{"id":92710,"date":"2017-01-05T10:08:58","date_gmt":"2017-01-05T15:08:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92710"},"modified":"2017-01-05T10:09:31","modified_gmt":"2017-01-05T15:09:31","slug":"analiza-krytyczna-materialow-edukacyjnych-ipn-ws-ludobojstwa-na-kresach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92710","title":{"rendered":"Analiza krytyczna Materia\u0142\u00f3w Edukacyjnych IPN ws. ludob\u00f3jstwa na Kresach"},"content":{"rendered":"

Analiza krytyczna Materia\u0142\u00f3w Edukacyjnych IPN (2013) pt. \u201eKto tego nie widzia\u0142 nigdy w to nie uwierzy\u201d<\/strong><\/h4>\r\n

Streszczenie \u201eAnalizy\u201d opublikowanej w tomie 7 rocznika Ludob\u00f3jstwo OUN-UPA na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich<\/em>, K\u0119dzierzyn-Ko\u017ale, 20153<\/sup><\/strong>.<\/p>\r\n

W roku 2002 ukaza\u0142y si\u0119 \u201eTeki edukacyjne\u201d Instytutu Pami\u0119ci Narodowej (IPN) pt. Stosunki polsko-ukrai\u0144skie  1939-1945<\/em> opracowane przez prof. Grzegorza Motyk\u0119 i innych autor\u00f3w5<\/sup><\/strong>,  dotycz\u0105ce ludob\u00f3jstwa pope\u0142nionego na Polakach na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej oraz w cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa lubelskiego i na Podlasiu. Teki te by\u0142y ostro skrytykowane przez nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c prof. J\u00f3zefa Wysockiego (2008)15<\/sup>,<\/strong> ze wzgl\u0119du na liczne przek\u0142amania i  tendencyjne przedstawienie r\u00f3\u017cnych zdarze\u0144 i sytuacji. Teki by\u0142y rozes\u0142ane przez IPN prawdopodobnie do wszystkich szk\u00f3\u0142 \u015brednich w Polsce i dlatego ich znaczenie (szkodliwe) dla edukacji m\u0142odzie\u017cy jest ogromne.<\/p>\r\n

W roku 2013 ukaza\u0142o si\u0119 nowe opracowanie IPN-u pt: Kto tego nie widzia\u0142 nigdy w to nie uwierzy<\/em>. Zbrodnia Wo\u0142y\u0144ska – historia i pami\u0119\u0107. Materia\u0142y edukacyjne<\/em>13<\/sup><\/strong>. <\/em>Krytyczn\u0105 analiz\u0119 tej pozycji autorzy L.S. Jankiewicz i L. Jazownik i przedstawili w roczniku Ludob\u00f3jstwo<\/em>3<\/sup><\/strong> Tutaj podajemy streszczenie tej analizy.<\/p>\r\n

Naszym zdaniem tekst \u201dMateria\u0142\u00f3w edukacyjnych<\/em>\u201d Kto tego nie widzia\u0142 nigdy w to nie uwierzy <\/em>jest bez por\u00f3wnania lepszy<\/strong> ni\u017c tre\u015b\u0107 Tek edukacyjnych.<\/em> <\/strong>Niemniej uwa\u017camy za konieczne, ze wzgl\u0119du na wa\u017cno\u015b\u0107 tego opracowania przedstawi\u0107 pewne nasze zastrze\u017cenia co do jego tre\u015bci.<\/p>\r\n

1.<\/strong> Nies\u0142uszny wydaje nam si\u0119 sam tytu\u0142 Zbrodnia Wo\u0142y\u0144ska<\/em>.<\/p>\r\n

Po pierwsze, pod s\u0142owem \u201eZbrodnia\u201d, banderowcy i ludzie w Polsce, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 ich wybiela\u0107 staraj\u0105 si\u0119 ukry\u0107 ewidentne ludob\u00f3jstwo.<\/strong> W tych samych \u201eMateria\u0142ach\u201d (str.18) autor Rafa\u0142 P\u0119kala nie ba\u0142 si\u0119 u\u017cy\u0107 s\u0142owa \u201eludob\u00f3jstwo\u201d – jest to jedyne s\u0142owo jakie prawid\u0142owo odzwierciedla ten bezmiar zbrodni3<\/sup><\/strong>.<\/p>\r\n

Po drugie, zawarte w tym tytule zaw\u0119\u017canie geograficzne terenu ludob\u00f3jstwa do Wo\u0142ynia jest niezasadne: w Ma\u0142opolsce Wschodniej, czyli na terenie wojew\u00f3dztw lwowskiego, stanis\u0142awowskiego i tarnopolskiego by\u0142o wi\u0119cej mord\u00f3w ni\u017c na Wo\u0142yniu 1,11,10,<\/sup><\/strong> St\u0105d termin \u201eLudob\u00f3jstwo wo\u0142y\u0144sko-ma\u0142opolskie\u201d<\/strong> by\u0142by o wiele bardziej trafny. Nie przekonuje nas t\u0142umaczenie dr A. Zawistowskiego, \u017ce Wo\u0142y\u0144 jest tutaj symbolem tak jak Katy\u0144 jest symbolem dla mord\u00f3w dokonanych przez Sowiet\u00f3w w wielu miejscach w ZSRR. W przypadku Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej chodzi g\u0142\u00f3wnie o dwie dzielnice, wi\u0119c dlaczego nie wymienia\u0107 obu razem?<\/p>\r\n

2.<\/strong> Autorzy zaanga\u017cowani w przygotowanie \u201eMateria\u0142\u00f3w\u201d pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 dowolnie datami, a tego nie wolno czyni\u0107, zw\u0142aszcza gdy mamy uczy\u0107 m\u0142odzie\u017c. We Wprowadzeniu<\/em>  dr A. Zawistowski  stwierdza, \u017ce \u201eludob\u00f3jcza czystka\u201d mia\u0142a miejsce nie tylko w r. 1943 ale tak\u017ce w latach 1944-1945 a przecie\u017c wiadomo, \u017ce zacz\u0119\u0142a si\u0119  ju\u017c w r. 1939, np. w Brze\u017ca\u0144skim, a sko\u0144czy\u0142a si\u0119 dopiero z operacj\u0105 Wis\u0142a w r. 1947. Podobn\u0105 grub\u0105 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107 pope\u0142nia 11 stron dalej  Agnieszka Jaczy\u0144ska  proponuj\u0105c zapisa\u0107 uczniom \u201e Wo\u0142y\u0144 i Galicja Wschodnia w po\u017codze – \u201eantypolska akcja\u201d  OUN-UPA 1943-1944, a nawet, nie wiemy dlaczego, prof. Grzegorz Motyka<\/strong> <\/em>na str. 63 wiersz 3 od g\u00f3ry pisze, \u017ce \u201etzw. <akcja antypolska> trwa\u0142a do roku 1945\u201d a przecie\u017c to co si\u0119 dzia\u0142o na Lubelszczy\u017anie i w Rzeszowskim by\u0142o dalszym ci\u0105giem zbrodni pope\u0142nianych na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej.<\/p>\r\n

3.<\/strong> W cz\u0119\u015bci pierwszej opracowania p.t. Rys historyczny<\/em> autor Andrzej Sowa przejrzy\u015bcie i rzeczowo przedstawi\u0142 stosunki polsko-ukrai\u0144skie w latach 1918-1945. Zwracamy tylko uwag\u0119 na par\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015bci w tym warto\u015bciowym tek\u015bcie.<\/p>\r\n

