{"id":92570,"date":"2016-12-30T22:30:35","date_gmt":"2016-12-31T03:30:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92570"},"modified":"2017-12-29T09:51:24","modified_gmt":"2017-12-29T14:51:24","slug":"kalendarzyk-reakcjonisty-na-rok-2016-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92570","title":{"rendered":"Kalendarzyk reakcjonisty na rok 2016 – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d stycze\u0144 2016<\/h2>\r\n

250 lat temu, 1 stycznia<\/strong> 1766 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 77 lat (ur. 10 VI 1688), Jakub Franciszek Edward [ang. James Francis Edward<\/em>] Stuart, syn kr\u00f3la Jakuba II\/VII i Marii d\u2019Este z Modeny, od 16 IX 1701 najd\u0142u\u017cej panuj\u0105cy – acz tylko de iure<\/em> – kr\u00f3l Anglii i Irlandii (jako Jakub III<\/strong>) oraz Szkocji (jako Jakub VIII<\/strong>); zmuszony jako niemowl\u0119, wraz z rodzicami, do opuszczenia ojczyzny wskutek rebelii protestancko-wigowskiej i nastania (trwaj\u0105cej nadal) uzurpacji koron brytyjskich, wychowywa\u0142 si\u0119 we Francji, kt\u00f3rej kr\u00f3l Ludwik XIV popiera\u0142 jego niezbywalne prawa do tronu, a\u017c do traktatu w Utrechcie (1713), ko\u0144cz\u0105cego hiszpa\u0144sk\u0105 wojn\u0119 sukcesyjn\u0105; w 1708, po wyl\u0105dowaniu w Szkocji, podj\u0105\u0142 osobi\u015bcie pr\u00f3b\u0119 odzyskania w\u0142adzy, lecz zar\u00f3wno ta pr\u00f3ba, jak i podejmowane w jego imieniu powstania wiernych mu jakobit\u00f3w (1715, 1719) oraz wyprawa jego syna (1745-1746), znanego pod przydomkiem Bonnie Prince Charlie, sko\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem; od 1715 mieszka\u0142 w papieskim Awinionie, a nast\u0119pnie w Rzymie, gdzie papie\u017c Klemens XI ofiarowa\u0142 mu jako rezydencj\u0119 Palazzo Muti; odrzuca\u0142 konsekwentnie wszystkie namowy (g\u0142\u00f3wnie ze strony torys\u00f3w), aby przej\u015b\u0107 na anglikanizm, co u\u0142atwi\u0142oby mu odzyskanie tron\u00f3w, acz godzi\u0142 si\u0119 na zachowanie praw i przywilej\u00f3w \u201eKo\u015bcio\u0142a\u201d pa\u0144stwowego, b\u0119d\u0105cego wyznaniem przyt\u0142aczaj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci narodu, a na swoim wygna\u0144czym dworze sprawiedliwie rozdziela\u0142 godno\u015bci pomi\u0119dzy katolik\u00f3w, anglikan\u00f3w i prezbiterian; w 1719 po\u015blubi\u0142 Mari\u0119 Klementyn\u0119 Sobiesk\u0105 (wnuczk\u0119 Jana III), z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dw\u00f3ch syn\u00f3w: Karola Edwarda (1720-1788, od 1766 de iure<\/em> Karola III) oraz abpa Henryka Benedykta (1725-1807, kardyna\u0142a \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego, od 1788 de iure<\/em> Henryka IX\/I); od czasu narodzin syn\u00f3w nazywany by\u0142 potocznie \u201eStarszym Pretendentem\u201d (Old Pretender<\/em>), przylgn\u0119\u0142o te\u017c do niego wiele przydomk\u00f3w: Old Mr Misfortune<\/em> (Stary Pan Pech), Old Mr Melancholy<\/em> (Stary Pan Smutek) i Jamie the Rover<\/em> (Kubu\u015b W\u0119drowniczek); jak inni wygnani cz\u0142onkowie dynastii (poza apostat\u0105 Karolem) zosta\u0142 pochowany w Bazylice Watyka\u0144skiej.<\/p>\r\n

150 lat temu, 1 stycznia<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu Ernest<\/strong>-Antoine-Aim\u00c3\u00a9-L\u00c3\u00a9on Seilli\u00c3\u00a8re<\/strong>, bar. (rzymski) de Laborde, eseista, krytyk literacki i publicysta; wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eJournal des D\u00c3\u00a9bats\u201d, \u201eCorrespondant\u201d, \u201eLa Revue des deux mondes\u201d; nieub\u0142agany krytyk \u201eimperializmu demokratycznego\u201d, romantyzmu (\u201eimperializmu irracjonalnego\u201d), russoizmu, kwietyzmu, pangermanizmu, freudyzmu (\u201epsychologii imperialistycznej\u201d) i narodowego socjalizmu; od 1914 cz\u0142onek Akademii Nauk Moralnych i Politycznych (od 1935 jej sekretarz do\u017cywotni), 14 II 1946 wybrany do Akademii Francuskiej (fotel 15); zmar\u0142 w 1955 roku.<\/p>\r\n

125 lat temu, 2 stycznia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Altom\u00fcnster (G\u00f3rna Bawaria) Alois Dempf<\/strong>, katolicki filozof kultury, socjolog wiedzy, mediewista, znawca \u015bredniowiecznej teologii politycznej; w m\u0142odo\u015bci znajdowa\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem liberalizuj\u0105cego i heglizuj\u0105cego (\u201eB\u00f3g i Duch\u201d) teologa i apologety, ks. Hermana Schella (1850-1906); z my\u015bl\u0105 o zostaniu teologiem podj\u0105\u0142 studia filozoficzne w Innsbrucku, lecz na \u017cyczenie ojca przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Monachium na medycyn\u0119, za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c w\u00f3wczas Akademickie Stowarzyszenie Katolickie i zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w ruch liturgiczny; po uko\u0144czeniu si\u00f3dmego semestru zosta\u0142 wcielony (w czasie I wojny \u015bwiatowej) do wojska jako chirurg na froncie wschodnim; s\u0142u\u017cba da\u0142a mu okazj\u0119 do pog\u0142\u0119bienia samodzielnych studi\u00f3w filozoficznych (Platon, Kant, Fichte, Hegel), lecz ostatecznie za swojego mistrza uzna\u0142 \u015bw. Tomasza z Akwinu, kt\u00f3rego poj\u0119cie Boga \u201ewydaje si\u0119 wyra\u017ca\u0107 uniwersaln\u0105 jedno\u015b\u0107 \u017cycia duchowego\u201d; w 1921 obroni\u0142 doktorat o koncepcji warto\u015bci w etyce i polityce Arystotelesa, nast\u0119pnie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 systematycznym badaniom nad my\u015bl\u0105 \u015bredniowieczn\u0105; po habilitacji (1926) na temat niesko\u0144czono\u015bci w metafizyce \u015bredniowiecznej i w dialektyce kantowskiej zosta\u0142 profesorem uniwersytetu w Bonn, gdzie redagowa\u0142 tak\u017ce niemiecki miesi\u0119cznik dla europejskiej kultury, polityki i ekonomii<\/em> \u201eOccident\u201d, maj\u0105cy by\u0107 przeciwwag\u0105 dla tendencji nacjonalistycznych; r\u00f3wnie\u017c jego opublikowana w 1929 ksi\u0105\u017cka Sacrum Imperium<\/em> wpisywa\u0142a si\u0119 w d\u0105\u017cenie do uleczenia wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii politycznej, akcentuj\u0105c zw\u0142aszcza rol\u0119 Bo\u017cej Opatrzno\u015bci w dziejach oraz znaczenie rytu koronacyjnego dla jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i Cesarstwa; w filozofii kultury nawi\u0105zywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c do plato\u0144skiej idei trzech cn\u00f3t (rozumu, m\u0119stwa i umiarkowania) jako antropologicznego fundamentu mediewalnego porz\u0105dku tr\u00f3jstanowego, tworz\u0105cego kulturow\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecznej sprawiedliwo\u015bci; po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez narodowych socjalist\u00f3w zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 zdecydowanie przeciwko nowemu re\u017cimowi, m.in. ostrzegaj\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed zawieraniem konkordatu z III Rzesz\u0105, publikuj\u0105c (w Szwajcarii i pod pseudonimem Michael Schaffler) ksi\u0105\u017ck\u0119 poddaj\u0105c\u0105 krytyce ideologi\u0119 nazistowsk\u0105 z pozycji katolickich oraz dezawuuj\u0105c publicznie panteistyczn\u0105 interpretacj\u0119 mistyki Mistrza Eckharta dokonan\u0105 przez Alfreda Rosenberga i jego autorsk\u0105 ide\u0119 \u201emitu XX wieku\u201d; skutkowa\u0142o to pozbawieniem go katedry w Bonn, po utr\u0105ceniu jego kandydatury na katedr\u0119 we Wroc\u0142awiu przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Wiede\u0144ski, gdzie wyk\u0142ada\u0142 do Anschlussu<\/em>; w latach 30. zainteresowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c hiszpa\u0144sk\u0105 my\u015bl\u0105 katolick\u0105 i kontrrewolucyjn\u0105 (m.in. Donoso Cortesa), kt\u00f3rej sta\u0142 si\u0119 jednym z najlepszych zagranicznych znawc\u00f3w; po wojnie wr\u00f3ci\u0142 na katedr\u0119 w Wiedniu, a w 1948 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Ludwika Maksymiliana w Monachium, zosta\u0142 w\u00f3wczas tak\u017ce cz\u0142onkiem Bawarskiej Akademii Nauk; w 1966 otrzyma\u0142 Wielki Krzy\u017c Zas\u0142ugi RFN; zmar\u0142 w 1982 roku.<\/p>\r\n

100 lat temu, 2 stycznia<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Sabadell (Katalonia), w wieku 74 lat (ur. 21 V 1841), ks. F\u00c3\u00a9lix Sard\u00e1 y Salvany<\/strong>, duszpasterz, apologeta i polemista, jeden z czo\u0142owych reprezentant\u00f3w integryzmu katolickiego w epoce Restauracji; syn przemys\u0142owca z bran\u017cy tekstylnej i katalo\u0144skiej szlachcianki; wychowanek jezuit\u00f3w (do zakonu nie zosta\u0142 jednak przyj\u0119ty z powodu s\u0142abego zdrowia); \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1865; uko\u0144czy\u0142 teologi\u0119 oraz prawo, filozofi\u0119 i literatur\u0119 na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim; od 1871 publikowa\u0142 liczne artyku\u0142y (na \u0142amach redagowanego przez siebie \u201eRevista Popular\u201d) pod pseudonimem Un Obscurantista de buena fe<\/em> (\u201eCiemnogrodzianin dobrej wiary\u201d) oraz ksi\u0105\u017cki broni\u0105ce doktryny katolickiej i Syllabusa<\/em>, a zwalczaj\u0105ce masoneri\u0119, spirytyzm, protestantyzm, anarchizm, naturalizm i liberalizm; najs\u0142ynniejsza z nich – Liberalizm jest grzechem<\/em> (1884), opublikowana jednocze\u015bnie w kilku j\u0119zykach (w Polsce znana z t\u0142umaczenia z angielskiego) i maj\u0105ca ju\u017c do 1887 siedem wyda\u0144, spowodowa\u0142a kontrakcj\u0119 katolikolibera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy wyst\u0105pili do Kongregacji Indeksu o jej zbadanie, lecz orzeczenie by\u0142o jednoznacznie pochwalne dla autora, zako\u0144czy\u0142o si\u0119 za\u015b pot\u0119pieniem ksi\u0105\u017cki Proces integryzmu<\/em> (1885) jednego z jego oponent\u00f3w – kanonika z Vich, ks. Celestina de Pazosa; wywodz\u0105c liberalizm z protestantyzmu (odrzucenie autorytetu w polityce jako skutek odrzucenia autorytetu w religii), lekcewa\u017cy\u0142 wszelako aktualne znaczenie \u201eprzyczyny\u201d (\u201eprotestantyzm jest obecnie zdech\u0142ym psem\u201d), akcentowa\u0142 za\u015b zagro\u017cenie ze strony \u201eskutku\u201d (\u201eliberalizm [jest] \u017cywym lwem, kr\u0105\u017c\u0105cym w poszukiwaniu kogo m\u00f3g\u0142by po\u017cre\u0107\u201d), albowiem jego (liberalizmu) \u201estraszliwa doktryna przenika spo\u0142ecze\u0144stwo do g\u0142\u0119bi; sta\u0142 si\u0119 [on] nowoczesnym politycznym wyznaniem, gro\u017c\u0105c nam drug\u0105 rewolucj\u0105, maj\u0105c\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 \u015bwiat ponownie ku poga\u0144stwu\u201d; liberalizm jest \u201eherezj\u0105 radykaln\u0105 i uniwersaln\u0105, poniewa\u017c s\u0105 w nim zawarte wszystkie herezje\u201d; na p\u0142aszczy\u017anie polityczno-ustrojowej natomiast ks. Sard\u00e1 (podobnie jak inni integry\u015bci hiszpa\u0144scy, kt\u00f3rzy w 1886 od\u0142\u0105czyli si\u0119 od karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty) g\u0142osi\u0142 \u201eindyferentyzm\u201d w materii ustrojowej, akceptuj\u0105c ka\u017cd\u0105 form\u0119 rz\u0105du, kt\u00f3ra uznaje suwerenno\u015b\u0107 Boga, aczkolwiek preferowa\u0142 tradycyjn\u0105 monarchi\u0119 mieszan\u0105 (jak w \u015bredniowiecznej Kastylii i Aragonii), wyra\u017caj\u0105c si\u0119 tak\u017ce \u017cyczliwie o \u201eelekcyjnej monarchii polskiej do czasu niegodziwego rozebrania tego najbardziej religijnego kr\u00f3lestwa\u201d.<\/p>\r\n

60 lat temu, 3 stycznia<\/strong> 1956 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Peekskill (stan Nowy Jork, USA) Mel<\/strong> Columcille Gerard Gibson<\/strong>, aktor i re\u017cyser filmowy; w 1977 uko\u0144czy\u0142 Narodowy Instytut Sztuki Dramatycznej w Australii, a s\u0142aw\u0119 przynios\u0142a mu rola Mad Maxa w filmie o tym samym tytule, zwi\u0119kszy\u0142a za\u015b jeszcze rola policjanta w Zab\u00f3jczej broni<\/em>; z r\u00f3l w filmach niekomercyjnych na wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142uguje kreacja aktorska Hamleta w re\u017cyserii Franca Zefirellego; od 1993 zaj\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce re\u017cyserowaniem; do jego szczytowych osi\u0105gni\u0119\u0107 nale\u017c\u0105: film o Williamie Wallasie Braveheart. Waleczne serce<\/em> (1993), za kt\u00f3ry otrzyma\u0142 dwa Oscary, Patriota<\/em> (2000), Apocalypto<\/em> (2006), a przede wszystkim Pasja<\/em> (2004), przedstawiaj\u0105ca wiernie ewangeliczn\u0105 wersj\u0119 M\u0119ki Chrystusa, kt\u00f3ra \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na\u0144 nienawi\u015b\u0107 i nagonk\u0119 (\u0142\u0105cznie z pr\u00f3b\u0105 zablokowania produkcji i dystrybucji filmu) ze strony k\u00f3\u0142 \u017cydowskich; podobnie jak jego ojciec (Hutton Gibson) jest katolickim tradycjonalist\u0105, acz w przeciwie\u0144stwie do niego nie deklaruje si\u0119 jako sedewakantysta; mimo to w ostatnich latach dopu\u015bci\u0142 si\u0119 czyn\u00f3w, kt\u00f3rych nie mo\u017cna nie zakwalifikowa\u0107 jako moralne wyst\u0119pki (rozw\u00f3d z \u017con\u0105 i matk\u0105 ich siedmiorga dzieci po 28 latach ma\u0142\u017ce\u0144stwa, trwaj\u0105cy trzy lata konkubinat z inna kobiet\u0105, alkoholizm).<\/p>\r\n

950 lat temu, 5 stycznia<\/strong> 1066 roku, zmar\u0142 w Westminsterze, w wieku ok. 61-63 lat (ur. pomi\u0119dzy 1003 a 1005), \u015aw. Edward Wyznawca<\/strong> [Edward the Confessor<\/em>, staroang. \u00c4\u2019adweard Andeterre<\/em>], od 1042 przedostatni anglosaski kr\u00f3l Anglik\u00f3w (King of the English<\/em>, Rex Anglorum<\/em>) z dynastii Cedryka (z Wesseksu); syn kr\u00f3la Ethelreda II Bezradnego (\u201d\u00a0 1016) i Emmy, c\u00f3rki ksi\u0119cia Normandii, Ryszarda I Nieustraszonego; w dzieci\u0144stwie musia\u0142 ucieka\u0107 wraz z ojcem i m\u0142odszym bratem do Normandii przed armi\u0105 kr\u00f3la du\u0144skiego Swena Wid\u0142obrodego i sp\u0119dzi\u0142 tam niemal 30 lat, dziel\u0105c czas mi\u0119dzy polowania i modlitw\u0119; w 1041 ostatni du\u0144ski w\u0142adca Anglii (a zarazem przyrodni brat Edwarda) wezwa\u0142 go do kraju i – b\u0119d\u0105c bezdzietnym – og\u0142osi\u0142 go swoim nast\u0119pc\u0105; gdy rok p\u00f3\u017aniej zmar\u0142, Rada Kr\u00f3lewska (Witenagemot) wybra\u0142a go (6 VI 1042) na w\u0142adc\u0119; jego koronacja odby\u0142a si\u0119 3 IV 1043 w Opactwie Westminsterskim; jego panowanie by\u0142o w zasadzie okresem pokoju wewn\u0119trznego w kr\u00f3lestwie, chocia\u017c szlacht\u0119 anglosask\u0105 i du\u0144sk\u0105 irytowa\u0142o powierzanie g\u0142\u00f3wnych urz\u0119d\u00f3w panom normandzkim, co wywo\u0142a\u0142o przej\u015bciowy kryzys w latach 1051-1052; bardzo pobo\u017cny w\u0142adca zachowywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 nawet po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, co przyczyni\u0142o si\u0119 do powstania kwestii sukcesyjnej; do 1057 nast\u0119pc\u0105 tronu by\u0142 bratanek Edwarda i ostatni \u017cyj\u0105cy potomek Alfreda Wielkiego – Edward Wygnaniec (1016-1057), a po jego \u015bmierci – jego ma\u0142oletni syn Edgar, lecz sympati\u0105 earl\u00f3w cieszy\u0142 si\u0119 earl Wesseksu – Harold Godwisson, natomiast pretensje do tronu zg\u0142osi\u0142 tak\u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Normandii Wilhelm II, kt\u00f3ry w 1062 odwiedzi\u0142 Londyn i podobno otrzyma\u0142 obietnic\u0119 sukcesji od kr\u00f3la; po \u015bmierci Edwarda (w Pa\u0142acu Westminsterskim) i jego poch\u00f3wku w tamtejszym opactwie (Westminster Abbey), kt\u00f3rego by\u0142 fundatorem, rywalizacj\u0119 mi\u0119dzy Godwissonem, wybranym na kr\u00f3la przez earl\u00f3w pod imieniem Harolda II, a Normandczykiem rozstrzygn\u0119\u0142a bitwa pod Hastings (14 X 1066), kt\u00f3ra przynios\u0142a zwyci\u0119stwo Wilhelmowi zwanemu odt\u0105d Zwyci\u0119zc\u0105, po\u0142o\u017cy\u0142a za\u015b kres oko\u0142o pi\u0119\u0107setletniej historii Anglii germa\u0144skich Sas\u00f3w, rozpoczynaj\u0105c kilkusetletni okres feudalizmu oraz dominacji kultury i j\u0119zyka francuskiego; Edward zosta\u0142 kanonizowany przez papie\u017ca Aleksandra III w 1161, a od XIV wieku jest g\u0142\u00f3wnym patronem Anglii i jej kr\u00f3l\u00f3w.<\/p>\r\n

