{"id":92686,"date":"2017-01-04T22:30:58","date_gmt":"2017-01-05T03:30:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92686"},"modified":"2017-01-04T10:40:20","modified_gmt":"2017-01-04T15:40:20","slug":"nowe-modlitwy-eucharystyczne-michael-davies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92686","title":{"rendered":"Nowe Modlitwy Eucharystyczne – Michael Davies<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eKanon jest wi\u0119c, ze wzgl\u0119du na swe pochodzenie, staro\u017cytno\u015b\u0107 i u\u017cycie, czcigodny, nienaruszalny i \u015bwi\u0119ty. Je\u015bli kiedykolwiek jaka\u015b modlitwa Ko\u015bcio\u0142a zrodzi\u0142a si\u0119 pod szczeg\u00f3lnym natchnieniem Ducha \u015awi\u0119tego, jest to z pewno\u015bci\u0105 modlitwa Kanonu<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Dr Nicholas G\u00fchr, Naj\u015bwi\u0119tsza Ofiara Mszy<\/em>, s. 581.<\/p>\r\n

Nie ma najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce – je\u015bli nie liczy\u0107 samej Ewangelii – Kanon Rzymski stanowi  najcenniejszy skarb w dziedzictwie Ko\u015bcio\u0142a \u0141aci\u0144skiego. Ka\u017cdy katolik posiadaj\u0105cy prawdziwy sensus supernaturalis<\/em> podziela z pewno\u015bci\u0105 uczucia kard. Wiesmana: \u201eMusimy si\u0119  w tym miejscu zatrzyma\u0107,<\/em> gdy\u017c temat ten staje si\u0119 zbyt \u015bwi\u0119ty dla naszego pi\u00f3ra, mamy wkroczy\u0107 na ziemi\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, st\u0105d ten, kto odwa\u017ca si\u0119 post\u0105pi\u0107 dalej, powinien zdj\u0105\u0107 swe obuwie<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Kard. Gasquet pisa\u0142:<\/p>\r\n

\u201eNasza obecna wiedza na temat tej naj\u015bwi\u0119tszej cz\u0119\u015bci Mszy pozwala nam stwierdzi\u0107, \u017ce liczy ona sobie co najmniej 1300 lat i poza jednym kr\u00f3tkim dodatkiem wprowadzonym przez \u015bw. Grzegorza pozosta\u0142a ona praktycznie niezmieniona. Fakt, \u017ce pozosta\u0142a ona nienaruszona przez trzyna\u015bcie wiek\u00f3w, jest najwymowniejszym \u015bwiadectwem czci, jak\u0105 by\u0142a ona zawsze otaczana oraz oporu wobec pr\u00f3b ingerowania w t\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 spu\u015bcizn\u0119, kt\u00f3rej pocz\u0105tki gin\u0105 w  mrokach staro\u017cytno\u015bci<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Sob\u00f3r Trydencki naucza\u0142:<\/p>\r\n

\u201ePoniewa\u017c rzeczy \u015bwi\u0119te przystoi \u015bwi\u0119cie sprawowa\u0107, a ofiara [Mszy] jest ze wszystkich naj\u015bwi\u0119tsza, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przed wielu wiekami ustanowi\u0142 \u015bwi\u0119ty Kanon, tak dalece wolny od wszelkiego b\u0142\u0119du, \u017ce nie zawiera niczego, co by jak najbardziej nie tchn\u0119\u0142o \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105 i nie wznosi\u0142o ku Bogu umys\u0142\u00f3w ludzi sk\u0142adaj\u0105cych Ofiar\u0119. Sk\u0142ada si\u0119 on bowiem zar\u00f3wno ze s\u0142\u00f3w Pana, jak i tradycji aposto\u0142\u00f3w oraz nabo\u017cnych stwierdze\u0144 \u015bwi\u0119tych biskup\u00f3w<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Sob\u00f3r Trydencki zagrozi\u0142 ekskomunik\u0105 ka\u017cdemu, kto twierdzi\u0142by \u017ce Kanon zawiera b\u0142\u0119dy albo \u017ce powinien zosta\u0107 zniesiony. By\u0142a to reakcja na twierdzenia reformator\u00f3w protestanckich, \u017cywi\u0105cych do Kanonu (podobnie jak do Offertorium<\/em>) patologiczn\u0105 niemal nienawi\u015b\u0107, poniewa\u017c wyra\u017ca\u0142 sam\u0105 istot\u0119 wiary katolickiej. Johann Bullinger (1504-1575) pisa\u0142:<\/p>\r\n

\u201eWe Mszy uroczystej znale\u017a\u0107 mo\u017cna te same obrzydliwo\u015bci co w Mszach cichych.  W obu [tych rodzajach Mszy] intencja Chrystusa zosta\u0142a wypaczona, w obu jest On czczony w chlebie, w obu oddaje si\u0119 cze\u015b\u0107 ba\u0142wanom, w obu, zw\u0142aszcza w wezwaniach do \u015bwi\u0119tych, prosi si\u0119 pomoc stworzenia, w obu te\u017c znajduje si\u0119 obmierz\u0142y Kanon, najwa\u017cniejsza cz\u0119\u015b\u0107 Mszy. Nie spos\u00f3b doszuka\u0107 si\u0119 w nim ani staro\u017cytno\u015bci [pochodzenia] ani  pierwotnej apostolskiej prostoty<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Kard. Gasquet wyja\u015bnia, \u017ce w XVI wieku \u201eLuter usun\u0105\u0142 w ca\u0142o\u015bci Kanon i pozostawi\u0142 jedynie same s\u0142owa ustanowienia. Cranmer wprowadzi\u0142 na jego miejsce now\u0105 modlitw\u0119 o niemal takiej samej d\u0142ugo\u015bci co stary Kanon, pozostawiaj\u0105c w niej kilka strz\u0119p\u00f3w staro\u017cytnej modlitwy i pozbawiaj\u0105c j\u0105 aspektu ofiarnego<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Consilium<\/em> stan\u0119\u0142o w obliczu powa\u017cnego problemu, poniewa\u017c Kanon Rzymski stanowi\u0142 nieprzezwyci\u0119\u017caln\u0105 przeszkod\u0119 dla stworzenia prawdziwie ekumenicznego rytu Mszy. Nawet gdyby z pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci rytu usuni\u0119te zosta\u0142y wszelkie odniesienia do ofiary, Kanon Rzymski nie by\u0142 podatny na jakiekolwiek dwuznaczne interpretacje i ca\u0142a reszta obrz\u0119d\u00f3w musia\u0142aby by\u0107 interpretowana w jego \u015bwietle. Zasada ta znana jest pod nazw\u0105 ex adjunctis<\/em> i oznacza, \u017ce znaczenie cz\u0119\u015b\u0107 rytu (zw\u0142aszcza forma sakramentalna) mo\u017ce wynika\u0107 z tre\u015bci innych towarzysz\u0105cych jej modlitw. Om\u00f3wi\u0142em to zagadnienie szczeg\u00f3\u0142owo w mej ksi\u0105\u017cce The Order of Melchizedech<\/em>. Tak wi\u0119c gdyby modlitwy Suscipe, sancte Pater<\/em> i Placeat tibi<\/em> pozosta\u0142y w Novus Ordo Missae<\/em> (lub zosta\u0142y w niej przywr\u00f3cone), w\u00f3wczas wszelkie dwuznacznie sformu\u0142owania znajduj\u0105ce si\u0119 w nowych Modlitwach Eucharystycznych musia\u0142yby by\u0107 interpretowane w sensie ofiarnym.<\/p>\r\n

Pierwotnie Consilium<\/em> zamierza\u0142o zakaza\u0107 u\u017cywania Kanonu Rzymskiego, jednak – jak twierdzi Douglas Woodruff – Pawe\u0142 VI nalega\u0142 na jego zachowanie. Jest to znakomity przyk\u0142ad dzia\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego w Ko\u015bciele poprzez osob\u0119 papie\u017ca, odnosi si\u0119 to zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c do innych interwencji Paw\u0142a VI podczas II Soboru Watyka\u0144skiego. Gdyby zasada ex adjunctis<\/em> stosowana by\u0142a do ca\u0142ego obrz\u0119du Novus Ordo Missae<\/em>, w\u00f3wczas obecno\u015b\u0107 Kanonu Rzymskiego musia\u0142aby narzuca\u0107 interpretacj\u0119 ofiarn\u0105 nawet Modlitwom Eucharystycznym, w kt\u00f3rych aspekt ofiarny Mszy wyra\u017cony jest w spos\u00f3b niedostateczny. Podkre\u015bla to r\u00f3wnie\u017c Dom Guy Oury w swej apologii nowej Mszy: \u201eModlitwy Eucharystyczne uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 wzajemnie, nie ma powodu do przeciwstawiania ich sobie, ka\u017cd\u0105 z nich nale\u017cy interpretowa\u0107 w \u015bwietle pozosta\u0142ych<\/em>\u201d. Je\u015bli spojrzymy na Novus Ordo Missae<\/em> z punktu widzenia bezstronnego teologa i interpretujemy j\u0105, nawet celebrowan\u0105 z II Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105, zgodnie z zasad\u0105 ex adjunctis<\/em>, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia\u0107 musi r\u00f3wnie\u017c Kanon Rzymski oraz Wst\u0119p<\/em> do Wprowadzenia Og\u00f3lnego<\/em>, powtarzaj\u0105cy nauczanie Soboru Trydenckiego, w\u00f3wczas przyzna\u0107 musimy, \u017ce ryt \u00f3w jako ca\u0142o\u015b\u0107 jasno wyra\u017ca ofiarn\u0105 natur\u0119 Mszy.<\/p>\r\n

Tak to wygl\u0105da w teorii, w praktyce jednak heterodoksyjni katolicy oraz ci protestanci, kt\u00f3rzy z uznaniem wyra\u017caj\u0105 si\u0119 o Novus Ordo Missae,<\/em> nie interpretuj\u0105 bynajmniej tego rytu zgodnie z zasad\u0105 ex adjunctis<\/em>. Nie patrz\u0105 na niego in toto<\/em>, ale postrzegaj\u0105 go jako seri\u0119 opcji, z kt\u00f3rych mog\u0105 wybra\u0107 te, kt\u00f3re najlepiej s\u0142u\u017c\u0105 ich celom. Podstawowe znaczenie ma dla nich nie to, \u017ce Kanon Rzymski zosta\u0142 zachowany, ale fakt, \u017ce jego u\u017cycie sta\u0142o si\u0119 opcjonalne. Dla ich cel\u00f3w r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142 on zosta\u0107 zniesiony. Protestanci, kt\u00f3rych pozytywny stosunek do Novus Ordo Missae<\/em> udokumentowany zosta\u0142 w rozdziale XII, nie wyra\u017cali najmniejszego zaniepokojenia z faktu zachowania w nowej liturgii Kanonu Rzymskiego.<\/p>\r\n

Ks. Bugnini podkre\u015bla\u0142, \u017ce stworzenie nowych Modlitw Eucharystycznych stanowi\u0107 ma II etap reformy liturgicznej. Pierwszym – jak wyja\u015bnia\u0142 – by\u0142o zapewnienie zrozumia\u0142o\u015bci liturgii, drugim natomiast (po roku 1968) – kreatywno\u015b\u0107. Jego entuzjazm dla nowych Modlitw Eucharystycznym przybiera\u0142 niekiedy formy niemal liryczne:<\/p>\r\n

\u201eReforma wchodzi obecnie w sw\u0105 drug\u0105 faz\u0119: kreatywno\u015b\u0107. Zach\u0119ca nas do tego sam Ojciec \u015awi\u0119ty:<\/em><\/p>\r\n

\u00abPowinni\u015bmy poszukiwa\u0107 raczej tego co najlepsze, ni\u017c tego, co nowe. Wprowadzaj\u0105c zmiany winni\u015bmy polega\u0107 raczej na skarbach pochodz\u0105cych z czas\u00f3w najbardziej natchnionej chrze\u015bcija\u0144skiej pobo\u017cno\u015bci, ni\u017c naszych w\u0142asnych wsp\u00f3\u0142czesnych wynalazkach. Nie oznacza to jednak, \u017ce usta wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a powinny pozosta\u0107 zapiecz\u0119towane, albo \u017ce nie powinien on \u015bpiewa\u0107 swej w\u0142asnej \u2018pie\u015bni nowej\u2019, je\u015bli rzeczywi\u015bcie natchnienie Ducha \u015awi\u0119tego czyni go do tego zdolnym\u00bb (Pawe\u0142 VI, Alokucja do Consilium, 13 pa\u017adziernika 1966).<\/em><\/p>\r\n

W trzech nowych Modlitwach Eucharystycznych odnajdujemy trzy pierwsze \u00abzwrotki\u00bb owej \u00abpie\u015bni nowej\u00bb. Pie\u015b\u0144 ta wyp\u0142ywa z serca liturgii. To dobry znak. W sercu jest \u017cycie, a \u017cycie to jest mi\u0142o\u015bci\u0105.<\/em><\/p>\r\n

Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa pie\u015b\u0144, kt\u00f3ra ju\u017c nie ustanie. \u0179ycie rodzi \u017cycie: pierwsze trzy zwrotki tej nowej pie\u015bni rodz\u0105 zwrotki kolejne, kolejne hymny i inne niezliczone i niecichn\u0105ce pie\u015bni: pie\u015bni liturgii wiecznej m\u0142odo\u015bci.<\/em><\/p>\r\n