3.1. Warto by podkre\u015bli\u0107, \u017ce w r. 1918 ust\u0119puj\u0105ce w\u0142adze austriackie sprzyja\u0142y Ukrai\u0144com, i im w\u0142a\u015bnie oddawa\u0142y magazyny broni i wojskowego wyposa\u017cenia. Warto by te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce  przewaga ludno\u015bci polskiej by\u0142a we Lwowie ogromna7<\/sup><\/strong>: 110 tys. Polak\u00f3w, 60 tys. \u017byd\u00f3w i tylko 35 tys. Ukrai\u0144c\u00f3w, st\u0105d ogromna determinacja Polak\u00f3w, \u017ceby broni\u0107 miasta.<\/p>\r\n

3.2. Autor Andrzej Sowa nie w pe\u0142ni s\u0142usznie twierdzi, \u017ce poszczeg\u00f3lne narody II Rzeczypospolitej \u017cy\u0142y w separacji od siebie. Jest to na pewno prawdziwe w stosunku do \u017byd\u00f3w, ale Polacy i Rusini (Ukrai\u0144cy), jak wynika z niezliczonych, zachowanych wspomnie\u0144 z tamtych czas\u00f3w \u017cyli na og\u00f3\u0142 w zgodzie (przynajmniej na wsiach i w ma\u0142ych miasteczkach) i cz\u0119sto nawet w przyja\u017ani, o czym \u015bwiadczy powa\u017cna liczba mieszanych ma\u0142\u017ce\u0144stw. Dopiero propaganda nienawi\u015bci upowszechniona przez OUN w ko\u0144cu lat trzydziestych spowodowa\u0142a w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach zmian\u0119 we wzajemnych stosunkach.<\/p>\r\n

3.3. Przeceniona zosta\u0142a przez Autora rola Korpusu Ochrony Pogranicza – dzia\u0142a\u0142 on w rejonach przygranicznych.<\/p>\r\n

3.4. Autor podkre\u015bla rol\u0119 Zwi\u0105zku Strzeleckiego dla m\u0142odzie\u017cy polskiej ale szkoda, \u017ce nie podkre\u015bli\u0142, \u017ce r\u00f3wnie\u017c Ukrai\u0144cy mieli liczne swoje organizacje dzia\u0142aj\u0105ce jawnie, np. \u0141uh.<\/p>\r\n

3.5. Wspominaj\u0105c, \u017ce gdy wprowadzono szko\u0142y utrakwistyczne (dwuj\u0119zyczne) spad\u0142a liczba szk\u00f3\u0142 z ukrai\u0144skim j\u0119zykiem nauczania winno si\u0119 doda\u0107, \u017ce w tych dwuj\u0119zycznych szko\u0142ach dzieci polskie mia\u0142y jako obowi\u0105zkowy przedmiot – j\u0119zyk ukrai\u0144ski tam gdzie Ukrai\u0144c\u00f3w by\u0142o du\u017co.<\/p>\r\n

3.6. Autor s\u0142usznie podkre\u015bla, \u017ce komunist\u00f3w ukrai\u0144skich wiele \u0142\u0105czy\u0142o z nacjonalistami (terror, nienawi\u015b\u0107 do demokracji, totalitaryzm, g\u0142\u0119boka nienawi\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnego wroga to jest do Pa\u0144stwa Polskiego). Bez uwydatnienia \u015bcis\u0142ych powi\u0105za\u0144 ugrupowa\u0144 ultralewicowych i nacjonalistycznych nie spos\u00f3b poj\u0105\u0107 powojennych i owocuj\u0105cych do dzi\u015b koligacji komunist\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z KPP i KPSU a tak\u017ce ich spadkobierc\u00f3w z KOR-u czy Gazety Wyborczej z ukrai\u0144skimi nacjonalistami. Tak\u017ce \u017cydowski ruch roszczeniowy przemilcza zbrodnie OUN-UPA i szerokim \u0142ukiem omija Ukrain\u0119.<\/p>\r\n

3.7. Autor pisze, \u017ce OUN szuka\u0142a pomocy  w Niemczech, na Litwie i w Czechos\u0142owacji, a nawet pocz\u0105tkowo w ZSRR. Koniecznie powinno si\u0119 doda\u0107, \u017ce OUN \u201ep\u0142aci\u0142a\u201d za t\u0119 pomoc w ten spos\u00f3b, \u017ce prowadzi\u0142a w Polsce na du\u017c\u0105 skal\u0119 akcj\u0119 szpiegowsk\u0105 i terrorystyczn\u0105.<\/p>\r\n

3.8. Autor powinien wspomnie\u0107 o strasznej sytuacji Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy po 1920 r. zostali na sowieckiej Ukrainie. Mi\u0119dzy wrze\u015bniem 1937 r. a wrze\u015bniem 1938 r. rozstrzelano na rozkaz Niko\u0142aja Je\u017cowa 112  tys. Polak\u00f3w (!)<\/p>\r\n

3.9. Autor wspomina, \u017ce w 1939 r. w wojnie z Niemcami oko\u0142o 100 000 Ukrai\u0144c\u00f3w walczy\u0142o w oddzia\u0142ach polskich i czyni\u0142o to lojalnie oraz z oddaniem. Dobrze jednak, \u017ce Autor nie ignoruje licznych przyk\u0142ad\u00f3w akcji dywersyjnych, kt\u00f3re boj\u00f3wki OUN prowadzi\u0142y m.in. w rejonie Brze\u017can i innych miejscowo\u015bci w Ma\u0142opolsce Wschodniej morduj\u0105c podst\u0119pnie \u017co\u0142nierzy polskich, policjant\u00f3w i uciekinier\u00f3w z wojew\u00f3dztw zachodnich.<\/p>\r\n

3.10. Autor nie wspomina o wrogiej wobec ludno\u015bci polskiej dzia\u0142alno\u015bci nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w czasie okupacji sowieckiej. Bardzo cz\u0119sto przywdziewali oni czasowo mask\u0119 komunist\u00f3w i denuncjowali aktywist\u00f3w polskich, co skutkowa\u0142o rozstrzeliwaniem tych ostatnich przez w\u0142adze radzieckie lub zsy\u0142aniem na Sybir albo do Kazachstanu.<\/p>\r\n

3.11. W wyniku czterech deportacji Sowieci wywie\u017ali wed\u0142ug A. Sowy 168.000 obywateli polskich (w tym 70% Polak\u00f3w) z terenu USRR na Wsch\u00f3d ZSRR. Tymczasem, jak stwierdza Andrzej Nowak, wed\u0142ug najni\u017cszych danych, jakie zawieraj\u0105 statystyki NKWD liczba obywateli Polski  deportowanych w latach 1939-1941 wynosi 309 do 327 tys. ludzi, za\u015b polskie szacunki m\u00f3wi\u0105 o liczbie p\u00f3\u0142 miliona do miliona os\u00f3b.<\/p>\r\n