10 lat temu, 6 stycznia<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Montevideo, w wieku niespe\u0142na 71 lat (ur. 10 I 1935), \u00c3\u0081lvaro Pacheco Ser\u00c3\u00a9<\/strong>, polityk, prawnik i teoretyk jurysprudencji; studia prawnicze uko\u0144czy\u0142 w 1961 na Uniwersytecie Republiki, nast\u0119pnie, do 1968, by\u0142 docentem na Wydziale Nauk Ekonomicznych; za rz\u0105d\u00f3w prawicowego prezydenta Juana Mar\u00c3\u00adi Bordaberry\u2019ego by\u0142 jego g\u0142\u00f3wnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem jako podsekretarz (1972-1973), a nast\u0119pnie (1973-1976) sekretarz prezydencki; podobnie jak jego szef, przeszed\u0142 ewolucj\u0119 od prawicy republika\u0144skiej do monarchistycznej i legitymistycznej, zosta\u0142 przy tym cz\u0142onkiem Stowarzyszenia Studi\u00f3w Tradycjonalistycznych \u201eJuan V\u00e1zquez de Mella\u201d oraz Bractwa Tradycjonalistycznego \u201eKarol VII\u201d, zrzeszaj\u0105cego karlist\u00f3w argenty\u0144skich i urugwajskich.<\/p>\r\n

25 lat temu, 9 stycznia<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 69 lat (ur. 20 X 1921), Roland Laudenbach<\/strong>, pisarz, dziennikarz, krytyk literacki, wydawca i scenarzysta; pochodzi\u0142 z protestanckiej rodziny alzackiej (by\u0142 siostrze\u0144cem aktora Pierre\u2019a Fresnaya); w 1944 za\u0142o\u017cy\u0142 wydawnictwo Table ronde, specjalizuj\u0105ce si\u0119 w literaturze dramatycznej (J. Anouilh, H. de Montherlant) i beletrystyce (F. Mauriac, P. Morand, J. Giono), partycypowa\u0142 tak\u017ce w wydaniu dzie\u0142 zbiorowych V. Hugo; w latach 50. by\u0142 lu\u017ano zwi\u0105zany z prawicow\u0105 grup\u0105 literack\u0105 \u201eHuzar\u00f3w\u201d (R. Nimier, A. Blondin i in.), \u015bci\u015ble za\u015b z organem \u201edysydent\u00f3w\u201d Akcji Francuskiej pod przyw\u00f3dztwem filozofa i poety Pierre\u2019a Boutanga (1916-1998) – tygodnikiem \u201eLa Nation fran\u00c3\u00a7aise\u201d, gdzie pisa\u0142 pod pseudonimem Michel Braspart; pod tym samym pseudonimem publikowa\u0142 powie\u015bci oraz artyku\u0142y w satyrycznym tygodniku \u201eLe Crapouillot\u201d; wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z protestanckim dziennikiem \u201eR\u00c3\u00a9forme\u201d zerwa\u0142 – jako obro\u0144ca Algierii Francuskiej – po uznaniu przez redakcj\u0119 secesji i niepodleg\u0142o\u015bci Algierii.<\/p>\r\n

50 lat temu, 10 stycznia<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Gdyni, w wieku 78 lat (ur. 7 V 1887), p\u0142k Ignacy Oziewicz<\/strong> h. Lubicz, pseud. konspiracyjny Czes\u0142aw<\/em>; pierwszy komendant g\u0142\u00f3wny Narodowych Si\u0142 Zbrojnych; w I wojnie \u015bwiatowej oficer armii rosyjskiej, kt\u00f3r\u0105 opu\u015bci\u0142 po wybuchu rewolucji w 1917; w 1919 wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego, od VIII 1920 dowodzi\u0142 17. Pu\u0142kiem Piechoty, a w 1925 zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 76. Lidzkiego Pu\u0142ku Piechoty w Grodnie; w 1927 awansowa\u0142 do stopnia pu\u0142kownika; od X 1938 dowodzi\u0142 29. Dywizj\u0105 Piechoty w Grodnie, na kt\u00f3rej czele walczy\u0142 w wojnie obronnej 1939 roku; ranny 8 IX 1939, nast\u0119pnie internowany przez w\u0142adze litewskie, zosta\u0142 zwolniony jesieni\u0105 1939 dzi\u0119ki interwencji ks. S. Trzeciaka, po czym powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy; od IV 1941 doradca wojskowy ZG SN oraz w Komendzie G\u0142\u00f3wnej Narodowej Organizacji Wojskowej, nast\u0119pnie zast\u0119pca Komendanta G\u0142\u00f3wnego NOW; jako przeciwnik scalenia z AK latem 1942 stan\u0105\u0142 na czele roz\u0142amu w NOW, a we wrze\u015bniu tego\u017c roku zosta\u0142 Komendantem G\u0142\u00f3wnym NSZ; w X 1942 wyda\u0142 rozkaz nr 1 Akcji Specjalnej, kt\u00f3ra zak\u0142ada\u0142a walk\u0119 zbrojn\u0105 r\u00f3wnie\u017c z komunistami; aresztowany przez Niemc\u00f3w w czerwcu 1943 i osadzony na Pawiaku, w pa\u017adzierniku zosta\u0142 wywieziony do Auschwitz, gdzie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 obozowej konspiracji; w styczniu 1945 ewakuowany do obozu we Flossenburgu, sk\u0105d zosta\u0142 wyzwolony przez armi\u0119 ameryka\u0144sk\u0105; podczas pobytu we Francji zosta\u0142 pe\u0142nomocnikiem \u015brodowiska NSZ przed Komisj\u0105 Weryfikacyjn\u0105 AK w Londynie oraz prezesem za\u0142o\u017conej w 1949 organizacji \u201eOgniwo\u201d, pomagaj\u0105cej b. \u017co\u0142nierzom podziemia narodowego na emigracji; w 1958 wr\u00f3ci\u0142 do kraju.<\/p>\r\n

750 lat temu, 11 stycznia<\/strong> 1266 roku, zmar\u0142, w wieku co najmniej 71 lat (ur. przed 1195), \u015awi\u0119tope\u0142k II Wielki<\/strong>, najwybitniejszy ksi\u0105\u017c\u0119 Pomorza Gda\u0144skiego z dynastii Sobies\u0142awic\u00f3w; najstarszy syn namiestnika (princepsa<\/em>) M\u015bciw\u00f3ja I [pom. Mestwin<\/em>] i wielkopolskiej ksi\u0119\u017cniczki Zwinis\u0142awy; godno\u015b\u0107 princepsa<\/em> Pomorza Gda\u0144skiego otrzyma\u0142 od ksi\u0119cia krakowskiego Leszka Bia\u0142ego po \u015bmierci ojca (ok. 1219\/20); w 1223 wraz z bratem Warcis\u0142awem wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w krucjacie ksi\u0105\u017c\u0105t polskich (Leszek Bia\u0142y, Konrad Mazowiecki i in.) przeciwko Prusom; ok. 1225 odbi\u0142 z r\u0105k du\u0144skich ziemi\u0119 s\u0142upsk\u0105 i przy\u0142\u0105czy\u0142 j\u0105 do swojej domeny; zwi\u0105zany podw\u00f3jnymi wi\u0119zami ma\u0142\u017ce\u0144sko-rodzinnymi z ksi\u0119ciem kaliskim W\u0142adys\u0142awem Odonicem, walczy\u0142 u jego boku z ksi\u0119ciem wielkopolskim W\u0142adys\u0142awem Laskonogim, a w 1227 sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142winowajc\u0105 zbrodni g\u0105sawskiej (zamordowania Leszka Bia\u0142ego i zranienia Henryka Brodatego), przerywaj\u0105cej og\u00f3lnopolski wiec ksi\u0105\u017c\u0105t, biskup\u00f3w i rycerstwa zwo\u0142any do G\u0105sawy przez Leszka; wykorzystuj\u0105c w nast\u0119pnych latach rywalizacj\u0119 ksi\u0105\u017c\u0105t polskich o tron krakowski, zdo\u0142a\u0142 si\u0119 usamodzielni\u0107 i przybra\u0107 tytulatur\u0119 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105, utworzy\u0142 tak\u017ce w\u0142asn\u0105 hierarchi\u0119 urz\u0119dnicz\u0105 (dworsk\u0105 i terytorialn\u0105) oraz wydzieli\u0142 dzielnice swoim braciom (Warcis\u0142awowi, Samborowi i Raciborowi); uzyskawszy w 1231 protekcj\u0119 papiesk\u0105, aktywnie wspiera\u0142 chrystianizacj\u0119 Prus (zwyci\u0119ska bitwa z Prusami nad rzek\u0105 Dzierzgo\u0144 w 1234) oraz sprowadzi\u0142 zakon dominikan\u00f3w; ok. 1237 przy\u0142\u0105czy\u0142 do Pomorza Gda\u0144skiego ziemi\u0119 s\u0142awie\u0144sk\u0105 oraz gr\u00f3d Nak\u0142o nad Noteci\u0105; w kolejnych latach (do 1259) musia\u0142 parokrotnie zmaga\u0107 si\u0119 z koalicj\u0105 m\u0142odszych braci, kujawskiego bpa Micha\u0142a i ksi\u0119cia Kazimierza, Konrada Mazowieckiego, syn\u00f3w Odonica (Przemys\u0142a I i Boles\u0142awa Pobo\u017cnego) oraz zakonu krzy\u017cackiego, lecz mimo licznych strat (Nak\u0142o, ziemie nad wschodnim brzegu Wis\u0142y) zdo\u0142a\u0142 obroni\u0107 samodzielno\u015b\u0107 Pomorza Gda\u0144skiego i jego zasadniczy korpus terytorialny; po\u0142o\u017cy\u0142 wielkie zas\u0142ugi dla rozwoju Gda\u0144ska, kt\u00f3remu nada\u0142 prawa miejskie, oraz ufundowa\u0142 klasztory dominikan\u00f3w w Gda\u0144sku, cysterek w \u0179arnowcu i cysters\u00f3w w Bukowie; przydomek \u201eWielki\u201d nadali mu wsp\u00f3\u0142cze\u015bni dzia\u0142acze kaszubscy, uwa\u017caj\u0105cy dynasti\u0119 Sobies\u0142awic\u00f3w za ksi\u0105\u017c\u0105t kaszubskich.<\/p>\r\n

175 lat temu, 11 stycznia<\/strong> 1841 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Szczecinie Otto <\/strong>Friedrich von Gierke<\/strong>, historyk i teoretyk prawa; by\u0142 synem oficera pruskiego, kt\u00f3ry zaszczepi\u0142 mu patriotyzm i kult cn\u00f3t militarnych (sam bra\u0142 udzia\u0142 w dwu wojnach: prusko-austriackiej i prusko-francuskiej, a wybuch I wojny \u015bwiatowej powita\u0142 jako \u201eboski dar \u0142aski\u201d dla niemieckiej kultury); w wieku 19 lat doktoryzowa\u0142 si\u0119 z prawa na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie; po habilitacji (1868) otrzyma\u0142 (1872) stanowisko profesora zwyczajnego na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim, a w roku akademickim 1882\/83 by\u0142 jego rektorem; w 1883 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Heidelbergu, a w 1887 do Berlina, gdzie zn\u00f3w pe\u0142ni\u0142 (1902\/03) funkcj\u0119 rektora; w 1911 Wilhelm II nada\u0142 mu dziedziczny tytu\u0142 szlachecki; w 1912 zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu; jego dzie\u0142o wie\u0144czy dorobek niemieckiej tzw. historycznej szko\u0142y prawa (K.L. von Savigny, G. Puchta, G. von Beseler), rozwijaj\u0105cej si\u0119 od czas\u00f3w romantyzmu w opozycji do o\u015bwieceniowych teorii naturalistycznych; wychodz\u0105c od arystotelesowskiego rozumienia cz\u0142owieka jako istoty spo\u0142ecznej, zwalcza\u0142 antropologiczny indywidualizm, przeciwstawiaj\u0105c mu koncepcj\u0119 tzw. realnej osoby prawnej; koncentruj\u0105c si\u0119 na badaniach germa\u0144skiej tradycji prawnej, uznaj\u0105cej realno\u015b\u0107 os\u00f3b zbiorowych (organicyzm), dowodzi\u0142 jej wy\u017cszo\u015bci nad konwencjonalizmem prawa rzymskiego; w prawie germa\u0144skim wyr\u00f3\u017cnia\u0142 nast\u0119puj\u0105ce stowarzyszenia naturalne (Genossenschaft<\/em>) w toku ich rozwoju wzbogacaj\u0105cego \u017cycie spo\u0142eczne: klan, zwi\u0105zek rodowy, wreszcie (ju\u017c w \u015bredniowieczu) publiczno-prawne stany i korporacje; wysoce ceni\u0142 te\u017c i stawia\u0142 za wz\u00f3r federalny charakter imperialnego porz\u0105dku politycznego w \u015bredniowieczu; swoimi badaniami historycznymi przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce do po\u0142o\u017cenia podwalin pod rozw\u00f3j nowoczesnego prawa sp\u00f3\u0142dzielczego, krytykowa\u0142 za\u015b niemiecki kodeks cywilny, oparty na indywidualizmie sprzecznym z niemieck\u0105 wsp\u00f3lnotowo\u015bci\u0105; zmar\u0142 w 1921 roku.<\/p>\r\n

15 lat temu, 12 stycznia<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 96 lat (ur. 6 VIII 1904), Aleksander <\/strong>Adolf Maria Boche\u0144ski <\/strong>h. Rawicz, eseista, publicysta, t\u0142umacz, bibliofil i polityk konserwatywny; pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej o bogatych tradycjach patriotycznych i kulturalnych oraz g\u0142\u0119boko religijnej; jego rodze\u0144stwem byli: J\u00f3zef Maria Boche\u0144ski (1902-1995) – dominikanin (imi\u0119 zakonne: Innocenty) oraz \u015bwiatowej s\u0142awy filozof i sowietolog, Olga voto<\/em> Zawadzka (1905-2008) – nauczycielka i katechetka, oraz Adolf Maria (1909-1944) – my\u015bliciel polityczny i publicysta; uko\u0144czy\u0142 (1928) Pa\u0144stwowy Instytut Rolniczy w Gembloux (Belgia); w latach 1927-1928 wydawa\u0142 i redagowa\u0142 wraz z bratem Adolfem lwowski \u201eG\u0142os Zachowawczy\u201d o profilu konserwatywnym, monarchistycznym, pi\u0142sudczykowskim i antysowieckim, acz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z pismami narodowymi (\u201eS\u0142owo Polskie\u201d, \u201eKurier Lwowski\u201d); od 1932 nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z redagowanym przez Jerzego Giedroycia (1906-2000) organem tzw. mocarstwowc\u00f3w \u201eBuntem M\u0142odych\u201d (od 1937 – \u201ePolityka\u201d), staj\u0105c si\u0119 (obok swego brata oraz braci Ksawerego i Mieczys\u0142awa Pruszy\u0144skich) jednym z filar\u00f3w pisma, a zw\u0142aszcza rzecznikiem grupy w kwestii ukrai\u0144skiej (redagowa\u0142 tak\u017ce \u201eBiuletyn Polsko-Ukrai\u0144ski\u201d); w 1933 zosta\u0142 cz\u0142onkiem w\u0142adz utworzonego w\u00f3wczas Zjednoczenia Zachowawczych Organizacji Politycznych (od 1938 – Stronnictwa Zachowawczego); w tym okresie propagowa\u0142 zar\u00f3wno ide\u0119 monarchistyczn\u0105, jak i imperialistyczn\u0105, postuluj\u0105c rozbi\u00f3r ZSSR w sojuszu z uciskanymi przeze\u0144 mniejszo\u015bciami s\u0142owia\u0144skimi; w \u201ewojnie polskiej\u201d 1939 roku walczy\u0142 w 22. pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Karpackich, a nast\u0119pnie przez kilka miesi\u0119cy by\u0142 wi\u0119ziony przez NKWD w Brodach; po przedostaniu si\u0119 do Krakowa zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z sanacyjn\u0105 grup\u0105 konspiracyjn\u0105 \u201eWawel\u201d, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w tworzeniu (zasadniczo narodowo-radykalnej) Konfederacji Narodu, lecz przede wszystkim dzia\u0142a\u0142 w dozwolonej przez okupanta niemieckiego Radzie G\u0142\u00f3wnej Opieku\u0144czej (RGO), jako jeden z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w jej prezesa – Adama hr. Ronikiera (1881-1952); uczestniczy\u0142 w negocjacjach z OUN-B dotycz\u0105cych zaprzestania ludob\u00f3jczych mord\u00f3w na ludno\u015bci polskiej oraz z dow\u00f3dztwem niemieckim podczas powstania warszawskiego – w sprawie wycofania zbrodniczej brygady Kami\u0144skiego oraz umo\u017cliwienia ewakuacji ludno\u015bci cywilnej z Warszawy; jeszcze przed wyparciem Niemc\u00f3w przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 z obszaru Generalnej Guberni zacz\u0105\u0142 propagowa\u0107 ide\u0119 ugody polsko-rosyjskiej (sowieckiej), nawi\u0105zuj\u0105c do dzia\u0142a\u0144 XIX-wiecznych konserwatyst\u00f3w; w kwietniu 1945 zorganizowa\u0142 w Krakowie spotkanie dzia\u0142aczy i intelektualist\u00f3w katolickich z PPR-owskim aparatczykiem kulturalnym Jerzym Borejsz\u0105 (Goldbergiem), na kt\u00f3rym przedstawi\u0142 koncepcj\u0119 legalnej opozycji prawicowej i katolickiej, akceptuj\u0105cej system oraz stoj\u0105cej na gruncie sojuszu z ZSSR, oraz zaproponowa\u0142, aby na czele tej formacji stan\u0105\u0142 (w\u00f3wczas jeszcze wi\u0119ziony przez NKWD oraz prowadz\u0105cy samodzielnie rozmowy z gen. I. Sierowem) Boles\u0142aw Piasecki; w 1945 zosta\u0142 dyrektorem Browar\u00f3w Okocimskich (do 1955); w latach 1947-1952 by\u0142 pos\u0142em na Sejm Ustawodawczy z ramienia grupy \u201eDzi\u015b i Jutro\u201d (Katolicko-Spo\u0142eczny Klub Poselski), a od 1952 do 1956 – zast\u0119pc\u0105 pos\u0142a; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 systematycznie z pismami paxowskimi (\u201eDzi\u015b i Jutro\u201d, \u201eS\u0142owo Powszechne\u201d, \u201eKierunki\u201d, \u201e\u0179ycie i My\u015bl\u201d), a od 1962 do 1985 by\u0142 cz\u0142onkiem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Stowarzyszenia PAX; w 1964 podpisa\u0142 list pisarzy prore\u017cimowych w odpowiedzi na list 34<\/em>; by\u0142 cz\u0142onkiem ZLP (od 1956), SDP (od 1964) oraz Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Ksi\u0105\u017cki (od 1975 – prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego); w 1983 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady Krajowej PRON; stoj\u0105c przez p\u00f3\u0142 wieku konsekwentnie na gruncie koncepcji ugodowej (o rozmaitych – o\u015bwieceniowych, konserwatywnych i pozytywistycznych – implikacjach ideowych), stara\u0142 si\u0119 j\u0105 uzasadnia\u0107 zar\u00f3wno na gruncie geopolityki, jak i historiozofii – g\u0142osi\u0142 wszechs\u0142owia\u0144sk\u0105 solidarno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie pogodzenie si\u0119 z faktem, \u017ce ongi\u015b predestynowana do przyw\u00f3dztwa w \u015bwiecie s\u0142owia\u0144skim Polska utraci\u0142a nieodwo\u0142alnie t\u0119 pozycj\u0119 na rzecz Rosji; polityczny romantyzm i insurekcjonizm zwalcza\u0142 ostro w stylu pamfletowym (zw\u0142aszcza Dzieje g\u0142upoty w Polsce<\/em>), jednocze\u015bnie rehabilituj\u0105c postaci nawet tak kontrowersyjne, jak Szcz\u0119sny Potocki; pozytywistyczna by\u0142a u niego tak\u017ce fascynacja przemys\u0142em i rozwojem gospodarczym.<\/p>\r\n