Takie jest prawo \u017cycia. Nie powinni\u015bmy odwraca\u0107 si\u0119 plecami do tego nieuniknionego wymogu ducha z powodu chwilowego dyskomfortu, trudno\u015bci technicznych czy si\u0142y nawyku –  nawet je\u015bli nawyki te s\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenione. W swych relacjach z Bogiem nowe pokolenia odczuwaj\u0105 potrzeb\u0119 nowych formu\u0142, kt\u00f3re wyra\u017c\u0105 lepiej duchowe potrzeby dnia dzisiejszego. Wiedz\u0105 one, \u017ce mog\u0105 modli\u0107 si\u0119 do Boga r\u00f3wnie dobrze poprzez \u00abpie\u015b\u0144 now\u0105\u00bb. Do tego w\u0142a\u015bnie zaprasza nas dzi\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Twierdzenie ks. Bugniniego, \u017ce owe nowe Modlitwy Eucharystyczne stanowi\u0142y odpowied\u017a na potrzeby \u201enowych pokole\u0144<\/em>\u201d jest czym\u015b typowym dla ekspert\u00f3w liturgicznych. Kieruj\u0105c si\u0119 t\u0105 sam\u0105 zasad\u0105 Partia Komunistyczna w Rosji \u201einterpretuje wol\u0119 ludu\u201d, co w praktyce oznacza, \u017ce lud \u00f3w musi dostosowa\u0107 si\u0119 do tego, co partia pragnie mu narzuci\u0107. Podobnie by\u0142o w przypadku wiernych oraz ekspert\u00f3w liturgicznych. Gdy ci ostatni narzucili swe najnowsze wynalazki ludowi, nie spotkali si\u0119 z wielkim oporem, wielu z wiernych dosz\u0142o ostatecznie do wniosku, \u017ce by\u0142y to zmiany na lepsze. Zjawisko to om\u00f3wi\u0142em szczeg\u00f3\u0142owo w rozdziale IV. Mog\u0119 was zapewni\u0107, \u017ce ani bezpo\u015brednio  przed soborem ani w jego trakcie, gdy by\u0142em jeszcze uczniem katolickiego college\u2019u, nie spotka\u0142em \u017cadnego przedstawiciela zar\u00f3wno starszego jak i m\u0142odego pokolenia, kt\u00f3ry wyra\u017ca\u0142by najs\u0142absze chocia\u017cby pragnienie wprowadzenia dodatkowych Modlitw Eucharystycznych, liturgii z j\u0119zyku narodowym czy w og\u00f3le jakiejkolwiek zmiany we Mszy. Niezale\u017cnie jednak od tego, czy wierni pragn\u0119li i potrzebowali nowych Modlitw Eucharystycznych – z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 je otrzymali. Ks. Bugnini por\u00f3wnywa\u0142 nowe Modlitwy Eucharystyczne do kolejnych zwrotek \u201epie\u015bni nowej<\/em>\u201d i zapewnia\u0142, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci powstanie ich jeszcze wiele. S\u0142owa te z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 zi\u015bci\u0142y, mamy ich obecnie – tak oficjalnych jak nieoficjalnych – ca\u0142e mn\u00f3stwo. Ks. Bugnini apelowa\u0142 o tworzenie \u201eniezliczonych i niecichn\u0105cych pie\u015bni<\/em>\u201d – czy\u017c wi\u0119c ksi\u0119\u017ca, kt\u00f3rzy komponuj\u0105 w\u0142asne \u201ezwrotki<\/em>\u201d i pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nimi zamiast u\u017cywa\u0107 \u201ezwrotek<\/em>\u201d oficjalnych, nie post\u0119puj\u0105 dok\u0142adnie wed\u0142ug jego zalecenia? Jednak owi wyraziciele \u201eliturgii wiecznej m\u0142odo\u015bci<\/em>\u201d z rzadka jedynie s\u0105 dyscyplinowani. Sankcje zarezerwowana s\u0105 obecnie dla ludzi trzymaj\u0105cych si\u0119 Tradycji, pragn\u0105cych jednego tylko Kanonu.<\/p>\r\n

Spr\u00f3bujmy zastanowi\u0107 si\u0119, co musia\u0142oby usun\u0105\u0107 z Modlitwy Eucharystycznej Consilium<\/em>, pragn\u0105c stworzy\u0107 Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142aby akceptowalna dla protestant\u00f3w? Proponuj\u0119, by czytelnicy sporz\u0105dzi w\u0142asne listy takich ust\u0119p\u00f3w, a nast\u0119pnie przeanalizowali II Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105 por\u00f3wnuj\u0105c j\u0105 ze swymi notatkami.<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Nie mog\u0142yby znale\u017a\u0107 si\u0119 w niej s\u0142owa wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce kap\u0142ana od zwyk\u0142ych wiernych, tj. uwypuklaj\u0105ce fakt, \u017ce nie jest on jedynie przewodnicz\u0105cym koncelebruj\u0105cego zgromadzenia, ale cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry posiada wyj\u0105tkow\u0105 w\u0142adz\u0119 dokonywania Przeistoczenia.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    II Modlitwa Eucharystyczna spe\u0142nia to wymaganie. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mog\u0142aby by\u0107 ona u\u017cywana przez koncelebruj\u0105ce wsp\u00f3lnie zgromadzenie bez zmieniania w niej jednego cho\u0107by s\u0142owa.<\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. Nie mog\u0142yby znale\u017a\u0107 si\u0119 w niej s\u0142owa odnosz\u0105ce si\u0119 do ofiarowania \u0179ertwy ani do ofiary przeb\u0142agalnej. Nie powinno te\u017c znajdowa\u0107 si\u0119 w niej s\u0142owo Hostia (\u0179ertwa).<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      II Modlitwa Eucharystyczna spe\u0142nia to wymaganie.<\/p>\r\n

        \r\n\t
      1. Je\u015bli znalaz\u0142aby si\u0119 w niej jakakolwiek wzmianka o ofiarowaniu, powinno da\u0107 si\u0119 to interpretowa\u0107 jako ofiara uwielbienia, dzi\u0119kczynienia i samoofiarowanie wiernych.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

        II Modlitwa eucharystyczna spe\u0142nia to wymaganie.<\/p>\r\n

        Forma Kanonu Rzymskiego nie pozostawia najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, i\u017c to sam kap\u0142an, dzia\u0142aj\u0105cy in persona Christi<\/em>, dokonuje na mocy s\u0142\u00f3w Konsekracji Przeistoczenia i sk\u0142ada Bosk\u0105 \u0179ertw\u0119 Bogu Ojcu – jako ofiar\u0119 przeb\u0142agaln\u0105 za grzechy w\u0142asne i ca\u0142ego ludu. Dlatego nie ma nic niestosownego w odmawianiu tej modlitwy po cichu, by\u0142 to element naturalnego rozwoju, podkre\u015blaj\u0105cy fakt, \u017ce Konsekracja nale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do samego kap\u0142ana. Dzi\u0119ki owej ciszy kap\u0142an m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 tego budz\u0105cego nabo\u017cny l\u0119k aktu z nale\u017cn\u0105 czci\u0105 i w ca\u0142kowitym skupieniu. Wierni z kolei mogli spogl\u0105da\u0107 na dokonuj\u0105cy si\u0119 w ciszy cud i adorowa\u0107 swego Boga, kiedy stawa\u0142 si\u0119 On fizycznie obecny po\u015br\u00f3d nich, a tak\u017ce uczestniczy\u0107 wewn\u0119trznie w ofiarowaniu Boskiej \u0179ertwy z kap\u0142anem, \u0142\u0105cz\u0105c z t\u0105 ofiar\u0105 r\u00f3wnie\u017c siebie samych.<\/p>\r\n

        Establishment liturgiczny nie ukrywa faktu, \u017ce nowe Modlitwy Eucharystyczne wzorowane s\u0105 na \u017cydowskiej berakah<\/em>, modlitwie uwielbienia i dzi\u0119kczynienia. Typowym tego przyk\u0142adem jest entuzjastyczny komentarz angielskiego eksperta liturgicznego ks. J.D. Crichtona:<\/p>\r\n

        \u201eNa pocz\u0105tku trzeba powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o wzorcu Modlitwy Eucharystycznej, jaki stanowi\u0142a forma literacka \u017cydowskiej modlitwy (berakah), wielbi\u0105cej Boga i wyra\u017caj\u0105cej wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za otrzymane od Niego dary. \u00abDary\u00bb te obejmowa\u0142y cz\u0119sto zbawcze interwencje Boga w historii Jego ludu. Modlitwa owa stanowi\u0142a nieprzerwan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, niekiedy zawiera\u0142a pro\u015bby, ko\u0144czy\u0142a si\u0119 za\u015b doksologi\u0105. Staro\u017cytne modlitwy chrze\u015bcija\u0144skie mia\u0142y dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105 form\u0119, za wyj\u0105tkiem Kanonu Rzymskiego, przynajmniej w jego wersji z XV i XVI wieku, jak\u0105 obecnie si\u0119 pos\u0142ugujemy. W tym przypadku wzorzec \u00f3w zasta\u0142 naruszony g\u0142\u00f3wnie poprzez pro\u015bby o wstawiennictwo i d\u0142ug\u0105 list\u0119 \u015bwi\u0119tych. Poniewa\u017c pozosta\u0142y w nim liczne \u00abAmen\u00bb, pierwotna intencja, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 on by\u0107 stanowi\u0105c\u0105 zwart\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 modlitw\u0105 dzi\u0119kczynienia, ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 od Prefacji do doksologii, zosta\u0142a zaciemniona. G\u0142\u00f3wna zaleta nowych Modlitw Eucharystycznych polega na tym, i\u017c uwypuklaj\u0105 one fakt, \u017ce eucharistia jest od pocz\u0105tku a\u017c do ko\u0144ca modlitw\u0105 dzi\u0119kczynienia. S\u0105 wi\u0119c one znacznie bli\u017csze modlitwie, jak\u0105 odmawia\u0142 sam Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy.<\/em><\/p>\r\n

        Podobnie jak modlitwy \u017cydowskie zawiera\u0142y wspomnienie o zbawczych dzie\u0142ach Boga w Starym Przymierzu, tak te\u017c modlitwy chrze\u015bcija\u0144skie kontynuuj\u0105 t\u0119 tradycj\u0119, wspominaj\u0105c zbawcze dzie\u0142o Chrystusa w Przymierzu Nowym. Jest to widoczne zw\u0142aszcza w pierwszej z nowych modlitw, kt\u00f3ra oparta jest na pochodz\u0105cej z III wieku modlitwie kap\u0142ana rzymskiego Hipolita: \u00abOjcze, winni\u015bmy nieustannie (\u2026) sk\u0142ada\u0107 Ci dzi\u0119ki\/ poprzez Twego umi\u0142owanego Syna Jezusa Chrystusa.\/ On jest S\u0142owem, przez kt\u00f3re stworzy\u0142e\u015b wszech\u015bwiat\/ (\u2026) On przybra\u0142 cia\u0142o i narodzi\u0142 si\u0119 z Dziewicy Maryi\/ Dla nas wyci\u0105gn\u0105\u0142 swe ramiona na krzy\u017cu\/po\u0142o\u017cy\u0142 kres \u015bmierci i zwiastowa\u0142 zmartwychwstanie\u00bb<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

        Linia rozumowania jest nast\u0119puj\u0105ca:<\/p>\r\n

          \r\n\t
        1. Modlitwa Eucharystyczna to w istocie berakah<\/em>.<\/li>\r\n\t
        2. W przeciwie\u0144stwie do Kanonu Rzymskiego uk\u0142ad i tre\u015b\u0107 II Modlitwy Eucharystycznej w oczywisty spos\u00f3b odpowiadaj\u0105 formie berakah<\/em>.<\/li>\r\n\t
        3. II Modlitwa Eucharystyczna jest wi\u0119c bez w\u0105tpienia bardziej autentyczn\u0105 modlitw\u0105 eucharystyczn\u0105 ni\u017c Kanon Rzymski.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

          B\u0142\u0105d niniejszym rozumowaniu polega tu na tym, \u017ce cho\u0107 Zbawiciel m\u00f3g\u0142 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 form\u0105 berakah<\/em> podczas Ostatniej Wieczerzy, nie czyni to jednak Modlitwy Eucharystycznej berakah<\/em> w wi\u0119kszym stopniu, ni\u017c Mszy uczt\u0105 paschaln\u0105. Ostatnia Wieczerza by\u0142a ofiar\u0105 przeb\u0142agaln\u0105, podczas kt\u00f3rej Zbawiciel ofiarowa\u0142 swoje Cia\u0142o i Krew, antycypuj\u0105c ofiar\u0119, jak\u0105 mia\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 nast\u0119pnego dnia na Krzy\u017cu. W naszej liturgii znajduj\u0105 si\u0119 liczne elementy  wywodz\u0105ce si\u0119 ze zwyczaj\u00f3w \u017cydowskich czy nawet poga\u0144skich, kt\u00f3re otrzyma\u0142y jednak po zaadoptowaniu ich przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142kowicie nowy sens. Teoria o berakah<\/em> ma dla ekumenist\u00f3w wielkie znaczenie, gdy\u017c teza, wedle kt\u00f3rej Modlitwa Eucharystyczna jest jedynie modlitw\u0105 uwielbienia i dzi\u0119kczynienia, zgodna jest z teologi\u0105 protestanck\u0105. Odwo\u0142ywanie si\u0119 do koncepcji berakah<\/em> i podnoszenie argumentu o konieczno\u015bci nawi\u0105zywania do owej \u201eformy literackiej\u201d pozwoli\u0142o na skuteczne uciszenie znacznej cz\u0119\u015bci opozycji wobec wprowadzanych zmian.<\/p>\r\n

          Jedyny fragment II Modlitwy Eucharystycznej, w stosunku do kt\u00f3rego protestanci mogliby wysuwa\u0107 zastrze\u017cenia, to s\u0142owa: \u201etibi, Domine, panem vitae et calicem salutis offerimus<\/em>\u201d \u201eofiarujemy Tobie, Bo\u017ce, chleb \u017cycia i kielich zbawienia<\/em>\u201d. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce \u00f3w akt ofiarowania wyra\u017cony jest w liczbie mnogiej – podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych podobnych sformu\u0142owa\u0144 tej Modlitwy Eucharystycznej – co zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 interpretacj\u0119, wedle kt\u00f3rej celebrans jest jedynie przewodnicz\u0105cym czy te\u017c rzecznikiem koncelebruj\u0105cego zgromadzenia. Punkt ten rozwin\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci niniejszego rozdzia\u0142u.<\/p>\r\n

