyi i utopi\u0107 go w g\u0142\u0119bi morza<\/em>\u201d
\r\n Mt 18, 6.<\/p>\r\n

W<\/strong> swej ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej etosowi wiary prawos\u0142awnej Andr\u00c3\u00a9 Borrely pisze:<\/p>\r\n

\u201e(\u2026) Celebracja Boskiej Liturgii jest aktem, przez kt\u00f3ry chrze\u015bcijanie nios\u0105 swe \u015bwiadectwo w spos\u00f3b najbardziej wyrazisty [\u015bwiadcz\u0105c], \u017ce cho\u0107 \u017cyj\u0105 oni na \u015bwiecie, nie s\u0105 jednak ze \u015bwiata. Podczas tej Boskiej Liturgii dany nam jest przywilej koncelebrowania ju\u017c na ziemi wsp\u00f3lnie z opromienionymi chwa\u0142\u0105 anio\u0142ami\u201d[1]<\/a>.<\/p>\r\n

Do czasu II Soboru Watyka\u0144skiego prawda ta stanowi\u0142a r\u00f3wnie\u017c podstaw\u0119 dla regulacji liturgicznych Ko\u015bcio\u0142a Zachodniego. Jak zauwa\u017ca Dietrich von Hildebrand, w rozwa\u017caniach nad formami celebracji powinni\u015bmy odpowiedzie\u0107 sobie przede wszystkim na pytanie:<\/p>\r\n

\u201e(\u2026) Czy \u0142atwiej nam spotka\u0107 Chrystusa podczas Mszy wznosz\u0105c si\u0119 ku Niemu, czy te\u017c \u015bci\u0105gaj\u0105c Go na d\u00f3\u0142 na nasz przyziemny, codzienny \u015bwiat. Innowatorzy zast\u0119puj\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 z Chrystusem niestosown\u0105 poufa\u0142o\u015bci\u0105. Prawda jest taka, \u017ce nowa liturgia udaremni\u0107 mo\u017ce owo spotkanie z Chrystusem, zniech\u0119ca bowiem do okazywania czci wobec tajemnicy, uniemo\u017cliwia wyra\u017canie nale\u017cnego dla niej uszanowania i niszczy atmosfer\u0119 sacrum<\/em>. Podstawowe znaczenie ma nie to, czy wierni czuj\u0105 si\u0119 na Mszy jak w domu, ale czy odrywani s\u0105 od swego codziennego \u017cycia i wprowadzani w \u015bwiat Chrystusa, czy ich postawa naprawd\u0119 wyra\u017ca najwy\u017csz\u0105 cze\u015b\u0107, czy s\u0105 oni zanurzani w rzeczywisto\u015bci Chrystusa\u201d[2]<\/a>.<\/p>\r\n

Jak pokaza\u0142em w rozdziale VII, najbardziej zauwa\u017caln\u0105 cech\u0105 nowej liturgii jest fakt, \u017ce jest ona wyrazem raczej Kultu Cz\u0142owieka ni\u017c Kultu Boga. Nie stara si\u0119 ona nas bynajmniej przekona\u0107, \u017ce \u017cyjemy co prawda na tym \u015bwiecie, ale ze \u015bwiata jednak nie jeste\u015bmy, nie usi\u0142uje oderwa\u0107 nas od naszego codziennego \u017cycia. Wsp\u00f3\u0142czesna literatura po\u015bwi\u0119cona liturgii nieustannie podkre\u015bla, \u017ce nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 wszelkich stara\u0144, by wierni czuli si\u0119 na Mszy jak w domu, dlatego te\u017c liturgia dostosowana by\u0107 powinna  do mentalno\u015bci i do\u015bwiadcze\u0144 konkretnego zgromadzenia. Celem nie jest ju\u017c wnoszenie serc i umys\u0142\u00f3w ku Bogu, ale troska o to, by nie odrywa\u0142y si\u0119 one od spraw tego \u015bwiata. Jest to szczeg\u00f3lnie prawdziwe  przypadku Mszy dla dzieci. Tam, gdzie Dyrektorium <\/em>to wdra\u017cane jest konsekwentnie, dzieci pozbawione b\u0119d\u0105 mo\u017cliwo\u015bci do\u015bwiadczenia uczestnictwa w prawdziwie katolickim kulcie, a nawet zrozumienia samej istoty Mszy. Dyrektorium<\/em> zdaje si\u0119 postrzega\u0107 j\u0105 po prostu jako rodzaj spektaklu, w kt\u00f3ry dzieci (i doro\u015bli) powinni wnosi\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny wk\u0142ad. Przyj\u0119cie tej koncepcji zaowocowa\u0142o niezliczonymi ekscesami i  nadu\u017cyciami,  kt\u00f3re opisane zostan\u0105 szerzej w kolejnym rozdziale.<\/p>\r\n

Etos nowej liturgii opisany zosta\u0142 przez ks. Fredericka L. Millera w majowym numerze \u201eHomiletic and Pastoral Review\u201d  z 1977 roku. Ks. Miller odnosi si\u0119 w nim do zestawu przezroczy po\u015bwi\u0119conych Mszy, wyprodukowanych z inicjatywy tego samego ks. Roberta Hovdy, o kt\u00f3rym pisa\u0142em ju\u017c w poprzednim rozdziale niniejszej ksi\u0105\u017cki. Pakietowi temu nadano wiele m\u00f3wi\u0105c\u0105 nazw\u0119: This Suday Party<\/em>. Ks. Miller pisze:<\/p>\r\n

\u201eZestaw przezroczy, wykorzystywany we wielu programach katechetycznych, w taki oto spos\u00f3b przygotowuje pierwszo i drugoklasist\u00f3w do parafialnej Eucharystii:<\/p>\r\n

\u00abNa nasze niedzielne party gromadzimy si\u0119 razem w ko\u015bciele lub w jakim\u015b innym du\u017cym pomieszczeniu, ludzie ubieraj\u0105 si\u0119, jest muzyka i \u015bpiew, s\u0142uchamy o tym, jak B\u00f3g nas kocha i czego od nas oczekuje, dzi\u0119kujemy Mu za \u015bwiat i wszystkie dobre rzeczy, jakie nam da\u0142, ka\u017cdy z nas otrzymuje te\u017c kawa\u0142ek chleba i \u0142yk wina na pami\u0105tk\u0119 Jezusa.<\/p>\r\n

Jezus m\u00f3wi nam, \u017ce kiedy dzielimy si\u0119 chlebem i winem na Jego pami\u0105tk\u0119, my\u015bl\u0105c o Nim i Jego nowym Duchu – mamy udzia\u0142 w Jego ciele, Jego krwi i ca\u0142ym Jego \u017cyciu – i \u017ce jeste\u015bmy Jego bliskimi przyjaci\u00f3\u0142mi. (\u2026)\u00bb\u201d.<\/p>\r\n

Ks. Miller pisze:<\/p>\r\n

\u201ePoza faktem, \u017ce materia\u0142y te (i inne im podobne) wypaczaj\u0105 doktryn\u0119 o Rzeczywistej Obecno\u015bci Chrystusa w Eucharystii, ucz\u0105 te\u017c nasz\u0105 m\u0142odzie\u017c oczekiwa\u0107 atmosfery party za ka\u017cdym razem, gdy uczestniczy ona w liturgii wsp\u00f3lnoty parafialnej.<\/p>\r\n

Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 podr\u0119cznik\u00f3w zatwierdzonych przez establishment katechetyczny nie wspomina o fakcie, i\u017c Eucharystia jest zasadniczo odnowieniem Ofiary Chrystusa – uroczystym aktem kultu sprawowanym przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 ku czci Boga (\u2026) W ten spos\u00f3b znaczny odsetek uczestnicz\u0105cej w katechizacji m\u0142odzie\u017cy nie\u015bwiadomie przyswaja sobie koncepcj\u0119, wedle kt\u00f3rej Msza jest wy\u0142\u0105cznie posi\u0142kiem (\u2026) Czy mo\u017ce wi\u0119c dziwi\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolickiej m\u0142odzie\u017cy nie ucz\u0119szcza ju\u017c regularnie na Msz\u0119? Przyzwyczajono j\u0105, \u017ce za ka\u017cdym razem gdy udaje si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a, oczekiwa\u0107 mo\u017ce atmosfery party. Wkr\u00f3tce jednak m\u0142odzi ludzie u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, \u017ce jest wiele innych miejsc, w kt\u00f3rych mog\u0105 smaczniej zje\u015b\u0107 i lepiej si\u0119 bawi\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Kanonik George Telford w artykule po\u015bwi\u0119conym m\u0119czennikom angielskim i walijskim pisze:<\/p>\r\n

\u201eOgromna liczba prawdziwych katolik\u00f3w cierpi nieopisane udr\u0119ki widz\u0105c, co czyni si\u0119 z religi\u0105, kt\u00f3r\u0105 tak kochaj\u0105. Co pomy\u015bleliby nasi m\u0119czennicy o \u00abwierze\u00bb, kt\u00f3ra nauczana jest i praktykowana obecnie przez wielu \u017carliwych \u00abreformator\u00f3w\u00bb? O wierze, kt\u00f3rej \u00abczo\u0142owi katecheci\u00bb ka\u017c\u0105 rodzicom uczy\u0107 dzieci, a wedle kt\u00f3rej Msza jest rodzajem tea-party z udzia\u0142em Jezusa? O wierze, kt\u00f3rej \u00abczo\u0142owi liturgi\u015bci\u00bb wzywaj\u0105 doros\u0142ych wiernych do skakania wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza i nazywaj\u0105cych to \u00abwymownym wyrazem dzi\u0119kczynienia\u00bb? O wierze, kt\u00f3rej \u00abczo\u0142owi teologowie\u00bb odrzucaj\u0105 uroczyste deklaracje Ojca \u015awi\u0119tego argumentuj\u0105c, \u017ce \u00abkwestia ta wci\u0105\u017c pozostaje otwarta\u00bb? Ja sam by\u0142em \u015bwiadkiem wszystkich tych aberracji – i wielu innych, gorszych jeszcze rzeczy\u201d[3]<\/a>.<\/p>\r\n

\u0179aden aspekt obecnego kryzysu w Ko\u015bciele nie mo\u017ce by\u0107 analizowany w oderwaniu od innych: aberracje doktrynalne, liturgiczne i moralne s\u0105 elementami tego samego diabolicznego procesu. Zaiste, trudno nie dostrzec zwi\u0105zku pomi\u0119dzy tym, w jaki spos\u00f3b dzieciom prezentowane s\u0105 dzi\u015b prawdy wiary, a przygotowywaniem ich do uczestnictwa w publicznym kulcie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Og\u0142oszenie Dyrektorium o Mszy z udzia\u0142em dzieci<\/em><\/strong><\/p>\r\n