10 lat temu, 14 stycznia<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Monterrey (Nuevo Le\u00f3n, Meksyk), w wieku 82 lat (ur. 3 VIII 1923), Agust\u00c3\u00adn Basave <\/strong>y Fern\u00e1ndez del Valle, filozof, prawnik i eseista; studia prawnicze uko\u0144czy\u0142 na Uniwersytecie Nowego Leonu, a humanistyczne i dziennikarskie na Uniwersytecie Hispanoameryka\u0144skim Santa Mar\u00c3\u00ada de la R\u00e1bida oraz na Uniwersytecie Mi\u0119dzynarodowym Menendeza Pelayo w Madrycie; doktorat z prawa uzyska\u0142 na Uniwersytecie Complutense w Madrycie, a z filozofii na Uniwersytecie Yucatanu; wieloletni profesor Uniwersytetu w Monterrey, dyrektor Wydzia\u0142u Filozofii i Literatury oraz za\u0142o\u017cyciel i dyrektor Centrum Studi\u00f3w Humanistycznych na Uniwersytecie Autonomicznym Nowego Leonu, rektor Uniwersytetu Regiomontana w NL, profesor Instytutu Technologicznego i Studi\u00f3w Wy\u017cszych w Monterrey; wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce w Mi\u0119dzynarodowej Akademii Filozoficznej w Liechtensteinie, w Niemczech i Salwadorze; dr h.c. w zakresie filozofii i literatury Uniwersytetu Mi\u0119dzynarodowego Moctezuma; cz\u0142onek korespondent Meksyka\u0144skiej Akademii Literatury od 1962; autor 30 ksi\u0105\u017cek (t\u0142umaczonych na angielski, niemiecki, francuski, portugalski, w\u0142oski, grecki i polski); uwa\u017cany za najwybitniejszego filozofa meksyka\u0144skiego drugiej po\u0142owy XX wieku, stworzy\u0142 oryginalny kierunek zwany \u201eintegralizmem metafizyczno-antropozoficznym\u201d wewn\u0105trz filozofii chrze\u015bcija\u0144skiej jako propedeutyki zbawienia; przedmiotem jego refleksji by\u0142 tak\u017ce tradycyjny homo hispanicus<\/em>, wyposa\u017cony w takie cnoty, jak: odwaga, m\u0119stwo, gwa\u0142towno\u015b\u0107, nami\u0119tna i stanowcza wiara, si\u0142a wyobra\u017ani i przemieniania idei w idea\u0142y.<\/p>\r\n

225 lat temu, 15 stycznia<\/strong> 1791 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Wiedniu Franz<\/strong> Seraphicus Grillparzer<\/strong>, dramaturg i nowelista, zwany austriackim poet\u0105 narodowym; katolicki konserwatysta i monarchista; by\u0142 synem prawnika i sam r\u00f3wnie\u017c uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Wiede\u0144skim, po czym wst\u0105pi\u0142 do pa\u0144stwowej s\u0142u\u017cby cywilnej; od 1832 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 (1856) by\u0142 dyrektorem archiwum w S\u0105dzie Izby Cesarskiej; w 1847 zosta\u0142 przyj\u0119ty do Cesarskiej Akademii Nauk, w 1861 zosta\u0142 do\u017cywotnim cz\u0142onkiem austriackiej Izby Pan\u00f3w (Herrenhauses<\/em>), w 1862 otrzyma\u0142 doktorat h.c. Uniwersytetu w Lipsku, a w 1864 zosta\u0142 honorowym obywatelem Wiednia; trzon jego tw\u00f3rczo\u015bci dramatycznej stanowi\u0105 utwory nale\u017c\u0105ce do gatunku tzw. tragedii losu (Schicksalstrag\u00f6die<\/em>), kt\u00f3rej by\u0142 tak\u017ce teoretykiem, stylistycznie \u0142\u0105cz\u0105cej pierwiastki klasyczne i romantyczne (znacz\u0105cy jest r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw hiszpa\u0144skiego teatru barokowego); niekt\u00f3re jego dramaty (Matka rodu Dobraty\u0144skich<\/em>, Triumf i kl\u0119ska kr\u00f3la Ottokara<\/em>, Libusza<\/em>) i nowele (Klasztor w Sandomierzu<\/em>) maj\u0105 s\u0142owia\u0144skie t\u0142o historyczno-kulturowe; zmar\u0142 w 1872 roku.<\/p>\r\n

90 lat temu, 15 stycznia<\/strong> 1926 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Omaha (Nebraska) L<\/strong>(eo). Brent Bozell <\/strong>Jr., publicysta i wydawca; konserwatysta organiczny i tradycjonalistyczny katolik, dzia\u0142acz pro life<\/em>; w czasie II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w marynarce, a po \u015bmierci ojca (1946) konwertowa\u0142 na katolicyzm; podczas studi\u00f3w prawniczych w Yale pozna\u0142 swojego przysz\u0142ego szwagra – Williama F. Buckleya Jr., z kt\u00f3rym wsp\u00f3lnie napisa\u0142 g\u0142o\u015bn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 w obronie senatora Joe\u2019ego McCarthy\u2019ego; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1960) organizacji M\u0142odzi Amerykanie dla Wolno\u015bci (YAF); wspiera\u0142 kandydatur\u0119 Barry\u2019ego Goldwatera w wyborach prezydenckich (1960, 1964), r\u00f3wnie\u017c jako jego speechwriter<\/em> i ghostwriter<\/em> ksi\u0105\u017cki \u015awiadomo\u015b\u0107 konserwatywna<\/em>; krytykowa\u0142 ameryka\u0144sk\u0105 polityk\u0119 w Wietnamie, pocz\u0105wszy od wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w zamordowaniu katolickiego prezydenta Ng\u00c3\u00b4 \u00c4\u0090\u00c3\u00acnh Di\u00e1\u00bb\u2021ma; w 1966 za\u0142o\u017cy\u0142 – wraz z Frederickiem D. Wilhelmsenem (z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy\u0142 go tak\u017ce entuzjazm dla hiszpa\u0144skiego legitymizmu oraz gen. Franco jako wodza ostatniej Krucjaty i katolickiego m\u0119\u017ca stanu) – katolicki miesi\u0119cznik \u201eTriumph\u201d, wyra\u017caj\u0105cy sprzeciw wobec modernistycznej infiltracji w Ko\u015bciele od Vaticanum II<\/em> oraz destrukcji liturgii; w tym czasie zerwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z \u201eNational Review\u201d, protestuj\u0105c w li\u015bcie otwartym przeciwko relatywistycznemu stanowisku swego szwagra w kwestii zabijania nienarodzonych; wraz z historykiem Warrenem H. Carrollem (z kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 w seminariach w hiszpa\u0144skim Eskurialu) za\u0142o\u017cy\u0142 Stowarzyszenie Wsp\u00f3lnoty Chrze\u015bcija\u0144skiej (Society of the Christian Commonwealth) i by\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 w Christendom College; w odr\u00f3\u017cnieniu od wi\u0119kszo\u015bci ameryka\u0144skich konserwatyst\u00f3w nie \u017cywi\u0142 entuzjazmu dla Founding Fathers<\/em>, gdy\u017c \u201estworzyli dom, w kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 \u015bwiecki liberalizm\u201d, tote\u017c i ameryka\u0144ski konserwatyzm, godz\u0105c si\u0119 ignorowa\u0107 Boga, zatraci\u0142 zwi\u0105zek polityki z sacrum<\/em>, tymczasem zadaniem prawdziwych tradycjonalist\u00f3w jest g\u0142osi\u0107 Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce i bosk\u0105 suwerenno\u015b\u0107 nad \u015bwiatem; g\u0142osi\u0142, \u017ce celem polityki nie jest wolno\u015b\u0107, lecz cnota, wolno\u015b\u0107 za\u015b jest konieczna i po\u017c\u0105dana o tyle tylko, o ile sprzyja krzewieniu cnoty, je\u017celi za\u015b prowadzi do akt\u00f3w sprzecznych z teleologi\u0105 opatrzno\u015bciow\u0105 i z boskim porz\u0105dkiem, nale\u017cy j\u0105 pot\u0119pi\u0107; jedno z jego dziewi\u0119ciorga dzieci, Michael Bozell, zosta\u0142o w doros\u0142ym \u017cyciu mnichem we wsp\u00f3lnocie benedykty\u0144skiej w Solesmes, a inne – L. Brent Bozell III (ur. 1955) – konserwatywnym pisarzem i dzia\u0142aczem; z\u0142o\u017cony rozlicznymi chorobami, zmar\u0142 w 1997 roku.<\/p>\r\n

125 lat temu, 17 stycznia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Jenie Walter Eucken<\/strong>, ekonomista ordoliberalny; by\u0142 m\u0142odszym synem idealistycznego filozofa i obro\u0144cy \u015bwiatopogl\u0105du religijnego (laureata literackiej Nagrody Nobla) Rudolfa Euckena (1846-1926); studiowa\u0142 histori\u0119, nauki polityczne, ekonomi\u0119 i prawo; po habilitacji (1921) pracowa\u0142 jako docent prywatny na Uniwersytecie Berli\u0144skim, a w 1925 zosta\u0142 profesorem zwyczajnym w Tybindze; w 1927 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Ludwika Alberta we Fryburgu Bryzgowijskim, w kt\u00f3rym pracowa\u0142 do \u015bmierci; w 1932 za\u0142o\u017cy\u0142 tam Wsp\u00f3lnot\u0119 Badawczo-Naukow\u0105 Prawnik\u00f3w i Ekonomist\u00f3w, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek tzw. Szkole Fryburskiej; hitlerowscy studenci grozili mu \u015bmierci\u0105, a Gestapo wielokrotnie go przes\u0142uchiwa\u0142o, lecz powa\u017cniejszych represji unikn\u0105\u0142; po wojnie sta\u0142 si\u0119 wp\u0142ywowy jako doradca ekonomiczny administracji we francuskiej i ameryka\u0144skiej strefie okupacyjnej, a nast\u0119pnie rz\u0105du RFN, staj\u0105c si\u0119 jednym ze wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w koncepcji tzw. spo\u0142ecznej gospodarki rynkowej; w 1947 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Mont Pelerin Society; jako teoretyk ordoliberalizmu k\u0142ad\u0142 nacisk na wzajemn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 ustroju gospodarczego i politycznego, wskazuj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce przeciwie\u0144stwem gospodarki centralnie sterowanej (kompatybilnej z politycznym totalitaryzmem) nie jest gospodarka leseferystyczna, gdy\u017c w niej poszczeg\u00f3lne \u201egrupy w\u0142adzy\u201d (Machtgruppen<\/em>) mog\u0105 poprzez polityk\u0119 cenow\u0105 albo lobbing ogranicza\u0107 wolno\u015b\u0107 innych uczestnik\u00f3w rynku, lecz gospodarka pe\u0142nej konkurencji, w kt\u00f3rej nikt nie mo\u017ce dysponowa\u0107 w\u0142adz\u0105 ekonomicznego kierowania innymi; wolno\u015b\u0107 konkurencji musi wobec tego zabezpieczy\u0107 – poprzez odpowiednie ustawodawstwo – pa\u0144stwo; problem pa\u0144stwa w gospodarce nie jest zatem \u201eilo\u015bciowy\u201d, lecz \u201ejako\u015bciowy\u201d; zmar\u0142 w Londynie (gdzie prowadzi\u0142 wyk\u0142ady) w 1950 roku.<\/p>\r\n

5 lat temu, 17 stycznia<\/strong> 2011 roku zmar\u0142, w wieku 91 lat (ur. 14 I 1920), Jean <\/strong>Gwena\u00c3\u00abl Dutourd<\/strong>, powie\u015bciopisarz, eseista, dziennikarz i t\u0142umacz literatury angielskiej; zmobilizowany w maju 1940, pi\u0119tnastego dnia kampanii francuskiej dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej, sk\u0105d po sze\u015bciu tygodniach uciek\u0142; studiowa\u0142 (pod kierunkiem Gastona Bachelarda, kt\u00f3ry zosta\u0142 tak\u017ce \u015bwiadkiem na jego \u015blubie) filozofi\u0119 na Sorbonie, lecz nie uzyska\u0142 pe\u0142nego licencjatu z powodu niezaliczenia psychologii; bra\u0142 udzia\u0142 w Ruchu Oporu: aresztowany, zdo\u0142a\u0142 uciec, a nast\u0119pnie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wyzwalaniu Pary\u017ca; za swoje pierwsze dzie\u0142o (Kompleks Cezara<\/em>) otrzyma\u0142 w 1946 Nagrod\u0119 Stendhala (w kolekcji jego nagr\u00f3d s\u0105 tak\u017ce: Prix Courteline, Prix Interalli\u00c3\u00a9, Prix Prince Pierre de Monaco, Prix Saint-Simon i Grand Prix Catholique de Litt\u00c3\u00a9rature); od 1950 do 1966 by\u0142 doradc\u0105 literackim wydawnictwa Gallimard; jako recenzent teatralny wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z dziennik \u201eFrance-Soir\u201d, a jako komentator wyst\u0119powa\u0142 co tydzie\u0144 w katolickim radiu Courtoisie; 14 VII 1978 nieznani sprawcy, kt\u00f3rzy przedstawili si\u0119 jako wrogowie jego stylu literackiego, pod\u0142o\u017cyli bomb\u0119 w jego mieszkaniu; ten incydent mia\u0142 ostatecznie szcz\u0119\u015bliwe konsekwencje, poniewa\u017c p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej (30 XI 1978) zosta\u0142 wybrany do Akademii Francuskiej (fotel 31); w 1997 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Wydzia\u0142u Literatury i J\u0119zyka Serbskiej Akademii Nauk i Umiej\u0119tno\u015bci; od 2009 by\u0142 prezesem stowarzyszenia Obrony J\u0119zyka Francuskiego; jako powie\u015bciopisarz by\u0142 przede wszystkim mistrzem satyry, a w tw\u00f3rczo\u015bci niebeletrystycznej wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 pamflety na socjalizm (Socjalizm z g\u0142ow\u0105 dzwo\u0144ca<\/em>, 1983) i na demokracj\u0119 (Feldmarsza\u0142ek von Bonaparte<\/em>, 1996) – to ostatnie dzie\u0142o jest histori\u0105 alternatywn\u0105 (\u201euchroni\u0105\u201d), oparta na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce Ludwik XVI st\u0142umi\u0142 rewolucj\u0119 w zarodku, wskutek czego w Europie nie rozpowszechni\u0142a si\u0119 idea \u201epa\u0144stwa-narodu\u201d, nie dosz\u0142o zatem do zjednoczenia W\u0142och i Niemiec, Austria zachowa\u0142a swoj\u0105 dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w \u015bwiecie germa\u0144skim oraz wesz\u0142a w posiadanie Korsyki, a tytu\u0142owy Bonaparte zrobi\u0142 karier\u0119 wojskow\u0105 w jej s\u0142u\u017cbie, nie by\u0142o wi\u0119c ani II, ani III Rzeszy, wojny 1870 roku oraz wojen \u015bwiatowych, teorii walki klas Marksa i barbarii komunistycznej, Francja za\u015b zachowa\u0142a Luizjan\u0119, a Stany Zjednoczone sta\u0142y si\u0119 frankofo\u0144skie; wychowany w tradycji rojalistycznej, Dutourd pozosta\u0142 jej wierny ca\u0142e \u017cycie i w 1994 zosta\u0142 cz\u0142onkiem za\u0142o\u017cycielem monarchistycznego stowarzyszenia Jedno\u015b\u0107 Kapety\u0144ska (L\u2019Unit\u00c3\u00a9 cap\u00c3\u00a9tienne), przyznaj\u0105cego nagrod\u0119 literack\u0105 Hugona Kapeta.<\/p>\r\n

15 lat temu, 19 stycznia<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Saint-Marcel d\u2019Ard\u00c3\u00a8che, w wieku 97 lat (ur. 2 IX 1903), Gustave Thibon<\/strong>, filozof, poeta i mistyk katolicki; wie\u015bniak z urodzenia, ca\u0142e \u017cycie mieszka\u0142 w rodzinnej wsi, uprawiaj\u0105c winnic\u0119; w dos\u0142ownym sensie \u201ech\u0142opski filozof\u201d, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 tylko kilka klas szko\u0142y podstawowej, ale bezustannie czyta\u0142 (w siedmiu j\u0119zykach, w tym dwu klasycznych), rozmy\u015bla\u0142, pisa\u0142 i je\u017adzi\u0142 po \u015bwiecie z wyk\u0142adami na najbardziej renomowane uczelnie \u015bwiata (z wyj\u0105tkiem Sorbony), przyjmowany przez papie\u017cy i kardyna\u0142\u00f3w, kr\u00f3l\u00f3w i arystokrat\u00f3w; otrzyma\u0142 Wielk\u0105 Nagrod\u0119 Literack\u0105 (1964) oraz Filozoficzn\u0105 (2000) Akademii Francuskiej; Gabriel Marcel nazwa\u0142 go \u201ePascalem XX wieku\u201d; jego przewodnikami byli \u015bw. Tomasz z Akwinu w teologii i filozofii, a \u015bw. Jan od Krzy\u017ca w mistyce; wspiera\u0142 abpa M. Lefebvre\u2019a w jego walce o ocalenie Tradycji; debiutowa\u0142 po I wojnie \u015bwiatowej w zwi\u0105zanej z Akcj\u0105 Francusk\u0105 \u201eLa Revue universelle\u201d, za\u0142o\u017conej przez Jacquesa Bainville\u2019a, a redagowanej przez Henriego Massisa; w epoce Vichy dzia\u0142a\u0142 w ruchu korporacyjnym i wraz z Louisem Salleronem redagowa\u0142 \u201eId\u00c3\u00a9es. Revue de la R\u00c3\u00a9volution nationale\u201d, st\u0105d te\u017c jest uwa\u017cany za jednego z g\u0142\u00f3wnych teoretyk\u00f3w p\u00c3\u00a9tainowskiej R\u00c3\u00a9volution nationale<\/em>;<\/em> w jego uj\u0119ciu tradycjonalistyczna odnowa \u017cycia narodowego powinna mie\u0107 mocn\u0105, metafizyczn\u0105 podbudow\u0119 w realizmie ontologicznym, czyli \u201epowrocie do rzeczywisto\u015bci\u201d (retour au r\u00c3\u00a9el<\/em>), b\u0119d\u0105cym odtrutk\u0105 na nominalizm i demoliberalne \u201erz\u0105dy s\u0142\u00f3w\u201d; demokracja to nic innego, jak \u201esztuka przeszkadzania zwyk\u0142ym ludziom w zajmowaniu si\u0119 tym, co ich rzeczywi\u015bcie dotyczy, a jednocze\u015bnie zmuszania ich do decydowania o tym, o czym nie chc\u0105 w og\u00f3le s\u0142ysze\u0107\u201d – skutek tej perwersji jest taki, \u017ce \u201eprawa\u201d ludu s\u0105 fikcyjne, za to jego alienacja rzeczywista (droits fictifs et ali\u00c3\u00a9nation r\u00c3\u00a9elle<\/em>); inne nast\u0119pstwo demokratycznej iluzji to desakralizacja i zniszczenie wszystkich tabu:<\/em> w miejsce prawdziwej (objawionej) religii wprowadza si\u0119 ba\u0142wochwalczy kult cz\u0142owieka, a j\u0119zyk – najwa\u017cniejszy \u015brodek komunikacji – zostaje znieprawiony; nie \u015bwiadczy on ju\u017c o rzeczywisto\u015bci, lecz staje si\u0119 jej substytutem; st\u0105d nieuchronno\u015b\u0107 totalitaryzmu w re\u017cimie demokratycznym i wcale nie wymaga on stosowania terroru fizycznego: wystarczy \u201eumasowi\u0107\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo i przeobrazi\u0107 je w t\u0142um konsument\u00f3w; chocia\u017c uznawa\u0142 za swego mistrza politycznego Charlesa Maurrasa i pozosta\u0142 niez\u0142omnym rojalist\u0105, to jednak nie podziela\u0142 jego \u201erestauracyjnego\u201d optymizmu, albowiem totalno\u015b\u0107 triumfu techniki i technokratyzmu nad osob\u0105 ludzk\u0105 nie ma analogii w \u017cadnym do\u015bwiadczeniu historycznym; skala dekadencji nie usprawiedliwia jednak braku reakcji; trzeba wi\u0119c uparcie tworzy\u0107, wbrew wszystkim przeciwno\u015bciom, ma\u0142e duchowe wsp\u00f3lnoty, odbudowywa\u0107 tradycyjne rodziny, wsp\u00f3lnoty s\u0105siedzkie i lokalne, umacnia\u0107 i oczyszcza\u0107 z modernistycznego nalotu wiar\u0119 katolick\u0105, a przede wszystkim emanowa\u0107 wsz\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego; to jedyna droga restauracji spo\u0142ecze\u0144stwa organicznego (soci\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9 organique<\/em>) i warunek tego, co mo\u017ce przyj\u015b\u0107 dopiero na samym ko\u0144cu procesu wydobywania si\u0119 z \u201emrok\u00f3w nowoczesno\u015bci\u201d, czyli powrotu kr\u00f3la – zwornika takiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