          Skrupulatno\u015b\u0107, z jak\u0105 tw\u00f3rcy II Modlitwy Eucharystycznej starali si\u0119 dostosowa\u0107 j\u0105 do wierze\u0144 protestant\u00f3w, przejawia si\u0119 przede wszystkim w usuni\u0119ciu z niej s\u0142owa \u201eHostia\u201d, kt\u00f3re odnale\u017a\u0107 mo\u017cna zar\u00f3wno w Kanonie Rzymskim jak i III oraz IV Modlitwie Eucharystycznej. Jedynym, co jest ofiarowane w II Modlitwie Eucharystycznej to \u201epanem vitae et calicem<\/em>\u201d. Jest to bez w\u0105tpienia akt ofiarowania – co jednak ma zosta\u0107 ofiarowane? Je\u015bli spojrzymy na II Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105 zgodnie z zasad\u0105 ex adjunctis<\/em>, maj\u0105c w pami\u0119ci Wst\u0119p<\/em> do Wprowadzenia Og\u00f3lnego<\/em> z roku 1970 i pozostawienie w liturgii (jako opcji) Kanonu Rzymskiego, musimy bez w\u0105tpienia odpowiedzie\u0107: \u201eBoska \u0179ertwa\u201d. II Modlitwa Eucharystyczna stanowi cz\u0119\u015b\u0107 rytu promulgowanego przez Ojca \u015awi\u0119tego i poprzedzonego Wst\u0119pem,<\/em> kt\u00f3ry zapewnia nas w niedwuznacznych s\u0142owach, \u017ce mamy do czynienia z ofiar\u0105 w sensie zdefiniowanym na Soborze Trydenckim.<\/p>\r\n

          Jednak protestant mo\u017ce u\u017cywa\u0107 tej modlitwy i interpretowa\u0107 j\u0105 w spos\u00f3b nie tylko odmienny, ale wr\u0119cz przeciwny. Na tym w\u0142a\u015bnie polega istota dwuznaczno\u015bci. Jestem mocno przekonany, \u017ce Consilium<\/em>, albo przynajmniej ci, kt\u00f3rzy mieli w nim decyduj\u0105ce s\u0142owo (czy nawet cz\u0142owiek, kt\u00f3ry posiada\u0142 tak\u0105 w\u0142adz\u0119), zamierza\u0142o stworzy\u0107 i rzeczywi\u015bcie stworzy\u0142o dwuznaczn\u0105 w tre\u015bci Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby by\u0107 u\u017cywana zar\u00f3wno przez katolik\u00f3w jak protestant\u00f3w. Oczywi\u015bcie nie potrafi\u0119 tego udowodni\u0107, mo\u017cna by wi\u0119c argumentowa\u0107, \u017ce nie powinienem formu\u0142owa\u0107 tak kategorycznego os\u0105du. Je\u015bli jednak we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 skrupulatno\u015b\u0107, z jak\u0105 postarano si\u0119, by ani jedno s\u0142owo Modlitwy Eucharystycznej nie pozostawa\u0142o w sprzeczno\u015bci z wiar\u0105 odrzucaj\u0105cych ide\u0119 ofiary protestant\u00f3w, nie nasuwa si\u0119 na my\u015bl \u017cadna inna interpretacja. Skoro eksperci liturgiczni stworzyli Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105 mo\u017cliw\u0105 do zaakceptowania przez protestant\u00f3w, z pewno\u015bci\u0105 uzasadnione jest domniemanie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie chcieli osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\r\n

          Prowadzi nas to do dra\u017cliwej kwestii \u201eintencji\u201d, kt\u00f3r\u0105 przeanalizowa\u0142em szczeg\u00f3\u0142owo w ksi\u0105\u017cce The Order of Melchizedech<\/em>. Zgadzam si\u0119 ca\u0142kowicie z dr Francis Clark, \u017ce powinno si\u0119 unika\u0107 sformu\u0142owania \u201eintencja rytu\u201d.<\/p>\r\n

          Ryt nie musi wyra\u017ca\u0107 intencji. Znaczenie ma jedynie to, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki uznaje, i\u017c dany ryt sakramentalny zdolny jest do udzielania \u0142aski, dla kt\u00f3rej udzielania zosta\u0142 ustanowiony. W tym konkretnym przypadku Ko\u015bci\u00f3\u0142 orzek\u0142, \u017ce II Modlitwa Eucharystyczna rzeczywi\u015bcie \u0142aski tej udziela. Wiara oraz intencja os\u00f3b, kt\u00f3re stworzy\u0142y dany ryt nie maj\u0105 znaczenia – o ile tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 uzna go za wa\u017cny. Heretycy mogliby stworzy\u0107 w\u0142asny ryt sakramentalny kieruj\u0105c si\u0119 przy tym intencj\u0105 sprzeczn\u0105 z intencj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, a pomimo to m\u00f3g\u0142by on zosta\u0107 uznany za wa\u017cny i zdolny do udzielania \u0142aski sakramentalnej. Dlatego w\u0142a\u015bnie Stolica Apostolska potwierdzi\u0142a wa\u017cno\u015b\u0107 chrztu udzielanego przez sekty, kt\u00f3re odrzucaj\u0105 doktryn\u0119 o odnowieniu przez chrzest i tworzy\u0142y obrz\u0119dy chrztu maj\u0105ce na celu zanegowanie tej doktryny. Stolica Apostolska wypowiedzia\u0142a si\u0119 w tej kwestii w roku 1872 w stosunku do chrzt\u00f3w udzielanych przez metodyst\u00f3w w Oceanii, a w roku 1949 w odniesieniu do licznych sekt dzia\u0142aj\u0105cych w USA.<\/p>\r\n

          Dr Francis Clark wyja\u015bnia, \u017ce abstrahuj\u0105c od osoby szafarza:<\/p>\r\n

          \u201eDla uznania wa\u017cno\u015bci [rytu] Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie wymaga niczego wi\u0119cej, ni\u017c wa\u017cna forma i materia sakramentu. Nigdy nie twierdzi\u0142 on, \u017ce opr\u00f3cz tych zasadniczych element\u00f3w zachowana by\u0107 r\u00f3wnie\u017c musi ortodoksyjna \u00abintencja rytu\u00bb. Mo\u017ce istnie\u0107 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy forma jest wa\u017cna, to znaczy czy rzeczywi\u015bcie wyra\u017ca ona w spos\u00f3b dostateczny, w sensie wymaganym przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u0142ask\u0119 sakramentaln\u0105 czy te\u017c w\u0142adz\u0119, jaka ma zosta\u0107 udzielona, obrz\u0119d nie musi jednak wyra\u017ca\u0107 \u017cadnych dalszych intencji poza t\u0105, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017ca sama forma. Niekt\u00f3re z obrz\u0119d\u00f3w chrztu, na temat kt\u00f3rych wypowiada\u0142a si\u0119 Stolica Apostolska w roku 1949, wyra\u017ca\u0142y poprzez sw\u0105 konstrukcj\u0119 i u\u017cyte sformu\u0142owania wyra\u017an\u0105 intencj\u0119 zanegowania doktryny o odnowie sakramentalnej, poniewa\u017c jednak sama ustanowiona przez Chrystusa formu\u0142a sakramentalna pozosta\u0142a nienaruszona, materia i forma u\u017cywane podczas udzielania tych sakrament\u00f3w uznane zosta\u0142y za ca\u0142kowicie wystarczaj\u0105ce i nie brano pod uwag\u0119 heterodoksyjnej \u00abintencji rytu\u00bb<\/em>\u201d[1]<\/a>.<\/p>\r\n

          Wielkie znaczenie ma tu uwaga dr Clark, \u017ce owe sekty u\u017cywa\u0142y materii i formy nakazanych przez Chrystusa Pana. Zbawiciel ustanowi\u0142 swe sakramenty na dwa sposoby: \u201eog\u00f3lny\u201d i \u201ekonkretny\u201d. Sakrament chrztu oraz sakrament Eucharystii ustanowione zosta\u0142y w spos\u00f3b konkretny (in specie<\/em>), co oznacza, \u017ce sam Chrystus okre\u015bli\u0142 ich materi\u0119 oraz form\u0119. Gdy materia oraz forma zachowywana jest przez kompetentnego szafarza (w przypadku Eucharystii przez kap\u0142ana), kt\u00f3ry zamierza czyni\u0107 to, co czyni Ko\u015bci\u00f3\u0142, sakrament b\u0119dzie uznany za wa\u017cny. W przypadku pi\u0119ciu sakrament\u00f3w ustanowionych w spos\u00f3b \u201eog\u00f3lny\u201d Zbawiciel pozostawi\u0142 najwy\u017cszej w\u0142adzy Ko\u015bcio\u0142a decyzj\u0119 co do okre\u015blenia konkretnych znak\u00f3w, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0107 mia\u0142y i udziela\u0107 \u0142aski sakramentalnej[2]<\/a>. Poniewa\u017c sakrament \u015bwi\u0119ce\u0144 ustanowiony zosta\u0142 w spos\u00f3b og\u00f3lny, Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada w\u0142adz\u0119 okre\u015blania, czy konkretne obrz\u0119dy \u015bwi\u0119ce\u0144 zdolne s\u0105 do udzielania sakramentu. Jednak argumenty co do wa\u017cno\u015bci sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144 nie musz\u0105 koniecznie mie\u0107 zastosowania do wa\u017cno\u015bci rytu eucharystycznego, gdy\u017c ten pierwszy ustanowiony zosta\u0142 w spos\u00f3b \u201eog\u00f3lny\u201d, drugi natomiast w spos\u00f3b \u201ekonkretny\u201d. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu teologowie twierdz\u0105, \u017ce dwie liturgie Wieczerzy Pa\u0144skiej Cranmera mog\u0142yby by\u0107 u\u017cywane jako wa\u017cne przez kap\u0142ana, posiadaj\u0105cego w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119. Kanonik Estcourt pisa\u0142 w roku 1873:<\/p>\r\n

          \u201eNie ma tu w\u0105tpliwo\u015bci co do wa\u017cno\u015bci sakramentu. Poniewa\u017c sta\u0142a i og\u00f3lnie przyj\u0119ta opinia duchownych g\u0142osi, \u017ce do wa\u017cno\u015bci wystarcza samo wypowiedzenie s\u0142\u00f3w Zbawiciela zapisanych w Ewangelii, jasne jest, \u017ce anglika\u0144scy duchowni, je\u015bli s\u0105 rzeczywi\u015bcie kap\u0142anami i maj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 intencj\u0119, rzeczywi\u015bcie sprawuj\u0105 Msz\u0119<\/em>[3]<\/a>\u201d.<\/p>\r\n

          Francis Clark podziela t\u0119 opini\u0119: \u201e(\u2026) W Eucharystii s\u0142owa Konsekracji s\u0105 zawsze wystarczaj\u0105c\u0105 form\u0105 sakramentaln\u0105, nawet je\u015bli stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rytu o jawnie heretyckim pochodzeniu. (nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce u\u017cycie takiej formy nie gwarantuje wa\u017cno\u015bci sakramentu, gdy\u017c mo\u017ce mie\u0107 miejsce defekt materii lub intencji)<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Tak wi\u0119c dla katolika sformu\u0142owanie \u201epanem vitae et calicem salutis<\/em>\u201d musi oznacza\u0107 Bosk\u0105 \u0179ertw\u0119 – co jednak s\u0142owa te mog\u0105 oznacza\u0107 dla protestanta? Sformu\u0142owanie to przyprawi\u0142oby z pewno\u015bci\u0105 o apopleksj\u0119 Lutra, nawet Cranmer, kt\u00f3ry nie mia\u0142 skrupu\u0142\u00f3w w pos\u0142ugiwaniu si\u0119 dwuznaczno\u015bciami dla osi\u0105gni\u0119cia swych cel\u00f3w, patrzy\u0142by na nie z podejrzliwo\u015bci\u0105. Gdyby Cranmer umie\u015bci\u0142 to sformu\u0142owanie w swym rycie z 1549 roku, zdecydowana reakcja Bucera sk\u0142oni\u0142aby go z pewno\u015bci\u0105 do usuni\u0119cia go z wersji z roku 1552. Niekt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142cze\u015bni protestanci s\u0105 w stanie pogodzi\u0107 sformu\u0142owanie \u201epanem vitae et calicem salutis<\/em>\u201d ze sw\u0105 w\u0142asn\u0105 teologi\u0105, cho\u0107 inni uwa\u017caj\u0105 je za nie do przyj\u0119cia.<\/p>\r\n

          Cytowa\u0142em ju\u017c s\u0142owa Maxa Thuriana ze wsp\u00f3lnoty Taize, w kt\u00f3rych wyra\u017ca\u0142 on zadowolenie z faktu, \u017ce katolicy i protestanci mog\u0105 obecnie celebrowa\u0107 Wieczerz\u0119 Pa\u0144sk\u0105 pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tymi samymi modlitwami. U\u017cycie przez niego s\u0142owo \u201eobecnie\u201d jasno pokazuje, \u017ce ma on na my\u015bli obecn\u0105 sytuacj\u0119, a nie odnosi si\u0119 do czas\u00f3w, w kt\u00f3rych sprawowana by\u0142a Msza Trydencka. Jednak w artykule opublikowanym na \u0142amach \u201eLa Croix\u201d z 13 czerwca 1977 roku zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce niekt\u00f3rzy protestanci z pewno\u015bci\u0105 nie zechcieliby pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 owymi modlitwami, poniewa\u017c w ich opinii zbyt wyra\u017anie wyra\u017caj\u0105 one tradycyjne katolickie nauczanie. Jak jednak zaznaczy\u0142, katolicy mog\u0105 by\u0107 pewni, i\u017c nowa Msza wyra\u017ca w pe\u0142ni ich tradycyjn\u0105 doktryn\u0119 eucharystyczn\u0105:<\/p>\r\n