3.12. Autor zbyt \u0142agodnie ocenia wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami Ko\u015bcio\u0142a greckokatolickiego pod przewodnictwem metropolity A. Szeptyckiego. Entuzjastyczny list Szeptyckiego witaj\u0105cy wojska niemieckie we Lwowie by\u0142 pierwszym na ziemiach Polski publicznym aktem kolaboracji z Hitlerem a w tym samym czasie tu\u017c obok siedziby metropolity Niemcy mordowali profesor\u00f3w lwowskich uczelni i kilka tysi\u0119cy lwowskich \u017byd\u00f3w. Bliski wsp\u00f3\u0142pracownik metropolity Szeptyckiego Iwan Hrynioch wchodzi\u0142 w sk\u0142ad kierownictwa OUN i by\u0142 kapelanem zbrodniczego batalionu \u201eNachtigall\u201d. Ksi\u0119\u017ca greckokatoliccy cz\u0119sto \u015bwi\u0119cili narz\u0119dzia zbrodni dla upowc\u00f3w. Z drugiej strony ksi\u0119\u017ca greckokatoliccy, kt\u00f3rzy o\u015bmielali si\u0119 krytykowa\u0107 UPA lub pomaga\u0107 prze\u015bladowanym Polakom byli przez UPA mordowani na r\u00f3wni z Polakami. Warto by wspomnie\u0107 o oko\u0142o 200 duchownych rzymsko-katolickich zamordowanych przez UPA lub przy ich wsp\u00f3\u0142udziale,  m.in. o ksi\u0119dzu Ludwiku Wrodarczyku przyjacielu Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w, kandydacie na o\u0142tarze.<\/p>\r\n

3.13. Autor pomija opis \u201ekrwawych dni Lwowa\u201d, gdy \u017co\u0142nierze Nachtigall wsp\u00f3lnie z napr\u0119dce zmontowan\u0105 milicj\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 i rozjuszonym t\u0142umem zakatowali kilka tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w i oko\u0142o 100 m\u0142odych Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

3.14. Autor pomija udzia\u0142 policji ukrai\u0144skiej w ludob\u00f3jstwie \u017byd\u00f3w (poza kr\u00f3tk\u0105 wzmiank\u0105 na str. 14, wiersz 1-2 od g\u00f3ry. Ludob\u00f3jstwo to by\u0142o dokonane na ogromn\u0105 skal\u0119. Wed\u0142ug szacunku K\u0119sika4<\/sup><\/strong> i Prusa8<\/sup><\/strong> zosta\u0142o zamordowanych oko\u0142o 700 tys. \u017byd\u00f3w a wed\u0142ug oblicze\u0144 Jankiewicza2<\/sup><\/strong> by\u0142o ich nawet 800-850 tys. Wprawdzie rozstrzeliwa\u0144 dokonywali przewa\u017cnie Niemcy ale rol\u0105 policji ukrai\u0144skiej by\u0142o pilnowanie, aby nikt nie uciek\u0142, doprowadzenie \u017byd\u00f3w na miejsce ka\u017ani  i potem przeszukiwanie gett i okolicznych las\u00f3w za ukrywaj\u0105cymi si\u0119 \u017bydami i ich mordowanie lub dostarczanie Niemcom.<\/p>\r\n

3.15. Dane na temat strat ludno\u015bci polskiej w Ma\u0142opolsce Wschodniej zaczerpni\u0119te z pracy  Sienkiewicza i Hryciuka12<\/sup><\/strong> (20-25 tys.) s\u0105 ogromnie zani\u017cone i nie mog\u0105 by\u0107 brane powa\u017cnie pod uwag\u0119. Obliczenia Jankiewicza1<\/sup><\/strong> wskazuj\u0105, \u017ce polskich ofiar udokumentowanych by\u0142o w Ma\u0142opolsce Wschodniej 51 do 56 tysi\u0119cy, a ofiar znanych z nazwiska 22-24 tysi\u0105ce. Dane szacunkowe  polskich ofiar wynosz\u0105 dla Ma\u0142opolski Wschodniej, wed\u0142ug  E. Siemaszko11<\/sup><\/strong> 70.800, wed\u0142ug Jankiewicza1<\/sup><\/strong> oko\u0142o 80.300 ludzi oraz w ocenie Siekierki i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w10<\/sup><\/strong> 107.000 os\u00f3b.<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 ofiar Autor podaje \u017ce Polak\u00f3w zgin\u0119\u0142o 60-100 tysi\u0119cy, tymczasem Jankiewicz1<\/sup><\/strong> podaje liczb\u0119 ofiar udokumentowanych na ponad 100 tys., a liczb\u0119 ofiar znanych z nazwiska na ponad 50.000. Je\u015bli chodzi o dane szacunkowe to Siemaszko podaje 133.80011<\/sup><\/strong>, Jankiewicz1<\/sup><\/strong> nieco ponad 158.000, a Siekierka10<\/sup><\/strong> 185.000 os\u00f3b.<\/p>\r\n

3.16. Je\u015bli chodzi o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ukrai\u0144skich ofiar to spor\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 stanowili ludzie zabici przez swych pobratymc\u00f3w. UPA kara\u0142a \u015bmierci\u0105 nie tylko za pomoc udzielan\u0105 Polakom ale r\u00f3wnie\u017c za odmow\u0119 wst\u0105pienia do UPA, a nawet za najl\u017cejsz\u0105 krytyk\u0119 ich (upowc\u00f3w) post\u0119powania. Najohydniejsz\u0105 zbrodni\u0105 by\u0142o wymaganie, aby w ma\u0142\u017ce\u0144stwach mieszanych m\u0105\u017c Ukrainiec zabi\u0142 \u017con\u0119 Polk\u0119 i jej c\u00f3rki, syn Ukrainiec \u017ceby zabi\u0142 matk\u0119 Polk\u0119 i swoje siostry, itp. Nie wiemy czy w historii jest wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w tak skrajnego bestialstwa10<\/sup><\/strong>.<\/p>\r\n

3.17. Autor operuje poj\u0119ciem \u201ekonflikt polsko-ukrai\u0144ski\u201d. Zaznaczamy, \u017ce gdyby kto\u015b pr\u00f3bowa\u0142 nazwa\u0107 Holokaust czy zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w konfliktem \u017cydowsko-niemieckim zosta\u0142by uznany za ograniczonego umys\u0142owo. Ludob\u00f3jstwo to nie jest \u017caden konflikt. \u015arodowiskom banderowskim zale\u017cy na utrwaleniu w literaturze tego ca\u0142kowicie fa\u0142szywego poj\u0119cia \u201ekonflikt polsko-ukrai\u0144ski\u201d, gdy\u017c sugeruje ono, \u017ce OUN-UPA by\u0142a reprezentantem ca\u0142ego narodu ukrai\u0144skiego, a to przecie\u017c nieprawda.<\/p>\r\n