75 lat temu, 21 stycznia<\/strong> 1941 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Genui Pier Paolo Ottonello<\/strong>, katolicki filozof i historyk filozofii; od 1975 by\u0142 profesorem zwyczajnym historii filozofii Uniwersytetu Genue\u0144skiego (obecnie emerytowanym) oraz kierownikiem Katedry Rosminiego w Istituto Rosmini; redaktor (od 1975) \u201eRivista Rosminiana\u201d, wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eFilosofia Oggi\u201d, \u201eStudi Europei\u201d i \u201eStudi Sciacchiani\u201d; wsp\u00f3\u0142pracownik instytucji naukowych i kulturalnych hiszpa\u0144skich karlist\u00f3w; teoretyk \u201eontologii dynamicznej\u201d, obro\u0144ca klasycznego jusnaturalizmu w filozofii polityki; znawca metafizyki w\u0142oskiej (b\u0142. Antonio Rosmini, Michele Federico Sciacca), krytyk antymetafizycznego nihilizmu europejskiego (Nietzsche, Heidegger).<\/p>\r\n

500 lat temu, 23 stycznia<\/strong> 1516 roku, zmar\u0142 w Madrigalejo k. C\u00e1ceres (Estremadura), w wieku 63 lat (ur. 10 III 1452), Ferdynand Katolicki<\/strong> [Fernando el Cat\u00f3lico<\/em>] z dynastii Trast\u00e1mara, zwany te\u017c Ferdynandem Arago\u0144skim; drugi syn kr\u00f3la Jana II Arago\u0144skiego; od 1468 kr\u00f3l Sycylii jako Ferdynand II; od 15 I 1475 do 26 XI 1504 kr\u00f3l de iure uxoris <\/em>Kastylii i Leonu jako Ferdynand V, jako wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek (po\u015blubionej w 1469) swojej kuzynki Izabeli I Kastylijskiej (w 1479 oboje zostali proklamowani kr\u00f3lami Hiszpanii); od 20 I 1479 kr\u00f3l Aragonii, Walencji, Majorki i Sardynii jako Ferdynand II; od 9 XI 1504 kr\u00f3l Neapolu jako Ferdynand III; od 26 XI 1504 regent Kastylii i Leonu; od 1512 kr\u00f3l (p\u0142d.) Nawarry jako Ferdynand I; 16 VII 1512 przyj\u0105\u0142 tytu\u0142 kr\u00f3la ca\u0142ej Hiszpanii; otrzyma\u0142 staranne wykszta\u0142cenie religijne i humanistyczne, by\u0142 mecenasem sztuk i mi\u0142o\u015bnikiem muzyki; wsp\u00f3lnie z ma\u0142\u017conk\u0105 przyczyni\u0142 si\u0119 do umocnienia jedno\u015bci katolickiej oraz za\u017cegnania gro\u017aby marranizacji hiszpa\u0144skiego katolicyzmu i monarchii poprzez utworzenie (1478) trybuna\u0142u \u015aw. Inkwizycji oraz wyp\u0119dzenie \u017byd\u00f3w (1492); wsp\u00f3lnie doko\u0144czyli te\u017c chwalebnego dzie\u0142a Rekonkwisty, zdobywaj\u0105c (2 I 1492) Grenad\u0119 i likwiduj\u0105c ostatni\u0105 mahometa\u0144sk\u0105 enklaw\u0119 na P\u0142w. Iberyjskim; zaj\u0119ty sprawami \u015br\u00f3dziemnomorskimi, mniejsz\u0105 uwag\u0119 ni\u017c Izabela przyk\u0142ada\u0142 natomiast do Konkwisty Nowego \u015awiata; II XII 1496 oboje otrzymali od papie\u017ca Aleksandra VI tytu\u0142 Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich (los Reyes Cat\u00f3licos<\/em>), kt\u00f3ry wszed\u0142 na sta\u0142e do nomenklatury kr\u00f3l\u00f3w hiszpa\u0144skich; przed \u015bmierci\u0105 Izabeli (\u201enajlepszej i najwspanialszej z kr\u00f3lewskich \u017con\u201d) zosta\u0142 wyznaczony przez ni\u0105 na regenta Kastylii, maj\u0105cego sprawowa\u0107 w\u0142adz\u0119 w imieniu ich c\u00f3rki Joanny Szalonej i jej m\u0119\u017ca – Filipa Pi\u0119knego (Habsburga), lecz szlachta kastylijska nie uzna\u0142a tej regencji i musia\u0142 wycofa\u0107 si\u0119 do Aragonii; regencj\u0119 obj\u0105\u0142 dopiero po \u015bmierci (25 IX 1506) Filipa i po uwi\u0119zieniu niepoczytalnej c\u00f3rki (kt\u00f3ra jednak tytu\u0142 zachowa\u0142a do \u015bmierci w 1555); w 1512 przy\u0142\u0105czy\u0142 do Hiszpanii p\u0142d. Nawarr\u0119, przeprowadzaj\u0105c eksterminacj\u0119 tamtejszych Bask\u00f3w, ale jednocze\u015bnie zaprzysi\u0119gaj\u0105c nawaryjskie fueros<\/em>; ostatnie lata panowania po\u015bwi\u0119ci\u0142 ugruntowaniu sukcesji swojego wnuka Karola I Habsburga (p\u00f3\u017aniejszego cesarza rzymsko-niemieckiego Karola V); pozostawi\u0142 koron\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 najmocniejsz\u0105 od 700 lat, \u201edzi\u0119ki Bogu, mojemu wysi\u0142kowi i pracy\u201d.<\/p>\r\n

75 lat temu, 29 stycznia<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Atenach, w wieku 69 lat (ur. 12 IV 1871), gen. Joanis Metaksas<\/strong> [Ioannis Metaxas<\/em>, \u00ce\u2122\u00cf\u2030\u00ce\u00ac\u00ce\u00bd\u00ce\u00bd\u00ce\u00b7\u00cf\u201a \u00ce\u0153\u00ce\u00b5\u00cf\u201e\u00ce\u00b1\u00ce\u00be\u00ce\u00ac\u00cf\u201a<\/em>], \u017co\u0142nierz i polityk monarchistyczny, premier i faktyczny dyktator Grecji od 1936 do \u015bmierci; w 1897 walczy\u0142 przeciwko Turkom; jako szef sztabu generalnego zreorganizowa\u0142 armi\u0119, dzi\u0119ki czemu przyczyni\u0142 si\u0119 walnie do jej zwyci\u0119stwa w wojnach ba\u0142ka\u0144skich (1912-1913); w okresie tzw. schizmy narodowej (1915-1917), czyli konfliktu pomi\u0119dzy kr\u00f3lem (1913-1917, 1920-1922) Konstantynem I, popieraj\u0105cym w wojnie \u015bwiatowej pa\u0144stwa centralne, a liberalnym premierem Elefteriosem Wenizelosem (1864-1936), opowiadaj\u0105cym si\u0119 za sojuszem z Entent\u0105, zachowa\u0142 lojalno\u015b\u0107 wobec monarchy, wskutek czego po zwyci\u0119stwie libera\u0142\u00f3w zosta\u0142 odsuni\u0119ty od wp\u0142yw\u00f3w; po kl\u0119sce Grecji w wojnie z Turcj\u0105 i wst\u0105pieniu na tron (1922) Jerzego II za\u0142o\u017cy\u0142 rojalistyczn\u0105 Parti\u0119 Wolnej Opinii (K\u00cf\u0152\u00ce\u00bc\u00ce\u00bc\u00ce\u00b1 \u00cf\u201e\u00cf\u2030\u00ce\u00bd \u00ce\u2022\u00ce\u00bb\u00ce\u00b5\u00cf\u2026\u00ce\u00b8\u00ce\u00b5\u00cf\u0081\u00ce\u00bf\u00cf\u2020\u00cf\u0081\u00cf\u0152\u00ce\u00bd\u00cf\u2030\u00ce\u00bd) i kontynuowa\u0142 jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c po obaleniu (1924) przez parlament monarchii; po powrocie monarchii (drog\u0105 plebiscytarn\u0105) w 1935, ale niemo\u017cno\u015bci sformu\u0142owania wi\u0119kszo\u015bciowego rz\u0105du parlamentarnego, kr\u00f3l Jerzy II powo\u0142a\u0142 go 13 IV 1936 na szefa Rz\u0105du Ocalenia Narodowego; wskutek strajku generalnego zorganizowanego przez komunistycznych wichrzycieli za zgod\u0105 kr\u00f3la rozwi\u0105za\u0142 parlament, nast\u0119pnie rozwi\u0105za\u0142 tak\u017ce wszystkie (\u0142\u0105cznie z w\u0142asn\u0105) partie polityczne i ustanowi\u0142 rz\u0105dy autorytarne, nazywane re\u017cimem 4 sierpnia, kt\u00f3ry postawi\u0142 sobie za cel zbudowanie \u201etrzeciej cywilizacji greckiej\u201d, \u0142\u0105cz\u0105cej dziedzictwo Hellady staro\u017cytnej i Bizancjum; prowadzi\u0142 niezale\u017cn\u0105 i neutraln\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, lecz zosta\u0142 zmuszony do wojny po odrzuceniu (28 X 1940) aroganckiego ultimatum w\u0142oskiego; do jego \u015bmierci i do w\u0142\u0105czenia si\u0119 do ataku na Grecj\u0119 III Rzeszy (czego Metaksas ju\u017c nie do\u017cy\u0142) armia grecka jednak skutecznie odpiera\u0142a napa\u015b\u0107 w\u0142osk\u0105; zmar\u0142 wskutek banalnego zapalenia migda\u0142ka, co wzbudzi\u0142o powszechny szok.<\/p>\r\n

60 lat temu, 29 stycznia<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 w Baltimore (Maryland), w wieku 75 lat (ur. 12 IX 1880), H<\/strong>(enry). L<\/strong>(ouis). Mencken<\/strong>, dziennikarz, reporter, krytyk literacki, eseista, satyryk i leksykolog, zwany \u201em\u0119drcem z Baltimore\u201d; by\u0142 synem fabrykanta cygar pochodzenia niemieckiego, przez 68 lat mieszka\u0142 w tym samym domu w Baltimore, nigdy nie podj\u0105\u0142 studi\u00f3w akademickich, lecz ju\u017c jako nastolatek, po uko\u0144czeniu wieczorowych kurs\u00f3w, rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z licznymi pismami; w 1924 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i wsp\u00f3\u0142redaktorem czasopisma \u201eThe American Mercury\u201d; opracowa\u0142 wielotomowy s\u0142ownik angloameryka\u0144skiego (The American Language<\/em>); z przekona\u0144 nietzschea\u0144ski elitarysta i darwinista spo\u0142eczny, przybiera\u0142 poz\u0119 sarkastycznego i cynicznego ateisty, cho\u0107 by\u0142 raczej agnostykiem; podziwia\u0142 Niemcy Wilhelmi\u0144skie i proz\u0119 Josepha Conrada, przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Markiem Twainem, by\u0142 nieugi\u0119tym wrogiem demokracji (\u201esztuka kierowania cyrkiem z klatki dla ma\u0142p\u201d; \u201ekult szakali uprawiany przez os\u0142y\u201d), bolszewizmu, Nowego \u0141adu F.D. Roosevelta, ewangelikalnego fundamentalizmu, \u201egoblin\u00f3w\u201d z Ku-Klux-Klanu, ameryka\u0144skiego stylu \u017cycia i \u201eameryka\u0144skiego g\u0142upka\u201d (Boobus americanus<\/em>) – dzia\u0142a\u0142 nawet w \u201eruchu antyameryka\u0144skim\u201d; udar m\u00f3zgu w 1948 pozbawi\u0142 go mo\u017cliwo\u015bci czytania i pisania.<\/p>\r\n

150 lat temu, 31 stycznia<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Kijowie, Lew <\/strong>Isaakowicz Szestow<\/strong> [ros. \u00d0\u203a\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2 \u00d0\u02dc\u00d1\u0081\u00d0\u00b0\u00d0\u00b0\u00d0\u00ba\u00d0\u00be\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u00a8\u00d0\u00b5\u00d1\u0081\u00d1\u201a\u00d0\u00be\u00d0\u00b2<\/em>, w\u0142a\u015bc. Jehuda Lejb Szwarcman], filozof i krytyk literacki; pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny kupieckiej; studiowa\u0142 matematyk\u0119 i prawo, lecz filozoficznie by\u0142 autodydakt\u0105; jako przeciwnik rewolucji wyemigrowa\u0142 z Rosji bolszewickiej w 1920 i ostatecznie osiad\u0142 w Pary\u017cu, gdzie wyk\u0142ada\u0142 na Sorbonie oraz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eRevue philosophique\u201d; korespondowa\u0142 z czo\u0142owymi filozofami i my\u015blicielami religijnymi epoki (M. Bierdiajew, S. Bu\u0142gakow, E. Gilson, E. Husserl, M. Buber); reprezentant skrajnie antyracjonalistycznej (wszelki racjonalizm jest \u201elokajem\u201d na us\u0142ugach przebieg\u0142ej konieczno\u015bci) i fideistycznej (sola fide<\/em>), bezkompromisowo przeciwstawiaj\u0105cej \u201eJerozolim\u0119\u201d (objawienie) \u201eAtenom\u201d (rozumowi) filozofii \u201ejudeochrze\u015bcija\u0144skiej\u201d, w kt\u00f3rej Boga nie obowi\u0105zuj\u0105 \u017cadne zasady, a cz\u0142owiekowi nie wolno spa\u0107, dop\u00f3ki – czyli do ko\u0144ca \u015bwiata – cierpi Chrystus, oraz \u201efilozofii tragedii\u201d bazuj\u0105cej na do\u015bwiadczeniu \u201enieoczywisto\u015bci\u201d (biezpoczwiennost\u2019<\/em>), wi\u0105zany tak\u017ce z nurtem chrze\u015bcija\u0144skiego egzystencjalizmu (Pascal, Kierkegaard); zmar\u0142 w 1938 roku.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org (2016-01-31)<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d luty 2016<\/h2>\r\n

75 lat temu, 2 lutego<\/strong> 1941 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Mandelieu-la-Napoule (Prowansja, Francja) JCW ksi\u0105\u017c\u0119 Bertrand Orlea\u0144ski-Braganza<\/strong> [S.A.I. Dom Bertrand Maria Jos\u00c3\u00a9 Pio Janu\u00e1rio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Orl\u00c3\u00a9ans e Bragan\u00c3\u00a7a<\/em>], nast\u0119pca tronu brazylijskiego z tytu\u0142em ksi\u0119cia cesarskiego Brazylii (Pr\u00c3\u00adncipe Imperial do Brasil<\/em>); urodzi\u0142 si\u0119 na wygnaniu, jako trzeci syn cesarza de iure<\/em> Piotra III (S.M.I. Dom Pedro Henrique<\/em>) i Marii El\u017cbiety Bawarskiej (Wittelsbach); wraz z rodzin\u0105 m\u00f3g\u0142 powr\u00f3ci\u0107 do ojczyzny w 1945; uko\u0144czy\u0142 prawo na uniwersytecie S\u00c3\u00a3o Paulo; od \u015bmierci ojca (1981) nast\u0119pca tronu po swoim bez\u017cennym bracie, cesarzu de iure<\/em> Ludwiku I (S.M.I. Dom Lu\u00c3\u00ads Gast\u00c3\u00a3o<\/em>), sam r\u00f3wnie\u017c jest celibatariuszem, tote\u017c w razie jego \u015bmierci prawa do tronu odziedziczy m\u0142odszy brat, ksi\u0105\u017c\u0119 Antoni (Dom Ant\u00c3\u00b4nio Jo\u00c3\u00a3o<\/em>); podobnie jak jego starszy brat jest g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowany w ruch Tradycji Katolickiej – zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze Stowarzyszeniem Obrony Tradycji, Rodziny i W\u0142asno\u015bci (Sociedade de Defesa da Tradi\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o, Fam\u00c3\u00adlia e Propriedade), za\u0142o\u017conym przez prof. Plinia Corr\u00c3\u00aaa de Oliveir\u0119 (1908-1995), obecnie jest za\u015b cz\u0142onkiem jego Stowarzyszenia Za\u0142o\u017cycieli; jest r\u00f3wnie\u017c \u017carliwym obro\u0144c\u0105 \u017cycia nienarodzonych oraz wsp\u00f3\u0142pracownikiem stowarzyszenia Pok\u00f3j na Wsi (Paz no Campo), przeciwstawiaj\u0105cego si\u0119 klimatycznemu \u201eekoterroryzmowi\u201d; bawi\u0142 parokrotnie w Polsce jako go\u015b\u0107 stowarzysze\u0144 katolickich i monarchistycznych.<\/p>\r\n