          \u201eNiedawno protestanckiej komisji liturgicznej powierzone zosta\u0142o zadanie zrewidowania modlitw Wieczerzy Pa\u0144skiej. Zaproponowano przy tym adaptacj\u0119 II katolickiej Modlitwy Eucharystycznej (inspirowanej anafor\u0105 Hipolita). Propozycja ta nie zosta\u0142a jednak przyj\u0119ta – stwierdzono bowiem, \u017ce doktryna wyra\u017cona w tej modlitwie nie jest zgodna z powszechn\u0105 wiar\u0105 protestant\u00f3w. Chodzi\u0142o tu przede wszystkim o dwie kwestie: za nie do przyj\u0119cia uznany zosta\u0142 jej ofiarny charakter (\u00abofiarujemy Tobie, Bo\u017ce, chleb \u017cycia i kielich zbawienia\u00bb) oraz sugeruj\u0105ce Przeistoczenie wezwanie Ducha \u015awi\u0119tego nad chlebem i winem. Przyk\u0142ad ten pokazuje wyra\u017anie, \u017ce katolicka liturgia zachowa\u0142a tradycyjn\u0105 doktryn\u0119 o ofierze eucharystycznej i Rzeczywistej Obecno\u015bci<\/em>\u201d[4]<\/a>.<\/p>\r\n

          Jak pokazali\u015bmy w rozdziale XII, stanowisko wsp\u00f3lnoty protestanckiej, o kt\u00f3rej wspomina Max Thurian, nie jest w \u017cadnej mierze reprezentatywne dla wszystkich denominacji. Teolog protestancki F. Schultz z zadowoleniem podkre\u015bla\u0142 fakt, i\u017c nowe katolickie Modlitwy Eucharystyczne posiadaj\u0105 \u201estruktur\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 Mszy lutera\u0144skiej<\/em>\u201d. Inny pastor lutera\u0144ski stwierdzi\u0142: \u201eDlatego na przyk\u0142ad w mojej parafii w Hamburgu regularnie pos\u0142ugujemy si\u0119 II Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105 – z lutera\u0144sk\u0105 form\u0105 s\u0142\u00f3w ustanowienia i pomijaj\u0105c modlitw\u0119 za papie\u017ca. Procedura ta usankcjonowana zosta\u0142a przez Regulacje w sprawie Wieczerzy Pa\u0144skiej z roku 1972<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Ten sam pastor wyra\u017ca wielk\u0105 satysfakcj\u0119 ze zmiany w s\u0142owach ustanowienia:<\/p>\r\n

          \u201eWszystkie cztery rzymskie Modlitwy Eucharystyczne uwypuklaj\u0105 istotny pod wzgl\u0119dem ekumenicznym sens s\u0142\u00f3w \u00abpro nobis\u00bb (za nas), rozszerzaj\u0105c formu\u0142\u0119 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do chleba o s\u0142owa \u00abquo pro vobis tradetur\u00bb (\u2026) kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 odmawiane s\u0105 we wszystkich Modlitwach Eucharystycznych, przez co aspekt \u00f3w – tak podkre\u015blany przez Reformacj\u0119 – uwypukla obecnie r\u00f3wnie\u017c stary Kanon Rzymski (I Modlitwa Eucharystyczna). Luter wyrazi\u0142 to w Ma\u0142ym Katechizmie w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u00abFormu\u0142a \u2018za was\u2019 oznacza po prostu wierz\u0105cych\u00bb. J.A. Jungmann ma ca\u0142kowit\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107, gdy m\u00f3wi w tym kontek\u015bcie o \u00abtak wa\u017cnym pod wzgl\u0119dem teologicznym rozszerzeniu [formy]\u00bb.<\/em><\/p>\r\n

          Z drugiej strony z formu\u0142y b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa kielicha usuni\u0119te zosta\u0142y zagadkowe s\u0142owa \u00abMysterium fidei\u00bb.<\/em><\/p>\r\n

          U\u017cycie w verba testamenti w\u0142asnych s\u0142\u00f3w Chrystusa powinno otworzy\u0107 drog\u0119 do powstania ekumenicznie uzgodnionego tekstu (\u2026)<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          R\u00f3wnie\u017c Cranmer doda\u0142 s\u0142owa quo pro vobis tradetur<\/em> do formu\u0142y Konsekracji swej liturgii Wieczerzy Pa\u0144skiej (patrz Dodatek III do ksi\u0105\u017cki Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>).<\/p>\r\n

          Wielkie znaczenie ma te\u017c fakt, \u017ce niekt\u00f3rzy teologowie protestanccy usi\u0142uj\u0105 znale\u017a\u0107 pretekst, kt\u00f3re pozwoli\u0142by im na zaakceptowanie terminologii ofiarnej w liturgii Mszy. W ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em> wyja\u015bni\u0142em, \u017ce reformatorzy nauczali, i\u017c wszyscy mamy obowi\u0105zek sk\u0142adania ofiary, ofiary uwielbienia, dzi\u0119kczynienia i ofiary z nas samych. Skoro Chrystus obecny jest w zgromadzeniu wiernych, my za\u015b ofiarujemy samych siebie, niekt\u00f3rzy protestanci uwa\u017caj\u0105 za uzasadnione twierdzenie, \u017ce w Eucharystii rzeczywi\u015bcie ofiarowany jest Chrystus. Zgodnie z t\u0105 koncepcj\u0105 chleb i wino mog\u0105 symbolizowa\u0107 w istocie samo zgromadzenie. Koncepcja ta odpowiada r\u00f3wnie\u017c pogl\u0105dom Telharda de Chardin. O. J.P.R. Tillard OP wyja\u015bnia:<\/p>\r\n

          \u201eChleb, kt\u00f3ry jest \u0142amany, znak braterstwa wiernych, jest r\u00f3wnie\u017c owocem wielu trud\u00f3w. Chleb i wino naszej Eucharystii, kt\u00f3re \u0142amane s\u0105 i rozdzielane mi\u0119dzy nami, nie s\u0105 jedynie ziarnami pszenicy czy ki\u015bciami winogron, pozrywanymi i po\u0142o\u017conymi obok siebie. Chleb jest pszenic\u0105 stworzenia, wino jest winem stworzenia, jednak przeobra\u017conymi przez ludzki trud, przeobra\u017conymi wewn\u0119trznie przez prac\u0119 cz\u0142owieka. G\u0142\u00f3wnym motorem tej pracy jest oczywi\u015bcie pragnienie zysku, jest to jednak r\u00f3wnie\u017c dzie\u0142o mi\u0142o\u015bci. Teilhard de Chardin w podziwu godny spos\u00f3b pokaza\u0142, jak w eucharystycznym chlebie i winie sam ludzki trud staje si\u0119 w pewien spos\u00f3b materi\u0105 sakramentu<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Jak dowodzi w swej ksi\u0105\u017cce Principles of Christian Theology<\/em> teolog protestancki dr John Macquarrie, koncepcja teilhardia\u0144ska, wedle kt\u00f3rej dary symbolizuj\u0105  lud, jest ca\u0142kowicie do przyj\u0119cia dla protestant\u00f3w:<\/p>\r\n

          \u201eOfiarowanie chleba i wina przed Konsekracj\u0105 jest aktem dokonywanym przez wszystkich i – jak ju\u017c wspomnia\u0142em – niedawna reforma liturgiczna stara\u0142a si\u0119 uwypukli\u0107 rol\u0119 ludu w ofiarowaniu. Chleb i wino, kt\u00f3re przynoszone s\u0105 na o\u0142tarz, symbolizuj\u0105 samych wiernych. W akcie tym ofiaruj\u0105 oni siebie samych, by ich \u017cycie mog\u0142o by\u0107 podporz\u0105dkowane Bogu i przeobra\u017cone przez Jego \u0142ask\u0119<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Dla wielu czytelnik\u00f3w szokiem b\u0119dzie z pewno\u015bci\u0105 informacja, \u017ce hierarchia ameryka\u0144ska przygotowuje obecnie katolik\u00f3w do zaakceptowania teorii, wedle kt\u00f3rej podczas Mszy Chrystus ofiarowany jest poprzez sw\u0105 obecno\u015b\u0107 w zgromadzonej wsp\u00f3lnocie. W oficjalnym biuletynie Komisji Liturgicznej USA znalaz\u0142o si\u0119 zalecenie, \u017ce podczas udzielania Komunii \u015bw. kap\u0142an nie powinien m\u00f3wi\u0107: \u201ePrzyjmij Cia\u0142o Chrystusa<\/em>\u201d czy te\u017c \u201eTo jest Cia\u0142o Chrystusa<\/em>\u201d. W podanym uzasadnieniu wyja\u015bnia si\u0119, \u017ce Cia\u0142o Chrystusa stanowi ca\u0142a zgromadzona wsp\u00f3lnota wiernych.<\/p>\r\n

          \u201ePos\u0142ugiwanie si\u0119 formu\u0142\u0105 \u00abCia\u0142o Chrystusa. Amen\u00bb w obrz\u0119dzie Komunii podkre\u015bla bardzo dobitnie obecno\u015b\u0107 i rol\u0119 zgromadzenia. Szafarz (sic) potwierdza w ten spos\u00f3b godno\u015b\u0107, jak\u0105 posiada wierny na mocy chrztu i bierzmowania, a zarazem uznaje rol\u0119 zgromadzenia wiernych w akcji liturgicznej (\u2026) Wprowadzenie formy \u00abCia\u0142o Chrystusa\u00bb zamiast pos\u0142ugiwania si\u0119 d\u0142ug\u0105 formu\u0142\u0105, wypowiadan\u0105 uprzednio przez kap\u0142ana, posiada dla odnowy liturgicznej liczne i wa\u017cne konsekwencje. Po pierwsze, uwypukla ona ide\u0119 zgromadzenia jako Cia\u0142a Chrystusa, po drugie wymaga potwierdzenia ze strony cz\u0142onk\u00f3w uczestnicz\u0105cej w liturgii wsp\u00f3lnoty, po trzecie za\u015b podkre\u015bla znaczenie obecno\u015bci Chrystusa w celebracji liturgicznej, zgodnie z zaleceniem Konstytucji o liturgii (<\/em>\u00a7<\/em> 7)<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Je\u015bli wierni ofiaruj\u0119 podczas Mszy samych siebie, poniewa\u017c ich trud stanowi materi\u0119 sakramentu, w\u00f3wczas protestanci mog\u0105 zaakceptowa\u0107 twierdzenie, \u017ce podczas Mszy ofiarowany jest Chrystus, gdy\u017c jest On obecny we wsp\u00f3lnocie wiernych ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce zgromadzona jest ona w Jego imi\u0119. H.C. Schmidt-Lauder, teolog lutera\u0144ski, wypowiada si\u0119 z aprobat\u0105 o porozumieniu osi\u0105gni\u0119tym pomi\u0119dzy ameryka\u0144skimi teologami katolickimi i lutera\u0144skimi, zgodnie z kt\u00f3rym Chrystus ofiarowany jest podczas Mszy ze wzgl\u0119du na sw\u0105 obecno\u015b\u0107 w zgromadzeniu wiernych. Jak pisze: \u201ePoniewa\u017c Chrystus i chrze\u015bcijanie staj\u0105 si\u0119 jednym, podczas Eucharystii [ca\u0142e] zgromadzenie \u00abofiaruje\u00bb Chrystusa, sk\u0142adaj\u0105c same siebie w ofierze Ojcu, za po\u015brednictwem Chrystusa, w mocy Ducha<\/em>\u201d. Ten sam teolog podkre\u015bla\u0142 \u201ewielki potencja\u0142 ekumeniczny<\/em>\u201d Kanonu Hipolita i ujawnia\u0142, \u017ce ju\u017c podczas soboru Hans K\u00fcng gor\u0105co or\u0119dowa\u0142 za jego w\u0142\u0105czeniem do katolickiej liturgii. \u201ePosiada on wielki potencja\u0142 ekumeniczny. Poniewa\u017c [Kanon Hipolita] stanowi\u0142 jedn\u0105 z najwcze\u015bniejszych form liturgii rzymskiej, budzi\u0142 on ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e zainteresowanie w trakcie poszukiwa\u0144 nowych modlitw [eucharystycznych]<\/em>\u201d (Kanon Hipolita, zaadoptowany jako II Modlitwa Eucharystyczna, analizowany jest w dalszej cz\u0119\u015bci niniejszego rozdzia\u0142u).<\/p>\r\n

          Wymiar ekumeniczny nowych Modlitw Eucharystycznych podkre\u015blony zosta\u0142 w li\u015bcie, kt\u00f3ry Consilium<\/em> przes\u0142a\u0142o Przewodnicz\u0105cym Konferencji Episkopat\u00f3w 3 czerwca 1968 roku:<\/p>\r\n

          \u201eLiturgia Rzymska zosta\u0142a w widoczny spos\u00f3b ubogacona przez trzy nowe anafory. Wprowadzenie ich umo\u017cliwi\u0142o bowiem przedstawienie w nowy spos\u00f3b (\u2026) naszej teologii dotycz\u0105cej Eucharystii, historii zbawienia, a zw\u0142aszcza teologii ludu Bo\u017cego i Ko\u015bcio\u0142a, nauki odnosz\u0105cej si\u0119 do roli Ducha \u015awi\u0119tego w Ko\u015bciele, a zw\u0142aszcza w Eucharystii. Znalaz\u0142y w nich subtelny, zakorzeniony w Pi\u015bmie \u015bw. wyraz ekumeniczne aspiracje II Soboru Watyka\u0144skiego oraz tak zwana teologia warto\u015bci \u015bwieckich. Wszystko to w \u017caden spos\u00f3b nie pomniejsza faktu, \u017ce – jak z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017cna wykaza\u0107 – nowe teksty posiadaj\u0105 zdecydowanie tradycyjny charakter\u201d.<\/em><\/p>\r\n