1 listopada 1973 roku Kongregacja Kultu Bo\u017cego opublikowa\u0142a dokument Pueros baptizatos<\/em>, Dyrektorium o Mszy  z udzia\u0142em dzieci<\/em>. Co ciekawe, widnieje pod nim podpis nie Prefekta Kongregacji, ale jej Sekretarza  – abpa Bugniniego oraz Sekretarza Stanu kard. Villot. Cho\u0107 w jednym jego paragraf\u00f3w (52) znale\u017a\u0107 mo\u017cna elementy autentycznej katolickiej doktryny eucharystycznej, w praktyce podkopuje on t\u0119 doktryn\u0119 poprzez propagowane na jego kartach formy celebracji Mszy – lex credendi<\/em> mia\u0142o zosta\u0107 zniszczone przez lex orandi<\/em>. Nale\u017cy te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ten atak na katolickie nauczanie eucharystyczne wymierzony by\u0142 bezpo\u015brednio we wiar\u0119 katolickich dzieci, stanowi\u0105cych przysz\u0142o\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a. Dyrektorium<\/em> owo mia\u0142o by\u0107 rzekomo \u201eodpowiedzi\u0105 na powtarzaj\u0105ce si\u0119 pro\u015bby nap\u0142ywaj\u0105ce ze wszystkich stron \u015bwiata katolickiego\u201d. Ile by\u0142o tych pr\u00f3\u015bb i kto je zanosi\u0142, tego oczywi\u015bcie nie ujawniono. By\u0107 mo\u017ce chodzi o tych samych \u201elicznych wiernych\u201d, kt\u00f3rzy wyra\u017ca\u0107 mieli swego czasu pragnienie wprowadzenia wi\u0119kszej ilo\u015bci Modlitw Eucharystycznych. Oczywi\u015bcie nie da si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce Watykan nie zosta\u0142 rzeczywi\u015bcie zasypany tego rodzaju petycjami. Jako nauczyciel m\u0142odszych dzieci, maj\u0105cy kontakt z licznymi organizacjami nauczycieli i stowarzyszeniami rodzic\u00f3w mog\u0119 jedynie powiedzie\u0107, \u017ce nigdy nie s\u0142ysza\u0142em o \u017cadnej inicjatywnie tego rodzaju.<\/p>\r\n

Abp R.J. Dwyer pisa\u0142 bez ogr\u00f3dek:<\/p>\r\n

\u201eAkt ten, wychwalany w pewnych kr\u0119gach jako \u00ab\u015bmia\u0142y i nowatorski\u00bb, nie jest bynajmniej odpowiedzi\u0105 na pro\u015bby zanoszone przez lokalne hierarchie, ale reakcj\u0105 na uporczywe nalegania kilku liturgicznych eksperymentator\u00f3w. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest taka, \u017ce ani ja sam ani \u017caden znany mi biskup nie zosta\u0142 nigdy poproszony przez Rzym o wyra\u017cenie opinii w tej kwestii – co wi\u0119cej, projekt ten zosta\u0142 zdecydowanie odrzucony podczas dorocznej konferencji Episkopatu USA\u201d[4]<\/a>.<\/p>\r\n

Paragraf 2 Dyrektorium<\/em> stwierdza:<\/p>\r\n

\u201eIstnieje specyficzna trudno\u015b\u0107 wychowania dzieci w Ko\u015bciele, poniewa\u017c liturgiczne obrz\u0119dy, zw\u0142aszcza zwi\u0105zane z Eucharysti\u0105, nie mog\u0105 wywiera\u0107 na nie w pe\u0142ni w\u0142a\u015bciwego sobie wp\u0142ywu wychowawczego. Chocia\u017c obecnie wolno u\u017cywa\u0107 j\u0119zyka ojczystego we Mszy \u015bw., jednak s\u0142owa i znaki nie zosta\u0142y wystarczaj\u0105co przystosowane do mentalno\u015bci dziecka\u201d.<\/p>\r\n

Ca\u0142y ten ust\u0119p jest wysoce kontrowersyjny. W swej Deklaracji o wychowaniu chrze\u015bcija\u0144skim<\/em> II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski s\u0142usznie wyja\u015bnia, \u017ce skoro rodzice dali \u017cycie swym dzieciom, musz\u0105 by\u0107 oni uznani za pierwszych i najwa\u017cniejszych wychowawc\u00f3w; \u017ce rola ich jest tak wa\u017cna, i\u017c nic nie mo\u017ce usprawiedliwi\u0107 zaniedbania tego obowi\u0105zku i \u017ce to rodzina \u201eju\u017c od najwcze\u015bniejszego wieku uczy\u0107 [powinna] dzieci zgodnie z wiar\u0105 na chrzcie otrzyman\u0105 poznawania i czci Boga, a tak\u017ce mi\u0142owania bli\u017aniego\u201d.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wnym celem Ko\u015bcio\u0142a oddawanie czci Wszechmocnemu Bogu, przede wszystkim poprzez Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Ofiar\u0119 Mszy. Trzeba w tym miejscu przypomnie\u0107 s\u0142owa encykliki Mediator Dei<\/em>, w kt\u00f3rych Pius XII podkre\u015bla, i\u017c istot\u0105 Mszy jest bezkrwawe ofiarowanie Bo\u017cej \u0179ertwy. To prawda, pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 Mszy z pewno\u015bci\u0105 zawiera element edukacyjny, kt\u00f3rego kulminacyjnym punktem jest Ewangelia – jest wi\u0119c rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105 i stosown\u0105, by podczas niedzielnej Eucharystii kap\u0142an nie tylko g\u0142osi\u0142 S\u0142owo, ale r\u00f3wnie\u017c wyja\u015bnia\u0142 je w swym kazaniu. Jednak S\u0142owo Bo\u017ce mo\u017ce by\u0107 czytane i wyja\u015bniane r\u00f3wnie\u017c w domu, w szkole i podczas innych ceremonii liturgicznych. Wierni gromadz\u0105 si\u0119 w niedziel\u0119 w swych ko\u015bcio\u0142ach parafialnych nie po to, by wys\u0142ucha\u0107 nauk, ale by asystowa\u0107 w sk\u0142adaniu Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary. Abp Bugnini pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 starym wybiegiem modernist\u00f3w, wykorzystuj\u0105c do swych w\u0142asnych cel\u00f3w ca\u0142kowicie uprawniony aspekt liturgii. W tym przypadku pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 argumentem pozornie s\u0142usznym – \u017ce Msza posiada r\u00f3wnie\u017c aspekt edukacyjny – by ca\u0142kowicie odwr\u00f3ci\u0107 hierarchi\u0119 wa\u017cno\u015bci, wskutek czego aspekt edukacyjny zyskuje priorytet nad ofiarnym. Pomog\u0142y mu w tym dokumenty II Soboru Watyka\u0144skiego. Konstytucja o liturgii<\/em> stwierdza (\u00a733):<\/p>\r\n

\u201eJakkolwiek \u015bwi\u0119ta liturgia jest przede wszystkim oddawaniem czci Bo\u017cemu Majestatowi, zawiera jednak r\u00f3wnie\u017c bogat\u0105 tre\u015b\u0107 dla pouczania wiernego ludu. W liturgii bowiem B\u00f3g przemawia do swego ludu, Chrystus w dalszym ci\u0105gu g\u0142osi Ewangeli\u0119, lud za\u015b odpowiada Bogu \u015bpiewem i modlitw\u0105\u201d.<\/p>\r\n

(Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na \u201ejakkolwiek\u201d w pierwszym z cytowanych zda\u0144). Abp Bugnini nie neguje, \u017ce g\u0142\u00f3wnym celem liturgii jest oddawanie czci Bogu – po prostu przemilcza ten fakt i koncentruje si\u0119 obsesyjnie na aspekcie edukacyjnym Mszy. Prawd\u0105 jest, \u017ce dzieci nie zrozumiej\u0105 wi\u0119kszo\u015bci czyta\u0144 mszalnych – ale ile spo\u015br\u00f3d nich jest w pe\u0142ni zrozumia\u0142ych r\u00f3wnie\u017c dla doros\u0142ych? Ilu wiernych obecnych na niedzielnej Mszy rozumie naprawd\u0119 tre\u015b\u0107 typowego listu \u015bw. Paw\u0142a? Prawda jest taka, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci poni\u017cej dziesi\u0105tego roku \u017cycia nie zrozumie r\u00f3wnie\u017c lektur specjalnie dla nich wybranych i przygotowanych – co potwierdzi\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy do\u015bwiadczony nauczyciel. Mniej wi\u0119cej  dziesi\u0119\u0107 minut po zako\u0144czeniu Mszy dla ponad 200 dzieci w wieku poni\u017cej siedmiu lat, dla kt\u00f3rych czytania zosta\u0142y specjalnie dobrane i uproszczone, zapyta\u0142em ka\u017cd\u0105 klas\u0119 o tre\u015b\u0107 Ewangelii. Tylko jedno dziecko odpowiedzia\u0142o poprawnie! A\u017c do tej pory nigdy nie stanowi\u0142o to problemu, poniewa\u017c ca\u0142kowicie s\u0142usznie zak\u0142adano, \u017ce katolickie dzieci powinny by\u0107 nauczane swej wiary przede wszystkim w domu i podczas lekcji religii. Jedna z podstawowych nauk dotyczy\u0142a w\u0142a\u015bnie tego, czym jest Msza i dlaczego uczestnicz\u0105 w niej w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119. Podczas Lekcji i Ewangelii dzieci mog\u0142y korzysta\u0107 ze swych ma\u0142ych modlitewnik\u00f3w lub ilustrowanych opowie\u015bci o Zbawicielu, Matce Bo\u017cej i \u015bwi\u0119tych. Gdy ju\u017c podros\u0142y, uczy\u0142y si\u0119 korzysta\u0107 z mszalik\u00f3w, jednak rozumiej\u0105c od swych najm\u0142odszych lat istot\u0119 Mszy (wiedz\u0105c co dokonuje si\u0119 na o\u0142tarzu i dlaczego w tym uczestnicz\u0105) wprowadzane by\u0142y krok po kroku w \u017cycie liturgiczne Ko\u015bcio\u0142a i stopniowo zaczyna\u0142y rozumie\u0107 okresy liturgiczne, znaczenie koloru szat i wielkich \u015bwi\u0105t roku ko\u015bcielnego.<\/p>\r\n

Co si\u0119 tyczy symboliki Mszy, oczywi\u015bcie dzieci nie mog\u0105 zrozumie\u0107 jej samodzielnie – podobnie jednak nie rozumiej\u0105 one znaczenia liter, s\u0142\u00f3w, figur i znak\u00f3w matematycznych, zanim symbole te nie zostan\u0105 im wyja\u015bnione. W mojej w\u0142asnej szkole posiadamy pomoce pozwalaj\u0105ce siedmioletnim dzieciom zrozumie\u0107 skomplikowane dowody logiczne, o kt\u00f3rych ja sam dowiedzia\u0142em si\u0119 dopiero w\u00f3wczas, gdy ju\u017c jako doros\u0142y zacz\u0105\u0142em studiowa\u0107 filozofi\u0119 tomistyczn\u0105. Nigdy nie spotka\u0142em \u017cadnego przeci\u0119tnie inteligentnego dziecka, kt\u00f3re w wieku siedmiu lat mia\u0142oby najmniejsze problemy ze zrozumieniem tradycyjnych symboli zwi\u0105zanych z Msz\u0105, o ile tylko s\u0105 one wyja\u015bniane w spos\u00f3b jasny i prosty – a wiedza ta zwi\u0119ksza zar\u00f3wno \u201ejako\u015b\u0107\u201d ich uczestnictwa jak i zainteresowanie samym obrz\u0119dem. Dlaczego kap\u0142an ca\u0142uje o\u0142tarz? Dlaczego okadza si\u0119 tylko Ewangeli\u0119 i czemu czyta si\u0119 j\u0105 przy zapalonych \u015bwiecach? Dlaczego szaty liturgiczne maj\u0105 r\u00f3\u017cne kolory i co one oznaczaj\u0105? Dlaczego kl\u0119kamy na Incarnatus est<\/em> podczas Credo<\/em>? Jaki jest pow\u00f3d Podniesienia? Dlaczego tylko kap\u0142an rozdziela Komuni\u0119 i dlaczego musi by\u0107 ona przyjmowana do ust? We\u017amy na przyk\u0142ad ceremonie Wielkiego Tygodnia – jakie\u017c tu bogactwo symboliki, jak wielkim przywilejem i zarazem \u017ar\u00f3d\u0142em rado\u015bci jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 t\u0142umaczenia tego m\u0142odym katolikom!<\/p>\r\n