3.18. Autor A. Sowa pisz\u0105c o polskich akcjach odwetowych stwierdza, \u017ce z uwagi na to, \u017ce w akcjach tych gin\u0119\u0142y kobiety i dzieci nale\u017cy uzna\u0107 je za ludob\u00f3jcze (przypis 20 na s. 15). Jest to teza dyskusyjna. Przypadki, w kt\u00f3rych gin\u0119\u0142y ukrai\u0144skie kobiety i dzieci niew\u0105tpliwie zdarza\u0142y si\u0119 przy takiej ogromnej skali zdarze\u0144, zw\u0142aszcza, \u017ce upowcy kryli si\u0119 po wsiach nara\u017caj\u0105c tym samym swoich cywil\u00f3w na straty, przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 Sahry\u0144 – baza wypadowa i koszary banderowskie zlikwidowane przez polsk\u0105 partyzantk\u0119. W Paw\u0142okomie rozstrzelano m\u0119\u017cczyzn, oszcz\u0119dzono kobiety i dzieci. W Wierzchowinach i Piskorowicach polska partyzantka NSZ pope\u0142ni\u0142a oczywist\u0105 zbrodni\u0119 (inne przypadki odwet\u00f3w opisuje te\u017c Motyka)6<\/sup><\/strong>. By\u0142y to przypadki raczej wyj\u0105tkowe. Musimy zaznaczy\u0107, \u017ce Armia Krajowa zabrania\u0142a zabija\u0107 kobiety i dzieci i bezbronnych m\u0119\u017cczyzn, a tak\u017ce rabowa\u0107 i pali\u0107 dobytek Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/strong> Odst\u0119pstwa od tego by\u0142y rzadkie i na og\u00f3\u0142 surowo karane, a\u017c do kary \u015bmierci w\u0142\u0105cznie (patrz przyk\u0142ad Przebra\u017ca – zastrzelono \u017co\u0142nierza bandyt\u0119, kt\u00f3ry rabowa\u0142 ch\u0142op\u00f3w ukrai\u0144skich i nie okaza\u0142 poprawy). W \u015bwietle konwencji ONZ z 9.12.1948 r. za ludob\u00f3jczy uznaje si\u0119 czyn dokonany w zamiarze zniszczenia w ca\u0142o\u015bci lub cz\u0119\u015bci grup narodowych etnicznych rasowych lub religijnych. Polskie dzia\u0142ania odwetowe nie mia\u0142y  takiego charakteru.<\/p>\r\n

3.19. Autor twierdzi, \u017ce stosunek liczby ofiar po stronie polskiej do ofiar po stronie ukrai\u0144skiej wynosi 10:1. Jest oczywiste jednak, \u017ce ofiarami mog\u0105 by\u0107 tylko osoby napadni\u0119te – takich po stronie ukrai\u0144skiej by\u0142o bardzo ma\u0142o.<\/p>\r\n

4.<\/strong> W cz\u0119\u015bci \u201eScenariusze lekcji\u201d<\/strong> przedstawiono cztery projekty zaj\u0119\u0107. Przedstawiono je w stylu przepis\u00f3w kucharskich: \u201epodziel uczni\u00f3w na 6 grup\u201d, \u201eprzedstaw uczniom cele zaj\u0119\u0107\u201d itd. Dzi\u015b odchodzi si\u0119 od prezentowania projekt\u00f3w zaj\u0119\u0107 w j\u0119zyku dyrektyw \u201ekrok po kroku\u201d a w to miejsce przedstawia si\u0119 propozycje ciekawych temat\u00f3w do dyskusji, podsuwa si\u0119 wariantywne sposoby opracowania zagadnie\u0144, wskazuje si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci odwo\u0142ywania si\u0119 do r\u00f3\u017cnego rodzaju kontekst\u00f3w. W analizowanej ksi\u0105\u017cce najbli\u017cej tego rodzaju uj\u0119\u0107 jest projekt zaj\u0119\u0107 opracowany przez Rafa\u0142a P\u0119ka\u0142\u0119.<\/p>\r\n

Na pierwszej lekcji opracowanej przez Agnieszk\u0119 Jaczy\u0144sk\u0105 z IPN w Lublinie wysuni\u0119ty zosta\u0142 temat: Wo\u0142y\u0144 i Galicja Wschodnia w po\u017codze – antypolska akcja OUN-UPA 1943-1944. <\/em>Drugi cz\u0142on tego tytu\u0142u budzi powa\u017cne zastrze\u017cenia. Wprawdzie autorka wspomina, \u017ce termin \u201eantypolska akcja\u201d zosta\u0142 zapo\u017cyczony z dokument\u00f3w OUN-UPA, ale pisze dalej, \u017ce jest u\u017cywany przez cz\u0119\u015b\u0107 historyk\u00f3w polskich jako synonim okre\u015blenia \u201eZbrodnia Wo\u0142y\u0144ska\u201d. To wyja\u015bnianie jest absurdalne. Ka\u017cdy kto ma styczno\u015b\u0107 z edukacj\u0105 wie, \u017ce temat lekcji odgrywa w procesie dydaktycznym rol\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105. Uczniowie traktuj\u0105 go jako swoisty drogowskaz. Wyb\u00f3r tematu jest wysoce niestosowny. Autorka systematycznie pos\u0142uguje si\u0119 terminem \u201eantypolska akcja\u201d. Jaki mo\u017ce by\u0107 inny cel takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia ni\u017c  wdrukowywanie w umys\u0142y uczni\u00f3w banderowskiego eufemizmu, zaszczepienie go w polskiej literaturze oraz instruowanie nauczyciela, aby nie pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 terminem \u201eludob\u00f3jstwo dokonane przez OUN-UPA\u201d. Neobanderowcom  bardzo zale\u017cy na upowszechnieniu terminu \u201eantypolska akcja\u201d  gdy\u017c termin ten sugeruje \u201eakcyjno\u015b\u0107\u201d a nie metodycznie realizowany plan zbrodni. Nadto za\u015b kszta\u0142tuje on wyobra\u017cenie, \u017ce ofiarami zbrodni OUN-UPA byli wy\u0142\u0105cznie Polacy, tymczasem gin\u0119li tak\u017ce \u017bydzi, Ormianie, Romowie, Czesi, a tak\u017ce Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili udzia\u0142u w zbrodni. Rzecz jasna trudno by\u0142oby przekona\u0107 kogokolwiek, \u017ce banderowcy musieli wyrzyna\u0107 Ormian czy Rom\u00f3w, poniewa\u017c \u201eokupowali\u201d<\/strong> oni Ukrain\u0119 i stali na przeszkodzie uzyskaniu przez ni\u0105 niezawis\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Wad\u0105 projektu lekcji autorstwa Agnieszki Jaczy\u0144skiej jest  nadmierne sugerowanie si\u0119 ustaleniami ukrai\u0144skich historyk\u00f3w. Autorka utrzymuje, \u017ce w ca\u0142ej \u201eakcji\u201d (!) by\u0142o 80-100 tys. polskich ofiar podczas gdy w opinii Ewy Siemaszko11<\/sup><\/strong> ofiar by\u0142o 130.800, a Jankiewicz1<\/sup><\/strong>  i Siekierka i in10<\/sup><\/strong> podaj\u0105 jeszcze wy\u017csze liczby.<\/p>\r\n

Jaczy\u0144ska przecenia inicjatywy  metropolity Andrzeja Szeptyckiego co do krytyki post\u0119powania UPA. W li\u015bcie pasterskim \u201eNie zabijaj\u201d (Ne ubyj) nie by\u0142o mowy o Polakach, \u017bydach itd., tak \u017ce banderowcy t\u0142umaczyli sobie jego s\u0142owa w ten spos\u00f3b, \u017ce nie wolno zabija\u0107 brata Ukrai\u0144ca, ale nie odnosili tego do innych. Na skargi arcybiskupa Boles\u0142awa Twardowskiego domagaj\u0105cego si\u0119 pot\u0119pienia dzia\u0142a\u0144 UPA metropolita Szeptycki odpowiedzia\u0142 z\u0142o\u015bliwo\u015bciami i przerzucaniem winy na Polak\u00f3w14,16<\/sup><\/strong>.<\/p>\r\n