          Kolejna ocena Kanonu II pochodzi ze znajduj\u0105cej si\u0119 w moim posiadaniu krytyki napisanej przez ksi\u0119dza, kt\u00f3ry jest powszechnie znany jako jeden z trzech czy czterech najwybitniejszych teolog\u00f3w angielskich. Nie jest on tradycjonalist\u0105 i publicznie krytykowa\u0142 abpa Lefebvre\u2019a.<\/p>\r\n

          \u201eSformu\u0142owania uwypuklaj\u0105ce ofiarn\u0105 natur\u0119 Mszy, kt\u00f3r\u0105 Kanon Rzymski podkre\u015bla w tak bezkompromisowy spos\u00f3b, w Kanonie II praktycznie nie istniej\u0105. Prawd\u0105 jest, \u017ce aspekt ten niemal nie pojawia si\u0119 w anaforze Hipolita, warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pewien termin z tej anafory, kt\u00f3ry najdobitniej sugeruje akcj\u0119 ofiarn\u0105 kap\u0142ana, mianowicie \u00abhierateurin\u00bb, przet\u0142umaczony zosta\u0142 jako \u00abministrare\u00bb. Termin ten pojawia si\u0119 w \u0142aci\u0144skiej wersji anafory Hipolita z r\u0119kopisu z Werony, kt\u00f3ry nigdy nie by\u0142 u\u017cywany – o ile wiadomo – jako tekst liturgiczny. Termin \u00abministrare\u00bb jest w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim dwuznaczny i mo\u017ce by\u0107 t\u0142umaczony, jak to rzeczywi\u015bcie uczyni\u0142 t\u0142umacz obecnej edycji nowych Kanon\u00f3w, po prostu jako \u00abs\u0142u\u017cy\u0107\u00bb. Skutek tego jest taki, \u017ce Kanon II mo\u017ce by\u0107 odmawiany z czystym sumieniem przez kap\u0142ana, kt\u00f3ry nie wierzy ani w Transsubstancjacj\u0119, ani w ofiarn\u0105 natur\u0119 Mszy. R\u00f3wnie\u017c w perspektywie ekumenicznej oczywistym jest, \u017ce ow\u0105 dwuznaczn\u0105 formu\u0142\u0119 mog\u0142oby zaakceptowa\u0107 wielu niekatolik\u00f3w, nie wierz\u0105cych we wspomniane dogmaty. Dwuznaczne formu\u0142y posiadaj\u0105 d\u0142ug\u0105 histori\u0119. Jedna z nich u\u017cywana by\u0142a, cho\u0107 bez powodzenia, dla pogodzenia katolik\u00f3w i arian, inna natomiast wprowadzona zosta\u0142a, tym razem z powodzeniem, by utorowa\u0107 drog\u0119 dla porozumienia z anglikanami. Jedynie cz\u0142owiek \u015bwiadomie zamykaj\u0105cy oczy na oczywiste fakty m\u00f3g\u0142by nie dostrzec potencjalnych dwuznaczno\u015bci w interpretacji Kanonu II.<\/em><\/p>\r\n

          W regulacjach dotycz\u0105cych pos\u0142ugiwania si\u0119 Kanonem Rzymskim, kt\u00f3re opublikowane zosta\u0142y z okazji wprowadzenia nowych Modlitw Eucharystycznych, stwierdza si\u0119, \u017ce mo\u017cna si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107 podczas ka\u017cdej Mszy. Zaleca si\u0119 jego stosowanie podczas Mszy niedzielnych \u00abchyba, \u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w duszpasterskich wybierana jest inna Modlitwa Eucharystyczna\u00bb. Nie trzeba dodawa\u0107, ze normy te dostarczaj\u0105 pretekstu do ca\u0142kowitego zniesienia Kanonu Rzymskiego, przy zastosowaniu posoborowej techniki narzucania z biegiem czasu tego, co pocz\u0105tkowo przedstawiane jest jako opcja<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do Kanonu Rzymskiego oraz III i IV Modlitwy Eucharystycznej, II Modlitwa Eucharystyczna nie zawiera s\u0142owa Hostia (\u0179ertwa).<\/p>\r\n

          Niekt\u00f3rzy ortodoksyjni obro\u0144cy Novus Ordo Missae<\/em> mogliby na to odpowiedzie\u0107, \u017ce fakt, i\u017c termin Hostia wyst\u0119puje w dw\u00f3ch z trzech nowych Modlitw Eucharystycznych, przemawia w istocie na korzy\u015b\u0107 nowej Mszy. Jest jednak dok\u0142adnie odwrotnie: je\u015bli w celu stworzenia liturgii Mszy akceptowalnej dla protestant\u00f3w wprowadzono by tylko jedn\u0105 Modlitw\u0119 Eucharystyczn\u0105, w formie dla tego celu odpowiedniej – intencja by\u0142aby dla wszystkich oczywista. Wprowadzaj\u0105c trzy nowe Modlitwy Eucharystyczne odwr\u00f3cono w istocie uwag\u0119 od Kanonu II.<\/p>\r\n

          Trzeba r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w \u017cadnej w nowych Modlitw Eucharystycznych nie zosta\u0142 jednoznacznie wyra\u017cony fakt, \u017ce Konsekracja dokonywana jest przez samego tylko kap\u0142ana i \u017ce nie dzia\u0142a on jako rzecznik czy przewodnicz\u0105cy koncelebruj\u0105cego zgromadzenia. Dla protestanta przewodnicz\u0105cy liturgii nie posiada \u017cadnej w\u0142adzy, kt\u00f3rej nie posiadaliby r\u00f3wnie\u017c \u015bwieccy. \u015awi\u0119cenia s\u0105 dla niego po prostu publiczn\u0105 ceremoni\u0105, w trakcie kt\u00f3rej zgromadzenie potwierdza prawo przewodnicz\u0105cego do wykonywania jego urz\u0119du, do kt\u00f3rego nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c przewodzenie Eucharystii.<\/p>\r\n

          Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce II Modlitwa Eucharystyczna mog\u0142aby by\u0107 u\u017cywana przez koncelebruj\u0105ce wsp\u00f3lnie zgromadzenie: \u201eofiarujemy Tobie, Bo\u017ce, chleb \u017cycia i kielich zbawienia<\/em>\u201d. Jak wyja\u015bnia Pius XII w encyklice Mediator Dei<\/em>, po Konsekracji lud rzeczywi\u015bcie \u0142\u0105czy si\u0119 kap\u0142anem w ofiarowaniu Bo\u017cej \u0179ertwy, \u0142\u0105cz\u0105c z t\u0105 Ofiar\u0105 r\u00f3wnie\u017c siebie, jednak kap\u0142an dokonuje Konsekracji w osobie Chrystusa (in persona Christi<\/em>), a nie jako przedstawiciel wsp\u00f3lnoty. Z Kanonu Rzymskiego nie mo\u017cna w \u017caden spos\u00f3b wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosku, \u017ce celebrans jest jedynie przewodnicz\u0105cym koncelebruj\u0105cego zgromadzenia, natomiast w przypadku II Modlitwy Eucharystycznej interpretacja taka jest jak najbardziej dopuszczalna.<\/p>\r\n

          Teolog lutera\u0144ski Ottfried Jordhan wyja\u015bnia, \u017ce: \u201eWe wszystkich Ko\u015bcio\u0142ach panuje wsp\u00f3lne przekonanie, i\u017c Modlitwa Eucharystyczna jest aktem zar\u00f3wno przewodnicz\u0105cego  liturgii jak i ca\u0142ego zebranego zgromadzenia wiernych<\/em>\u201d. Jordhan pot\u0119pia praktyk\u0119 tradycyjnej Mszy,  zgodnie z kt\u00f3r\u0105 Kanon \u201eodmawiany by\u0142 po cichu i z dala od ludu<\/em>\u201d, pochwala natomiast odmawiane na g\u0142os podczas nowej Mszy Modlitwy Eucharystyczne. Podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c znaczenie wprowadzenia aklamacji ludu po Konsekracji. \u201eW aklamacji tej znajduje szczeg\u00f3lnie jasny wyraz idea koncelebracji Wieczerzy Pa\u0144skiej przez ca\u0142e zgromadzenie<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          A oto, jak ten sam teolog ocenia nowe Modlitwy Eucharystyczne:<\/p>\r\n

          \u201eW mojej ocenie, nowe katolickie Modlitwy Eucharystyczne s\u0105 dowodem wielkiej ekumenicznej otwarto\u015bci. Widzieli\u015bmy, \u017ce w teorii i praktyce wszystkie wi\u0119ksze konfesje uznaj\u0105 podstawow\u0105 form\u0119 Modlitwy Eucharystycznej, postrzeganej jako modlitwa skierowana do Ojca Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ra powinna by\u0107 odmawiana przez przewodnicz\u0105cego liturgii przy aktywnym udziale zgromadzenia (\u2026) Uwa\u017cam, \u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119 przynajmniej II Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105 – abstrahuj\u0105c od formy verba testamenti (s\u0142\u00f3w ustanowienia), kt\u00f3ra nie jest jeszcze ekumenicznie uzgodniona – powinno by\u0107 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Lutera\u0144ski dozwolone, jako manifestacja naszej wsp\u00f3lnej wiary<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Zwr\u00f3ci\u0142em ju\u017c uwag\u0119 na fakt, \u017ce wszystkie modlitwy Kanonu II skierowane s\u0105 do Boga w liczbie mnogiej i nie uwypuklaj\u0105 w \u017caden spos\u00f3b r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy kap\u0142anem a zgromadzon\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105. Pisze o tym r\u00f3wnie\u017c w swej obronie Novus Ordo Missae<\/em> Dom Guy Oury:<\/p>\r\n

          \u201eTradycyjny Kanon Rzymski zawiera liczne sformu\u0142owania uwydatniaj\u0105ce r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy dwoma rodzajami kap\u0142a\u0144stwa (tj. kap\u0142a\u0144stwem ministerialnym oraz powszechnym). Kap\u0142an okre\u015blany s\u0105 s\u0142owem \u00abs\u0142uga\u00bb (minister, serwus), wierni natomiast terminem \u00abfamilia\u00bb.<\/em><\/p>\r\n

          \u00abProsimy Ci\u0119 przeto, Panie, aby\u015b \u0142askawie przyj\u0105\u0142 t\u0119 ofiar\u0119 od nas s\u0142ug Twoich, jak r\u00f3wnie\u017c od ca\u0142ego ludu Twego (\u2026)\u00bb (Hanc igitur)<\/em><\/p>\r\n

          \u00abMy przeto, Panie s\u0142udzy Twoi oraz lud Tw\u00f3j \u015bwi\u0119ty (\u2026)\u00bb (Unde et memores)<\/em><\/p>\r\n

          \u00abNam r\u00f3wnie\u017c, grzesznym s\u0142ugom Twoim (\u2026)\u00bb (Nobis quoque)<\/em><\/p>\r\n

          Ta ostatnia modlitwa jest w istocie formu\u0142\u0105 wstawiennicz\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla ministerialnego kap\u0142a\u0144stwa, po niej nast\u0119puje pro\u015bba o zastosowanie owoc\u00f3w ofiary do Ko\u015bcio\u0142a i jego hierarchii (Te igitur), do cz\u0142onk\u00f3w zgromadzenia, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy s\u0105 obecni na ofierze (pierwsze Memento), nast\u0119pnie do zmar\u0142ych (drugie Memento); wreszcie prosi si\u0119 o zastosowanie ich do kap\u0142ana i wszystkich obecnych (Nobis quoque).<\/em><\/p>\r\n

          Te wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienia odnale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w nowych Modlitwach Eucharystycznych (\u2026) zachowane zosta\u0142o ono przynajmniej w ordinarium Mszy, w modlitwie Orate fratres –  by\u0142 to w istocie g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d jej pozostawienia (\u2026) Poszukuj\u0105c jasnych odniesie\u0144 do pewnych doktryn, by\u0107 mo\u017ce s\u0142abiej wyra\u017conych w nowych modlitwach, si\u0119gn\u0105\u0107 trzeba do Kanonu Rzymskiego<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Gdyby Consilium<\/em> uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 swe plany, modlitwa Orate fratres<\/em> nie znalaz\u0142aby si\u0119 w nowym rycie Mszy.<\/p>\r\n