Abp Bugnini przyznaje co prawda, i\u017c dzieci nie musz\u0105 rozumie\u0107 ka\u017cdego szczeg\u00f3\u0142u liturgii, jak jednak zauwa\u017ca:<\/p>\r\n

\u201eNale\u017cy si\u0119 niemniej obawia\u0107, \u017ce dzieci w dziedzinie duchowej strac\u0105 bardzo du\u017co, je\u017celi ca\u0142ymi latami spotyka\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 stale w Ko\u015bciele z elementami dla nich prawie niezrozumia\u0142ymi. Wsp\u00f3\u0142czesna psychologia w spos\u00f3b przekonywuj\u0105cy wykazuje, \u017ce religijne prze\u017cycia w okresie niemowl\u0119ctwa i wczesnego dzieci\u0144stwa wywieraj\u0105 g\u0142\u0119boki wp\u0142yw na formacj\u0119 dzieci, dzi\u0119ki wyj\u0105tkowej ch\u0142onno\u015bci religijnej, jak\u0105 si\u0119 one odznaczaj\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Jest to bez w\u0105tpienia prawda, jednak w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem tego problemu jest upewnienie si\u0119 przez rodzic\u00f3w, kap\u0142an\u00f3w i nauczycieli, \u017ce dzieci rzeczywi\u015bcie rozumiej\u0105 w\u0142a\u015bciwie to, co dokonuje si\u0119 przed ich oczyma. Nawet pobie\u017cna znajomo\u015b\u0107 doktryny eucharystycznej przedstawianej w nowych podr\u0119cznikach religii nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dzieci formowane jedynie w oparciu o te niegodziwe teksty nigdy nie poznaj\u0105 prawdziwej natury Mszy, o jakiej uczy Pius XII i Sob\u00f3r Trydencki. W najlepszym razie b\u0119d\u0105 j\u0105 postrzega\u0142y jako rodzaj uczty wsp\u00f3lnotowej (a symbolika posi\u0142ku jest dla ludzi Zachodu trudna do zrozumienia), w trakcie kt\u00f3rej czyni si\u0119 niekiedy niejasne aluzje do Rzeczywistej Obecno\u015bci. Abp Bugnini przyznaje, \u017ce nawet jego Novus Ordo Missae<\/em> sprawowany w j\u0119zykach narodowym mo\u017ce wyrz\u0105dzi\u0107 szkod\u0119 duchow\u0105 dzieciom. W jaki wi\u0119c spos\u00f3b \u015bw. Teresa z Lisieux, Jan Bosco, Bernadetta, czy Maria Goretti osi\u0105gn\u0105\u0107 mogli w dzieci\u0144stwie tak wysoki stopnie\u0144 \u015bwi\u0119to\u015bci? Niepi\u015bmienna matka \u015bw. Jana Bosco nauczy\u0142a go kocha\u0107 i rozumie\u0107 Msz\u0119 – a on przekaza\u0142 t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 i zrozumienie ch\u0142opcom, kt\u00f3rych sam naucza\u0142!<\/p>\r\n

Odwo\u0142anie si\u0119 abpa Bugniniego do osi\u0105gni\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii jest kolejnym standardowym argumentem, wykorzystywanym obecnie przez ludzi, kt\u00f3rzy  – \u015bwiadomie lub nie\u015bwiadomie – podkopuj\u0105 wiar\u0119 i moralno\u015b\u0107 naszych dzieci. Podczas zaj\u0119\u0107 z wychowania seksualnego wykorzystuje si\u0119 dzi\u015b nierzadko materia\u0142y, za kt\u00f3rych rozpowszechnianie zaledwie dziesi\u0119\u0107 lat temu nauczycielowi grozi\u0142by proces karny i surowy wyrok. By\u0107 mo\u017ce najbardziej alarmuj\u0105cym wska\u017anikiem kondycji wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa jest stopnie\u0144, w jakim przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli mo\u017ce zosta\u0107 poddana praniu m\u00f3zgu i nak\u0142oniona do zaakceptowania praktyk, kt\u00f3re zaledwie kilka lat wcze\u015bniej sami uwa\u017cali za absurdalne.<\/p>\r\n

Rozdzia\u0142 I Dyrektorium o Mszy z udzia\u0142em dzieci<\/em> nosi tytu\u0142: \u201eWprowadzenie dzieci w liturgi\u0119 Mszy\u201d. Gdyby wytyczne w nim przedstawione zosta\u0142y wdro\u017cone konsekwentnie, katolickie dzieci pozosta\u0142yby ca\u0142kowicie nie\u015bwiadome prawdziwej natury i celu Mszy! Zaczyna si\u0119 on od stwierdzenia, zupe\u0142nie s\u0142usznego zreszt\u0105, \u017ce \u201e(\u2026) nie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 pe\u0142nego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego bez uczestnictwa w czynno\u015bciach liturgicznych, w kt\u00f3rych zgromadzeni wierni sprawuj\u0105 paschalne misterium\u201d. Nie napotykamy w nim jednak najmniejszej nawet wzmianki, \u017ce Msza jest aktem Chrystusa, naszego Najwy\u017cszego Kap\u0142ana (actio Christi<\/em>).<\/p>\r\n

\u015aw. Ambro\u017cy pisa\u0142: \u201eW Ofierze sk\u0142adany jest dzi\u015b Chrystus – On sam, jako kap\u0142an, ofiaruje sam siebie, by m\u00f3g\u0142 odpu\u015bci\u0107 nam nasze grzechy\u201d[5]<\/a>. Jak przypomina encyklika Mediator Dei<\/em>, podczas Mszy dokonuje si\u0119 \u201eprawdziwie i rzeczywi\u015bcie sk\u0142adanie ofiary\u201d. Ofiara Krzy\u017ca i Ofiara Mszy  s\u0105 jedn\u0105 i t\u0105 sam\u0105 Ofiar\u0105 – r\u00f3\u017cny jest jedynie spos\u00f3b ofiarowania. Nasz Najwy\u017cszy Kap\u0142an sk\u0142ada sw\u0105 Ofiar\u0119 poprzez pos\u0142ug\u0119 wy\u015bwi\u0119conego ksi\u0119dza, wierni posiadaj\u0105 za\u015b przewy\u017cszaj\u0105cy wszystko przywilej jednoczenia si\u0119 umys\u0142em i sercem z Chrystusem w sk\u0142adaniu tej Ofiary i do\u0142\u0105czania do niej siebie samych, je\u015bli za\u015b znajduj\u0105 si\u0119 w stanie \u0142aski i posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 dyspozycj\u0119, mog\u0105 przyjmowa\u0107  Go w Komunii \u015bw. Nale\u017cy tu podkre\u015bli\u0107, \u017ce w kwestii naszego uczestnictwa we Mszy II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski nie pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 w istocie terminem \u201eaktywne\u201d (activus<\/em>), ale \u201eactuosus<\/em>\u201d – co oznacza uczestnictwo pe\u0142ne i szczere, oraz \u0142\u0105czenie si\u0119 podczas Mszy z akcj\u0105 Chrystusa, naszego Leitourgosa<\/em>. Participatio actuosa<\/em> mo\u017ce znajdowa\u0107 wyraz w takich formach zewn\u0119trznych jak s\u0142owa i postawa, tj. \u015bpiew Kyrie<\/em>, Gloria<\/em> czy Sanctus<\/em>, przykl\u0119kanie, pochylanie g\u0142owy przy Konsekracji, przyjmowanie Komunii \u015bw. do ust i jedynie z r\u0105k kap\u0142ana – wszystko to s\u0105 wa\u017cne i warto\u015bciowe manifestacje naszego wewn\u0119trznego uczestnictwa. Je\u015bli jednak nasze dzieci nie b\u0119d\u0105 nauczane czym jest Msza oraz jak mo\u017cemy jednoczy\u0107 si\u0119 z akcj\u0105 naszego Leitourgosa<\/em>, wszystkie te zewn\u0119trzne formy b\u0119d\u0105 bezwarto\u015bciowe, a nawet mog\u0105 przeszkadza\u0107 w participatio actuosa<\/em>, do jakiej ich ksi\u0119\u017ca oraz katecheci powinni je nak\u0142ania\u0107.<\/p>\r\n

Ryzykuj\u0105c zarzut, \u017ce si\u0119 powtarzam, pragn\u0119 powiedzie\u0107 raz jeszcze, \u017ce oparcie katechizacji na zasadach przedstawionych w tym dokumencie uniemo\u017cliwi\u0142oby dzieciom prawdziwe uczestnictwo we Mszy. Bior\u0105c to pod uwag\u0119 ca\u0142kowicie uprawionym wydaje si\u0119 by\u0107 twierdzenie, \u017ce akt, o kt\u00f3rym pisze abp Bugnini, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie jest Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Ofiar\u0105. Pisz\u0105c on o szczytowym momencie akcji liturgicznej pos\u0142uguje si\u0119 on tymi samymi sformu\u0142owaniami, kt\u00f3re pot\u0119pione zosta\u0142y swego czasu przez Piusa XII. Wed\u0142ug abpa Bugniniego wa\u017cne jest \u201euczestnictwo w uczcie eucharystycznej. Do tego uczestnictwa nale\u017cy dzieci przygotowywa\u0107 i wprowadzi\u0107 w jego g\u0142\u0119bsze znaczenie\u201d. Nie wyja\u015bnia jednak, jak dzieci mog\u0105 by\u0107 wprowadzane \u201ew g\u0142\u0119bsze jeszcze znaczenie\u201d tego, co celowo si\u0119 przed nimi zataja. Dyrektorium<\/em> stwierdza dalej:<\/p>\r\n

\u201eWszyscy, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 wychowaniem dzieci, powinni zjednoczy\u0107 wysi\u0142ki i we wzajemnym porozumieniu d\u0105\u017cy\u0107 do tego aby dzieci ju\u017c w\u00f3wczas, kiedy maj\u0105 jakie\u015b poj\u0119cie o Bogu i sprawach Bo\u017cych, zgodnie z wiekiem i rozwojem osobowym prze\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c warto\u015bci og\u00f3lnoludzkie, w jakie obfituje sprawowanie Eucharystii. Nale\u017c\u0105 do nich: dzia\u0142anie we wsp\u00f3lnocie, powitanie, umiej\u0119tno\u015b\u0107 s\u0142uchania, proszenie o przebaczenie i udzielanie go, wyra\u017canie wdzi\u0119czno\u015bci, prze\u017cywanie ze zrozumieniem czynno\u015bci symbolicznych uczty przyja\u017ani, uroczystych obchod\u00f3w.<\/p>\r\n