5.<\/strong> Drug\u0105 lekcj\u0119 Rafa\u0142 P\u0119ka\u0142a nie obawia\u0142 si\u0119 zatytu\u0142owa\u0107 Ludob\u00f3jstwo na ludno\u015bci polskiej Kres\u00f3w Wschodnich w relacji \u015bwiadk\u00f3w –<\/em> chwa\u0142a mu za uk\u0142on w kierunku prawdy. Autor ten przedstawi\u0142 szereg interesuj\u0105cych propozycji pracy z materia\u0142ami wspomnieniowymi.<\/p>\r\n

6.<\/strong> Warto\u015bciowy materia\u0142 przedstawi\u0142a Katarzyna Cegie\u0142a w temacie Sprawiedliwi Ukrai\u0144cy<\/em>. Jak s\u0105dzi wielu Kresowian dobre stosunki z Ukrai\u0144cami nale\u017cy budowa\u0107 nie na przemilczaniu zbrodni a na pami\u0119ci o sprawiedliwych Ukrai\u0144cach, kt\u00f3rzy ratowali Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

7.<\/strong> Zupe\u0142nie niepotrzebnie zosta\u0142a materia\u0142owo prze\u0142adowana lekcja czwarta w opracowaniu Olgi Tumi\u0144skiej \u201eKambod\u017ca, Rwanda, Holokaust, Wo\u0142y\u0144. W efekcie, u\u017cyte \u015brodki dydaktyczne przes\u0142oni\u0142y cel.<\/p>\r\n

W spos\u00f3b niezbyt zrozumia\u0142y brzmi zaprojektowany przez Olg\u0119 Tumi\u0144sk\u0105 temat pracy domowej:  Zaproponuj uczniom,  by w dost\u0119pnych \u017ar\u00f3d\u0142ach znale\u017ali informacje na temat tego, czy Polska wyst\u0119powa\u0142a  z uchwa\u0142\u0105  w sprawie uznania wydarze\u0144 na Wo\u0142yniu za ludob\u00f3jstwo. Zar\u00f3wno ucze\u0144 jak i nauczyciel b\u0119d\u0105 mieli spore k\u0142opoty z udzieleniem odpowiedzi na tak sformu\u0142owane pytanie. Owszem Polska wyst\u0119powa\u0142a z projektem tego rodzaju uchwa\u0142y ale zosta\u0142 on storpedowany g\u0142\u00f3wnie przez Ministra Rados\u0142awa Sikorskiego wspieranego przez Platform\u0119 Obywatelsk\u0105 i Ruch Palikota. Wydaje si\u0119, \u017ce uczniowie powinni dr\u0105\u017cy\u0107 ten temat, ale nie w domu lecz na lekcji pod kierunkiem nauczyciela. Mo\u017cna by podda\u0107 pod refleksj\u0119 np. takie punkty jak:<\/p>\r\n

– dlaczego IPN nie zdo\u0142a\u0142 poci\u0105gn\u0105\u0107 do odpowiedzialno\u015bci karnej \u017cadnego banderowca, spo\u015br\u00f3d licznych ujawniaj\u0105cych si\u0119 na Ukrainie?<\/p>\r\n

– Jak\u0105 postaw\u0119  przyjmuj\u0105 w\u0142adze Pa\u0144stwa Polskiego wobec odwo\u0142ywania si\u0119 Ukrainy do tradycji faszystowskich i nazistowskiej symboliki? Rozwini\u0119cie tego tematu – patrz Jankiewicz i Jazownik3<\/sup>.<\/strong><\/p>\r\n

Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 <\/strong>analizowanego materia\u0142u obejmuje: Materia\u0142y pomocnicze do scenariuszy zaj\u0119\u0107.<\/em><\/strong> Pierwszy rodzaj tych materia\u0142\u00f3w stanowi\u0105 \u201eOpracowania i relacje \u015bwiadk\u00f3w\u201d autorstwa Grzegorza Motyki. Autor ten s\u0142usznie stwierdza, \u017ce Niemcy nie uznali stworzonego samozwa\u0144czo  przez banderowc\u00f3w \u201erz\u0105du\u201d osadzaj\u0105c wielu jego cz\u0142onk\u00f3w  (w tym samego Stepana Bander\u0119) w obozach koncentracyjnych, a organizacja zesz\u0142a do konspiracji. Nie wspomina jednak, \u017ce Bandera by\u0142 w Sachsenhausen na specjalnych, \u0142agodnych warunkach i pod koniec wojny zosta\u0142 uwolniony, natomiast OUN by\u0142a wprawdzie w konspiracji ale jej wywiad wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Niemcami i poza drobnymi incydentami OUN-UPA nie walczy\u0142a z Niemcami. Poza tym wielu cz\u0142onk\u00f3w OUN walczy\u0142o w szeregach SS Galizien u boku Niemc\u00f3w do ko\u0144ca wojny.<\/p>\r\n

Grzegorz Motyka pisze, \u017ce w OUN-UPA postanowiono walczy\u0107 jednocze\u015bnie z Niemcami, Sowietami i Polakami – jest to neobanderowska propaganda. O Niemcach ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy, \u201ewalki\u201d z Polakami polega\u0142y przewa\u017cnie na wyrzynaniu bezbronnej ludno\u015bci. Walka to nie jest rze\u017a bezbronnych kobiet i dzieci. Walki z Sowietami unikali ze wzgl\u0119du na ich przewag\u0119, ale walczyli z Istriebitielnymi Batalionami <\/em>z\u0142o\u017conymi przewa\u017cnie z nieletnich Polak\u00f3w z by\u0142ych samoobron, pod sowieck\u0105 komend\u0105.<\/p>\r\n

Opowie\u015bci \u015bwiadk\u00f3w i dokumenty s\u0105 do\u015b\u0107 dobrze dobrane i daj\u0105 wyobra\u017cenie o zbrodniczo\u015bci dzia\u0142a\u0144  ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w.<\/p>\r\n

Kolejn\u0105 parti\u0119 Materia\u0142\u00f3w<\/em> stanowi\u0105 dokumenty dotycz\u0105ce ludob\u00f3jstwa w Kambod\u017cy, Rwandzie oraz w czasie Holokaustu.<\/strong> Zastanawia, po co takie materia\u0142y tu zamieszczono. Czy po to, aby pokaza\u0107, i\u017c tak\u017ce inni maczali r\u0119ce w niewinnej krwi? Czy mo\u017cna mierzy\u0107 t\u0105 sam\u0105 miar\u0105 poczynania ludzi z kraj\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, co Azjat\u00f3w lub \u015bwie\u017co ochrzczonych Afrykan\u00f3w? Szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zamieszczono fragmenty Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludob\u00f3jstwa.<\/em> Jej tekst daje podstaw\u0119 do snucia rozwa\u017ca\u0144 na temat kwalifikacji prawnej dzia\u0142a\u0144 cz\u0142onk\u00f3w OUN-UPA. Szkoda, \u017ce nie przytoczono jeszcze prawdziwego tekstu Dekalogu ukrai\u0144skiego nacjonalisty<\/em>, kt\u00f3ry musia\u0142 zna\u0107 na pami\u0119\u0107 ka\u017cdy cz\u0142onek OUN-UPA. Tekst ten w Tekach z 2002 r. zosta\u0142 podany w niezbyt wiernym t\u0142umaczeniu. Koniecznie trzeba przypomnie\u0107 prawid\u0142owe t\u0142umaczenie tego tekstu.<\/p>\r\n