          II Modlitwa Eucharystyczna przedstawiana jest niekiedy jako koronny argument przemawiaj\u0105cy za rzekom\u0105 wy\u017cszo\u015bci\u0105 nowej Mszy. Tradycjonali\u015bci zapewniani s\u0105, \u017ce poniewa\u017c nowa liturgia zawiera Kanon Hipolita, kt\u00f3ry starszy jest ni\u017c Kanon Rzymski, wszelka krytyka Novus Ordo Missae<\/em> jest nieuzasadniona. My\u015bl\u0119, \u017ce na kartach tek ksi\u0105\u017cki wykaza\u0142em dostatecznie jasno, i\u017c twierdzenie \u017ce \u201estarsze oznacza lepsze\u201d jest w istocie ca\u0142kowicie fa\u0142szywe. Nie jest bynajmniej tak, \u017ce to co starsze wyra\u017ca zawsze wiar\u0119 katolick\u0105 w spos\u00f3b bardziej jasny. Jak wie ka\u017cdy czytelnik Rozwoju doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/em> (kard. Newmana), rzeczywisto\u015b\u0107 wygl\u0105da dok\u0142adnie odwrotnie – w miar\u0119 up\u0142ywu czasu prawdy wiary wyra\u017cane by\u0142y w spos\u00f3b coraz bardziej precyzyjny. To, co niegdy\u015b by\u0142o jedynie domniemaniem, wyra\u017cane by\u0142o w spos\u00f3b jednoznaczny, a to, co by\u0142o ju\u017c traktowane jako oczywiste, przedstawiane by\u0142o w spos\u00f3b jeszcze bardziej jasny i dok\u0142adny. Wskrzeszenie Kanonu Hipolita jest w istocie przyk\u0142adem archeologizmu liturgicznego, kt\u00f3ry s\u0142usznie pot\u0119piony zosta\u0142 przez Piusa XII jako \u201eniebezpieczny<\/em>\u201d. Ju\u017c oko\u0142o roku 1966 ekumenicznie zorientowani teologowie w rodzaju Hansa K\u00fcnga zacz\u0119li wywiera\u0107 naciski, maj\u0105ce wymusi\u0107 jego adaptacj\u0119 do katolickiej liturgii. W\u0142oski liturgista ks. Cipriano Vagaggini pot\u0119pi\u0142 w\u00f3wczas ten projekt jako przyk\u0142ad ahistorycznego archeologizmu i opart\u0105 na fa\u0142szywych przes\u0142ankach pr\u00f3b\u0119 dostosowania si\u0119 do \u201enaszych od\u0142\u0105czonych protestanckich braci<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Poniewa\u017c II Modlitwa Eucharystyczna traktowana jest jako jeden z g\u0142\u00f3wnych argument\u00f3w przemawiaj\u0105cych na korzy\u015b\u0107 Novus Ordo Missae<\/em>, nie od rzeczy b\u0119dzie przedstawienie kr\u00f3tkiej historii jej powstania. Hipolit by\u0142 utalentowanym polemist\u0105 \u017cyj\u0105cym na prze\u0142omie II i III wieku (ok. 170-236). Jego ortodoksja by\u0142a w wielu punktach podejrzana, cho\u0107 pod innymi wzgl\u0119dami by\u0142 on \u017carliwym g\u0142osicielem ortodoksji. Wszed\u0142 w konflikt z dwoma papie\u017cami, Zefirynem (+ 217) oraz Kalikstem (+ 222), a podczas pontyfikatu tego ostatniego  wyst\u0119powa\u0142 nawet jako antypapie\u017c. Ostatecznie pogodzi\u0142 si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em i poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 jako m\u0119czennik. By\u0142 cz\u0142owiekiem ograniczonym, upartym i bardzo trudnym w relacjach z bli\u017animi. Jego bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 sprawia\u0142a, \u017ce zra\u017ca\u0142 do siebie nawet w\u0142asnych zwolennik\u00f3w w swym sporze z hierarchi\u0105, bez w\u0105tpienia te\u017c \u017caden cz\u0142owiek posiadaj\u0105cych cho\u0107 troch\u0119 wsp\u00f3\u0142czucia nie m\u00f3g\u0142by napisa\u0107 tak odra\u017caj\u0105cej relacji o cierpieniach, jakie zmuszony by\u0142 znosi\u0107 nale\u017c\u0105cy do stanu niewolniczego Kalikst, nawet je\u015bli ka\u017cde s\u0142owo zawarte w niej s\u0142owo by\u0142o prawdziwe, co do czego istniej\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci. Tak zwany Kanon Hipolita stanowi cz\u0119\u015b\u0107 jego Traktatu o Tradycji Apostolskiej<\/em>. Trzeba tu zaznaczy\u0107, \u017ce dzie\u0142o to jest wyrazem osobistych przekona\u0144 Hipolita na temat tradycji apostolskiej, Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u015b nigdy nie traktowa\u0142 go jako elementu swego dziedzictwa. Obecnie dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3\u017cne jego wersje. Oryginalny tekst grecki zagin\u0105\u0142, a wersja obecnie dost\u0119pna oparta jest na tek\u015bcie koptyjskim, arabskim, etiopskim, syryjskim i \u0142aci\u0144skim. Nie wiemy wi\u0119c, do jakiego stopnia posiadany przez nas tekst odpowiada temu, co rzeczywi\u015bcie napisa\u0142 Hipolit. Wszyscy uczeni, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 tym dzie\u0142em zgadzaj\u0105 si\u0119 co do tego, \u017ce na przestrzeni wiek\u00f3w ka\u017cda nowa jego edycja wzbogacana by\u0142a dodatkami i w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b modyfikowana. Uczeni tacy jak Ratcliff i Dix zajmowali bardzo krytyczne stanowisko co do tekstualnej integralno\u015bci tego dzie\u0142a. Najbardziej kontrowersyjn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ca\u0142ego tekstu Tradycji Apostolskiej<\/em> jest Modlitwa Eucharystyczna, w przypadku kt\u00f3rej przypuszcza si\u0119, \u017ce oryginalny tekst poddany zosta\u0142 znacznym modyfikacjom – w r\u00f3\u017cnych edycjach Tradycji<\/em> fragment ten r\u00f3\u017cni si\u0119 w spos\u00f3b bardzo znacz\u0105cy. Co wi\u0119cej, sam Hipolit nie twierdzi\u0142 nigdy, \u017ce jego Modlitwa Eucharystyczna rzeczywi\u015bcie u\u017cywana by\u0142a w Rzymie w III wieku – jasno dawa\u0142 do zrozumienia, \u017ce modlitwy z Tradycji Apostolskiej<\/em> s\u0105 jedynie stworzonymi przez niego modlitwami wzorcowymi.<\/p>\r\n

          Podsumowuj\u0105c: Kanon Hipolita stworzony zosta\u0142 przez III-wiecznego antypapie\u017ca o w\u0105tpliwej ortodoksji. Stanowi\u0142 on jedynie jego osobist\u0105 sugesti\u0119 w kwestii tego, jak powinna wygl\u0105da\u0107 Modlitwa Eucharystyczna. Nigdy nie by\u0142 on cz\u0119\u015bci\u0105 oficjalnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a, jego oryginalna wersja zagin\u0119\u0142a, a co wi\u0119cej – jego tekst zosta\u0142 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 zmodyfikowany. Poniewa\u017c jednak modlitwa ta zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do Novus Ordo Missae<\/em> – o wszystkich tych w\u0105tpliwo\u015bciach ka\u017ce si\u0119 nam zapomnie\u0107!<\/p>\r\n

          Dalekie od prawdy jest jednak twierdzenie, \u017ce II Modlitwa Eucharystyczna to Kanon Hipolita – w najlepszym razie powiedzie\u0107 mo\u017cna, \u017ce zawiera ona pewne jego fragmenty. Poni\u017csza analiza II Modlitwy Eucharystycznej napisana zosta\u0142a przez teologa, kt\u00f3rego liczne wypowiedzi cytowali\u015bmy ju\u017c niniejszym rozdziale:<\/p>\r\n

          \u201eTwierdzi si\u0119, \u017ce tekst Kanonu II \u00abopiera si\u0119 na najbardziej staro\u017cytnej Modlitwie Eucharystycznej, jak\u0105 obecnie znamy, czyli na modlitwie Hipolita\u00bb. Nie ma jednak \u017cadnego bezpo\u015bredniego dowodu, \u017ce anafora ta znajdowa\u0142a si\u0119 kiedykolwiek w u\u017cyciu w liturgii Ko\u015bcio\u0142a Zachodniego. W pewnym zakresie u\u017cywana by\u0142a ona jedynie w Etiopii, gdzie zakorzeni\u0142a si\u0119 na mocy dekret\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a egipskiego i etopskiego – i po r\u00f3\u017cnych modyfikacjach przybra\u0142a form\u0119 obecnej etiopskiej Anafory Apostolskiej. Anafora Hipolita rozpoczyna si\u0119 od Sursum corda i nie zawiera Sanctus. Autorzy II Modlitwy Eucharystycznej dodali do niej rzymsk\u0105 modlitw\u0119 Sanctus i wstawili cz\u0119\u015b\u0107 tekstu Hipolita do nowej Prefacji, poniewa\u017c jednak zadekretowano, \u017ce Kanon II mo\u017ce by\u0107 u\u017cywany z innymi Prefacjami, rozwa\u017canie nasze ogranicza\u0107 si\u0119 b\u0119dzie do cz\u0119\u015bci nast\u0119puj\u0105cej po Sanctus. W omawianej przez nas edycji obejmuje ona 48 wers\u00f3w, bez aklamacji ludu, kt\u00f3ra wyst\u0119puje w Missa Normativa i nie stanowi w\u0142a\u015bciwej cz\u0119\u015bci Kanonu II, oraz bez wstawki u\u017cywanej w Mszy \u017ca\u0142obnej. Z tych 48 wers\u00f3w 30 jest identycznych lub podobnych do wers\u00f3w Kanonu Rzymskiego, 7 odpowiada fragmentom Kanonu Hipolita, 5 mo\u017ce by\u0107 okre\u015blonych jako maj\u0105cych charakter po\u015bredni, dwa zaczerpni\u0119te s\u0105 z prawdopodobnie orientalnej wstawki do Kanonu Hipolita, jeden jest mozarabski, jeden gallika\u0144ski,  dwa za\u015b nale\u017cy uzna\u0107 za u\u0142o\u017cone specjalnie na potrzeby tego tekstu. Jest wi\u0119c nadzwyczaj w\u0105tpliwe, czy mo\u017cna traktowa\u0107 kanon stanowi\u0105cy po\u0142\u0105czenie tak r\u00f3\u017cnych w\u0105tk\u00f3w jako posiadaj\u0105cy jak\u0105kolwiek jedno\u015b\u0107 stylistyczn\u0105, a fakt, \u017ce dwie trzecie z niego zaczerpni\u0119te zosta\u0142o z Kanonu Rzymskiego sprawia, \u017ce trudno bra\u0107 na powa\u017cnie twierdzenia o jego stylistycznej od niego odmienno\u015bci<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Jest wi\u0119c jasne, \u017ce to, co zosta\u0142o nam przedstawione jako Kanon Hipolita, w istocie Kanonem Hipolita nie jest. Co wi\u0119cej, nawet gdyby by\u0142o nim w istocie, nie mog\u0142oby to stanowi\u0107 dla nas powodu do rado\u015bci, gdy\u017c modlitwa ta u\u0142o\u017cona zosta\u0142a w czasie, gdy specyficzna ofiarna terminologia ofiarna we Mszy jeszcze si\u0119 nie rozwin\u0119\u0142a, tak wi\u0119c wprowadzenie tego Kanonu mog\u0142o mie\u0107 na celu jedynie promowanie b\u0142\u0119dnie rozumianego ekumenizmu.<\/p>\r\n

          Co do Modlitw Eucharystycznych III i IV, obie uzna\u0107 mo\u017cna za zadowalaj\u0105ce pod wzgl\u0119dem terminologii ofiarnej (w ich wersjach \u0142aci\u0144skich), obie te\u017c zawieraj\u0105 s\u0142owo \u201eHostia\u201d. Niestety, zosta\u0142o ono przet\u0142umaczone w przypadku IV Modlitwy Eucharystycznej jako \u201eofiara\u201d, podobnie jak to uczyni\u0142a ICEL w dokonanym przez siebie t\u0142umaczeniu Kanonu Rzymskiego. Sama aluzja do sk\u0142adania ofiary jest dla protestant\u00f3w do przyj\u0119cia, w przeciwie\u0144stwie do wzmianki o ofiarowaniu \u0179ertwy. III i IV Modlitwa Eucharystyczna – podobnie jak II – nie czyni\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyra\u017anego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy kap\u0142anem a ludem.<\/p>\r\n

          Twierdzi si\u0119, \u017ce nowe Modlitwy Eucharystyczne wykazuj\u0105 podobie\u0144stwo do anafor z ryt\u00f3w wschodnich. Ka\u017cdy, kto zna pi\u0119kne liturgie wschodnie zdaje sobie z pewno\u015bci\u0105 spraw\u0119, jak nonsensowne jest to twierdzenie. Najbardziej zauwa\u017caln\u0105 cech\u0105 nowych modlitw jest to, \u017ce s\u0105 one banalne i rozwlek\u0142e. Nie potrafi\u0119 sobie wyobrazi\u0107, by mog\u0142y one umocni\u0107 wiar\u0119 jakiegokolwiek katolika. S\u0142uchaj\u0105c IV Modlitwy Eucharystycznej ma si\u0119 wra\u017cenie, jakby dyrektor przedstawia\u0142 uczniowi szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 ocen\u0119 jego post\u0119p\u00f3w. B\u00f3g informowany jest o r\u00f3\u017cnych dobrych dzie\u0142ach, jakie dokona\u0142, a nast\u0119pnie udziela Mu si\u0119 za nie pochwa\u0142y. Co do rzekomych podobie\u0144stw do ryt\u00f3w wschodnich, autorzy Analizy Krytycznej<\/em> zauwa\u017caj\u0105:<\/p>\r\n