Zadaniem katechezy eucharystycznej, o kt\u00f3rej mowa w nr 12, b\u0119dzie tak piel\u0119gnowa\u0107 tego rodzaju warto\u015bci og\u00f3lnoludzkie, aby dzieci stopniowo, zgodnie z wiekiem oraz warunkami psychologicznymi i spo\u0142ecznymi otwiera\u0142y umys\u0142y na przyj\u0119cie warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich i pojmowa\u0142y sprawowanie Chrystusowej tajemnicy.<\/p>\r\n

W procesie wpajania tych warto\u015bci og\u00f3lnoludzkich i chrze\u015bcija\u0144skich bardzo du\u017cy udzia\u0142 ma chrze\u015bcija\u0144ska rodzina. Dlatego, ze wzgl\u0119du na formacj\u0119 liturgiczn\u0105 dzieci, trzeba bardzo popiera\u0107 chrze\u015bcija\u0144skie dokszta\u0142canie rodzic\u00f3w oraz innych os\u00f3b, na kt\u00f3rych spoczywaj\u0105 obowi\u0105zki wychowawcze.<\/p>\r\n

Rodzice, \u015bwiadomi zada\u0144, jakich podj\u0119li si\u0119 podczas chrztu swoich dzieci, maj\u0105 obowi\u0105zek stopniowo, uczy\u0107 je modli\u0107 si\u0119 przez codzienn\u0105 modlitw\u0119 z nimi, oraz wdra\u017ca\u0107 do modlitwy prywatnej. Je\u015bli tak przygotowane dzieci ju\u017c od wczesnych lat, kiedy tylko zapragn\u0105, bior\u0105 udzia\u0142 we Mszy \u015bw. razem z rodzin\u0105, \u0142atwiej zaczn\u0105 \u015bpiewa\u0107 i modli\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3lnocie liturgicznej, a nawet b\u0119d\u0105 ju\u017c jako\u015b wyczuwa\u0107 Eucharystyczn\u0105 Tajemnic\u0119.
\r\n Rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 s\u0142abi we wierze ale chc\u0105 zapewni\u0107 dzieciom wychowanie chrze\u015bcija\u0144skie; trzeba zach\u0119ca\u0107, by zaznajamiali dzieci przynajmniej z warto\u015bciami og\u00f3lnoludzkimi, o kt\u00f3rych wy\u017cej by\u0142a mowa, oraz by przy nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji uczestniczyli w zebraniach rodzic\u00f3w i nabo\u017ce\u0144stwach nieeucharystycznych odprawianych dla dzieci\u201d.<\/p>\r\n

Rozdzia\u0142 I Dyrektorium<\/em> stwierdza r\u00f3wnie\u017c, \u017ce katecheza na temat Mszy  powinna zach\u0119ca\u0107 do uczestnictwa \u201ekt\u00f3re jest aktywne, \u015bwiadome i prawdziwe\u201d – czego jednak nie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 bez nauczania dzieci czym w istocie jest Msza. W tym samym rozdziale stwierdza si\u0119, \u017ce znaczenie Mszy powinno by\u0107 wyja\u015bniane \u201ecz\u0119\u015bciowo jako udzia\u0142 w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Przygotowanie do Pierwszej Komunii powinno obejmowa\u0107 nie tylko nauczanie dzieci \u201eprawd wiary zwi\u0105zanych z Eucharysti\u0105, ale tak\u017ce maj\u0105 si\u0119 [one] nauczy\u0107, jak na swoj\u0105 miar\u0119 czyni\u0107 pokuty, by po takim przygotowaniu, jako wszczepione ca\u0142kowicie w Cia\u0142o Chrystusa mog\u0142y bra\u0107 razem z ludem Bo\u017cym czynny udzia\u0142 w Eucharystii, uczestnicz\u0105c w uczcie Pa\u0144skiej i we wsp\u00f3lnocie braci\u201d. Nale\u017cy im te\u017c pomaga\u0107 w lepszym zrozumieniu liturgii poprzez \u201ecelebracje r\u00f3\u017cnego rodzaju\u201d, a w tych celebracjach \u201ecoraz szerzej winno by\u0107 uwzgl\u0119dnione S\u0142owo Bo\u017ce wed\u0142ug intelektualnych mo\u017cliwo\u015bci dzieci\u201d.<\/p>\r\n

Trudno doszuka\u0107 si\u0119 w tych zaleceniach czego\u015b, czego nie mog\u0142aby zaakceptowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c znaczna liczba denominacji protestanckich.<\/p>\r\n

Rozdzia\u0142 II nosi tytu\u0142: \u201eMsza \u015bw. dla doros\u0142ych z udzia\u0142em dzieci\u201d.<\/p>\r\n

Abp Bugnini rozpoczyna od poinformowania nas uroczy\u015bcie, \u017ce: \u201e We wielu miejscowo\u015bciach, zw\u0142aszcza w niedziele i \u015bwi\u0119ta, w ko\u015bcio\u0142ach parafialnych odprawia si\u0119 Msze \u015bw., w kt\u00f3rych z wielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 doros\u0142ych r\u00f3wnocze\u015bnie uczestniczy pewna liczba dzieci\u201d.<\/p>\r\n

Po wyjawieniu tego zdumiewaj\u0105cego odkrycia arcybiskup zapewnia tych, kt\u00f3rzy mogliby by\u0107 zdziwieni, i\u017c mo\u017cna by\u0142o dopu\u015bci\u0107 do takiej sytuacji, \u017ce \u201ePostawa doros\u0142ych wiernych w czasie tych Mszy mo\u017ce mie\u0107 du\u017cy wp\u0142yw na dzieci\u201d. Wyja\u015bnia jednak, \u017ce pomimo to nie zamierza utrwala\u0107 tego stanu rzeczy:<\/p>\r\n

\u201eNawet male\u0144kie dzieci, kt\u00f3re jeszcze nie potrafi\u0105 lub nie chc\u0105 uczestniczy\u0107 we Mszy \u015bw., mo\u017cna przyprowadzi\u0107 na zako\u0144czenie Mszy \u015bw., aby otrzyma\u0142y b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo wraz z ca\u0142ym zgromadzeniem\u201d.<\/p>\r\n

Jako ojciec sporej liczby dzieci, kt\u00f3re zabierane by\u0142y na Msz\u0119 skoro tylko uko\u0144czy\u0142y kilka miesi\u0119cy, zaczynam zastanawia\u0107 si\u0119, czy nie narusza\u0142em w ten spos\u00f3b ich konstytucyjnych praw. Nawet gdyby dzieci wyra\u017ca\u0142y ch\u0119\u0107 uczestnictwa we \u201eMszach tego rodzaju\u201d, z pewno\u015bci\u0105 by\u0142oby dla nich lepiej, gdyby im na to nie pozwalano. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce mog\u0142yby poczu\u0107 si\u0119 \u201elekcewa\u017cone z tego wzgl\u0119du, \u017ce nie s\u0105 jeszcze zdolne do uczestnictwa i zrozumienia tego, co si\u0119 podczas obrz\u0119d\u00f3w odbywa i g\u0142osi\u201d. Jedynym wyj\u015bciem z tej sytuacji jest wyg\u0142aszanie do nich specjalnej mowy \u201enp. na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu Mszy \u015bw. oraz w jakiej\u015b cz\u0119\u015bci homilii\u201d. Jest jednak jeszcze lepszy spos\u00f3b: \u201e(\u2026) mo\u017cna odprawi\u0107 dla dzieci liturgi\u0119 s\u0142owa wraz z homili\u0105 w jakim\u015b miejscu osobnym, ale niezbyt odleg\u0142ym. Przed rozpocz\u0119ciem liturgii eucharystycznej dzieci te wprowadza si\u0119 do miejsca, w kt\u00f3rym doro\u015bli sprawowali r\u00f3wnocze\u015bnie w\u0142asn\u0105 liturgi\u0119 s\u0142owa\u201d. By\u0107 mo\u017ce Przewodnicz\u0105cy Mao, kt\u00f3ry mia\u0142 wiele do\u015bwiadcze\u0144 w oddzielaniu dzieci od rodzic\u00f3w, poszed\u0142 za sugesti\u0105 abpa Bugniniego -traktuj\u0105c to jako element \u201edialogu\u201d watyka\u0144sko-marskistowskiego.<\/p>\r\n

Przed zako\u0144czeniem om\u00f3wienia rozdzia\u0142u II Dyrektorium<\/em> warto poczyni\u0107 kr\u00f3tk\u0105 dygresj\u0119 na temat faktu, kt\u00f3ry niebawem stanie si\u0119 oczywisty – niekatolickiej natury tego dokumentu. Odnosi si\u0119 to nie tylko do sformu\u0142owa\u0144 takich jak \u201euczestnictwo w uczcie Eucharystycznej\u201d, \u201euczestnictwo w eucharystycznej aktywno\u015bci Ludu Bo\u017cego\u201d, wzmianek o uczestnictwie w Ofierze Mszy (kt\u00f3ra jest Ofiar\u0105 Krzy\u017ca) w atmosferze \u201eradosnej i weso\u0142ej celebracji\u201d – ale r\u00f3wnie\u017c okre\u015ble\u0144 typu: \u201eMsze tego rodzaju\u201d. Nie tak dawno jeszcze katolicka rodzina udawa\u0142a si\u0119 w niedziel\u0119 po prostu na \u201eMsz\u0119\u201d. Je\u015bli ktokolwiek m\u00f3wi\u0142 o \u201erodzajach Mszy\u201d, odnosi\u0142 si\u0119 do r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy Msz\u0105 cich\u0105, uroczyst\u0105, \u015bpiewan\u0105 i pontyfikaln\u0105. Obecnie wydaje si\u0119, \u017ce istniej\u0105 cztery podstawowe kategorie Msz, w obr\u0119bie kt\u00f3rych istniej\u0105 odpowiednie podgrupy: Msze dla dzieci, Msze dla doros\u0142ych, Msze dla dzieci z udzia\u0142em doros\u0142ych oraz Msze dla doros\u0142ych z udzia\u0142em dzieci. Tym, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 jak sprawy wygl\u0105da\u0142y zaledwie dwana\u015bcie lat temu, kiedy \u201ewe wielu miejscowo\u015bciach\u201d w kolejnych Mszach  niedzielnych uczestniczy\u0142y setki normalnych i ca\u0142kowicie zadowolonych z liturgii katolickich rodzin, tre\u015b\u0107 i j\u0119zyk tego typu dokument\u00f3w nasuwa skojarzenia z powie\u015bciami Franza Kafki. Po prostu szli oni na Msz\u0119 zabieraj\u0105c ze sob\u0105 dzieci, wiedzieli dlaczego tam id\u0105 i wiedzia\u0142y to r\u00f3wnie\u017c ich pociechy, o ile tylko by\u0142y ju\u017c na tyle du\u017ce, by mo\u017cna im by\u0142o to wyja\u015bni\u0107. Czy mo\u017cna uzna\u0107 to jedynie za przejaw nostalgii (kt\u00f3ra z niewiadomych powod\u00f3w sta\u0142a si\u0119 obecnie grzechem), \u017ce wspominaj\u0105c pogodne pogaw\u0119dki wiernych i ksi\u0119dza na dziedzi\u0144cu ko\u015bcio\u0142a po zako\u0144czeniu Mszy, podczas gdy dzieci biega\u0142y rado\u015bnie doko\u0142a – w \u017caden spos\u00f3b nie mog\u0119 sobie przypomnie\u0107, by uskar\u017ca\u0142y si\u0119 one na to, \u017ce czuj\u0105 si\u0119 \u201elekcewa\u017cone\u201d, cho\u0107 nie by\u0142y w stanie \u201erozumie\u0107\u201d liturgii i \u201ew pe\u0142ni w niej uczestniczy\u0107\u201d?<\/p>\r\n