Znaczne w\u0105tpliwo\u015bci budzi Materia\u0142 pomocniczy Nr.46 <\/em>autorstwa Olgi Tumi\u0144skiej. Autorka wprowadzi\u0142a tekst anonimowy (!) p.t. Zbrodnia na Wo\u0142yniu<\/em> powielaj\u0105cy wiele k\u0142amstw, p\u00f3\u0142prawd i niedopowiedze\u0144, kt\u00f3rymi  od wielu lat karmi si\u0119 polskie spo\u0142ecze\u0144stwo a w szczeg\u00f3lno\u015bci polsk\u0105 m\u0142odzie\u017c. Takie dzia\u0142anie uwa\u017camy za skandaliczne!<\/strong>  Autorka pisze: \u201eCzystki przeprowadzone przez OUN [\u2026] by\u0142y wykonywane na rozkaz Dmitra Klaczkiw\u015bkiego (pseud. K\u0142ym Sawur), kt\u00f3ry samodzielnie podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o ca\u0142kowitej eksterminacji Polak\u00f3w\u201d<\/strong>(s. 48). Jest to k\u0142amstwo wzi\u0119te z wybielaj\u0105cej OUN-UPA propagandy  neobanderowskiej. Na innych terenach, np. w Ma\u0142opolsce Wschodniej, gdzie  rozkazy K\u0142ym Sawura nie si\u0119ga\u0142y polityka OUN dotycz\u0105ca eksterminacji ludno\u015bci polskiej by\u0142a taka sama jak na Wo\u0142yniu10<\/sup><\/strong>. Decyzja o  ca\u0142kowitej eksterminacji Polak\u00f3w musia\u0142a powsta\u0107 wy\u017cej i by\u0142a konsekwentnie realizowana przez ca\u0142\u0105 OUN i UPA od najwy\u017cszych do najni\u017cszych ogniw.<\/strong><\/p>\r\n

Dalej Autorka pisze, \u017ce akcja (operacja) \u201eWis\u0142a\u201d mia\u0142a na celu \u201e rozbicie istniej\u0105cych jeszcze  oddzia\u0142\u00f3w OUN i UPA oraz przesiedlenie wybranych grup narodowo\u015bciowych- Ukrai\u0144c\u00f3w, \u0141emk\u00f3w, Bojk\u00f3w i Dolinian na tereny Ziem Odzyskanych\u201d <\/strong>Druga cz\u0119\u015b\u0107 tej wypowiedzi jest ca\u0142kowicie fa\u0142szywa i wzi\u0119ta z propagandy neobanderowskiej. Przesiedlenie wybranych grup narodowo\u015bciowych by\u0142o bowiem nie celem tej operacji, ale \u015brodkiem umo\u017cliwiaj\u0105cym doko\u0144czenie pacyfikacji band ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w przez pozbawienie ich schronienia oraz  zaplecza militarno-gospodarczego.<\/p>\r\n

Niedopowiedzeniem obci\u0105\u017cone jest stwierdzenie autorki, \u017ce pretekstem<\/strong> do rozpocz\u0119cia  operacji \u201eWis\u0142a\u201d by\u0142a \u015bmier\u0107 genera\u0142a Karola \u015awierczewskiego. A przecie\u017c wa\u017cny jest tu nie pretekst,  lecz pow\u00f3d.<\/strong> Powodem tym by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 banderowc\u00f3w, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu oderwanie od Polski 19.000 km2<\/sup> wschodniego pasa terytorium Polski. \u015arodkiem za\u015b do tego celu by\u0142y masowe mordy bezbronnej ludno\u015bci, nie tylko zreszt\u0105 polskiej. Poza tym w walkach z banderowskimi rebeliantami zgin\u0119\u0142o ok. 2 tysi\u0119cy polskich \u017co\u0142nierzy. Czy mieli\u015bmy nadal nara\u017ca\u0107 naszych m\u0142odych ludzi na niepotrzebn\u0105 \u015bmier\u0107?                            <\/strong><\/p>\r\n

W \u015bwietle wydanego w 2009 r. orzeczenia S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie, deportacja ludno\u015bci ukrai\u0144skiej w r. 1947 mia\u0142a charakter prewencyjny a nie represyjny. <\/strong>R\u00f3wnie\u017c Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka postanowieniem z 9. lutego 2012 r. oddali\u0142 jako niedopuszczaln\u0105 skarg\u0119 \u015brodowisk ukrai\u0144skich przeciwko Pa\u0144stwu Polskiemu w sprawie Akcji Wis\u0142a, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce  jego decyzja jest ostateczna i nie podlega zaskar\u017ceniu.<\/p>\r\n

Niedopowiedzeniem obci\u0105\u017cone jest r\u00f3wnie\u017c stwierdzenie, \u017ce \u201eOsoby podejrzane o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z nacjonalistami kierowano do obozu pracy w Jaworznie. W Jaworznie by\u0142y wi\u0119zione osoby, kt\u00f3rym udowodniono wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UPA, nierzadko z\u0142apane z broni\u0105 w r\u0119ku. Warunki w tym obozie by\u0142y bardzo ci\u0119\u017ckie ale wi\u0119ziono tam nie tylko Ukrai\u0144c\u00f3w ale tak\u017ce kilkana\u015bcie tysi\u0119cy patriotycznej m\u0142odzie\u017cy polskiej.<\/p>\r\n

Materia\u0142y ikonograficzne. <\/strong> Autorka kompletuj\u0105ca te materia\u0142y nadzwyczaj dba\u0142a, o r\u00f3wnowag\u0119 w ilustrowaniu strat ludno\u015bci polskiej i ukrai\u0144skiej. Pokazuj\u0105c zniszczenia powsta\u0142e w czasie akcji odwetowej AK na Sahry\u0144 nie wspomnia\u0142a, \u017ce miejscowo\u015b\u0107 ta by\u0142a koszarami i baz\u0105 wypadow\u0105 UPA na okoliczne wsie.<\/p>\r\n

Materia\u0142y dodatkowe. <\/strong>Artyku\u0142 Agnieszki Pisuli pt. Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska Ekspertyza psychologiczna dotycz\u0105ca kwestii prezentacji tematu m\u0142odzie\u017cy i dzieciom. <\/em>Kluczow\u0105 spraw\u0105 dla Autorki jest: \u201eJak zadba\u0107 o bezpiecze\u0144stwo odbiorcy, aby go zbytnio nie straumatyzowa\u0107?\u201d. Autorka s\u0142usznie dowodzi, \u017ce bezpiecznym dla uczni\u00f3w okresem wprowadzania problematyki \u201erzezi wo\u0142y\u0144skiej\u201d jest 16 rok \u017cycia. Dopiero w\u00f3wczas bowiem osi\u0105gaj\u0105 oni odpowiedni poziom rozwoju umiej\u0119tno\u015bci poznawczych, zdolno\u015bci do abstrakcyjnego my\u015blenia i tworzenia zwi\u0105zk\u00f3w przyczynowo-skutkowych, a tak\u017ce – niezb\u0119dn\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 emocjonaln\u0105.<\/p>\r\n