          \u201eKonstytucja Apostolska wspomina wyra\u017anie o duchowym i doktrynalnym bogactwie, kt\u00f3re Novus Ordo zapo\u017cyczy\u0142 pono\u0107 z Ko\u015bcio\u0142\u00f3w Wschodnich. Wygl\u0105da na to, \u017ce skutkiem b\u0119dzie jedynie odepchni\u0119cie zaszokowanych wiernych obrz\u0105dk\u00f3w wschodnich – tak duch nowego rytu jest od nich odleg\u0142y, a nawet ca\u0142kowicie przeciwny. Na czym polegaj\u0105 owe ekumeniczne zapo\u017cyczenia? W g\u0142\u00f3wnych zarysach: na wielo\u015bci Modlitw Eucharystycznych (anafor) (bo przecie\u017c nie na ich pi\u0119knie, ani bogactwie), na obecno\u015bci diakona i na Komunii pod dwiema postaciami. Z drugiej strony wygl\u0105da na to, \u017ce chciano rozmy\u015blnie wyeliminowa\u0107 wszystko to, co w liturgii rzymskiej by\u0142o najbli\u017csze Ko\u015bcio\u0142om wschodnim, a jednocze\u015bnie – neguj\u0105c odr\u0119bny i prastary charakter rzymski – zrezygnowa\u0107 ze wszystkiego, co stanowi\u0142o jej w\u0142asne i najcenniejsze duchowe bogactwo. Zast\u0105piono je elementami, kt\u00f3re j\u0105 umniejszaj\u0105 i zbli\u017caj\u0105 do niekt\u00f3rych ryt\u00f3w protestanckich (i to bynajmniej nie tych najbli\u017cszych katolicyzmowi), oddalaj\u0105c w ten spos\u00f3b od Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wschodnich, czego \u015bwiadectwem by\u0142y ju\u017c ostatnie reformy.
          \r\n Z drugiej strony nowa liturgia bardzo ucieszy wszystkie grupy stoj\u0105ce na kraw\u0119dzi apostazji, kt\u00f3re pustosz\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142, zatruwaj\u0105c jego organizm i atakuj\u0105c jedno\u015b\u0107 doktrynaln\u0105, liturgiczn\u0105, moraln\u0105 i dyscyplinarn\u0105, po\u015br\u00f3d duchowego kryzysu nie maj\u0105cego precedensu w historii<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Inn\u0105 cech\u0105 charakterystyczn\u0105 nowych Modlitw Eucharystycznych jest do\u0142\u0105czenie do nich epiklezy. Jest to ewidentnie uk\u0142on w stron\u0119 prawos\u0142awia, mo\u017cna te\u017c doszukiwa\u0107 si\u0119 w tym akcie analogii do wprowadzenia epiklezy przez Cranmera w roku 1549. Znaczenie epiklezy om\u00f3wi\u0142em szczeg\u00f3\u0142owo w ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em>.<\/p>\r\n

          Nie b\u0119dziemy tu porusza\u0107 kwestii Modlitw Eucharystycznych dodanych po roku 1968. W okresie tym powsta\u0142y Modlitwy Eucharystyczne dla dzieci, Modlitwy Eucharystyczne dla liturgii pojednania oraz rozmaite lokalne wersje przeznaczone na konkretne okazje. Wprowadzenie ich zapobiec mia\u0142o upowszechnianiu si\u0119 na Zachodzie wersji nieoficjalnych. Jak wykaza\u0142em w rozdziale X, niekt\u00f3re z u\u017cywanych obecnie nieoficjalnych Modlitw Eucharystycznych stawiaj\u0105 pod znakiem zapytania wa\u017cno\u015bci celebracji. Watykan jest w pe\u0142ni \u015bwiadomy rozmiaru tego nadu\u017cycia, czego dowodzi list o Modlitwach Eucharystycznych og\u0142oszony przez Kongregacj\u0119 Kultu Bo\u017cego 27 kwietnia 1973 roku: \u201eLiczni autorzy,  z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w,  opublikowali w ostatnich latach Modlitwy Eucharystyczne u\u0142o\u017cone przez siebie samych dla cel\u00f3w naukowych. R\u00f3wnie\u017c kap\u0142ani cz\u0119sto pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tymi prywatnie skomponowanymi tekstami podczas celebracji liturgicznej, pomimo zakaz\u00f3w II Soboru Watyka\u0144skiego i [lokalnych] biskup\u00f3w<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          A jaka by\u0142a reakcja Watykanu na te nadu\u017cycia w czasie, gdy r\u00f3wnocze\u015bnie zajmowa\u0142 on nieprzejednane stanowisko wobec tych, kt\u00f3rzy chcieli oddawa\u0107 Bogu cze\u015b\u0107 wed\u0142ug rytu Mszy, jakim pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 ca\u0142e pokolenia ich przodk\u00f3w? Konferencje Episkopat\u00f3w zosta\u0142y zapewnione, \u017ce je\u015bli pragn\u0119\u0142yby u\u0142o\u017cy\u0107 samodzielnie i wprowadzi\u0107 do liturgii Mszy nowe Modlitwy Eucharystyczne, pro\u015bby takie zostan\u0105 z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 rozpatrzone. Z kap\u0142anami, kt\u00f3rzy pos\u0142ugiwali si\u0119 nieoficjalnymi Modlitwami Eucharystycznymi zalecono im post\u0119powa\u0107 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: \u201eKonferencje Episkopat\u00f3w i poszczeg\u00f3lnych biskup\u00f3w zach\u0119ca si\u0119 usilnie do pos\u0142u\u017cenia si\u0119 odpowiednimi argumentami dla przekonania swych ksi\u0119\u017cy o potrzebie zaakceptowania wsp\u00f3lnej dyscypliny Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          To nie \u017cart. Kap\u0142ani, kt\u00f3rzy otwarcie lekcewa\u017c\u0105 rubryki Novus Ordo Missae<\/em> i s\u0105 prawdopodobnie winni nie tylko niepos\u0142usze\u0144stwa ale i \u015bwi\u0119tokradztwa, maj\u0105 by\u0107 przekonywani do poprawy przy u\u017cyciu \u201eodpowiednich argument\u00f3w<\/em>\u201d. A co, je\u015bli si\u0119 do tego nie zastosuj\u0105? List Kongregacji nie wspomina o \u017cadnych sankcjach – prawdopodobnie zezwoli si\u0119 im wi\u0119c na dalsze lekcewa\u017cenie dyscypliny Ko\u015bcio\u0142a, jak to mia\u0142o miejsce do tej pory w wielu krajach, w kt\u00f3rych liczni kap\u0142ani pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nieoficjalnymi wersjami Modlitw Eucharystycznych. Sankcje zarezerwowane s\u0105 dla kap\u0142an\u00f3w pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 tradycyjnym Msza\u0142em. Tak w\u0142a\u015bnie dzia\u0142a Ko\u015bci\u00f3\u0142 Soborowy.<\/p>\r\n

          Konstytucja o liturgii<\/em> postawi\u0142a jednoznaczny warunek, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 prawdopodobnie do ostatecznego jej poparcia przez wielu konserwatywnie nastawionych ojc\u00f3w:<\/p>\r\n

          \u201eWreszcie nowo\u015bci nale\u017cy wprowadza\u0107 tylko wtedy, gdy tego wymaga prawdziwe i niew\u0105tpliwe dobro Ko\u015bcio\u0142a, z zastrze\u017ceniem jednak, aby formy nowe wyrasta\u0142y niejako organicznie z form ju\u017c istniej\u0105cych<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Jednak nowe Modlitwy Eucharystyczne, zar\u00f3wno wprowadzone w roku 1968 jak i te, kt\u00f3re u\u0142o\u017cone zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej, nie zosta\u0142y stworzone dlatego, \u017ce wymaga\u0142o tego prawdziwe dobro Ko\u015bcio\u0142a, a ju\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie wyrasta\u0142y organicznie z form istniej\u0105cych. Stanowi\u0142o to wi\u0119c akt niepos\u0142usze\u0144stwa wobec Soboru i potwierdza\u0142o tez\u0119 ks. Bouyera, \u017ce obecna liturgia sprzeczna jest w istocie z zaleceniami Vaticanum II<\/em>.<\/p>\r\n

          Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci \u017ce tradycjonali\u015bci wykazuj\u0105 zdrowy instynkt, odmawiaj\u0105c pos\u0142ugiwania si\u0119 jak\u0105kolwiek Modlitw\u0105 Eucharystyczn\u0105 opr\u00f3cz czcigodnego Kanonu Rzymskiego. Jak dowodzi De Sacramentis<\/em> \u015bw. Ambro\u017cego, ju\u017c szesna\u015bcie wiek\u00f3w temu modlitwa ta posiada\u0142a posta\u0107 bardzo zbli\u017con\u0105 do swej obecnej formy. Mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce za kolejnych szesna\u015bcie wiek\u00f3w nadal b\u0119dzie u\u017cywana, podczas gdy II, III i IV Modlitwa Eucharystyczna, pierwsze trzy zwrotki pie\u015bni \u201eliturgii wiecznej m\u0142odo\u015bci<\/em>\u201d ks. Bugnieniego, zostan\u0105 zapomniane przez wszystkich poza historykami liturgii. Je\u015bli istnia\u0142a kiedykolwiek liturgiczna pie\u015b\u0144 wiecznej m\u0142odo\u015bci, jest ni\u0105 z pewno\u015bci\u0105 w\u0142a\u015bnie Kanon Rzymski. Niech ostatnie s\u0142owo nale\u017cy do dra Gihra:<\/p>\r\n

          \u201eKanon jest wi\u0119c, ze wzgl\u0119du na swe pochodzenie, staro\u017cytno\u015b\u0107 i u\u017cycie, czcigodny, nienaruszalny i \u015bwi\u0119ty. Je\u015bli kiedykolwiek modlitwa Ko\u015bcio\u0142a zrodzi\u0142a si\u0119 pod szczeg\u00f3lnym natchnieniem Ducha \u015awi\u0119tego, jest to z pewno\u015bci\u0105 modlitwa Kanonu. Jest ona przepojona duchem wiary, s\u0142odk\u0105 woni\u0105 pobo\u017cno\u015bci, jest to dzie\u0142o \u015bwi\u0119te, pe\u0142ne mocy i nabo\u017ce\u0144stwa. Jej prosty j\u0119zyk: poprzez sw\u0105 zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107, znami\u0119 staro\u017cytno\u015bci i zakorzenienie w Pi\u015bmie, porusza do g\u0142\u0119bi umys\u0142 tych, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 j\u0105 podczas sk\u0142adania Ofiary, zachwyca dusz\u0119, podobnie jak pogr\u0105\u017cone w p\u00f3\u0142mroku staro\u017cytne, czcigodne bazyliki Wiecznego Miasta. Czy\u017c nie odczuwamy rado\u015bci na my\u015bl, \u017ce wci\u0105\u017c wypowiadamy przy o\u0142tarzu te same s\u0142owa, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142o si\u0119 przed nam tak wielu pobo\u017cnych i \u015bwi\u0119tych kap\u0142an\u00f3w podczas mod\u0142\u00f3w i sk\u0142adnia [Eucharystycznej] Ofiary? Modlitwy te odmawiane by\u0142y ju\u017c w czasach m\u0119czennik\u00f3w oraz w kaplicach katakumb i w ten spos\u00f3b zosta\u0142y u\u015bwi\u0119cone<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Dodatek<\/strong><\/p>\r\n

          Zmiany w s\u0142owach Konsekracji<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
          Ryt Sarum i Msza\u0142 Trydencki<\/strong><\/td>\r\nPrayer Book<\/em><\/strong> Cranmera z roku 1552<\/strong><\/td>\r\nNovus Ordo Missae<\/em><\/strong>\r\n

          II Modlitwa Eucharystyczna (t\u0142umaczenie ICEL)<\/strong><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

          On to w przeddzie\u0144 m\u0119ki<\/td>\r\nOn to, w t\u0119 sam\u0105 noc, w kt\u00f3r\u0105 by\u0142 wydany<\/td>\r\nZanim zosta\u0142 wydany na \u015bmier\u0107, \u015bmier\u0107 kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142 dobrowolnie<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          wzi\u0105\u0142 chleb w swoje \u015bwi\u0119te i czcigodne r\u0119ce, a podni\u00f3s\u0142szy oczy w niebo ku Tobie, Bogu, Ojcu swemu wszechmog\u0105cemu<\/td>\r\nwzi\u0105\u0142 chleb<\/td>\r\nwzi\u0105\u0142 chleb<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
           <\/td>\r\ni kiedy<\/td>\r\ni<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          dzi\u0119ki Ci sk\u0142adaj\u0105c, pob\u0142ogos\u0142awi\u0142,<\/td>\r\nz\u0142o\u017cy\u0142 dzi\u0119ki<\/td>\r\nz\u0142o\u017cy\u0142 Ci dzi\u0119kczynienie<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          po\u0142ama\u0142<\/td>\r\npo\u0142ama\u0142 go<\/td>\r\npo\u0142ama\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          i rozda\u0142<\/td>\r\ni rozda\u0142<\/td>\r\ni rozdawa\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          swym uczniom<\/td>\r\nswym uczniom<\/td>\r\nswym uczniom<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          m\u00f3wi\u0105c<\/td>\r\nm\u00f3wi\u0105c<\/td>\r\nm\u00f3wi\u0105c<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy<\/td>\r\nBierzcie, jedzcie<\/td>\r\nBIERZCIE I JEDZCIE Z TEGO WSZYSCY<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          TO JEST BOWIEM CIA\u0141O MOJE.<\/td>\r\nTo jest Cia\u0142o moje za was wydane. Czy\u0144cie to na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119.<\/td>\r\nTO JEST BOWIEM CIA\u0141O MOJE, KT\u00d3RE ZA WAS B\u0118DZIE WYDANE.<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Podobnie po wieczerzy<\/td>\r\nPodobnie po wieczerzy<\/td>\r\nGdy wieczerza dobieg\u0142a ko\u0144ca<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          wzi\u0105\u0142<\/td>\r\nwzi\u0105\u0142<\/td>\r\nwzi\u0105\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          i ten kielich wspania\u0142y<\/td>\r\nkielich<\/td>\r\npuchar<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          w swe \u015bwi\u0119te i czcigodne r\u0119ce<\/td>\r\n <\/td>\r\n <\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          A ponownie dzi\u0119ki Ci sk\u0142adaj\u0105c<\/td>\r\ni z\u0142o\u017cy\u0142wszy dzi\u0119kczynienie<\/td>\r\nponownie z\u0142o\u017cy\u0142 Ci dzi\u0119ki i wielbi\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          pob\u0142ogos\u0142awi\u0142<\/td>\r\n <\/td>\r\n <\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          i poda\u0142<\/td>\r\npoda\u0142 go<\/td>\r\npoda\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          swoim uczniom<\/td>\r\nim<\/td>\r\nswoim uczniom<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          m\u00f3wi\u0105c<\/td>\r\nm\u00f3wi\u0105c<\/td>\r\ni rzek\u0142<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Bierzcie i pijcie z niego wszyscy<\/td>\r\nPijcie z niego wszyscy<\/td>\r\nBierzcie i pijcie z niego wszyscy<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          To jest bowiem<\/td>\r\nTo jest bowiem<\/td>\r\nTo jest bowiem<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          kielich<\/td>\r\n <\/td>\r\npuchar<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Krwi Mojej<\/td>\r\nKrew Moja<\/td>\r\nKrwi Mojej<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          nowego i wiecznego Przymierza<\/td>\r\nNowego Przymierza<\/td>\r\nnowego i wiecznego Przymierza<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Tajemnica Wiary<\/td>\r\n <\/td>\r\n <\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          kt\u00f3ra b\u0119dzie<\/td>\r\nkt\u00f3ra jest<\/td>\r\nkt\u00f3ra b\u0119dzie<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          wylana<\/td>\r\nprzelewana<\/td>\r\nwylana<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          za was<\/td>\r\nza was<\/td>\r\nza was<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          i za wielu<\/td>\r\ni za wielu<\/td>\r\ni za wszystkich<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          na odpuszczenie grzech\u00f3w<\/td>\r\ndla odpuszczenia grzech\u00f3w<\/td>\r\nby grzechy mog\u0142y by\u0107 odpuszczone<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
          Ilekro\u0107 to czyni\u0107 b\u0119dziecie, na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119 czy\u0144cie.<\/td>\r\nCzy\u0144cie to, ilekro\u0107 pi\u0107 to b\u0119dziecie na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119.<\/td>\r\nTo czy\u0144cie na Moj\u0105 pami\u0105tk\u0119.<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