Rozdzia\u0142 III Dyrektorium<\/em> dotyczy Mszy dla dzieci, w kt\u00f3rych uczestniczy niewielka tylko liczba doros\u0142ych.<\/p>\r\n

Rozdzia\u0142 rozpoczyna si\u0119 od zalecenia, by niekt\u00f3re Msze celebrowane by\u0142y wy\u0142\u0105cznie dla dzieci. Jak wyja\u015bnia: \u201eOd pocz\u0105tku odnowy liturgicznej wszyscy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce w tych Mszach niezb\u0119dne s\u0105 pewne adaptacje\u201d. Prawdopodobnie przez \u201ewszystkich\u201d arcybiskup rozumie tych, kt\u00f3rych opinia warta jest uwagi – i \u017ce setki tysi\u0119cy tradycyjnych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie pragn\u0119li \u017cadnych zmian czy adaptacji we Mszy swych przodk\u00f3w nie maj\u0105 g\u0142osu ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce si\u0119 z nim nie zgadzaj\u0105.<\/p>\r\n

W paragrafie 21 wyja\u015bnia si\u0119, \u017ce celem tych Mszy jest przygotowanie dzieci do uczestnictwa we Mszach dla doros\u0142ych, nie powinny wi\u0119c one \u201ezanadto r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od porz\u0105dku Mszy z udzia\u0142em ludu\u201d.  Rzeczywisto\u015b\u0107 jest jednak taka, \u017ce w przypadku Mszy z udzia\u0142em ludu nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o \u017cadnym \u201eporz\u0105dku\u201d, w jakimkolwiek znaczeniu tego s\u0142owa. Liturgia i zgromadzenie wydane s\u0105 na \u0142ask\u0119 celebransa, kt\u00f3rego zach\u0119ca si\u0119 obecnie do kreatywno\u015bci, co mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy, od bana\u0142u po blu\u017anierstwo. Oficjalne przepisy liturgiczne nie narzucaj\u0105 \u017cadnej jednolitej \u201enormy\u201d celebracji Mszy. By poda\u0107 jeden tylko przyk\u0142ad: Komunia \u015bw. mo\u017ce by\u0107 zgodnie z prawem podana przez kap\u0142ana kl\u0119cz\u0105cemu wiernemu do ust albo przez dziewczyn\u0119 w mini sp\u00f3dniczce stoj\u0105cemu wiernemu na r\u0119k\u0119. Na czym wi\u0119c ma polega\u0107 \u00f3w \u201eporz\u0105dek Mszy\u201d, od kt\u00f3rego Msze dla dzieci nie powinny si\u0119 za bardzo r\u00f3\u017cni\u0107?<\/p>\r\n

W typowy dla siebie spos\u00f3b Bugnini wyja\u015bnia: \u201eCel rozmaitych element\u00f3w winien zawsze odpowiada\u0107 temu, co w szczeg\u00f3\u0142ach zosta\u0142o okre\u015blane we Wprowadzeniu og\u00f3lnym do Msza\u0142u Rzymskiego<\/em>, chocia\u017c niekiedy wzgl\u0119dy duszpasterskie nie pozwol\u0105 zachowa\u0107 identyczno\u015bci absolutnej\u201d.<\/p>\r\n

Zw\u0142aszcza kap\u0142ani pami\u0119taj\u0105 z pewno\u015bci\u0105 drobiazgowo\u015b\u0107, z jak\u0105 ka\u017cdy regulowany by\u0142 niegdy\u015b ka\u017cdy aspekt celebracji Mszy – by\u0142a ona bowiem postrzegana jako akcja \u015bwi\u0119ta, akcja Chrystusa – a nie kap\u0142ana, a tym bardziej zgromadzenia wiernych. Obecnie owe drobiazgowe rubryki zast\u0105pione zosta\u0142y stwierdzeniem, \u017ce [liturgia dla dzieci] nie powinna \u201eodbiega\u0107 od porz\u0105dku Mszy\u201d, w kt\u00f3rym \u017cadnego porz\u0105dku doszuka\u0107 si\u0119 nie spos\u00f3b – cho\u0107 i od tej zasady dopuszcza si\u0119 odst\u0119pstwa z bli\u017cej nieokre\u015blonych \u201ewzgl\u0119d\u00f3w duszpasterskich\u201d! Dla abpa Bugniniego pewne jest jedynie to, \u017ce \u017cadne wzgl\u0119dy – czy to duszpasterskie czy jakiekolwiek inne – nie mog\u0105 usprawiedliwia\u0107 celebracji Mszy Trydenckiej!<\/p>\r\n

Dyrektorium<\/em> powtarza co jaki\u015b czas frazesy o potrzebie duchowego uczestnictwa, bez kt\u00f3rego – jak s\u0142usznie stwierdza – \u201ezewn\u0119trzne akty s\u0105 bezwarto\u015bciowe a nawet mog\u0105 by\u0107 szkodliwe\u201d. Czego jednak dotyczy\u0107 ma owo duchowe uczestnictwo? Odpowied\u017a na to pytanie ma znaczenie fundamentalne: je\u015bli Msza nie jest akcj\u0105 Chrystusa, kt\u00f3ry ofiaruje siebie samego Bogu Ojcu, w czym uczestniczy\u0107 maj\u0105 dzieci? Abp Bugnini nie pozostawia co do tego w\u0105tpliwo\u015bci i natychmiast wyja\u015bnia: \u201e Bardzo pilnie trzeba uwa\u017ca\u0107, \u017ceby dzieci nie zapomnia\u0142y o tym, \u017ce wszelkie formy uczestnictwa osi\u0105gaj\u0105cy sw\u00f3j punkt szczytowy w Komunii \u015bw., kiedy to przyjmuje si\u0119 Cia\u0142o i Krew Chrystusa jako pokarm duchowy\u201d.<\/p>\r\n

W paragrafie 23 czytamy:<\/p>\r\n

\u201eKap\u0142anowi celebruj\u0105cemu Msz\u0119 \u015bw. dla dzieci winno le\u017ce\u0107 na sercu, aby odprawianiu nada\u0107 charakter uroczysty, braterski i refleksyjny. Atmosfera taka potrzebna jest bardziej ni\u017c we Mszach dla doros\u0142ych; a ma j\u0105 wytworzy\u0107 celebrans. Zale\u017cy to od jego osobistego przygotowania oraz sposobu post\u0119powania z innymi i przemawiania\u201d.<\/p>\r\n

Celebransa zach\u0119ca si\u0119 do wprowadzania do liturgii w\u0142asnych, improwizowanych poucze\u0144, a w\u015br\u00f3d sytuacji, w kt\u00f3rych u\u017cywanie \u201ew\u0142asnych s\u0142\u00f3w\u201d pom\u00f3c mo\u017ce \u201edotrze\u0107 mu do dzieci\u201d  wymienia si\u0119 \u201ewst\u0119p do aktu pokutnego, do modlitwy nad darami i Modlitwy Pa\u0144skiej, do przekazania sobie znaku pokoju oraz do Komunii \u015bw.\u201d Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce owe oficjalne zach\u0119ty do wprowadzania improwizacji do niekt\u00f3rych przynajmniej element\u00f3w liturgii odar\u0142y now\u0105 Msz\u0119 z resztek godno\u015bci. Abstrahuj\u0105c nawet od powa\u017cniejszych zarzut\u00f3w, jakie mo\u017cna by wysun\u0105\u0107 wobec tych improwizacji – s\u0105 one nade wszystko niezno\u015bnie nu\u017c\u0105ce.<\/p>\r\n

Zawsze istnia\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Mszy, podczas kt\u00f3rej improwizacja kap\u0142ana by\u0142a jak najbardziej dopuszczalna – mianowicie homilia. Jednak ju\u017c w nast\u0119pnym paragrafie (24) Dyrektorium<\/em> czytamy: \u201eNic nie stoi na przeszkodzie, aby jeden z doros\u0142ych uczestnik\u00f3w Mszy \u015bw. dla dzieci, za zgod\u0105 proboszcza lub rektora ko\u015bcio\u0142a, przem\u00f3wi\u0142 do dzieci po Ewangelii (\u2026)\u201d. Jest to bardzo powa\u017cne odej\u015bcie od tradycyjnej praktyki. Nie spos\u00f3b te\u017c nie dostrzec paradoksu w fakcie, \u017ce w tym samym czasie, w kt\u00f3rym podkre\u015bla si\u0119, i\u017c kap\u0142an jest bardziej g\u0142osicielem S\u0142owa Bo\u017cego ni\u017c ofiarnikiem, uniemo\u017cliwia mu si\u0119 przepowiadanie w\u0142a\u015bnie w momencie, kt\u00f3ry tradycyjnie zastrze\u017cony by\u0142 wy\u0142\u0105cznie dla niego!<\/p>\r\n

Jest to kolejny krok w procesie degradacji statusu kap\u0142ana, konsekwentnie realizowanego przy pomocy posoborowej legislacji liturgicznej. Obecnie podczas Mszy dla dzieci \u015bwieccy (w tym kobiety) nauczaj\u0105 i rozdzielaj\u0105 Komuni\u0119 \u015bw., Komunia za\u015b postrzegana jest (wg abpa Bugniniego) jako punkt kulminacyjny ca\u0142ej celebracji. Rola kap\u0142ana ogranicza si\u0119 w zasadzie do samej Konsekracji, a je\u015bli wiedza religijna dzieci kszta\u0142towana b\u0119dzie w oparciu o \u201enowe katechizmy\u201d, mog\u0105 one nawet nie wiedzie\u0107 co oznacza Konsekracja i \u017ce mia\u0142a ona miejsce.<\/p>\r\n

Poniewa\u017c jednak liturgia Mszy wci\u0105\u017c mog\u0142aby doprowadzi\u0107 kogo\u015b do b\u0142\u0119dnego wniosku, \u017ce celebruje j\u0105 nie ca\u0142e zgromadzenie wiernych, ale kap\u0142an, arcybiskup dodaje:<\/p>\r\n

\u201eTak\u017ce we Mszach dla dzieci nale\u017cy dba\u0107 o zr\u00f3\u017cnicowanie funkcji, aby okaza\u0142 si\u0119 charakter wsp\u00f3lnotowy obrz\u0119d\u00f3w. Nale\u017cy dobra\u0107 lektor\u00f3w i kantor\u00f3w czy to spo\u015br\u00f3d dzieci, czy spo\u015br\u00f3d doros\u0142ych. W ten spos\u00f3b dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnorodno\u015bci g\u0142os\u00f3w uniknie si\u0119 nu\u017c\u0105cej jednostajno\u015bci\u201d.<\/p>\r\n