10 lat temu, 3 lutego<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Bad Oyenhausen (Westfalia), w wieku 82 lat (ur. 23 IV 1923), Reinhart Koselleck<\/strong>, historyk i teoretyk historiografii, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca semantyki historycznej; syn pedagoga i historyka Arno Kosellecka (1891-1977), kt\u00f3ry po 1930 do\u0142\u0105czy\u0142 do narodowego socjalizmu, a nawet zosta\u0142 sturmbannf\u00fchrerem SA; w 1941 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika do Wehrmachtu i dosta\u0142 si\u0119 do niewoli na froncie wschodnim, przebywa\u0142 do 1946 w obozie jenieckim w Karagandzie; w latach 1947-1953 studiowa\u0142 histori\u0119, filozofi\u0119, prawo i socjologi\u0119 na uniwersytecie w Heidelbergu i w angielskim Bristolu; mia\u0142 wielu znakomitych nauczycieli (A. Weber, E. Forsthoff, M. Heidegger, K. L\u00f6with, H.-G. Gadamer, V. bar. von Weizs\u00c3\u00a4cker), ale najwi\u0119kszy wp\u0142yw wywar\u0142 na niego Carl Schmitt, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 jego pesymistyczne, konserwatywne spojrzenie na demokracj\u0119, widoczne ju\u017c w b\u0142yskotliwej rozprawie doktorskiej na temat patogenezy \u015bwiata bur\u017cuazyjnego (z tego powodu by\u0142 od pocz\u0105tku zwalczany przez demoliberalnego dyktatora niemieckiej nauki J. Habermasa); od 1960 by\u0142 cz\u0142onkiem, a od 1986 przewodnicz\u0105cym Grupy Roboczej dla Wsp\u00f3\u0142czesnej Historii Spo\u0142ecznej w Heidelbergu; po habilitacji (1965) zosta\u0142 profesorem nauk politycznych na Uniwersytecie Ruhry w Bochum, a dwa lata p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142 do Heidelbergu, gdzie otrzyma\u0142 Katedr\u0119 Historii Wsp\u00f3\u0142czesnej; w 1973 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na uniwersytet w Bielefeld, gdzie obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Teorii Historii – pracowa\u0142 tam a\u017c do przej\u015bcia na emerytur\u0119 (1988); jako profesor wizytuj\u0105cy wyk\u0142ada\u0142 w Tokio, Pary\u017cu, Chicago i Nowym Jorku; by\u0142 cz\u0142onkiem Niemieckiej Akademii J\u0119zyka i Literatury, Akademii Nauk i Sztuk Nadrenii P\u00f3\u0142nocnej-Westfalii, Heidelberskiej Akademii Nauk i cz\u0142onkiem honorowym W\u0119gierskiej Akademii Nauk; otrzyma\u0142 doktoraty h.c. uniwersytet\u00f3w w Amsterdamie, Pary\u017cu i Timi\u00c5\u0178oarze; rang\u0119 jednego z najwi\u0119kszych wsp\u00f3\u0142czesnych historyk\u00f3w przyni\u00f3s\u0142 mu przede wszystkim o\u015bmiotomowy leksykon podstawowych poj\u0119\u0107 historycznych, nad kt\u00f3rym podj\u0105\u0142 prac\u0119 wsp\u00f3lnie z Ottonem Brunnerem i Wernerem Conze w 1970, a po ich \u015bmierci kontynuowa\u0142 sam (jednotomowy wyb\u00f3r ukaza\u0142 si\u0119 po polsku pt. Semantyka historyczna<\/em>); szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowym i p\u0142odnym poznawczo podej\u015bciem by\u0142o tu wyodr\u0119bnienie historii onomazjologicznej (nazwy) oraz semazjologicznej (znaczenia) tych poj\u0119\u0107 oraz ich korelacji, jak r\u00f3wnie\u017c rozmach interdyscyplinarny tych bada\u0144, obejmuj\u0105cy pr\u00f3cz historii zdarzeniowej i historii poj\u0119\u0107 teori\u0119 epok, historyczn\u0105 antropologi\u0119 oraz polityczn\u0105 ikonologi\u0119 (zw\u0142aszcza kult zmar\u0142ych); powszechnie przyj\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jego koncepcja tzw. czasu siod\u0142a (Sattelzeit<\/em>) albo \u201eczasu progowego\u201d na oznaczenie decyduj\u0105cego dla przej\u015bcia do nowoczesno\u015bci (a tak\u017ce zmiany znaczenia poj\u0119\u0107), ze wzgl\u0119du na rewolucje polityczne i przemys\u0142owe, stulecia 1750-1850.<\/p>\r\n

70 lat temu, 4 lutego<\/strong> 1946 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Porto Jaime <\/strong>Alexandre Nogueira Pinto<\/strong>, politolog, historyk i przedsi\u0119biorca w dziedzinie business intelligence<\/em>; po uko\u0144czeniu prawa na Uniwersytecie Lizbo\u0144skim walczy\u0142 jako ochotnik w wojnie afryka\u0144skiej przeciwko agresji komunistycznej; nast\u0119pnie by\u0142 dyrektorem lizbo\u0144skiego dziennika \u201eO S\u00c3\u00a9culo\u201d oraz wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1978) przegl\u0105du \u201eFuturo Presente\u201d, wyra\u017caj\u0105cego pogl\u0105dy portugalskiej Nowej Prawicy (Nova Direita<\/em>), inspiruj\u0105cej si\u0119 zar\u00f3wno elityzmem A. de Benoista, jak i filozofi\u0105 polityczn\u0105 E. Voegelina; doktoryzowa\u0142 si\u0119 w Instytucie Nauk Spo\u0142ecznych i Politycznych Uniwersytetu Technicznego w Lizbonie, a nast\u0119pnie zosta\u0142 jego profesorem; jest cz\u0142onkiem hiszpa\u0144skiej Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych, prezesem Rady Administracyjnej Fundacji Kultury Luzo-Afryka\u0144skiej, wsp\u00f3\u0142pracownikiem Heritage Foundation i paryskiego Instytutu Studi\u00f3w Politycznych; przedmiotem jego zainteresowa\u0144 s\u0105: historia w\u0142adzy i konfrontacja w niej ideologii z racj\u0105 stanu, my\u015bl i polityka A. Salazara (jego zdaniem \u201enajwi\u0119kszego z Portugalczyk\u00f3w na zawsze\u201d), teoria prawicy, \u015bcieranie si\u0119 islamu z Zachodem, problemy strategiczne i zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem.<\/p>\r\n

100 lat temu, 7 lutego<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Vich (Katalonia, Hiszpania), w wieku 69 lat (ur. 12 IX 1846), bp Josep Torras i Bages<\/strong> [kastyl. Jos\u00c3\u00a9 Torras y Bages<\/em>], duszpasterz, apologeta i teoretyk katalonizmu tradycjonalistyczno-katolickiego; uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim, gdzie doktoryzowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce z prawa cywilnego i kanonicznego; w 1869 wst\u0105pi\u0142 do seminarium duchownego, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1871; za\u0142o\u017cy\u0142 Lig\u0119 Duchow\u0105 Dziewicy z Montserrat (przyczyni\u0142 si\u0119 walnie do renowacji fasady tego sanktuarium), by\u0142 te\u017c opiekunem Ko\u0142a Artystycznego \u015aw. \u0141ukasza i Zwi\u0105zku Katalo\u0144skiego; w 1896 zosta\u0142 cz\u0142onkiem zwyczajnym Kr\u00f3lewskiej Akademii Katalo\u0144skiej Sztuk Pi\u0119knych pw. \u015aw. Jerzego, a w 1898 Kr\u00f3lewskiej Akademii Literatury w Barcelonie; po konsekracji 10 XII 1899 obj\u0105\u0142 stolic\u0119 biskupi\u0105 w Vich; pod jego opiek\u0105 w Vich sp\u0119dzi\u0142 kilka miesi\u0119cy (cierpi\u0105cy w\u00f3wczas na depresj\u0119) Antoni Gaud\u00c3\u00ad, z kt\u00f3rym by\u0142 od lat zaprzyja\u017aniony; w 1910 pod jego protektoratem celebrowano stulecie urodzin pochodz\u0105cego z Vich wielkiego filozofa tomisty i konserwatysty – Jaime\u2019a Balmesa; nie przyj\u0105\u0142 propozycji arcybiskupstwa w Burgos, nie chc\u0105c rozstawa\u0107 si\u0119 z ziemi\u0105 katalo\u0144sk\u0105; w obszarze tradycjonalizmu hiszpa\u0144skiego by\u0142 jednym z naj\u015bwietniejszych reprezentant\u00f3w nurtu regionalistycznego i or\u0119downik\u00f3w autentycznej tradycji katalo\u0144skiej (la tradici\u00f3 catalana<\/em>); jej autentyzm rozumie\u0107 nale\u017cy jako nierozerwalny zwi\u0105zek ludu katalo\u0144skiego z katolicyzmem i z kultem Pani z Montserrat – \u201eKatalonia albo b\u0119dzie katolicka, albo jej nie b\u0119dzie\u201d (Catalunya ser\u00c3\u00a0 cristiana o no ser\u00c3\u00a0<\/em>); wrogiem autentycznego patriotyzmu katalo\u0144skiego jest r\u00f3wnie\u017c (inspirowany przez masoneri\u0119) separatystyczny nacjonalizm: \u201ecze\u015b\u0107 dla ziemi ojczystej (p\u00c3\u00a0tria-terra<\/em>) w \u017cadnym razie nie mo\u017ce by\u0107 przeciwstawiana czci dla Hiszpanii, wsp\u00f3lnocie lud\u00f3w z\u0142\u0105czonych przez Opatrzno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\r\n

725 lat temu, 8 lutego<\/strong> 1291 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Lizbonie ksi\u0105\u017c\u0119 Alfons Burgundzki [Dom Afonso de Borgonha<\/em>], od 7 stycznia 1325 si\u00f3dmy kr\u00f3l Portugalii i Algavre – Alfons IV Dzielny<\/strong> [Dom Afonso o Bravo<\/em>]; syn kr\u00f3la Dionizego I Rolnika, zwanego te\u017c Kr\u00f3lem-Poet\u0105, i Izabeli Arago\u0144skiej; w 1309 po\u015blubi\u0142 Beatrycze – c\u00f3rk\u0119 kr\u00f3la Kastylii, Sancza IV Odwa\u017cnego; na pocz\u0105tku panowania musia\u0142 si\u0119 zmaga\u0107 ze spiskuj\u0105cym przeciw niemu przyrodnim bratem i bastardem ojca, Dom Afonso Sanchesem; sw\u00f3j przydomek zawdzi\u0119cza sukcesom w wojnach, najpierw (1336-1338) z Kastyli\u0105, a nast\u0119pnie (1340) z Maurami, kiedy to (wsp\u00f3lnie z Kastylijczykami) w zwyci\u0119skiej bitwie nad rzek\u0105 Salado odpar\u0142 ostatnie powa\u017cne zagro\u017cenie ze strony Saracen\u00f3w; rozbudowa\u0142 marynark\u0119 i zainicjowa\u0142 odkrycia geograficzne (odkrycie Wysp Kanaryjskich); liczne s\u0105 tak\u017ce jego zas\u0142ugi na polu administracji i s\u0105downictwa (ustanowienie s\u0119dzi\u00f3w kr\u00f3lewskich i po\u0142o\u017cenie kresu prywatnym zemstom rodowym); mroczna by\u0142a ko\u0144c\u00f3wka jego panowania, znaczona buntem w\u0142asnego syna i nast\u0119pcy – Dom Pedra, kt\u00f3rego kochank\u0119, In\u00c3\u00aas de Castro, kr\u00f3l, sprzeciwiaj\u0105cy si\u0119 temu zwi\u0105zkowi, kaza\u0142 zamordowa\u0107 (1355); ju\u017c po \u015bmierci ojca (1357) i wst\u0105pieniu na tron jako Piotr I og\u0142osi\u0142 on, \u017ce zawar\u0142 wcze\u015bniej potajemne ma\u0142\u017ce\u0144stwo z In\u00c3\u00aas, zem\u015bci\u0142 si\u0119 krwawo na wykonawcach mordu oraz kaza\u0142 wykopa\u0107 zw\u0142oki ukochanej, ubra\u0107 je w szaty kr\u00f3lewskie, posadzi\u0107 na tronie i zmusi\u0107 dworzan do uca\u0142owania jej r\u0119ki; ta makabryczna historia \u201emartwej kr\u00f3lowej\u201d sta\u0142a si\u0119 kanw\u0105 wielu arcydzie\u0142 literatury (tragedia Castro<\/em> Antonia Ferreiry, epizod Luzytan<\/em> Luisa de Cam\u00c3\u00b5esa, Martwa kr\u00f3lowa<\/em> Henry\u2019ego de Montherlanta), natomiast grobowiec, kt\u00f3ry Dom Pedro kaza\u0142 dla niej wybudowa\u0107 w Alcoba\u00c3\u00a7a, nale\u017cy do arcydzie\u0142 sztuki rze\u017abiarskiej.<\/p>\r\n

80 lat temu, 9 lutego<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w dniu swoich 57 urodzin (ur. 9 II 1879), Jacques Bainville<\/strong>, publicysta, eseista i historyk; pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej i zdecydowanie republika\u0144skiej rodziny bur\u017cuazyjnej; uko\u0144czy\u0142 elitarne liceum Henryka IV i studiowa\u0142 prawo na Sorbonie; o jego konwersji na monarchizm zadecydowa\u0142y dwa fakty: podr\u00f3\u017c do Niemiec, kt\u00f3ra unaoczni\u0142a mu pot\u0119g\u0119 cesarskiej Rzeszy, kontrastuj\u0105c\u0105 z mizeri\u0105 Republiki Francuskiej, oraz spotkanie (1900) w Caf\u00c3\u00a9 de Flore Charlesa Maurrasa, kt\u00f3ry urzek\u0142 go logik\u0105 swojego \u201eempiryzmu organizacyjnego\u201d; udzieli\u0142 jednej z pierwszych pozytywnych odpowiedzi na jego \u201eAnkiet\u0119 o monarchii\u201d i rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z rojalistyczn\u0105 \u201eGazette de France\u201d; od 1908 prowadzi\u0142 codzienn\u0105 kronik\u0119 spraw mi\u0119dzynarodowych w dzienniku \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, nadto w 1920 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z Henrim Massisem (1886-1970) organ antybolszewickiej partii inteligencji<\/em> \u201eRevue universelle\u201d; w marcu 1935 zosta\u0142 wybrany do Akademii Francuskiej (fotel 34); najm\u0142odszy z \u201etriumwiratu inteligencji\u201d (Maurras, Daudet) Akcji Francuskiej, \u0142\u0105czy\u0142 w spos\u00f3b niezr\u00f3wnany kompetencje analityka polityki mi\u0119dzynarodowej (\u201epolskim Bainville\u2019em\u201d pragn\u0105\u0142 by\u0107 S. Cat-Mackiewicz), wytwornego znawcy sztuki (zw\u0142aszcza rokokowej) oraz dziejopisa z wyrazist\u0105 wizj\u0105 historii, zw\u0142aszcza Francji i Niemiec, kt\u00f3rych antagonizm by\u0142 dla niego osi\u0105 polityki europejskiej od pocz\u0105tku XVI wieku (polski przek\u0142ad jego Dziej\u00f3w Francji<\/em> przedmow\u0105 opatrzy\u0142\u2026 Henryk Jab\u0142o\u0144ski); \u015bwiatowe uznanie przynios\u0142a mu prorocza analiza skutk\u00f3w traktatu wersalskiego (a\u017c do nieuchronno\u015bci kolejnej wojny \u015bwiatowej) Polityczne konsekwencje pokoju<\/em> (1919) – szczeg\u00f3lnie istotna by\u0142a obserwacja dotycz\u0105ca Niemiec, kt\u00f3rych nie rozbito na szereg historycznych pa\u0144stw, a tylko je upokorzono, co musia\u0142o wywo\u0142a\u0107 d\u0105\u017cenie do odwetu; cho\u0107 wyra\u017ca\u0142 obawy co do trwa\u0142o\u015bci pa\u0144stwa polskiego, zajmowa\u0142 niezmiennie propolskie stanowisko; jego pogrzeb (z ograniczon\u0105 do minimum ceremonialno\u015bci\u0105 wskutek obowi\u0105zuj\u0105cej jeszcze w\u00f3wczas ekskomuniki Piusa XI na\u0142o\u017conej na Action fran\u00c3\u00a7aise) sta\u0142 si\u0119 zarzewiem incydentu sprowokowanego przez samoch\u00f3d prowadzony przez ministra G. Bonneta, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142 si\u0119 te\u017c lider socjalist\u00f3w, \u017byd L\u00c3\u00a9on Blum, a kt\u00f3ry nieopatrznie wjecha\u0142 w kondukt w w\u0105skiej uliczce Uniwersyteckiej: rozw\u015bcieczeni tym Kameloci Kr\u00f3lewscy wybili szyb\u0119 w samochodzie, a od\u0142amki szk\u0142a rani\u0142y Bluma w szyj\u0119; rz\u0105d premiera A. Sarrauta wykorzysta\u0142 ten incydent jako pretekst do delegalizacji wszystkich struktur organizacyjnych AF (Liga, Kameloci, Federacja Student\u00f3w).<\/p>\r\n

100 lat temu, 12 lutego<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Blois Michel <\/strong>Grosourdy de Saint-Pierre<\/strong>, 7. markiz (marquis<\/em>) de Saint-Pierre, powie\u015bciopisarz, eseista i scenarzysta, a tak\u017ce monarchista i tradycjonalista katolicki; pochodzi\u0142 ze starej rodziny szlacheckiej, kt\u00f3rej kompletne nazwisko w przesz\u0142o\u015bci brzmia\u0142o: de Dreux de France de Grosourdy du Castel de Saint-Pierre; gdy mia\u0142 18 lat, uda\u0142 si\u0119 do Saint-Nazaire, aby pracowa\u0107 jako robotnik metalurg w fabryce; nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 przez cztery lata jako majtek w marynarce wojennej; uzyska\u0142 na Sorbonie licencjaty z filozofii i literatury klasycznej, ale nie wykazywa\u0142 szczeg\u00f3lnego zainteresowania studiami; w czasie II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w marynarce, a nast\u0119pnie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Ruchem Oporu, za co otrzyma\u0142 p\u00f3\u017aniej szereg odznacze\u0144; by\u0142 te\u017c kawalerem Zakonu Malta\u0144skiego; w latach 1948-1950 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z rojalistycznym \u201eLe Courrier Fran\u00c3\u00a7ais\u201d, popieraj\u0105cym ksi\u0119cia Henryka Orlea\u0144skiego (tytu\u0142uj\u0105cego si\u0119 te\u017c \u00abhrabi\u0105 Pary\u017ca\u00bb), a w latach 50. z \u201eLa Nation Fran\u00c3\u00a7ais\u201d Pierre\u2019a Boutanga, lecz w przeciwie\u0144stwie do progaulistowskiej linii tej secesji z Akcji Francuskiej by\u0142 niezmiennie przeciwnikiem Ch. de Gaulle\u2019a, dlatego te\u017c udzieli\u0142 poparcia jego prawicowemu kontrkandydatowi w wyborach prezydenckich – J.-L. Tixier-Vignancourowi (1907-1989) oraz Partii Nowych Si\u0142 (Parti des forces nouvelles; PFN); by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1981) katolicko-narodowego dziennika \u201ePr\u00c3\u00a9sent\u201d, a w wydawnictwie France-Empire zainaugurowa\u0142 kolekcj\u0119 \u201eCatholique\u201d; wydan\u0105 jeszcze w czasie trwania Vaticanum II powie\u015bci\u0105 Nowi kap\u0142ani <\/em>(1964) w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w nurt obrony Tradycji katolickiej przed modernistyczn\u0105 dewastacj\u0105; w uhonorowanych Wielk\u0105 Nagrod\u0105 Akademii Francuskiej Arystokratach<\/em> (1954) i Nowych Arystokratach<\/em> (1960), a tak\u017ce w korespondencji z legitymistycznym prozaikiem Jeanem de La Varende (1887-1959), subtelnie opisywa\u0142 rozdarcie szlachty pomi\u0119dzy tradycj\u0105 i poczuciem obowi\u0105zku a nowoczesno\u015bci\u0105 i pokus\u0105 \u201ewolno\u015bci\u201d; sportretowa\u0142 te\u017c literacko jednego z wodz\u00f3w Wandei, Fran\u00c3\u00a7ois de Charette (Pan de Charette<\/em>,1977); zmar\u0142 w 1987 roku.<\/p>\r\n