          Uwagi<\/strong><\/p>\r\n

          Przytoczony wy\u017cej tekst II Modlitwy Eucharystycznej oparty jest o t\u0142umaczenie dokonane przez ICEL i opublikowane w Simple Prayer Book<\/em> wydanym przez Catholic Truth Society w roku 1970. S\u0142owa pisane kapitalikami odpowiadaj\u0105 typografii \u0142aci\u0144skiej wersji Novus Ordo Missae<\/em>. Czytelnik sam mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107, do jakiego stopnia s\u0142owa pomini\u0119te przez Cranmera pomini\u0119te zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c w Novus Ordo Missae<\/em>, a s\u0142owa przez niego dodane wprowadzone do nowego rytu Mszy. By unikn\u0105\u0107 jakiegokolwiek nieporozumienia: nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce formu\u0142a cranmeria\u0144ska jest wa\u017cna. W rzeczywisto\u015bci jest ona lepsza od wersji ICEL-owskiej, w kt\u00f3rej \u0142aci\u0144skie \u201epro multis<\/em>\u201d zosta\u0142o b\u0142\u0119dnie przet\u0142umaczone jako \u201eza wszystkich<\/em>\u201d. Brak s\u0142owa \u201ebenedixit<\/em>\u201d (pob\u0142ogos\u0142awi\u0142) w II Modlitwie Eucharystycznej jest bardzo znacz\u0105cy. Nie jest to bynajmniej kwestia b\u0142\u0119dnego t\u0142umaczenia – nie pojawia si\u0119 ono r\u00f3wnie\u017c w wersji \u0142aci\u0144skiej[5]<\/a>. Jak pokaza\u0142em w ksi\u0105\u017cce Cranmer\u2019s Godly Order<\/em> oraz w Dodatku III, protestanccy reformatorzy kojarzyli termin \u201ebenedixit<\/em>\u201d z Transsubstancjacj\u0105. Cranmer t\u0142umaczy\u0142 je b\u0142\u0119dnie w swej wersji Wieczerzy Pa\u0144skiej z roku 1549 jako \u201eb\u0142ogos\u0142awi\u0142 i dzi\u0119ki czyni\u0142<\/em>\u201d, a w wersji z roku 1552 usun\u0105\u0142 s\u0142owo \u201eb\u0142ogos\u0142awi\u0142<\/em>\u201d. Dok\u0142adnie ten sam zabieg przeprowadzony zosta\u0142  w przypadku II Modlitwy Eucharystycznej.<\/p>\r\n

          Jest r\u00f3wnie\u017c jasne, \u017ce istniej\u0105ce w angielskiej wersji II Modlitwy Eucharystycznej zwroty \u201ebierzcie i jedzcie<\/em>\u201d oraz \u201ebierzcie i pijcie<\/em>\u201d odnosz\u0105 si\u0119 raczej do chleba i wina ni\u017c do Cia\u0142a i Krwi Chrystusa. Modlitwa ta stwierdza, \u017ce Chrystus Pan wzi\u0105\u0142 chleb, nie wspomina o jego pob\u0142ogos\u0142awieniu, a nast\u0119pnie m\u00f3wi po prostu, \u017ce poda\u0142 go swym uczniom. S\u0142owo \u201etego\u201d (ang. \u201eit<\/em>\u201d) odnosi\u0107 si\u0119 mo\u017ce w tym kontek\u015bcie jedynie do chleba. Pomini\u0119cie \u201ebowiem\u201d (enim<\/em>) po \u201eBierzcie i jedzcie z tego wszyscy<\/em>\u201d, w po\u0142\u0105czeniu z dodaniem dwukropka po \u201etego\u201d oznacza, \u017ce s\u0142owa \u201eto\u201d i \u201etego\u201d musz\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do podmiotu je poprzedzaj\u0105cego, czyli do \u201echleba\u201d. Dwuznaczno\u015b\u0107 ta nie wyst\u0119puje jednak w wersji \u0142aci\u0144skiej, gdzie \u201ehoc<\/em>\u201d, kt\u00f3re jest w rodzaju nijakim i liczbie pojedynczej, musi odnosi\u0107 si\u0119 do \u201eCorpus<\/em>\u201d, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c jest rodzaju nijakiego i w liczbie pojedynczej.<\/p>\r\n

          W Konstytucji Apostolskiej Missale Romanum<\/em> (pe\u0142ny jej tekst znale\u017a\u0107 mo\u017cna w Dodatku II), Pawe\u0142 VI stwierdza\u0142, \u017ce pragn\u0105\u0142 ujednolici\u0107 s\u0142owa Konsekracji we wszystkich Modlitwach Eucharystycznych ze \u201ewzgl\u0119d\u00f3w natury duszpasterskiej<\/em>\u201d. Mo\u017cna to by\u0142o \u0142atwo osi\u0105gn\u0105\u0107, dostosowuj\u0105c nowe Modlitwy Eucharystyczne do Kanonu Rzymskiego. Sta\u0142o si\u0119 jednak odwrotnie, to Kanon Rzymski dostosowany zosta\u0142 do nowych Modlitw Eucharystycznych. A jakie \u201ewzgl\u0119dy duszpasterskie<\/em>\u201d przemawia\u0107 mog\u0142y za zmian\u0105 formu\u0142y Konsekracji? Odpowied\u017a jest oczywista: \u017cadne. Czy kto\u015b m\u00f3g\u0142by na powa\u017cnie utrzymywa\u0107, \u017ce cho\u0107 jeden jedyny wierny sta\u0142 si\u0119 w wyniku tej zmiany lepszym, \u015bwi\u0119tszym katolikiem? Oczywi\u015bcie nie.<\/p>\r\n

          Istnieje tylko jedne wiarygodne wyja\u015bnienie – s\u0142owa Konsekracji zawarte w czcigodnym Kanonie Rzymskim dostosowane zosta\u0142y do wersji cranmerowskiej z powod\u00f3w ekumenicznych. Jest to skandal, skandal bez precedensu w historii Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry zawsze post\u0119powa\u0142 z m\u0105dro\u015bci\u0105 oraz roztropno\u015bci\u0105, okazuj\u0105c szacunek tradycji. Prawd\u0105 jest, \u017ce s\u0142owa \u201equod pro vobis tradetur<\/em>\u201d znale\u017a\u0107 mo\u017cna w ust\u0119pie 11, 24 1 Listu do Koryntian i niekt\u00f3rych staro\u017cytnych liturgiach. Jest r\u00f3wnie\u017c prawd\u0105, \u017ce s\u0142owa te powinny by\u0107 interpretowane jako uwypuklaj\u0105ce aspekt ofiarny Konsekracji chleba. Cranmer nie wprowadzi\u0142 jednak tej zmiany po to, by wzmocni\u0107 ofiarn\u0105 wymow\u0119 liturgii, ale by zerwa\u0107 z rytem rzymskim. Twierdzenie czego\u015b przeciwnego jest r\u00f3wnie bliskie blu\u017anierstwu jak twierdzenie, \u017ce Kanon Rzymski wymaga\u0142 ulepszenia. Powt\u00f3rzmy raz jeszcze nauczanie Soboru Trydenckiego:<\/p>\r\n

          \u201ePoniewa\u017c rzeczy \u015bwi\u0119te przystoi \u015bwi\u0119cie sprawowa\u0107, a ofiara [mszy] jest ze wszystkich naj\u015bwi\u0119tsza, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przed wielu wiekami ustanowi\u0142 \u015bwi\u0119ty Kanon, tak dalece wolny od wszelkiego b\u0142\u0119du, \u017ce nie zawiera niczego, co by jak najbardziej nie tchn\u0119\u0142o \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105 i nie wznosi\u0142o ku Bogu umys\u0142\u00f3w ludzi sk\u0142adaj\u0105cych Ofiar\u0119. Sk\u0142ada si\u0119 on bowiem zar\u00f3wno ze s\u0142\u00f3w Pana, jak i tradycji aposto\u0142\u00f3w oraz nabo\u017cnych stwierdze\u0144 \u015bwi\u0119tych biskup\u00f3w<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

          Michael Davies<\/em><\/strong><\/p>\r\n

          t\u0142um. Scriptor<\/p>\r\n

          [1]<\/a> Oczywi\u015bcie chrzest udzielany przez cz\u0142onk\u00f3w takich sekt m\u00f3g\u0142by by\u0107 niewa\u017cny ze wzgl\u0119du na defekt intencji ze strony szafarza – jednak nawet odrzucenie przez niego ca\u0142o\u015bci katolickiego nauczania nie jest uwa\u017cane za pow\u00f3d wystarczaj\u0105cy do uznania udzielanego przez niego chrztu za niewa\u017cny. Niekt\u00f3rzy z metodystycznych pastor\u00f3w w Oceanii posun\u0119li si\u0119 do ostrzegania tych, kt\u00f3rzy mieli przyj\u0105\u0107 chrzest, \u017ce nie wywiera on \u017cadnego skutku dla duszy i jest jedynie zewn\u0119trznym znakiem przyst\u0105pienia do wsp\u00f3lnoty sekty, jednak \u015awi\u0119te Oficjum orzek\u0142o, \u017ce nie dowodzi to, by intencja ta wyklucza\u0142a czynienie tego, co zamierza czyni\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142. (Patrz Dodatek II do ksi\u0105\u017cki The Order of Melchizedech<\/em>).<\/p>\r\n

          [2]<\/a> Patrz Dodatek I do ksi\u0105\u017cki The Order of Melchizedech<\/em>.<\/p>\r\n

          [3]<\/a> Kanonik Estcourt wskazuje jednak, \u017ce poniewa\u017c \u015bwi\u0119cenia anglika\u0144skie s\u0105 niewa\u017cne, duchowni Ko\u015bcio\u0142a Anglii nie s\u0105 prawdziwymi kap\u0142anami i st\u0105d nie mog\u0105 odprawia\u0107 wa\u017cnej Mszy.<\/p>\r\n

          [4]<\/a> Nie bez znaczenia jest fakt, \u017ce niniejszy artyku\u0142 Maxa Thuriana opublikowany zosta\u0142 w oficjalnym francuskim dzienniku katolickim w czasie, w kt\u00f3rym krytycyzm tradycjonalist\u00f3w wobec Novus Ordo Missae<\/em> zacz\u0105\u0142 znajdowa\u0107 coraz szersze poparcie, staj\u0105c si\u0119 przez to faktem powszechnie znanym. Wcze\u015bniejsze komentarze Thuriana by\u0142y cz\u0119sto cytowane przez pras\u0119 i wydaje si\u0119 prawdopodobne, \u017ce publikacja tego artyku\u0142u by\u0142a swoistym \u201egestem ekumenicznym\u201d ze strony katolickiego establishmentu.<\/p>\r\n

          [5]<\/a> Qui cum Passioni voluntarie traderetur,
          \r\n accepit panem et gratias agens fregit,
          \r\n deditque discipulis suis, dicens:
          \r\n Accipite et manducate ex hoc omnes:
          \r\n Hoc est enim Corpus meum,
          \r\n quod pro vobis tradetur.
          \r\n Simili modo, postquam cenatum est,
          \r\n accipiens et calicem,
          \r\n iterum gratias agens dedit discipulis suis, dicens:
          \r\n Accipite et bibite ex eo omnes:
          \r\n Hic est enim calix sanguinis mei
          \r\n ovi et aeterni testamenti,
          \r\n qui pro vobis et pro multis effundetur
          \r\n in remissionem peccatorum.
          \r\n Hoc facite in meam commemorationem.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eKanon jest wi\u0119c, ze wzgl\u0119du na swe pochodzenie, staro\u017cytno\u015b\u0107 i u\u017cycie, czcigodny, nienaruszalny i \u015bwi\u0119ty. Je\u015bli kiedykolwiek jaka\u015b modlitwa Ko\u015bcio\u0142a zrodzi\u0142a si\u0119 pod szczeg\u00f3lnym natchnieniem Ducha \u015awi\u0119tego, jest to z pewno\u015bci\u0105 modlitwa Kanonu\u201d. Dr Nicholas G\u00fchr, Naj\u015bwi\u0119tsza Ofiara Mszy, s. 581. Nie ma najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce – je\u015bli nie liczy\u0107 samej Ewangelii – Kanon Rzymski […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3,328],"tags":[119,388,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92686"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92686\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}