Obsesja arcybiskupa na punkcie nudy, mog\u0105cej zagra\u017ca\u0107 jego nowej Mszy, jest bardzo znamienna. Paragraf 25 Dyrektorium<\/em> podkre\u015bla, \u017ce \u201eliturgia ma by\u0107 \u017cywa\u201d, w kolejnym za\u015b punkcie wymaga si\u0119, by mia\u0142a ona miejsce w czasie \u201ekt\u00f3ry bardziej odpowiada warunkom ich [tj. dzieci – przyp. t\u0142um.] \u017cycia\u201d.<\/p>\r\n

W paragrafie 27 czytamy:<\/p>\r\n

\u201eMsz\u0119, w kt\u00f3rej maj\u0105 uczestniczy\u0107 dzieci w ci\u0105gu tygodnia, z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie mo\u017cna odprawia\u0107 z wi\u0119kszym po\u017cytkiem, a z mniejszym niebezpiecze\u0144stwem zniech\u0119cenia, je\u015bli nie b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0142a codziennie (np. w internatach); ponadto mo\u017cna j\u0105 b\u0119dzie lepiej przygotowa\u0107, je\u015bli zachodzi d\u0142u\u017csza przerwa czasowa pomi\u0119dzy jedn\u0105 a drug\u0105 Msz\u0105 \u015bw.\u201d.<\/p>\r\n

Nie jest to bynajmniej z\u0142o\u015bliwa pr\u00f3ba oczernienia abpa Bugniniego! Oficjalna Instrukcja Kongregacji Kultu Bo\u017cego (zaaprobowana i zatwierdzona przez Paw\u0142a VI) zaleca zupe\u0142nie wyra\u017anie, by katolickie dzieci nie uczestniczy\u0142y codziennie we Mszy \u015bw.. Ale to jeszcze nie wszystko:<\/p>\r\n

\u201eOd czasu do czasu trzeba zorganizowa\u0107 wsp\u00f3lne modlitwy, do kt\u00f3rych dzieci mog\u0105 si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 nawet spontanicznie, albo wsp\u00f3lne rozwa\u017canie, albo nabo\u017ce\u0144stwo s\u0142owa Bo\u017cego, kt\u00f3re jest przed\u0142u\u017ceniem poprzednich Mszy i wp\u0142ywa na g\u0142\u0119bsze prze\u017cycie uczestnictwa we Mszach nast\u0119pnych\u201d.<\/p>\r\n

Katolik\u00f3w zawsze nauczano, \u017ce nie ma na tym \u015bwiecie nic milszego Bogu i zarazem skuteczniejszego dla osi\u0105gni\u0119cia zbawienia, ni\u017c uczestnictwo w Naj\u015bwi\u0119tszej Ofierze Mszy. Kanonik G. D. Smith pisze:<\/p>\r\n

\u201eNie spos\u00f3b wi\u0119c przesadzi\u0107 w podkre\u015blaniu warto\u015bci i znaczenia sakramentu Eucharystii. Jest ona centrum \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, podobnie jak Chrystus jest centrum religii chrze\u015bcija\u0144skiej. G\u0142\u00f3wnym powodem, dla kt\u00f3rego wy\u015bwi\u0119cani s\u0105 kap\u0142ani, nie jest potrzeba g\u0142oszenia Ewangelii, niesienia pociechy chorym (\u2026) ani anga\u017cowanie ich w inicjatywy spo\u0142eczne i polityczne, ale sk\u0142adanie Ofiary Mszy, sprawowanie Eucharystii. Je\u015bli w minionych wiekach – podobnie jak obecnie – katolicy niczego nie uznawali za zbyt wspania\u0142e i kosztowne dla ozdobienia swych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, by\u0142o tak w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce katolicki ko\u015bci\u00f3\u0142 jest domem Kr\u00f3la kr\u00f3l\u00f3w, domem Chrystusa, prawdziwie obecnego w sakramencie Eucharystii. Je\u015bli katolicy, nawet najubo\u017csi, gotowi s\u0105 wyrzec si\u0119 wszelkich wyg\u00f3d, by tylko wesprze\u0107 swe duchowie\u0144stwo, jest tak w\u0142a\u015bnie dlatego, i\u017c wierz\u0105 oni, \u017ce Ofiara Mszy musi by\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119 kontynuowana, \u017ce nieprzerwanie udzielany musi by\u0107 sakrament Eucharystii, prawdziwy pokarm dusz chrze\u015bcija\u0144skich. Eucharystia nie jest dla katolik\u00f3w jedynie form\u0105 dodatkowej, nabo\u017cnej praktyki, jest sam\u0105 esencj\u0105 \u017cycia katolickiego\u201d[6]<\/a>.<\/p>\r\n

Codzienna Msza i Komunia \u015bw. by\u0142a zawsze idea\u0142em, do kt\u00f3rego Ko\u015bci\u00f3\u0142 usilnie zach\u0119ca\u0142 swych wiernych. Obecnie jednak w instrukcji, kt\u00f3ra powinna uzna\u0107 t\u0119 praktyk\u0119 za g\u0142\u00f3wny cel duchowej formacji katolickich dzieci czytamy, \u017ce lepiej by\u0142oby, aby nie uczestniczy\u0142y one codziennie we Mszy i \u017ce wyg\u0142aszanie przez nie spontanicznych modlitw podczas wsp\u00f3lnotowych spotka\u0144, mo\u017ce by\u0107 dla nich wi\u0119ksz\u0105 korzy\u015bci\u0105, ni\u017c udzia\u0142 w Naj\u015bwi\u0119tszej Ofierze, b\u0119d\u0105cej \u201e(\u2026) \u017ar\u00f3d\u0142em wszelkich \u0142ask, obecne jest w niej bowiem w spos\u00f3b cudowny samo \u017ar\u00f3d\u0142o niebieskich dar\u00f3w i \u0142ask, Dawca wszystkich sakrament\u00f3w, Chrystus Pan nasz, od kt\u00f3rego, jako od \u017ar\u00f3d\u0142a, pochodzi wszelkie dobro i doskona\u0142o\u015b\u0107 innych sakrament\u00f3w\u201d[7]<\/a>.<\/p>\r\n

Co do twierdzenia, \u017ce takie wsp\u00f3lnotowe \u201enabo\u017ce\u0144stwa S\u0142owa Bo\u017cego, rzeczywi\u015bcie stanowi\u0105 \u201eprzed\u0142u\u017cenie poprzednich Mszy\u201d wyznaj\u0119, \u017ce jego implikacje teologiczne przekraczaj\u0105 moje kompetencje.<\/p>\r\n

Ta cz\u0119\u015b\u0107 Dyrektorium<\/em> ko\u0144czy si\u0119 paragrafem 28, kt\u00f3ry stwierdza:<\/p>\r\n

\u201eKiedy liczba dzieci, kt\u00f3re razem odprawiaj\u0105 Eucharysti\u0119 jest zbyt du\u017ca, uwa\u017cne i \u015bwiadome uczestnictwo staje si\u0119 trudniejsze. Dlatego w miar\u0105 mo\u017cliwo\u015bci trzeba utworzy\u0107 wi\u0119cej grup, zorganizowanych nie sztywno na zasadzie wieku, ale z uwzgl\u0119dnieniem poziomu formacji religijnej i przygotowania katechetycznego. Dla takich grup nale\u017cy odprawia\u0107 Msz\u0119 \u015bw. w ci\u0105gu tygodnia, najlepiej w r\u00f3\u017cnych dniach\u201d.<\/p>\r\n

Czytelnicy zauwa\u017cyli z pewno\u015bci\u0105, \u017ce po raz kolejny napotykamy tu na wzmiank\u0119 o dzieciach \u201eodprawiaj\u0105cych\u201d Msz\u0119. Z pewno\u015bci\u0105 dobrze jest, by dzieci zosta\u0142y pouczone o Mszy w spos\u00f3b odpowiedni do ich wieku i poziomu formacji, je\u015bli jednak Msza postrzegana jest przede wszystkim jako uroczysta Ofiara, a nie okazja do wyg\u0142aszania nauk, nic nie stoi na przeszkodzie wsp\u00f3lnemu uczestnictwu dzieci w r\u00f3\u017cnym wieku i o r\u00f3\u017cnej zdolno\u015bci pojmowania. W ust\u0119pie tym napotykamy r\u00f3wnie\u017c wzmiank\u0119 o ofierze, jednak w kontek\u015bcie instrukcji zastanawia\u0107 mo\u017cna si\u0119, do jakiego rodzaju ofiary odnosi si\u0119 abp Bugnini – czy jedynie do ofiary chwa\u0142y i dzi\u0119kczynienia, czy te\u017c chwa\u0142y, dzi\u0119kczynienia i przeb\u0142agania, jak tego naucza Sob\u00f3r Trydencki i co protestanci kwestionuj\u0105.<\/p>\r\n

Paragraf 29 nosi tytu\u0142: \u201ePrzygotowanie Mszy \u015bw.\u201d. Nie wspomina on jednak ani s\u0142owem o konieczno\u015bci wcze\u015bniejszego przygotowania do przyj\u0119cia Komunii, kt\u00f3r\u0105 tak usilnie podkre\u015bli ojcowie Soboru Trydenckiego. Katechizm Trydencki obszernie wyja\u015bnia, dlaczego ka\u017cdy przyst\u0119puj\u0105cy do Komunii powinien si\u0119 do jej przyj\u0119cia starannie przygotowa\u0107, szczeg\u00f3\u0142owo omawiaj\u0105c przygotowanie duszy oraz cia\u0142a (w tym zagadnienie postu eucharystycznego).<\/p>\r\n

Po raz kolejny widzimy, \u017ce Dyrektorium<\/em> obsesyjnie koncentruje si\u0119 na aspektach zewn\u0119trznych – okre\u015bla co dzieci powinny \u015bpiewa\u0107 i czyta\u0107, jakie instrumenty muzyczne najlepiej sprzyjaj\u0105 modlitwie medytacyjnej i buduj\u0105 atmosfer\u0119 rado\u015bci i uwielbienia Boga. (swoj\u0105 drog\u0105 ile ze wsp\u00f3\u0142czesnych piosenek wykonywanych podczas Mszy z udzia\u0142em dzieci i doros\u0142ych przy akompaniamencie gitar rzeczywi\u015bcie sprzyja medytacji?) Dyrektorium<\/em> podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c wielkie znaczenie gest\u00f3w (nie zaniedbuj\u0105c przy tym odwo\u0142ania si\u0119 do psychologii i lokalnych zwyczaj\u00f3w): \u201eWiele zale\u017cy nie tylko od gest\u00f3w kap\u0142ana, ale tak\u017ce od sposobu zachowania si\u0119 ca\u0142ej grupy dzieci\u201d.<\/p>\r\n