50 lat temu, 12 lutego <\/strong>1966 roku, zmar\u0142 w Genewie, w wieku 66 lat (ur. 10 X 1899), Wilhelm R\u00f6pke<\/strong>, ekonomista i filozof spo\u0142eczny, czo\u0142owy reprezentant ordoliberalizmu; ucze\u0144 Ludwiga von Misesa, studia ekonomiczne w Marburgu uko\u0144czy\u0142 w 1921, habilitowa\u0142 si\u0119, maj\u0105c 23 lata, a w wieku 24 lat zosta\u0142 najm\u0142odszym profesorem Uniwersytetu Jenajskiego; wyk\u0142ada\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Grazu i Marburgu; pod pseudonimem Ulrich Unfried polemizowa\u0142 z korporacjonistami z kr\u0119gu rewolucji konserwatywnej (H. Zehrer, F. Fried); jako zdecydowany przeciwnik narodowego socjalizmu, wyemigrowa\u0142 po zwyci\u0119stwie NSDAP i A. Hitlera z Niemiec do Turcji, gdzie obj\u0105\u0142 katedr\u0119 na uniwersytecie w Stambule i napisa\u0142 swoje g\u0142\u00f3wne dzie\u0142a ekonomiczne; w 1937 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Genewy, gdzie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Instytucie Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych i gdzie powsta\u0142y jego przemy\u015blenia dotycz\u0105ce cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stwa; wraz z przedstawicielami tzw. Szko\u0142y Fryburskiej (W. Eucken, A. R\u00fcstow, A. M\u00fcller-Armack i in.) jest uwa\u017cany za ojca niemieckiego modelu \u201espo\u0142ecznej gospodarki rynkowej\u201d (Sozialen Marktwirtschaft<\/em>); by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1947) Mont Pelerin Society i jego prezesem w latach 1961-1962, lecz po d\u0142ugoletnim sporze z neolibera\u0142em F.A. von Hayekiem wyst\u0105pi\u0142 z tego stowarzyszenia; w 1953 zosta\u0142 odznaczony Wielkim Krzy\u017cem Zas\u0142ugi RFN; w aspekcie filozoficzno-spo\u0142ecznym i politycznym jego my\u015bl jest trudna do zaklasyfikowania; nazywa\u0142 siebie libera\u0142em, ale liberalizm pojmowa\u0142 jako syntez\u0119 antyku z chrze\u015bcija\u0144stwem i systematycznie zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do konserwatyzmu, a sekularystyczny racjonalizm, typowy dla liberalizmu, uwa\u017ca\u0142 za samob\u00f3jczy r\u00f3wnie\u017c dla niego samego; aprobowa\u0142 demokracj\u0119, ale tylko zdecentralizowan\u0105 (jak szwajcarska), odrzuca\u0142 za\u015b Massendemokratie<\/em>; sprzeciwia\u0142 si\u0119 korporacjonizmowi, ale jednostk\u0119 postrzega\u0142 nie atomistycznie, lecz jako zakorzenion\u0105 w naturalnych i funkcjonalnych grupach (rodzina, cech, zaw\u00f3d, przedsi\u0119biorstwo, gmina, pa\u0144stwo, ko\u015bci\u00f3\u0142, cywilizacja); broni\u0142 wolnej przedsi\u0119biorczo\u015bci, ale pot\u0119pia\u0142 r\u00f3wnie\u017c dogmatyczny nieinterwencjonizm (\u201espo\u0142eczny agnostycyzm\u201d) pa\u0144stwa, skutkuj\u0105cy wbrew za\u0142o\u017ceniu parali\u017cem konkurencji; odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do katolickiej nauki spo\u0142ecznej, zw\u0142aszcza do zasady pomocniczo\u015bci, g\u0142oszonej w encyklikach Leona XIII i Piusa XI, cho\u0107 konfesyjnie by\u0142 luteraninem (z \u201eKo\u015bcio\u0142a\u201d Hanowerskiego); czysty \u201eekonomizm\u201d ignoruj\u0105cy etyk\u0119, kult produktywizmu, merkantylizm i komercjalizacj\u0119 uwa\u017ca\u0142 za trucizn\u0119 dla cz\u0142owieka i jego kultury.<\/p>\r\n

90 lat temu, 14 lutego<\/strong> 1926 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Carriles (Asturia) o. Victorino Rodr\u00c3\u00adguez <\/strong>y Rodr\u00c3\u00adguez OP<\/strong>, teolog i filozof tomistyczny; najwybitniejszy ucze\u0144 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy Barcelo\u0144skiej Szko\u0142y Tomistycznej, o. Santiago Ram\u00c3\u00adreza OP; uko\u0144czy\u0142 dominika\u0144skie Studium Generale<\/em> w Vergarze, Kolegium \u015aw. Stefana na Uniwersytecie w Salamance oraz Uniwersytet \u015aw. Tomasza (Angelicum<\/em>) w Rzymie, gdzie doktoryzowa\u0142 si\u0119 w teologii summa cum laude plenis votis<\/em>; przeor Kr\u00f3lewskiego Konwentu \u015aw. Dominika, cz\u0142onek honorowy Papieskiej Akademii Teologicznej w Rzymie, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i prezes hiszpa\u0144skiej sekcji Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Tomasza z Akwinu (SITA), redaktor przegl\u0105du \u201eIglesia-Mundo\u201d; na zlecenie Kongregacji Nauki Wiary opracowa\u0142 wykaz b\u0142\u0119d\u00f3w doktrynalnych ks. Hansa K\u00fcnga, bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 w przygotowywaniu krytycznej analizy tzw. teologii wyzwolenia; w aspekcie filozoficzno-spo\u0142ecznym hiszpa\u0144ski tradycjonalista, zwi\u0105zany z ruchem Ciudad Cat\u00f3lica i jego miesi\u0119cznikiem \u201eVerbo\u201d (Eugenio Vegas Latapie, Juan Vallet de Goytisolo); zmar\u0142 w 1997 roku.<\/p>\r\n

500 lat temu, 18 lutego<\/strong> 1516 roku, urodzi\u0142a si\u0119 w Greenwich (obecnie gmina Wielkiego Londynu) Maria I Tudor <\/strong>[Mary Tudor<\/em>], kr\u00f3lowa Anglii i Irlandii; c\u00f3rka kr\u00f3la Henryka VIII i Katarzyny Arago\u0144skiej (jedyne z ich pi\u0119ciorga dzieci, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o dzieci\u0144stwo); by\u0142a bardzo chorowita, lecz znakomicie wykszta\u0142cona (przez hiszpa\u0144skiego humanist\u0119 J.L. Vivesa); po zdradzie ma\u0142\u017ce\u0144skiej ojca, jego bigamii (z Ann\u0105 Boleyn), bezprawnym uniewa\u017cnieniu ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Katarzyn\u0105 oraz r\u00f3wnie bezprawnym pozbawieniu jej tytu\u0142u kr\u00f3lowej Anglii (a w konsekwencji tego wszystkiego – schizmie Ko\u015bcio\u0142a Anglii) znalaz\u0142a si\u0119 w rozpaczliwym po\u0142o\u017ceniu jako uznana za nie\u015blubne dziecko, pozbawiona prawa do sukcesji, usuni\u0119ta z dworu i faktycznie uwi\u0119ziona w Hatfield; jej sytuacja polepszy\u0142a si\u0119 po wypadni\u0119ciu z \u0142ask (a nast\u0119pnie egzekucji) Anny i po\u015blubieniu przez kr\u00f3la Jane Seymour (matki Edwarda VI) – w 1544 zosta\u0142a przywr\u00f3cona do linii sukcesyjnej; mimo tego kolejne trudne chwile – jako gorliwa katoliczka – prze\u017cywa\u0142a za panowania ma\u0142oletniego brata przyrodniego, kiedy renegat Thomas Cranmer przeprowadza\u0142 forsown\u0105 protestantyzacj\u0119 upa\u0144stwowionego Ko\u015bcio\u0142a; po \u015bmierci Edwarda VI (6 VII 1553) sta\u0142a si\u0119 oczywist\u0105 prawowit\u0105 w\u0142adczyni\u0105, lecz jej droga do tronu odwlok\u0142a si\u0119 o prawie miesi\u0105c wskutek uzurpacji lady Jane Grey, sprokurowanej intryg\u0105 regenta Johna Dudleya (1. ksi\u0119cia Northumberland), kt\u00f3ry nie chcia\u0142 dopu\u015bci\u0107 do tronu katoliczki; dopiero 3 sierpnia tego\u017c roku Maria, triumfalnie i entuzjastycznie witana przez lud, wkroczy\u0142a do Londynu; parlament uniewa\u017cni\u0142 uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa jej rodzic\u00f3w i przywr\u00f3ci\u0142 jej status \u015blubnego dziecka, a 1 X 1553 zosta\u0142a ukoronowana; 25 VII 1554 po\u015blubi\u0142a w Winchester syna cesarza Karola V (i kr\u00f3la Hiszpanii Karola I) – Filipa Habsburga, tym samym sta\u0142 si\u0119 on wsp\u00f3\u0142kr\u00f3lem Anglii (jednak realn\u0105 w\u0142adz\u0119 zachowa\u0142a Maria), ona za\u015b kr\u00f3low\u0105-ma\u0142\u017conk\u0105 Neapolu (a od 1556 – kr\u00f3low\u0105-ma\u0142\u017conk\u0105 Hiszpanii); od wst\u0105pienia na tron podj\u0119\u0142a chwalebn\u0105 pr\u00f3b\u0119 przywr\u00f3cenia Anglii na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a, poczynaj\u0105c od zwolnienia z wi\u0119zie\u0144 katolik\u00f3w oraz przywr\u00f3cenia im d\u00f3br i tytu\u0142\u00f3w, maj\u0105c g\u0142\u00f3wne wsparcie w kardynale Reginaldzie Pole\u2019u, kt\u00f3ry zosta\u0142 abpem Canterbury; heretycki uzurpator tego stolca – Cranmer zosta\u0142 aresztowany i spalony na stosie; og\u00f3\u0142em na stos zosta\u0142o wys\u0142anych oko\u0142o 280 najbardziej winnych i zatwardzia\u0142ych heretyk\u00f3w – w protestanckiej czarnej legendzie kr\u00f3lowej, jako \u201eKrwawej Mary\u201d (Bloody Mary<\/em>), nazywanych \u201em\u0119czennikami\u201d – co jest zreszt\u0105 drobnym u\u0142amkiem katolickich ofiar (wi\u0119c prawdziwych m\u0119czennik\u00f3w za wiar\u0119) reformacji za panowania jej ojca, przyrodniego brata i przyrodniej siostry; jej dzie\u0142o przerwa\u0142a niestety przedwczesna \u015bmier\u0107 w 43 roku \u017cycia (17 XI 1558) oraz ponowna protestantyzacja po wst\u0105pieniu na tron c\u00f3rki Anny Boleyn – El\u017cbiety.<\/p>\r\n

50 lat temu, 18 lutego<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 69 lat (ur. 18 XII 1896), \u0141azarz Stanis\u0142aw Mackiewicz z Ja\u0144cza h. Bo\u017ca Wola, znany zw\u0142aszcza jako Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz <\/strong>(pseudonim literacki Cat<\/em> zaczerpn\u0105\u0142 z opowiadania R. Kiplinga o kocie, kt\u00f3ry chadza\u0142 w\u0142asnymi drogami), publicysta, eseista i polityk, premier RP, reakcyjny konserwatysta, monarchista i imperialista; pochodzi\u0142 z rodziny szlacheckiej, ale ju\u017c \u201ewysadzonej z siod\u0142a\u201d i \u201ezmieszczania\u0142ej\u201d (jego m\u0142odszym bratem by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wybitny pisarz, nieprzejednany antykomunista J\u00f3zef Mackiewicz); w wile\u0144skim (rosyjskim) gimnazjum wst\u0105pi\u0142 do nielegalnego \u201ePetu\u201d – uczniowskiej organizacji \u201eZetu\u201d (ZMP); od 1913 by\u0142 wolnym s\u0142uchaczem UJ; w 1915 napisa\u0142 projekt monarchicznej Konstytucji dla pa\u0144stwa polskiego<\/em>, a rok p\u00f3\u017aniej debiutowa\u0142 jako pisarz studium literackim Henryk Sienkiewicz<\/em>; rozpocz\u0119te na UW studia prawnicze doko\u0144czy\u0142, wskutek wypadk\u00f3w wojennych, dopiero w 1924 na USB; od 1916 by\u0142 ponownie w \u201eZecie\u201d oraz wst\u0105pi\u0142 do POW (w\u00f3wczas te\u017c ujrza\u0142 po raz pierwszy J. Pi\u0142sudskiego, lecz \u017carliwym pi\u0142sudczykiem sta\u0142 si\u0119 dopiero kilka lat p\u00f3\u017aniej); od marca 1919 by\u0142 ochotnikiem u\u0142anem w samodzielnym oddziale (po reorganizacji – 13 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Wile\u0144skich) braci D\u0105browskich, z\u0142o\u017conym g\u0142\u00f3wnie z m\u0142odzie\u017cy ziemia\u0144skiej; od 1 VIII 1922 by\u0142 redaktorem naczelnym wile\u0144skiego dziennika \u201eS\u0142owo\u201d, za\u0142o\u017conego jako trybuna wile\u0144skich zachowawc\u00f3w, zwanych potocznie \u201e\u017cubrami\u201d, w kt\u00f3rym odt\u0105d przez 17 lat pisa\u0142 codziennie wst\u0119pniak (ok. 2000 artyku\u0142\u00f3w) i uczyni\u0142 to pismo najlepiej redagowan\u0105 oraz najpoczytniejsz\u0105 gazet\u0105 konserwatywn\u0105 w II Rzeczypospolitej; odegra\u0142 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w przekonaniu wile\u0144skich konserwatyst\u00f3w do poparcia zamachu majowego oraz do zawarcia (nieformalnego) sojuszu z marsz. J. Pi\u0142sudskim podczas zjazdu w Nie\u015bwie\u017cu (25 X 1926) i wej\u015bcia do jego rz\u0105du dw\u00f3ch ministr\u00f3w ze \u015brodowiska \u201e\u017cubr\u00f3w\u201d; w osobie Marsza\u0142ka (swoje uwielbienie posuwa\u0142 do tego, \u017ce kwestionowa\u0142, i\u017cby by\u0142 on kiedykolwiek socjalist\u0105) chcia\u0142 widzie\u0107 spe\u0142nienie wszystkich swoich idei i marze\u0144 politycznych: przywr\u00f3cenia monarchii, polityki imperialnej i mocarstwowej (jako wsp\u00f3\u0142czesnej realizacji idei jagiello\u0144skiej), co wymaga\u0142o tak\u017ce rozbicia ZSSR; jako pose\u0142 na Sejm (1928-1930 i 1930-1935) z listy BBWR i sekretarz Komisji Konstytucyjnej domaga\u0142 si\u0119 najpierw oktrojowania konstytucji i przynajmniej etapowej monarchizacji ustroju przez wprowadzenie nomenklatury \u201eNaczelnik Pa\u0144stwa\u201d, lecz ostatecznie zaakceptowa\u0142 Konstytucj\u0119 Kwietniow\u0105; po \u015bmierci Pi\u0142sudskiego i wyeliminowaniu jego faworyta, p\u0142k. Walerego S\u0142awka, przechodzi\u0142 do coraz ostrzejszej opozycji, zw\u0142aszcza wobec polityki zagranicznej min. J. Becka, ale tak\u017ce wobec post\u0119puj\u0105cego etatyzmu, co ostatecznie doprowadzi\u0142o go do internowania (III\/IV 1939) w Berezie Kartuskiej; 18 IX 1939 opu\u015bci\u0142 Wilno i przez Litw\u0119 Kowie\u0144sk\u0105 oraz Estoni\u0119 dotar\u0142 do Francji, gdzie zosta\u0142 mianowany przez prezydenta W. Raczkiewicza cz\u0142onkiem Rady Narodowej RP (do rozwi\u0105zania jej pierwszego sk\u0142adu 3 IX 1941); wznowi\u0142 we Francji \u201eS\u0142owo\u201d jako tygodnik i atakowa\u0142 tam bezpardonowo i przesadnie \u201esanacyjn\u0105 gnoj\u00f3wk\u0119\u201d; po kl\u0119sce Francji przedosta\u0142 si\u0119 do Anglii, gdzie od 1941 sta\u0142 si\u0119 nieprzejednanym krytykiem paktu Sikorski-Majski i ca\u0142okszta\u0142tu ugodowej polityki W. Sikorskiego, a potem S. Miko\u0142ajczyka wobec Stalina; aby nie podlega\u0107 cenzurze wojennej, swoje niez\u0142omnie antysowieckie, antyja\u0142ta\u0144skie i niepodleg\u0142o\u015bciowe stanowisko wyra\u017ca\u0142 w broszurach, kt\u00f3rych opublikowa\u0142 ponad 50; w latach 1946-1950 wydawa\u0142 w Londynie tygodnik \u201eLw\u00f3w i Wilno\u201d; od 7 czerwca 1954 do 21 czerwca 1955 by\u0142 premierem Rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie przy prezydencie A. Zaleskim; ostro napi\u0119tnowa\u0142 zgod\u0119 trzech stronnictw emigracyjnych (SN, PPS, NiD) na agenturalno-dywersyjn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wywiadem ameryka\u0144skim (tzw. afera Bergu); zar\u00f3wno to oraz doj\u015bcie do przekonania, \u017ce samodzielna polityka emigracyjna jest niemo\u017cliwa, jak r\u00f3wnie\u017c trudna sytuacja osobista oraz pragnienie powrotu do kraju sprawi\u0142y, \u017ce uwik\u0142a\u0142 si\u0119 w kontakty z wys\u0142annikami s\u0142u\u017cb PRL-owskich – w sierpniu 1955 zosta\u0142 zarejestrowany jako KO \u201eRober\u201d, przyjmowa\u0142 tak\u017ce korzy\u015bci finansowe; po uzgodnieniu z w\u0142adzami warszawskimi powr\u00f3ci\u0142 14 VI 1956 do Polski; przez pierwsze lata pobytu op\u0142ywa\u0142 w dostatki i uznanie, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c stale g\u0142\u00f3wnie z pras\u0105 PAX-u i z jego Instytutem Wydawniczym, a jego ksi\u0105\u017cki bi\u0142y rekordy popularno\u015bci; sytuacja uleg\u0142a zmianie po zdekonspirowaniu jego pseudonimu \u201eGaston de Cerizay\u201d, pod kt\u00f3rym pisa\u0142 do \u201eKultury\u201d paryskiej oraz po podpisaniu przeze\u0144 Listu 34<\/em>; wytoczono mu w\u00f3wczas proces o dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201ena szkod\u0119 socjalistycznego pa\u0144stwa\u201d, kt\u00f3rego tok przerwa\u0142a jego \u015bmier\u0107.<\/p>\r\n

70 lat temu, 23 lutego<\/strong> 1946 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Ypsilanti (Michigan) Michael Joseph<\/strong> (\u201eJoe\u201d) Sobran<\/strong>, \u201epaleokonserwatywny\u201d publicysta i pisarz; w rodzinnym mie\u015bcie uko\u0144czy\u0142 anglistyk\u0119, specjalizowa\u0142 si\u0119 w badaniach szekspirowskich (by\u0142 \u201eantystradfordczykiem\u201d, uwa\u017caj\u0105cym, \u017ce dzie\u0142a przypisywane Szekspirowi napisa\u0142 faktycznie Edward de Vere, 17th<\/sup> hr. Oksfordu); w 1972 zosta\u0142 sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem i felietonist\u0105 \u201eNational Review\u201d, lecz po 21 latach zosta\u0142 wyrzucony z redakcji pod naciskiem k\u00f3\u0142 \u017cydowskich (w tym \u201eneokonserwatywnych\u201d) w wyniku oskar\u017cenia o my\u015blozbrodni\u0119 \u201ekontekstualnego antysemityzmu\u201d; sprzeciwia\u0142 si\u0119 istotnie \u201ereligii Holocaustu\u201d, wp\u0142ywowi lobby proizraelskiego na polityk\u0119 ameryka\u0144sk\u0105, awanturnictwu Izraela na Bliskim Wschodzie oraz przypomina\u0142 o \u017cydo-bolszewickim obliczu komunizmu; od 1988 do 2007 pisa\u0142 te\u017c do tradycjonalistyczno-katolickiego \u201eThe Wanderer\u201d [\u201eW\u0119drowiec\u201d]; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142pracownikiem paleokonserwatywnego magazynu \u201eThe Chronicles\u201d, \u201eThe Human Life Review\u201d i \u201eThe Free Market\u201d; fellow<\/em> Instytutu Misesa w Auburn (Alabama); trzykrotnie wspiera\u0142 kandydatur\u0119 Pata Buchanana na prezydenta USA; uznawszy ostatecznie Parti\u0119 Republika\u0144sk\u0105 za stracon\u0105 dla konserwatyzmu, zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Partii Konstytucyjnej; w swoich pogl\u0105dach \u0142\u0105czy\u0142 tradycyjny katolicyzm (acz w \u017cyciu osobistym by\u0142 dwukrotnie \u017conatym rozwodnikiem) i paleokonserwatyzm (wraz z jego wyk\u0142adni\u0105 konstytucji ameryka\u0144skiej) z anarchokapitalistycznym \u201epaleolibertarianizmem\u201d M. Rothbarda i H.-H. Hoppego, okre\u015blaj\u0105c si\u0119 jako reakcjonista i theo-anarchist<\/em>; jako historyk zwalcza\u0142 zaciekle \u201eameryka\u0144skiego tyrana\u201d Abrahama Lincolna; swada i humor jego publicystyki zyska\u0142y mu miano \u201eChestertona naszych czas\u00f3w\u201d; zmar\u0142 w 2010 roku.<\/p>\r\n