Podstawa programowa w zakresie nauczania j\u0119zyka polskiego zosta\u0142a tak ukszta\u0142towana, \u017ce mamy nadreprezentacj\u0119  pi\u015bmiennictwa \u017cydowskiego, np. opowiadania Idy Frank lub Hanny Krall i inne pozycje, uczniowie ogl\u0105daj\u0105 tak\u017ce filmy ukazuj\u0105ce Holokaust, np. W ciemno\u015bci<\/em> Agnieszki Holland.<\/p>\r\n

Mimo ogromnego nasycenia tre\u015bci edukacyjnych problematyk\u0105 zag\u0142ady \u017byd\u00f3w  oraz nierzadkiej drastyczno\u015bci w jej ujmowaniu, ani Ministerstwo Edukacji Narodowej ani IPN dotychczas absolutnie nie przejmowa\u0142y si\u0119 tym, czy aby problematyka ta nie oka\u017ce si\u0119 nazbyt nudna, nu\u017c\u0105ca lub nadmiernie traumatyzuj\u0105ca m\u0142odzie\u017c. Dzisiaj, gdy bardzo bezstronny i oddaj\u0105cy prawd\u0119 film \u201eWo\u0142y\u0144\u201d wszed\u0142 na ekrany, koniecznie trzeba go starszej m\u0142odzie\u017cy pokaza\u0107 i w ramach lekcji om\u00f3wi\u0107.<\/p>\r\n

Niekt\u00f3re pomys\u0142y Agnieszki Pisuli brzmi\u0105 do\u015b\u0107 zabawnie. Sugeruje ona, aby uczyni\u0107 ekspozycje bardziej zrozumia\u0142e dla m\u0142odzie\u017cy (nie tylko stale podnios\u0142e i pompatyczne) nale\u017ca\u0142o by skorzysta\u0107  nawet z teledysku, hip-hopu, m\u0142odzie\u017cowego slangu. (str.58). Propozycja interesuj\u0105ca, ale lepiej poczeka\u0107 a\u017c IPN opracuje przyk\u0142ady lekcji z u\u017cyciem tych \u015brodk\u00f3w odno\u015bnie Holokaustu.<\/p>\r\n

W dalszej cz\u0119\u015bci \u201emateria\u0142\u00f3w dodatkowych\u201d warto\u015bciowym materia\u0142em s\u0105 opracowane przez Piotra Zaj\u0105ca Ustalenia \u015bledztwa oddzia\u0142owej Komisji \u015bcigania Zbrodni przeciwko narodowi polskiemu IPN w Lublinie<\/em>\u2026 <\/strong>uzasadniaj\u0105ce kwalifikacj\u0119 zbrodni pope\u0142nionych przez  nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej jako ludob\u00f3jstwo<\/strong>. Poniewa\u017c tekst ten jest bardzo profesjonalny zadaniem nauczyciela b\u0119dzie umiej\u0119tne pokierowanie jego lektur\u0105.<\/p>\r\n

Ko\u0144cow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Materia\u0142\u00f3w dodatkowych <\/em>stanowi\u0105 Fragmenty debaty \u201eWo\u0142y\u0144 1943: jak o tym uczy\u0107\u201d.<\/em><\/strong> Jak uczy\u0107 o strasznych faktach unikaj\u0105c wzbudzania nienawi\u015bci do narodu ukrai\u0144skiego. Szczeg\u00f3lnie rzeczowo brzmi\u0105 postulaty Ewy Siemaszko wskazuj\u0105ce, co ucze\u0144 powinien przede wszystkim wiedzie\u0107 na temat Zbrodni Wo\u0142y\u0144sko-Ma\u0142opolskiej.<\/p>\r\n

Zbigniew Gluza i prezes Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce Piotr Tyma wymienili pogl\u0105dy na temat seminari\u00f3w Polska-Ukraina trudne pytania<\/em>. Spadkobiercy OUN-UPA, KPP i KPZU  narzucili spo\u0142ecze\u0144stwu polskiemu narracj\u0119, \u017ce w imi\u0119 pojednania polsko-ukrai\u0144skiego  nale\u017cy wypracowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 wizj\u0119 historii. Zadanie to jest niemo\u017cliwe do wykonania  dop\u00f3ki strona ukrai\u0144ska nie uzna OUN i UPA za organizacje skrajnie szowinistyczne odpowiedzialne za akty ludob\u00f3jstwa pope\u0142nione ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem. W przeciwnym przypadku propozycje wsp\u00f3lnych seminari\u00f3w i uzgadniania historii maj\u0105 charakter niemoralny. Taki sam charakter maj\u0105 pouczenia (np. ze strony Gazety Wyborczej), \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d ma prawo do w\u0142asnej historii, a w konsekwencji Stepan Bandera cho\u0107 dla jednych jest zbrodniarzem, dla innych bohaterem i patriot\u0105. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce jaki\u015b urz\u0119dnik pa\u0144stwowy wyg\u0142asza podobne twierdzenia odno\u015bnie Hitlera -wywo\u0142a\u0142oby to skandal mi\u0119dzynarodowy.<\/p>\r\n

Autor Grzegorz Motyka napomyka o kilkunastu tysi\u0105cach ofiar polskich odwet\u00f3w i upomina si\u0119 o podawanie informacji o nich w podr\u0119cznikach. Ofiary takie zw\u0142aszcza na Lubelszczy\u017anie by\u0142y, ale pami\u0119tajmy te\u017c, \u017ce OUN-UPA mordowa\u0142a swoich pobratymc\u00f3w za odmow\u0119 wst\u0105pienia do UPA lub za pomoc udzielon\u0105 Polakom. Mordowani byli tak\u017ce w wielkiej liczbie urz\u0119dnicy, lekarze, nauczyciele przysy\u0142ani z Wielkiej Ukrainy przez Sowiet\u00f3w, po zaj\u0119ciu Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej. Ich liczb\u0119 ocenia si\u0119 na kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. Grzegorz Motyka uporczywie trzyma si\u0119 liczby 100 000 ofiar po polskiej stronie tymczasem by\u0142o ich jak ju\u017c wspomniano znacznie wi\u0119cej.<\/p>\r\n

Ewa Siemaszko s\u0142usznie podkre\u015bla, \u017ce w nauczaniu trzeba oddzieli\u0107 organizacj\u0119, kt\u00f3ra mordowa\u0142a od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego  i przypomina\u0107, \u017ce byli Ukrai\u0144cy i to nie w ma\u0142ej liczbie, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem \u017cycia swojego i swoich rodzin ratowali Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

W ca\u0142ym opracowaniu IPN zbyt cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 odwo\u0142ania do znanych z banderofilstwa autor\u00f3w ukrai\u0144skich oraz autor\u00f3w podaj\u0105cych si\u0119 za Polak\u00f3w, brakuje natomiast powo\u0142ywania si\u0119 na opracowania Wiktora Poliszczuka, Witalija Mas\u0142ow\u015bkiego, Bogumi\u0142a Grotta, Adolfa Kondrackiego, Edwarda Prusa, wielu prac Lucyny Kuli\u0144skiej. Jest to powa\u017cny niedostatek, bibliografia w tekstach o charakterze edukacyjnym musi by\u0107  starannie dobierana.<\/p>\r\n