Praktycznym skutkiem tego paragrafu jest przeobra\u017cenie Mszy z udzia\u0142em dzieci w seri\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju sztuczek, maj\u0105cych na celu przyci\u0105gni\u0119cie ich uwagi . Cz\u0119stokro\u0107 przypomina to po prostu wsp\u00f3lny \u015bpiew przy ognisku podczas obozu skaut\u00f3w – z t\u0105 jedynie r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce w ko\u015bciele nie rozpala si\u0119 ogniska. Nierzadko rozbudowuje si\u0119 do absurdalnych rozmiar\u00f3w ceremoni\u0119 przekazywania znaku pokoju, podczas kt\u00f3rej dzieci – jak to dzieci – dokazuj\u0105 na ca\u0142ego. Nierzadko przewodnicz\u0105cy liturgii stara si\u0119 poda\u0107 r\u0119k\u0119 ka\u017cdemu dziecku lub wzywa dzieci, by sta\u0142y wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce podczas recytacji lub \u015bpiewu Ojcze Nasz, cz\u0119sto w bardzo zniekszta\u0142conej wersji. R\u00f3wnie cz\u0119sto dzieciom ka\u017ce si\u0119 przypina\u0107 plakietki ze swymi imionami, by udzielanie Komunii mog\u0142o mie\u0107 charakter bardziej osobisty. Twierdzi si\u0119 przy tym, \u017ce na dziecku wi\u0119ksze wra\u017cenie robi, gdy kap\u0142an zwraca si\u0119 do niego s\u0142owami \u201eCia\u0142o Chrystusa, John\u201d, zamiast powiedzie\u0107 po prostu: \u201eCia\u0142o Chrystusa\u201d. W rzeczywisto\u015bci nie ma to dla nich \u017cadnego znaczenia i \u015bwiadczy jedynie o ca\u0142kowitej nieznajomo\u015bci  psychologii. Znane mi s\u0105 liczne przypadki, w kt\u00f3rych dzieci wymienia\u0142y si\u0119 plakietkami i uwa\u017ca\u0142y za bardzo zabawne, gdy kap\u0142an zwraca\u0142 si\u0119 do nich u\u017cywaj\u0105c niew\u0142a\u015bciwych imion. Podczas pewnej Mszy dla nastoletnich dziewcz\u0105t wypisa\u0142y sobie one na plakietkach imiona popularnych piosenkarzy, a ksi\u0105dz bezmy\u015blnie je odczytywa\u0142 – nawet gdy by\u0142y to imiona m\u0119skie. Prawdopodobnie uwa\u017ca\u0142, \u017ce w jaki\u015b spos\u00f3b buduje to atmosfer\u0119 celebracji – i rzeczywi\u015bcie, je\u015bli Msza postrzegana jest jako rodzaj party, takie zachowanie jest absolutnie na miejscu. Oczywi\u015bcie dzieci nie uwa\u017caj\u0105 \u201ekawa\u0142ka chleba i \u0142yku wina\u201d za przek\u0105sk\u0119 odpowiedni\u0105 na party – i jest to dla liturgist\u00f3w przedmiotem pewnego zmartwienia. Problem ten rozwi\u0105zywany jest niekiedy przez organizowanie po Mszy bardziej sutego posi\u0142ku, kt\u00f3ry dzieci – jak to dzieci – \u0142\u0105cz\u0105 w swych umys\u0142ach z zako\u0144czon\u0105 dopiero co celebracj\u0105 liturgiczn\u0105.<\/p>\r\n

Usi\u0142owanie liturgist\u00f3w, by Msza dla dzieci odzwierciedla\u0142a jaki\u015b spos\u00f3b \u201eich w\u0142asne \u017cycie oraz do\u015bwiadczenia religijne\u201d, znalaz\u0142o wyraz r\u00f3wnie\u017c w doborze \u015bpiewanych w trakcie tych celebracji pie\u015bni. Ludziom tym najprawdopodobniej nigdy nie przysz\u0142o do g\u0142owy, \u017ce codzienne do\u015bwiadczenia dzieci powinny by\u0107 ubogacane poprzez umo\u017cliwienie im uczestnictwa w prawdziwym katolickim kulcie. Dobrze pami\u0119tam, jak jeszcze przed rewolucj\u0105 liturgiczn\u0105 zabra\u0142em grup\u0119 dziesi\u0119ciolatk\u00f3w do katedry westminsterskiej w Londynie. Gdy ch\u00f3r \u015bpiewa\u0142 motet na Komuni\u0119, pewna ma\u0142a dziewczynka zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do mnie i powiedzia\u0142a: \u201eWie Pan, my\u015bl\u0119, \u017ce w niebie musi by\u0107 podobnie\u201d. Ciekawy jestem, co pomy\u015bla\u0142aby sobie ona o poni\u017cszych przyk\u0142adach hymn\u00f3w, zaczerpni\u0119tych ze \u015bpiewnika szeroko rozpowszechnionego obecnie w angielskich szko\u0142ach:<\/p>\r\n

Deskorolka<\/p>\r\n

1.Deska na k\u00f3\u0142kach<\/p>\r\n

Kocham to uczucie, gdy mkn\u0119 po chodniku,<\/p>\r\n

Odpycham si\u0119, nabieraj\u0105c p\u0119du,<\/p>\r\n

I wnet suniemy w rytm muzyki.<\/p>\r\n

Refren:<\/p>\r\n

Dzi\u0119ki Ci, drogi Bo\u017ce<\/p>\r\n

Za t\u0119 rado\u015b\u0107<\/p>\r\n

Dzi\u0119ki Ci, drogi Bo\u017ce<\/p>\r\n

Za rado\u015b\u0107.<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Deska na k\u00f3\u0142kach<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Kocham to uczucie, gdy mkn\u0119 po chodniku,<\/p>\r\n

    Z dum\u0105 rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 doko\u0142a,<\/p>\r\n

    Gdy suniemy w rytm muzyki.<\/p>\r\n

    Refren.<\/p>\r\n

    Mleko<\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. \u015anie\u017cnobia\u0142e, smakowite.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      Pycha! Pycha! Pycha! Pycha!<\/p>\r\n

        \r\n\t
      1. Na sam tw\u00f3j widok leci mi \u015blinka.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

        Pycha! Pycha! Pycha! Pycha!<\/p>\r\n

          \r\n\t
        1. Dzi\u0119ki Ci, Panie, za krowy i mleko!<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

          Pycha! Pycha! Pycha! Pycha!.[8]<\/a><\/p>\r\n

          Dyrektorium<\/em> podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c znaczenie \u201eprocesji oraz innych czynno\u015bci, wymagaj\u0105cych udzia\u0142u cia\u0142a. (\u2026)  Liturgia nigdy nie mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 jak rzecz sucha i nale\u017c\u0105ca wy\u0142\u0105cznie do sfery my\u015bli\u201d.  By temu zapobiec, dokument sugeruje wykorzystywanie pomocy wizualnych – w tym rysunk\u00f3w wykonanych przez dzieci. Zach\u0119ca te\u017c, by dzieci uczestniczy\u0142y w \u201eprzygotowaniu kielicha, pateny i ampu\u0142ek\u201d.<\/p>\r\n

          Jest to kolejny przyk\u0142ad radykalnego odej\u015bcia od autentycznej pobo\u017cno\u015bci eucharystycznej.  Sob\u00f3r Trydencki podkre\u015bla\u0142 konieczno\u015b\u0107 starannego przygotowania duchowego do Komunii – Dyrektorium<\/em> natomiast ca\u0142kowicie je ignoruje. Dopuszcza nawet dotykanie przez dzieci naczy\u0144 liturgicznych. W Katechizmie Soboru Trydenckiego czytamy:<\/p>\r\n

          \u201eBy w spos\u00f3b jak najskuteczniejszy ochroni\u0107 godno\u015b\u0107 tak dostojnego sakramentu, w\u0142adza udzielania go zastrze\u017cona zosta\u0142a wy\u0142\u0105cznie dla kap\u0142ana, Ko\u015bci\u00f3\u0142 zakaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c na mocy swego prawa, by nikt opr\u00f3cz os\u00f3b konsekrowanych, poza przypadkami wielkiej konieczno\u015bci, nie \u015bmia\u0142 dotyka\u0107 lub podawa\u0107 naczy\u0144 liturgicznych, bielizny kielichowej czy innych sprz\u0119t\u00f3w koniecznych do jego sprawowania. Zar\u00f3wno kap\u0142ani i jak i wierni mog\u0105 wi\u0119c zrozumie\u0107, jak wielka powinna by\u0107 pobo\u017cno\u015b\u0107 i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy konsekrowa\u0107 maj\u0105, rozdziela\u0107  czy przyjmowa\u0107 Eucharysti\u0119\u201d[9]<\/a>.<\/p>\r\n

          Paragraf 37 Dyrektorium<\/em> sprawia wra\u017cenie zamierzonej kpiny z czytelnika. M\u00f3wi si\u0119 w nim o konieczno\u015bci zachowania ciszy i skupienia oraz o niebezpiecze\u0144stwie p\u0142yn\u0105cym z przywi\u0105zywania zbyt du\u017cego znaczenia do akt\u00f3w zewn\u0119trznych.  Trudno jednak nie dostrzec, \u017ce konsekwentnie wcielenie w \u017cycie zalece\u0144 tej instrukcji doprowadzi\u0107 musia\u0142oby do ca\u0142kowitego zaniku jakichkolwiek form uczestnictwa duchowego!<\/p>\r\n

          Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Dyrektorium<\/em> po\u015bwi\u0119cona jest wyja\u015bnieniu, w jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci Mszy mog\u0105 zosta\u0107 zaadoptowane \u201ezgodnie z prawami psychologii dzieci\u0119cej\u201d. Czytamy wi\u0119c, \u017ce dopuszczalne jest odtwarzanie nagra\u0144 muzycznych – z zastrze\u017ceniem, \u017ce powinny by\u0107 one \u201estosowne\u201d, podobnie jak \u015bpiew i gra na instrumentach – ani razu jednak nie wyszczeg\u00f3lnia si\u0119, co uzna\u0107 nale\u017cy za nieodpowiednie.<\/p>\r\n

          W watyka\u0144skiej instrukcji O muzyce w \u015bwi\u0119tej liturgii<\/em> z 5 marca 1967 stwierdza si\u0119:<\/p>\r\n

          \u201eJednak\u017ce to, co wed\u0142ug og\u00f3lnego przekonania i faktycznego u\u017cywania odpowiednie jest tylko dla muzyki \u015bwieckiej, nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie wy\u0142\u0105czy\u0107 z wszelkich czynno\u015bci liturgicznych i \u0107wicze\u0144 pobo\u017cnych\u201d.<\/p>\r\n

          W chwili, gdy dokument ten zosta\u0142 og\u0142oszony (1967), zalecenia te wydawa\u0142y si\u0119 by\u0107 zupe\u0142nie jednoznaczne. Wydawa\u0142y si\u0119 one np. wyklucza\u0107 u\u017cywanie podczas Mszy instrument\u00f3w takich jak gitara. Cho\u0107 jednak przypisy Dyrektorium<\/em> kilkukrotnie na instrukcj\u0119 t\u0119 si\u0119 powo\u0142uj\u0105 , autorzy jej zdaj\u0105 si\u0119 wyci\u0105ga\u0107 z niej ca\u0142kowicie odmienne wnioski.<\/p>\r\n

          W trzeciej Instrukcji wykonawczej Liturgicae instaurationes<\/em>, og\u0142oszonej we wrze\u015bniu 1970 roku, surowo zakazuje si\u0119 dokonywania jakichkolwiek zmian w tek\u015bcie Mszy, nawet we Mszy \u015bpiewanej. Dyrektorium<\/em> wyja\u015bnia jednak, \u017ce w oficjalnych tekstach dzieci nie zawsze zdolne s\u0105 odnale\u017a\u0107 \u201ewyraz ich w\u0142asnego \u017cycia i swoich prze\u017cy\u0107 religijnych (\u2026) W takim przypadku nic nie przeszkadza, \u017ceby teksty modlitw z Msza\u0142u Rzymskiego przystosowa\u0107 do potrzeb dzieci. Trzeba przy tym zachowa\u0107 ich cel, a tak\u017ce ich istot\u0119 (\u2026)\u201d. Nietrudno wyobrazi\u0107 sobie wszelkie rodzaje nadu\u017cy\u0107, b\u0119d\u0105cych praktyczn\u0105 konsekwencj\u0105 zastosowania tej zasady.<\/p>\r\n