70 lat temu, 24 lutego<\/strong> 1946 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Pizie Marco Tangheroni<\/strong>, historyk i eseista, mediewista, od 1980 profesor zwyczajny na uniwersytecie w Sassari (Sardynia), a od 1983 – w Pizie, wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eNew Cambridge Medieval History\u201d, dzia\u0142acz Przymierza Katolickiego (Alleanza Cattolica) i wsp\u00f3\u0142pracownik wielu periodyk\u00f3w katolickich (m.in. dziennika \u201eAvvenire\u201d i miesi\u0119cznika \u201eCristianit\u00c3\u00a0\u201d); wydawca i komentator esej\u00f3w Gustave\u2019a Thibona oraz scholi\u00f3w Nicolasa Gomeza Davili; zmar\u0142 w 2004 roku.<\/p>\r\n

90 lat temu, 26 lutego<\/strong> 1926 roku, zmar\u0142 w Lizbonie, w wieku 68 lat (ur. 30 XI 1857), Jacinto C\u00c3\u00a2ndido da Silva<\/strong>, prawnik, polityk i publicysta, fundator pierwszego nacjonalizmu portugalskiego; pochodzi\u0142 z Azor\u00f3w, z rodziny arystokratycznej i zwi\u0105zanej z konserwatywno-liberaln\u0105 Parti\u0105 Odnowicielsk\u0105 (Partido Regenerador<\/em>), reprezentuj\u0105c\u0105 prawe skrzyd\u0142o establishmentu monarchii konstytucyjnej, wymieniaj\u0105cej si\u0119 (mechanizm rotativismo<\/em>) w\u0142adz\u0105 z Parti\u0105 Post\u0119pow\u0105; w 1881 uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem prawo w Coimbrze i przez szereg lat, zgodnie z tradycj\u0105 rodzinn\u0105, robi\u0142 karier\u0119 w szeregach \u201eregeneracjonist\u00f3w\u201d, zrazu jako deputowany lokalny z Angra do Hero\u00c3\u00adsmo, nast\u0119pnie jako pi\u0119ciokrotnie wybierany (1889, 1890, 1892, 1894, 1895) deputowany do parlamentu og\u00f3lnopa\u0144stwowego i wreszcie (XI 1895 – II 1897) jako minister marynarki i terytori\u00f3w zamorskich w rz\u0105dzie Ernesta Hintze Ribeiro (1849-1907) – na tym stanowisku po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 konsolidacji obecno\u015bci portugalskiej w Mozambiku, a jednocze\u015bnie przyzna\u0142 autonomi\u0119 administracyjn\u0105 Timorowi i Makao; w 1900 zosta\u0142 tak\u017ce mianowany przez \u201ekonstytucyjnego\u201d kr\u00f3la de facto<\/em> \u00abKarola I\u00bb cz\u0142onkiem Izby Par\u00f3w; z biegiem czasu narasta\u0142 w nim krytycyzm wobec systemu parlamentarnego, prze\u017cartego korupcj\u0105 (system \u201ekacykizmu\u201d) i zdominowanego przez masoneri\u0119, niezdolnego powstrzyma\u0107 spo\u0142ecznej i mi\u0119dzynarodowej dekadencji Portugalii ani obroni\u0107 religii, monarchii i porz\u0105dku spo\u0142ecznego przed si\u0142ami anarchii; zainspirowany francusk\u0105 my\u015bl\u0105 nacjonalistyczn\u0105 (\u00c3\u2030. Drumont, M. Barr\u00c3\u00a8s), pr\u0119\u017cnymi ruchami katolickimi w Europie (niemieckie Zentrum, austriacka Partia Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142eczna, belgijska Partia Katolicka), a przede wszystkim encyklik\u0105 papie\u017ca Leona XIII Rerum novarum<\/em>, zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyj\u015bcie z liberalnego establishmentu i budowanie ruchu zrzeszaj\u0105cego katolik\u00f3w o orientacji chrze\u015bcija\u0144sko-spo\u0142ecznej i zarazem nacjonalistycznej, przy czym nacjonalizm w jego rozumieniu nie mo\u017ce by\u0107 nacjonalizmem \u201eczystym\u201d (puro<\/em>), a jedynie warunkowym (condicional<\/em>), czyli podporz\u0105dkowanym nauce Ko\u015bcio\u0142a, a zatem katolickim (nacionalismo cat\u00c3\u00b4lico<\/em>); po przej\u0119ciu p\u00f3\u0142oficjalnego organu portugalskiego Episkopatu \u201eCorreio Nacional\u201d za\u0142o\u017cy\u0142 (16 V 1901) stowarzyszenie Centrum Narodowe (Centro Nacional), kt\u00f3re na kongresie w Porto (1-3 VI 1903) zosta\u0142o przekszta\u0142cone w Parti\u0119 Nacjonalistyczn\u0105 (Partido Nacionalista); za swoj\u0105 dewiz\u0119 przyj\u0119\u0142a ona has\u0142o \u201eB\u00f3g, Ojczyzna i Wolno\u015b\u0107\u201d, a za trzy punkty naczelne programu: obron\u0119 wolno\u015bci i praw Ko\u015bcio\u0142a, zastosowanie zasad ekonomii chrze\u015bcija\u0144skiej oraz umoralnienie polityki i obron\u0119 najwy\u017cszych interes\u00f3w kraju, co oznacza\u0142o wydanie walki \u201epartiokracji\u201d, rotatywizmowi i masonerii; rozw\u00f3j PN przerwa\u0142a rewolucja 1910 roku i proklamowanie republiki ca\u0142kowicie i jawnie ju\u017c zdominowanej przez masoneri\u0119, co poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 delegalizacj\u0119 PN oraz banicj\u0119 jej lidera; pozwolono mu powr\u00f3ci\u0107 w 1915, lecz pod warunkiem zamieszkania na prowincji; roz\u017calony r\u00f3wnie\u017c na ostatnich w\u0142adc\u00f3w konstytucyjnych (\u00abKarola I\u00bb i \u00abEmanuela II\u00bb) za ich boja\u017aliw\u0105 polityk\u0119, a na monarchist\u00f3w – za nieudolno\u015b\u0107 w pr\u00f3bach przywr\u00f3cenia monarchii, zszed\u0142 w\u00f3wczas z pozycji monarchistycznych, w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 natomiast w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Portugalskiego Centrum Katolickiego, kt\u00f3re 8 VIII 1915 za\u0142o\u017cyli jego dawni wsp\u00f3\u0142pracownicy z PN: A. Pinheiro Torres, F. de Sousa i D. Pacheco de Amorim (dzia\u0142aczem Centrum zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c ma\u0142o jeszcze wtedy znany uczony z Coimbry – A. de Oliveira Salazar), uznaj\u0105c, \u017ce nie sztandar monarchistyczny, lecz chrze\u015bcija\u0144ski jest tym, pod kt\u00f3rym winni si\u0119 zbiec obro\u0144cy \u0142adu, aby powstrzyma\u0107 rewolucj\u0119.<\/p>\r\n

60 lat temu, 26 lutego<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 w Monachium, w dniu swoich 83 urodzin (ur. 26 II 1873), Rudolf Kanzler<\/strong>, in\u017cynier i polityk katolicki; od m\u0142odo\u015bci cz\u0142onek katolickiego Zentrum, w latach 1905-1918 zasiada\u0142 z jej ramienia w Landtagu Kr\u00f3lestwa Bawarii; po wybuchu (1918\/19) \u017cydo-bolszewickiej rewolucji w Bawarii (tzw. Bawarska Republika Rad) by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych organizator\u00f3w kontrrewolucyjnych si\u0142 samoobrony, nazywanym \u201eBia\u0142ym Genera\u0142em\u201d, kt\u00f3rego paramilitarna organizacja (ORKA) by\u0142a najwi\u0119kszym pojedynczym freikorpsem<\/em> i wspiera\u0142a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce konserwatywny rz\u0105d premiera Gustava von Kahra; w 1923 przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do monarchistycznej organizacji Ojczyzna Bawarska i Przymierze Kr\u00f3lewskie (Bayerischer Heimat- und K\u00f6nigsbund), znanej p\u00f3\u017aniej pod skr\u00f3con\u0105 nazw\u0105 Przymierze Bawarskie (Bayern Bund), walcz\u0105cej o tron dla ksi\u0119cia koronnego i kr\u00f3la de iure<\/em> Ruprechta (Wittelsbacha) i rozwijaj\u0105cej si\u0119 pr\u0119\u017cnie (ponad 160 tysi\u0119cy cz\u0142onk\u00f3w w 1932) a\u017c do jej delegalizacji przez re\u017cim hitlerowski w 1934; za propagowanie monarchizmu oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Czarnym Frontem narodowosocjalistycznego dysydenta Otto Strassera zosta\u0142 skazany za \u201ezdrad\u0119 Niemiec\u201d, lecz uda\u0142o mu si\u0119 prze\u017cy\u0107.<\/p>\r\n

175 lat temu, 28 lutego<\/strong> 1841 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Lumigny (\u00c3\u017dle-de-France) Adrien-Albert<\/strong>-Marie hr. <\/strong>(comte<\/em>) de Mun<\/strong>, teoretyk korporacjonizmu chrze\u015bcija\u0144skiego i polityk, deputowany z Morbihan (1876-1878, 1881-1883), a nast\u0119pnie (1894-1914) z Finist\u00c3\u00a8re; po k\u0105dzieli praprawnuk o\u015bwieceniowego filozofa materialisty Helwecjusza; kapitan kawalerii, podczas pobytu w niewoli niemieckiej po wojnie francusko-pruskiej (1870-1871) zapozna\u0142 si\u0119 (wraz z innym oficerem-arystokrat\u0105 i swoim przyjacielem, R. de La Tour du Pin) z my\u015bl\u0105 spo\u0142eczn\u0105 bpa Wilhelma E. Kettelera, w nast\u0119pstwie po powrocie do kraju obaj za\u0142o\u017cyli sie\u0107 katolickich k\u00f3\u0142 robotniczych (cercles ouvriers<\/em>) maj\u0105cych na celu rechrystianizacj\u0119 ludu oraz obron\u0119 jego interes\u00f3w materialnych i moralnych (w 1878 by\u0142o 375 k\u00f3\u0142 z 37 500 cz\u0142onkami oraz 7600 patronami z klas wy\u017cszych); w 1881 za\u0142o\u017cy\u0142 czasopismo \u201eL\u2019Associacion catholique\u201d, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego zamierza\u0142 zbudowa\u0107 parti\u0119 katolick\u0105 na wz\u00f3r niemieckiego Zentrum; jako obro\u0144ca korporacji w Ancien r\u00c3\u00a9gime<\/em>, postulowa\u0142 ich odbudowanie jako remedium na z\u0142o leseferyzmu z jednej, a socjalizmu pa\u0144stwowego z drugiej strony; rojalista i do \u015bmierci Henryka V (hr. de Chambord) – legitymista, w 1883 sta\u0142 si\u0119 \u201efuzjonist\u0105\u201d przy\u0142\u0105czonym do linii orlea\u0144skiej; protestowa\u0142 w Izbie przeciwko utworzeniu na miejscu \u015bwi\u0105tyni katolickiej laickiego Panteonu oraz \u201eprawu o wygnaniu\u201d ksi\u0105\u017c\u0105t krwi kr\u00f3lewskiej (1886); przeciwnik polityki kolonialnej J. Ferry\u2019ego w Azji; w 1886 za\u0142o\u017cy\u0142 Stowarzyszenie Katolickie M\u0142odzie\u017cy Francuskiej (ACJF); w 1888 popiera\u0142 akcj\u0119 gen. G. Boulangera przeciwko \u201erepublice bur\u017cuazyjnej\u201d; przyczyni\u0142 si\u0119 do uchwalenia (1890) zakazu pracy dzieci poni\u017cej 13 lat oraz do innych reform prawa pracy; w 1892 odpowiedzia\u0142 na wezwanie papie\u017ca Leona XIII do katolik\u00f3w francuskich (Au milieu de sollicitudes<\/em>) o \u201eprzy\u0142\u0105czenie si\u0119\u201d (ralliement<\/em>) do republiki, porzucaj\u0105c spraw\u0119 restauracji i zak\u0142adaj\u0105c wraz z Jacquesem Piou \u201ePrawic\u0119 Konstytucyjn\u0105\u201d, przekszta\u0142con\u0105 w 1901 w Akcj\u0119 Liberalno-Ludow\u0105 (zarejestrowan\u0105 jako pierwsza w historii Francji partia polityczna wed\u0142ug nowego prawa o stowarzyszeniach); w 1897 zosta\u0142 wybrany do Akademii Francuskiej; podczas \u201esprawy Dreyfusa\u201d wspiera\u0142 antydreyfusowsk\u0105 Lig\u0119 Ojczyzny Francuskiej; mimo ostatecznej kl\u0119ski polityki ralliement<\/em>, jak\u0105 by\u0142o uchwalenie prawa o separacji pa\u0144stwa od Ko\u015bcio\u0142a (1905), nie powr\u00f3ci\u0142 ju\u017c na pozycje monarchistyczne i w 1909 odci\u0105\u0142 si\u0119 od Action fran\u00c3\u00a7aise oraz jej metod walki politycznej (w artykule pt. Schodzimy na ulic\u0119<\/em>); w 1913 g\u0142osowa\u0142 za przed\u0142u\u017ceniem obowi\u0105zkowej s\u0142u\u017cby wojskowej do trzech lat; doczeka\u0142 bitwy nad Marn\u0105, podczas kt\u00f3rej pisa\u0142: \u201eB\u00f3g ocali Francj\u0119, tak jak ju\u017c ocali\u0142 j\u0105 pod Poitiers, Bouvines, Orleanem, Denain i Valmy\u201d; zmar\u0142 w pa\u017adzierniku 1914 roku.<\/p>\r\n

150 lat temu, 28 lutego<\/strong> (16 lutego w kalendarzu julia\u0144skim) 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Moskwie Wiaczes\u0142aw<\/strong> Iwanowicz Iwanow<\/strong> [\u00d0\u2019\u00d1\u008f\u00d1\u2021\u00d0\u00b5\u00d1\u0081\u00d0\u00bb\u00d0\u00b0\u00d0\u00b2 \u00d0\u02dc\u00d0\u00b2\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd\u00d0\u00be\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u02dc\u00d0\u00b2\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd\u00d0\u00be\u00d0\u00b2<\/em>], poeta, dramaturg, teoretyk teatru, krytyk literacki, t\u0142umacz, filozof i mistyk, jeden z g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli rosyjskiego symbolizmu; studiowa\u0142 histori\u0119 i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Moskiewskim, prawo rzymskie (pod kierunkiem Th. Mommsena) i ekonomi\u0119 na Uniwersytecie Berli\u0144skim, a archeologi\u0119 na Uniwersytecie Rzymskim, gdzie uzyska\u0142 te\u017c doktorat; pr\u00f3cz podr\u00f3\u017cy po W\u0142oszech, gdzie poznawa\u0142 sztuk\u0119 renesansow\u0105 i \u015bredniowieczn\u0105 poezj\u0119 mistyczn\u0105, odby\u0142 pielgrzymki do Palestyny i Egiptu, a przez jaki\u015b czas mieszka\u0142 tak\u017ce w Atenach i Genewie; w 1905 powr\u00f3ci\u0142 do Rosji i w petersburskim mieszkaniu na si\u00f3dmym pi\u0119trze, zwanym Wie\u017c\u0105 (z widokiem na ogrody Pa\u0142acu Taurydzkiego), otworzy\u0142 wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 (poetk\u0105 i t\u0142umaczk\u0105 Lidi\u0105 Zinowiew\u0105-Annibal) najznakomitszy salon literacki stolicy (w kt\u00f3rym Wsiewo\u0142od Meyerhold wystawi\u0142 Uwielbienie Krzy\u017ca<\/em> P. Calderona); odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w przesuni\u0119ciu symbolizmu rosyjskiego z fazy dekadentyzmu i subiektywnej nastrojowo\u015bci (W. Briusow) w faz\u0119 religijno-mistyczn\u0105 i filozoficzn\u0105; w tym okresie wypracowa\u0142 te\u017c swoj\u0105 koncepcj\u0119 duchowego przewodnictwa Rzymu oraz (kontynuuj\u0105c poszukiwania narodzin teatru Dionizosa F. Nietzschego) teori\u0119 teatru liturgicznego, \u0142\u0105cz\u0105cego reminiscencje rytua\u0142\u00f3w staro\u017cytnych, tragedii attyckiej (zw\u0142aszcza Ajschylosa, kt\u00f3rego struktur\u0119 dramatyczn\u0105 na\u015bladowa\u0142 we w\u0142asnych dramatach) oraz \u015bredniowiecznego teatru misteryjnego; teatr ten, monumentalny i integruj\u0105cy s\u0142owo, \u015bpiew, muzyk\u0119 i taniec (wp\u0142yw \u201esyntezy sztuk\u201d R. Wagnera), pod go\u0142ym niebem (grecka orchestra<\/em>), nieiluzjonistyczny, lecz oparty na \u201edzia\u0142aniu zbiorowym\u201d aktor\u00f3w mieszaj\u0105cych si\u0119 z widzami oraz rozdaj\u0105cych im maski i kostiumy, obrz\u0119dowy i otwarty na improwizacj\u0119, mia\u0142by wspomaga\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w przywr\u00f3ceniu wiary religijnej zsekularyzowanemu spo\u0142ecze\u0144stwu wsp\u00f3\u0142czesnemu oraz reintegrowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105; w 1920 obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Filologii Klasycznej na uniwersytecie w Baku; po ostatecznym podboju Azerbejd\u017canu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, szykanowany przez rz\u0105d bolszewicki, w 1924 uciek\u0142 do W\u0142och i osiad\u0142 w Rzymie, gdzie zosta\u0142 profesorem staro-cerkiewno-s\u0142owia\u0144skiego na papieskim Collegium Russicum<\/em>; w 1926 przyst\u0105pi\u0142 do Rosyjskiego Ko\u015bcio\u0142a Greckokatolickiego, czyli obrz\u0105dku bizanty\u0144skiego, b\u0119d\u0105cego w pe\u0142nej komunii ze \u015awi\u0119tym Ko\u015bcio\u0142em Rzymskim, o\u015bwiadczaj\u0105c przy tym, \u017ce \u0142aci\u0144skie i bizanty\u0144skie chrze\u015bcija\u0144stwo s\u0105 dwiema uzupe\u0142niaj\u0105cymi si\u0119 wzajemnie zasadami, Ko\u015bci\u00f3\u0142 Rzymski jest prawdziwym Ko\u015bcio\u0142em ortodoksyjnym, nadto za\u015b musi on \u201eprzenika\u0107 wszystkie dziedziny \u017cycia: spo\u0142ecznego, artystycznego, kulturalnego, po prostu ka\u017cdego\u201d; zmar\u0142 w 1949 roku.<\/p>\r\n