Mapy.<\/strong> Nale\u017ca\u0142oby uzupe\u0142ni\u0107 mapy o obszary zasiedlone przez Polak\u00f3w na wsch\u00f3d od \u00f3wczesnej granicy polsko-sowieckiej, gdzie pozosta\u0142o p\u00f3\u0142tora miliona Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Uwagi og\u00f3lne.<\/strong> Rozpowszechnienie Materia\u0142\u00f3w edukacyjnych<\/em> wydanych przez IPN w r. 2013, naszym zdaniem, nie przyniesie szkody uczniom pod warunkiem, \u017ce do publikacji do\u0142\u0105czy si\u0119 obszern\u0105 notatk\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 nie\u015bcis\u0142o\u015bci i  sformu\u0142owania dyskusyjne, kt\u00f3re zakrad\u0142y si\u0119 do tekstu.<\/p>\r\n

Dla m\u0142odzie\u017cy szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105c\u0105 mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 ksi\u0105\u017cka Edwarda Prusa9<\/sup><\/strong> Legenda Kres\u00f3w. Szare Szeregi w walce  z UPA,<\/em>  Wroc\u0142aw 2003.<\/p>\r\n

Prof. dr hab. Leszek S. Jankiewicz<\/em><\/strong>
\r\n Prof. dr hab. Leszek Jazownik<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Bibliografia
\r\n <\/strong><\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Jankiewicz L.S. 2012. <\/strong>Straty ludno\u015bci polskiej na Kresach po\u0142udniowo-Wschodnich II. Rzeczypospolitej w wyniku ludob\u00f3jstwa pope\u0142nionego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich W.<\/strong> Listowski W. (red.). Ludob\u00f3jstwo OUN-UPA na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich. Wyd. Stowarzyszenie Kresowian, K\u0119dzierzyn-Ko\u017ale. tom 4: 144-149.<\/li>\r\n\t
  2. Jankiewicz L.S. 2014.<\/strong> Pr\u00f3ba ustalenia strat ludno\u015bci \u017cydowskiej w Ma\u0142opolsce Wschodniej i na Wo\u0142yniu w latach 1941-1944 i udzia\u0142 nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w eksterminacji \u017byd\u00f3w. Ibid<\/em> tom 6: 27-43.<\/li>\r\n\t
  3. Jankiewicz L.S., Jazownik L. 2015.<\/strong> Analiza krytyczna Materia\u0142\u00f3w Edukacyjnych pt. \u201eKto tego nie widzia\u0142, nigdy w to nie uwierzy\u201d. Zbrodnia Wo\u0142y\u0144ska – historia i pami\u0119\u0107 (Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa 2013). Ibid<\/em> tom 7: 110-135.<\/li>\r\n\t
  4. K\u0119sik J. 2002. <\/strong>Og\u00f3lny bilans strat ludno\u015bci w wyniku polsko-ukrai\u0144skiego konfliktu narodowo\u015bciowego w latach II wojny \u015bwiatowej. W: Polska – Ukraina: trudne pytania tom 9: 34-42. O\u015brodek KARTA, Warszawa.<\/li>\r\n\t
  5. Motyka G. (red.).<\/strong> 2002. <\/strong>Teki edukacyjne. Stosunki polsko-ukrai\u0144skie w latach 1939-1945\u201d Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa.<\/li>\r\n\t
  6. Motyka G. 2011.<\/strong> Od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do akcji \u201eWis\u0142a\u201d Konflikt polsko-ukrai\u0144ski. Wydawnictwo literackie, Krak\u00f3w.<\/li>\r\n\t
  7. Or\u0142owicz M. 1914.<\/strong> Ilustrowany Przewodnik po Galicji, Bukowinie, Spi\u017cu, Orawie i \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim. Wyd. K. Kwieci\u0144ski, Lw\u00f3w.<\/li>\r\n\t
  8. Prus E. 2001. <\/strong>Holokaust po banderowsku. Wydanie 2 rozszerzone. Wydawn. Nortom. Wroc\u0142aw.<\/li>\r\n\t
  9. Prus E. 2003. <\/strong>Legenda Kres\u00f3w. Szare Szeregi w walce z UPA, Nortom. Wroc\u0142aw<\/li>\r\n\t
  10. Siekierka S, Koma\u0144ski H, R\u00f3\u017ca\u0144ski E. 2007. <\/strong>Ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Polakach w wojew\u00f3dztwie stanis\u0142awowskim 1939-1946. Wydawn. \u201eatla2\u201d Wroc\u0142aw.<\/li>\r\n\t
  11. Siemaszko E. 2010.<\/strong> Bilans zbrodni. Biuletyn IPN. 7-8 (116-117) s. 77-94.<\/li>\r\n\t
  12. Sienkiewicz W, Hryciuk G. 2008. <\/strong>Wysiedlenia, Wyp\u0119dzenia i ucieczki 1039-1959, Atlas ziem Polski. Wyd. Demart, Warszawa.<\/li>\r\n\t
  13. Tumi\u0144ska O. (koord.), Niedzielko R. (red.) 2013. <\/strong>Kto tego nie widzia\u0142, nigdy w to nie uwierzy\u2026 Zbrodnia wo\u0142y\u0144ska historia i pami\u0119\u0107. Materia\u0142y edukacyjne. Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa.<\/li>\r\n\t
  14. Wo\u0142cza\u0144ski J., <\/strong>ks. 2005. <\/strong>Eksterminacja narodu polskiego i Ko\u015bcio\u0142a Rzymsko-Katolickiego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w w Ma\u0142opolsce Wschodniej. Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe Cz.I. (spons. przez Rad\u0119 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa w Warszawie). Krak\u00f3w.<\/li>\r\n\t
  15. Wysocki J. 2003.<\/strong> Uwagi do \u201eTeki edukacyjne IPN. Stosunki polsko-ukrai\u0144skie 1939-1945\u201d http:\/\/www.kresykedzierzynkozle.home.pl\/page32.php<\/a>.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n
      \r\n\t
    1. Zi\u0119ba A.A. 2013.<\/strong> Szeptycki w Europie Hitlera W:<\/strong> Pa\u017a B. (red.). Prawda historyczna a prawda polityczna w badaniach naukowych. Ksi\u0119garnia Akademicka, Krak\u00f3w, s. 405-430.<\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Analiza krytyczna Materia\u0142\u00f3w Edukacyjnych IPN (2013) pt. \u201eKto tego nie widzia\u0142 nigdy w to nie uwierzy\u201d Streszczenie \u201eAnalizy\u201d opublikowanej w tomie 7 rocznika Ludob\u00f3jstwo OUN-UPA na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich, K\u0119dzierzyn-Ko\u017ale, 20153. W roku 2002 ukaza\u0142y si\u0119 \u201eTeki edukacyjne\u201d Instytutu Pami\u0119ci Narodowej (IPN) pt. Stosunki polsko-ukrai\u0144skie  1939-1945 opracowane przez prof. Grzegorza Motyk\u0119 i innych autor\u00f3w5,  dotycz\u0105ce ludob\u00f3jstwa […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,50,167,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92710"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92710\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}