          W paragrafie 52 napotykamy nieoczekiwanie tak ortodoksyjny ust\u0119p po\u015bwi\u0119cony Modlitwie Eucharystycznej, \u017ce od razu zaczynamy podejrzewa\u0107, i\u017c kryje si\u0119 za tym jaki\u015b ukryty cel. W przeciwie\u0144stwie do tego, co mogli\u015bmy przeczyta\u0107 wcze\u015bniej, Modlitwa Eucharystyczna przedstawiona jest w nim jako \u201epunkt kulminacyjny ca\u0142ego obrz\u0119du\u201d. Wspomina si\u0119 nawet o Rzeczywistej Obecno\u015bci Chrystusa na o\u0142tarzu, o Jego Ofierze, o konieczno\u015bci pos\u0142ugiwania si\u0119 jedynie czterema zaaprobowanymi Modlitwami Eucharystycznymi, po tym jednak pojawia si\u0119 ust\u0119p: \u201eNa razie, dop\u00f3ki Stolica Apostolska inaczej nie zarz\u0105dzi w sprawie Mszy z udzia\u0142em dzieci, nale\u017cy u\u017cywa\u0107 czterech Modlitw Eucharystycznych zatwierdzonych do Mszy z udzia\u0142em doros\u0142ych i wprowadzonych do u\u017cytku liturgicznego\u201d. Nie \u201eje\u015bli\u201d tylko \u201edop\u00f3ki\u201d!<\/p>\r\n

          Modlitwy takie rzeczywi\u015bcie wkr\u00f3tce si\u0119 pojawi\u0142y, trzy przeznaczone dla Mszy z udzia\u0142em dzieci oraz dwie u\u0142o\u017cone specjalnie do wykorzystanie podczas \u201eMszy o tajemnicy pojednania\u201d – cokolwiek sformu\u0142owanie to mog\u0142oby oznacza\u0107. Owe nowe Modlitwy Eucharystyczne stanowi\u0105 bezsprzecznie nadir rewolucji liturgicznej. S\u0105 one obce ca\u0142ej tradycji liturgicznej Ko\u015bcio\u0142a tak Zachodniego jak Wschodniego, zaprawd\u0119, trudno by\u0142oby wyobrazi\u0107 sobie co\u015b bardziej banalnego i trywialnego. Czytaj\u0105c je trudno jest uwierzy\u0107, \u017ce nie jest to prowokacja jakich\u015b z\u0142o\u015bliwych tradycjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy u\u0142o\u017cyli je w celu wyszydzenia reformy liturgicznej. Zosta\u0142y one jednak promulgowane za aprobat\u0105 Paw\u0142a VI jako cz\u0119\u015b\u0107 oficjalnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego. Przysz\u0142ym apologetom z pewno\u015bci\u0105 trudniej b\u0119dzie znale\u017a\u0107 usprawiedliwienie dla tej decyzji, ni\u017c dla dekret\u00f3w Inkwizycji i obyczaj\u00f3w Aleksandra VI.<\/p>\r\n

          Abp R.J. Dwyer tak zako\u0144czy\u0142 swe uwagi na temat Dyrektorium<\/em>:<\/p>\r\n

          \u201eNie trzeba dodawa\u0107, czym musi si\u0119 to sko\u0144czy\u0107. Proces ten doprowadzi\u0107 musi w spos\u00f3b nieunikniony do stopniowego pozbawienia wszelkiego znaczenia naj\u015bwi\u0119tszego aktu, w jakim cz\u0142owiekowi dane jest uczestniczy\u0107, aktu, kt\u00f3rego forma do niedawna jeszcze by\u0142a jednolita, niezale\u017cnie od wieku i stanu \u017cycia wiernych.<\/p>\r\n

          Sugerowa\u0107 to zadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u00abkanonizacja\u00bb M. Jeana Piageta, kt\u00f3ry traktowany jest niemal jako Doktor Ko\u015bcio\u0142a, usuwaj\u0105cy w cie\u0144 \u015bw. Augustyna i \u015bw. Tomasza z Akwinu. Piaget, autor niezwykle tendencyjnej i kontrowersyjnej teorii dotycz\u0105cej psychologii rozwoju dziecka, podkre\u015blaj\u0105cej potrzeb\u0119 nieustannego dostosowywania si\u0119 do jego mentalnego i psychologicznego poziomu, wyniesiony zosta\u0142 – bez w\u0105tpienia ku swemu wielkiemu zdumieniu i za\u017cenowaniu – do rangi doradcy Stolicy Apostolskiej nie tylko w dziedzinie katechezy, ale i liturgii. (\u2026)<\/p>\r\n

          Og\u0142oszenie przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 tego dokumentu przepe\u0142nia nas wielkim smutkiem – i nie m\u00f3wi\u0105c tego otwarcie nie post\u0105piliby\u015bmy si\u0119 w spos\u00f3b uczciwy. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z nasz\u0105 lojalno\u015bci\u0105 wobec Ojca \u015awi\u0119tego, nasz\u0105 osobist\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem dla niego i z naszym wobec niego pos\u0142usze\u0144stwem. Jeste\u015bmy przekonani, i\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 za uwiarygodnienie przez niego swym imieniem owej stwarzaj\u0105cej niebezpieczny precedens instrukcji, kt\u00f3ra szcz\u0119\u015bliwie nie dotyczy kwestii zwi\u0105zanych z wiar\u0105 i moralno\u015bci\u0105, spoczywa przede wszystkim na jego doradcach.<\/p>\r\n

          Zwyk\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 – i jak s\u0105dzimy zupe\u0142nie s\u0142usznie – \u017ce kiedy jaka\u015b instytucja, czy to Ko\u015bci\u00f3\u0142 czy te\u017c jakie\u015b inne cia\u0142o, zaczyna manipulowa\u0107 przy swej liturgii, w spos\u00f3b nieunikniony pakuje si\u0119 w k\u0142opoty. Analiza ostatniej dekady historii Ko\u015bcio\u0142a dowodzi prawdziwo\u015bci tego spostrze\u017cenia\u201d[10]<\/a>.<\/p>\r\n

          Pisz\u0105cy na \u0142amach \u201eNational Catholic Reporter\u201d ks. Robert J. Fox, prawdopodobnie najwybitniejszy wsp\u00f3\u0142czesny ameryka\u0144ski publicysta nale\u017c\u0105cy do stanu duchownego, przychyla\u0142 si\u0119 do oceny wyra\u017conej przez abpa Dwyera (i podobnie jak on stara\u0142 si\u0119 usprawiedliwi\u0107 zatwierdzenie Dyrektorium<\/em> przez Paw\u0142a VI):<\/p>\r\n

          \u201eZgadzam si\u0119 tu z abpem Dwyerem. W kwestii og\u0142oszenia Dyrektorium o Mszach z udzia\u0142em dzieci <\/em>wydaje si\u0119 on by\u0107 przekonany, \u017ce papie\u017c wprowadzony zosta\u0142 w b\u0142\u0105d przez swych doradc\u00f3w. Ja sam zdumiony by\u0142em og\u00f3lnikowo\u015bci\u0105 tego dokumentu. Jego brak precyzji zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c doprowadzi\u0107 do wprowadzenia ta\u0144ca liturgicznego do naszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Jeszcze przed og\u0142oszeniem Dyrektorium<\/em> pokazywano mi zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105ce szalej\u0105ce w prezbiterium dzieci ubrane w rozmaite kostiumy – i wyg\u0142aszaj\u0105ce rzekomo homili\u0119.  Strach pomy\u015ble\u0107, w jak spos\u00f3b wykorzystany zostanie dokument sformu\u0142owany tak og\u00f3lnikowo, \u017ce mo\u017cna mu nada\u0107 niemal dowoln\u0105 interpretacj\u0119?\u201d[11]<\/a>.<\/p>\r\n

          Niech ostatnie s\u0142owo nale\u017cy do Dietricha von Hildebranda, najwybitniejszego ameryka\u0144skiego my\u015bliciela obecnego stulecia. \u00d3w wielki teolog i filozof z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142 s\u0142uszny pow\u00f3d, by sformu\u0142owa\u0107 sw\u0105 ocen\u0119 Dyrektorium<\/em> w spos\u00f3b tak ostry i jednoznaczny:<\/p>\r\n

          \u201eJednak dopiero za przyczyn\u0105 \u00abMszy dla dzieci\u00bb, zainicjowanych przez z\u0142ego ducha reformy liturgicznej, abpa Bugniniego, zwyci\u0119stwo kolektywizmu, naturalizmu i horyzontalizmu sta\u0142o si\u0119 oczywiste\u201d[12]<\/a>.<\/p>\r\n

          Michael Davies<\/em><\/strong><\/p>\r\n

          t\u0142um. Scriptor<\/p>\r\n

          [1]<\/a> Andr\u00c3\u00a9 Borrely, L\u2019Homme Transfigur\u00c3\u00a9<\/em>, Pary\u017c 1975, s. 63.<\/p>\r\n

          [2]<\/a> \u201eTriumph\u201d, pa\u017adziernik 1966.<\/p>\r\n

          [3]<\/a> \u201eChristian Order\u201d, pa\u017adziernik 1975, s. 595.<\/p>\r\n

          [4]<\/a> \u201eChristian Order\u201d, marzec 1975, s. 134.<\/p>\r\n

          [5]<\/a> De Officiis Ministrorum<\/em>, ks. I, rozdz. 48 (PL XVI, col. 101).<\/p>\r\n

          [6]<\/a> G. Smith, The Teaching of the Catholic Church<\/em>, Londyn 1956, s. 840.<\/p>\r\n

          [7]<\/a> J. McHugh i C. Callan, Catechism of the Council of Trent for Parish Priests<\/em>, Nowy Jork 1934, s. 242.<\/p>\r\n

          [8]<\/a> M. Bradley, Folk Hymnal for Young Children<\/em>, Essex 1978.<\/p>\r\n

          [9]<\/a> [9] J. McHugh i C. Callan, op.cit<\/span>.,<\/em> s. 56.<\/p>\r\n

          [10]<\/a> \u201eChristian Order\u201d, marzec 1975, s. 135.<\/p>\r\n

          [11]<\/a> \u201eNational Catholic Register\u201d, 5 maja 1974.<\/p>\r\n

          [12]<\/a> Op.cit<\/span><\/em>., rozdz. II, przyp. 41.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eLecz kto by si\u0119 sta\u0142 powodem grzechu dla jednego z tych ma\u0142ych, kt\u00f3rzy wierz\u0105 we Mnie, temu by\u0142oby lepiej kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski zawiesi\u0107 u szyi i utopi\u0107 go w g\u0142\u0119bi morza\u201d Mt 18, 6. W swej ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej etosowi wiary prawos\u0142awnej Andr\u00c3\u00a9 Borrely pisze: \u201e(\u2026) Celebracja Boskiej Liturgii jest aktem, przez kt\u00f3ry chrze\u015bcijanie nios\u0105 swe \u015bwiadectwo […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3,328],"tags":[388,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92723\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}