75 lat temu, 28 lutego<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 54 lat (ur. 17 V 1886), Alfons Burbo\u0144ski (Alphonse-L\u00c3\u00a9on-Ferdinand-Marie-Jacques-Isidore-Pascal-Antoine de Bourbon<\/em>; hiszp. Don Alfonso Le\u00f3n Fernando Mar\u00c3\u00ada Jaime Isidro Pascual Antonio de Borb\u00f3n y Habsburgo-Lorena<\/em>), kr\u00f3l de iure<\/em> Alfons I Francuski<\/strong>; urodzi\u0142 si\u0119 jako pogrobowiec \u201ekonstytucyjnego\u201d kr\u00f3la de facto<\/em> Hiszpanii – \u00abAlfonsa XII\u00bb (1857-1885) – i Marii Krystyny Habsbur\u017canki; w\u0142adz\u0119 de facto<\/em>, jako \u00abAlfons XIII\u00bb, obj\u0105\u0142 17 V 1902; na okres jego panowania przypada kryzys \u201erotatywistycznego\u201d systemu Restauracji – opartego na wymienianiu si\u0119 w\u0142adz\u0105 przez Parti\u0119 Konserwatywn\u0105 i Parti\u0119 Liberaln\u0105 – wskutek naporu si\u0142 wywrotowych (republikanie, nacjonali\u015bci katalo\u0144scy i baskijscy, socjali\u015bci i zw\u0142aszcza anarchi\u015bci); po serii zamach\u00f3w, zamieszek, strajk\u00f3w i mord\u00f3w politycznych zaaprobowa\u0142 odg\u00f3rny zamach stanu (13 IX 1923), zawieszenie konstytucji i ustanowienie dyktatury (\u201edyrektoriatu\u201d) gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930), kt\u00f3ra na pewien czas ustabilizowa\u0142a sytuacj\u0119; mimo jej \u0142agodnego, paternalistycznego charakteru oraz sukces\u00f3w gospodarczych kolejny kryzys spowodowa\u0142 ust\u0105pienie i emigracj\u0119 dyktatora oraz wzrost nastroj\u00f3w republika\u0144skich; po przegranych przez monarchist\u00f3w wyborach samorz\u0105dowych w 1931 jego w\u0142a\u015bni doradcy zasugerowali mu wyjazd z kraju, po kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142o proklamowanie II Republiki; po kr\u00f3tkim pobycie w Pary\u017cu i w Sopocie ostatecznie przyj\u0105\u0142 go\u015bcin\u0119 B. Mussoliniego i osiad\u0142 w Rzymie; z chwil\u0105 bezpotomnej \u015bmierci (ko\u0144cz\u0105cej tak\u017ce trwaj\u0105c\u0105 od 1883 hiszpa\u0144sko-francusk\u0105 uni\u0119 personalno-dynastyczn\u0105) Don Alfonsa Carlosa, de iure<\/em> Alfonsa Karola I Hiszpa\u0144skiego i Karola XII Francuskiego, jako najstarszy w porz\u0105dku primogenitury Burbon sta\u0142 si\u0119 prawowitym sukcesorem Korony Francuskiej; by\u0142 kawalerem wielu order\u00f3w, w tym polskiego Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d marzec 2016<\/h2>\r\n

…<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d kwiecie\u0144 2016<\/h2>\r\n

90 lat temu, 1 kwietnia<\/strong> 1926 roku, zmar\u0142 w Valkenburg aan de Geul (Limburg, Niderlandy), w wieku 71 lat (ur. 17 IX 1854), Heinrich Pesch SJ<\/strong>, teolog, ekonomista i filozof spo\u0142eczny, tw\u00f3rca koncepcji solidaryzmu spo\u0142ecznego; od 1872 studiowa\u0142 w Bonn teologi\u0119, filozofi\u0119 i ekonomi\u0119; w 1876 wst\u0105pi\u0142 do zakonu jezuit\u00f3w, kt\u00f3ry wys\u0142a\u0142 go na cztery lata do Anglii, aby doko\u0144czy\u0142 studia i pozna\u0142 warunki spo\u0142eczne rozwini\u0119tego kapitalizmu; od 1892 do 1900 by\u0142 kierownikiem duchowym w seminarium w Moguncji; nast\u0119pnie przez dwa lata uzupe\u0142nia\u0142 studia ekonomiczne w Berlinie pod kierunkiem tzw. socjalist\u00f3w z katedry (a zarazem politycznych konserwatyst\u00f3w): Adolpha Wagnera i Gustava von Schmollera; sam z kolei by\u0142 nauczycielem jezuit\u00f3w Oswalda von Nell-Breuninga i Gustava Gundlacha, uwa\u017canych za g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w encykliki spo\u0142ecznej Quadragesimo anno<\/em> papie\u017ca Piusa XI, st\u0105d te\u017c podkre\u015bla si\u0119 wp\u0142yw jego pogl\u0105d\u00f3w, a zw\u0142aszcza g\u0142\u00f3wnego (pi\u0119ciotomowego) podr\u0119cznika ekonomii narodowej (Lehrbuch der National\u00f6konomie<\/em>), na kszta\u0142t tego podstawowego dokumentu nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a; jego koncepcja solidaryzmu (nazywana te\u017c \u201echrze\u015bcija\u0144skim porz\u0105dkiem spo\u0142ecznym\u201d) – przeciwstawiona obu kierunkom materialistycznym: indywidualistycznemu liberalizmowi, jako ideologii kapitalizmu (krytykowa\u0142 te\u017c protestantyzm jako ich \u017ar\u00f3d\u0142o), oraz antagonizuj\u0105cemu klasy spo\u0142eczne socjalizmowi – opiera\u0142a si\u0119 na organicystycznej koncepcji spo\u0142ecze\u0144stwa jako \u017cywego organizmu i solidarnej wsp\u00f3lnoty, szanuj\u0105cej zarazem odr\u0119bno\u015b\u0107 ka\u017cdej osoby i rodziny, oraz zrzeszonej w korporacje, tworz\u0105ce ko\u015bciec ustroju stanowo-zawodowego; uznawa\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 i woln\u0105 przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, ale dowodzi\u0142, \u017ce winna by\u0107 ona podporz\u0105dkowana dw\u00f3m zasadom nadrz\u0119dnym: sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i dobru wsp\u00f3lnemu; w Polsce nawi\u0105zywa\u0142 do niego zw\u0142aszcza prof. Leopold Caro (1864-1939); istniej\u0105ce od 1855 stowarzyszenie UNITAS przyznaje nagrod\u0119 jego imienia za wk\u0142ad w tworzenie i wdra\u017canie katolickiej nauki spo\u0142ecznej.<\/p>\r\n

600 lat temu, 2 kwietnia<\/strong> 1416 roku, zmar\u0142 w Igualadzie k. Barcelony, w wieku 35 lat (ur. 27 XI 1380), Ferdynand I Sprawiedliwy<\/strong> vel <\/em>Uczciwy [Fernando el Justo y el Honesto<\/em>] z dynastii Trast\u00e1mara, zw. tak\u017ce Fernando de Antequera (dla upami\u0119tnienia chlubnej wyprawy zako\u0144czonej odbiciem z r\u0105k Maur\u00f3w tego andaluzyjskiego miasta), kr\u00f3l Aragonii, Walencji, Majorki, Sycylii, Sardynii i Korsyki, ksi\u0105\u017c\u0119 Neopatrii i Aten, hrabia Barcelony i Roussillonu; by\u0142 m\u0142odszym synem kr\u00f3la Kastylii Jana I i jego \u017cony, Eleonory Arago\u0144skiej; w 1406, po \u015bmierci starszego brata, Henryka III Chorowitego, og\u0142osi\u0142 si\u0119 koregentem (wraz z kr\u00f3low\u0105-wdow\u0105 – Katarzyn\u0105 Lancaster) Kastylii podczas niepe\u0142noletno\u015bci swojego bratanka – Jana II; po bezdzietnej \u015bmierci (1412) swojego wuja, kr\u00f3la Aragonii i Sycylii Marcina I Ludzkiego, na mocy paktu z Caspe (pomi\u0119dzy reprezentantami stan\u00f3w Aragonii, Katalonii i Walencji), zosta\u0142 wybrany (spo\u015br\u00f3d sze\u015bciu kandydat\u00f3w) i proklamowany 26 czerwca 1412 kr\u00f3lem (koronowany 11 lutego 1414 w Saragossie), zgodnie z arago\u0144skim prawem sukcesyjnym (semisalickim, tj. preferuj\u0105cym najbli\u017cszych m\u0119skich krewnych poprzedniego w\u0142adcy), na kr\u00f3la Aragonii i kr\u00f3lestw z ni\u0105 zjednoczonych; w trakcie tzw. wielkiej schizmy zachodniej udziela\u0142 zrazu wsparcia papie\u017cowi \u201eawinio\u0144skiemu\u201d Benedyktowi XIII (Arago\u0144czykowi Pedro de Luna), z kt\u00f3rym spotka\u0142 si\u0119 dwukrotnie osobi\u015bcie, lecz wypowiedzia\u0142 mu pos\u0142usze\u0144stwo po z\u0142o\u017ceniu wszystkich trzech konkurent\u00f3w do tronu papieskiego przez sob\u00f3r w Konstancji.<\/p>\r\n

75 lat temu, 3 kwietnia<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 tragicznie w Budapeszcie, w wieku 61 lat (ur. 1 XI 1879), P\u00e1l <\/strong>J\u00e1nos Ede Teleki<\/strong>, hr. (gr\u00f3f<\/em>) Sz\u00c3\u00a9k, geograf i polityk, dwukrotny premier Kr\u00f3lestwa W\u0119gier; syn pisarza i polityka (ministra spraw wewn\u0119trznych w rz\u0105dzie K. Tiszy) – Gezy Telekiego (1843-1913); w latach 1897-1901 studiowa\u0142 na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Budapeszte\u0144skiego, wybieraj\u0105c jako specjalizacj\u0119 geografi\u0119, a w 1903 uzyska\u0142 doktorat na podstawie dysertacji o podstawowym problemie w tworzeniu rz\u0105du; nast\u0119pnie jako pracownik naukowy Instytutu Geografii odby\u0142 podr\u00f3\u017ce do Europy, Afryki (Sudan) i USA, a w 1910 opracowa\u0142 s\u0142ynn\u0105 \u201eczerwon\u0105 map\u0119\u201d W\u0119gier, b\u0119d\u0105c\u0105 pierwsz\u0105 na \u015bwiecie map\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia poszczeg\u00f3lnych grup etnicznych; w 1913 zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem, a w 1917 cz\u0142onkiem zwyczajnym W\u0119gierskiej Akademii Nauk; od 1916 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c prezesem Towarzystwa Tura\u0144skiego (Tur\u00e1ni T\u00e1rsas\u00e1g<\/em>), zwanego te\u017c W\u0119gierskim Centrum Kultury Wschodu; dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w 1905, wchodz\u0105c do parlamentu z Narodowej Partii Konstytucyjnej (Orsz\u00e1gos Alkotm\u00e1nyp\u00e1rt<\/em>) Gyuli Andr\u00e1ssyego Jr. (1860-1929), ponownie w 1906 i 1910, lecz po upadku wsp\u00f3\u0142tworzonego przez ni\u0105 rz\u0105du koalicyjnego czasowo wycofa\u0142 si\u0119 z polityki; w czasie I wojny \u015bwiatowej walczy\u0142 jako ochotnik, w stopniu porucznika, na frontach serbskim i w\u0142oskim; w trakcie \u017cydo-bolszewickiej rewolucji (tzw. W\u0119gierska Republika Rad) by\u0142 ministrem spraw zagranicznych kontrrewolucyjnego rz\u0105du (Komitet Antybolszewicki) w Szeged; po zwyci\u0119stwie wsp\u00f3\u0142tworzonej przez niego Chrze\u015bcija\u0144skiej Partii Unii Narodowej (Kereszt\u00c3\u00a9ny Nemzeti Egyes\u00fcl\u00c3\u00a9s P\u00e1rtja<\/em>) w pierwszych po triumfie kontrrewolucji wyborach w 1920 zosta\u0142 ministrem spraw zagranicznych w rz\u0105dzie S\u00e1ndora Simonyiego-Semadama, obejmuj\u0105c urz\u0105d w dzie\u0144 po narzuceniu W\u0119grom (19 kwietnia 1920) przez Entent\u0119 zb\u00f3jeckiego traktatu z Trianon, pozbawiaj\u0105cego je 2\/3 terytorium; po ust\u0105pieniu premiera, na pro\u015bb\u0119 (samozwa\u0144czego) regenta, adm. Mikl\u00f3sa Horthyego, zosta\u0142 25 lipca 1920 po raz pierwszy premierem, zatrzymuj\u0105c te\u017c dla siebie sprawy zagraniczne oraz ministerstwo bez teki ds. mniejszo\u015bci narodowych; jego rz\u0105d udzieli\u0142 (na w\u0142asny koszt, drog\u0105 przez Rumuni\u0119, bo Czechos\u0142owacja odm\u00f3wi\u0142a przepuszczenia transportu) w krytycznym momencie wojny polsko-bolszewickiej wyj\u0105tkowo wydatnej pomocy Polsce w sprz\u0119cie i uzbrojeniu; we wrze\u015bniu przedstawi\u0142 parlamentowi ustaw\u0119 (przyj\u0119t\u0105), kt\u00f3ra wprowadza\u0142a etniczny numerus clausus<\/em> na uczelniach wy\u017cszych, co mia\u0142o ukr\u00f3ci\u0107 nieproporcjonalny udzia\u0142 po\u015br\u00f3d studiuj\u0105cych nastawionej antyw\u0119giersko i komunizuj\u0105cej mniejszo\u015bci \u017cydowskiej; zrezygnowa\u0142 z urz\u0119du 14 kwietnia 1921, tu\u017c po pierwszej pr\u00f3bie restauracji w\u0142adzy kr\u00f3la Karola IV (podczas spotkania kr\u00f3la z regentem nie by\u0142o go, z niewyja\u015bnionych przyczyn, w stolicy); w kolejnych latach po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie pracy naukowej, m.in. jako profesor i (1937-1938) dziekan Wydzia\u0142u Nauk Ekonomicznych na Uniwersytecie Budapeszte\u0144skim (jednym z jego uczni\u00f3w by\u0142 Erik von Kuehnelt-Leddihn); by\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142aczem i przez pewien czas naczelnikiem ruchu skautowskiego; do polityki powr\u00f3ci\u0142, jako dzia\u0142acz konserwatywnej Partii Zjednoczonej (Chrze\u015bcija\u0144skiej i Drobnych Rolnik\u00f3w) w 1938; 14 maja zosta\u0142 ministrem wyzna\u0144 religijnych i edukacji w rz\u0105dzie B\u00c3\u00a9li Imr\u00c3\u00a9dyego (1891-1946), a 16 lutego 1939 – po raz drugi premierem; rozpocz\u0105\u0142 realizacj\u0119 program reform spo\u0142ecznych i infrastruktury (fundusz ochrony rodziny, budownictwo linii kolejowych); w marcu 1939 W\u0119gry odzyska\u0142y Ru\u015b Zakarpack\u0105, a w sierpniu 1940 (tzw. II arbitra\u017c wiede\u0144ski) – p\u00f3\u0142nocny Siedmiogr\u00f3d; we wrze\u015bniu 1939 kategorycznie odm\u00f3wi\u0142 Hitlerowi udost\u0119pnienia w\u0119gierskiej komunikacji dla niemieckich si\u0142 inwazyjnych na Polsk\u0119 (\u201ePr\u0119dzej wysadz\u0119 nasze linie kolejowe, ni\u017c wezm\u0119 udzia\u0142 w inwazji na Polsk\u0119. Ze strony W\u0119gier jest spraw\u0105 honoru narodowego nie bra\u0107 udzia\u0142u w \u017cadnej akcji zbrojnej przeciw Polsce\u201d), a po kl\u0119sce wojsk polskich otworzy\u0142 granice dla uciekinier\u00f3w i otoczy\u0142 szczodr\u0105 oraz wszechstronn\u0105 opiek\u0105 polskich uchod\u017ac\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105c tak\u017ce \u017co\u0142nierzom polskim przedostawanie si\u0119 na Zach\u00f3d; nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 jednak oprze\u0107 naciskowi, aby do\u0142\u0105czy\u0142 (20 listopada 1940) do niemiecko-w\u0142osko-japo\u0144skiego paktu tr\u00f3jstronnego, acz zgodnie z przyj\u0119t\u0105 konwencj\u0105 W\u0119gry by\u0142y zobowi\u0105zane jedynie do wyst\u0105pienia zbrojnego w razie zaatakowania tych pa\u0144stw; z u\u015bcisku \u201eosi\u201d pr\u00f3bowa\u0142 wyzwoli\u0107 si\u0119, zawieraj\u0105c 12 grudnia 1940 traktat o przyja\u017ani z Jugos\u0142awi\u0105, gdzie uprzednio dokonany zosta\u0142 antyniemiecki zamach stanu; gdy III Rzesza, szykuj\u0105c si\u0119 do zaatakowania Jugos\u0142awii, za\u017c\u0105da\u0142a zerwania przez W\u0119gry traktatu z tym pa\u0144stwem, a nast\u0119pnie wojska niemieckie wkroczy\u0142y w drodze do Jugos\u0142awii na terytorium w\u0119gierskie, w poczuciu kl\u0119ski i politycznej bezsilno\u015bci odebra\u0142 sobie \u017cycie strza\u0142em z pistoletu.<\/p>\r\n

175 lat temu, 4 kwietnia<\/strong> 1841 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Prysowcach k. Zborowa (Tarnopolskie) Anatol Lewicki<\/strong>, historyk mediewista; by\u0142 synem kap\u0142ana greckokatolickiego; w latach 1862-1866 studiowa\u0142 na Uniwersytecie Lwowskim; nast\u0119pnie (do 1879) by\u0142 nauczycielem gimnazjalnym w Przemy\u015blu oraz cz\u0142onkiem Wydzia\u0142u Powiatowego Rady Szkolnej; w 1875 zosta\u0142 doktorem filologii, a w 1879 nauczycielem IV Gimnazjum we Lwowie; w 1883 otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na profesora nadzwyczajnego, a w 1887 – zwyczajnego historii austriackiej na UJ; w roku akademickim 1894\/95 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dziekana Wydzia\u0142u Filologicznego UJ; w 1889 zosta\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Akademii Umiej\u0119tno\u015bci; jako historyk zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie \u015bredniowieczem (polskim, czeskim, litewskim i ruskim); nale\u017c\u0105c do tzw. krakowskiej szko\u0142y historycznej, akcentowa\u0142 w swoich pracach dziejotw\u00f3rcz\u0105 rol\u0119 monarch\u00f3w; by\u0142 pierwszym badaczem, kt\u00f3ry rehabilitowa\u0142 kr\u00f3la Mieszka II Lamberta (zwanego dot\u0105d wyj\u0105tkowo niesprawiedliwie – za D\u0142ugoszem – \u201eGnu\u015bnym\u201d i \u201et\u0119pego umys\u0142u\u201d); jego Zarys historii Polski i kraj\u00f3w ruskich z ni\u0105 po\u0142\u0105czonych<\/em> (1884), maj\u0105cy ju\u017c za jego \u017cycia kilkana\u015bcie wyda\u0144, nale\u017ca\u0142 d\u0142ugo do najpopularniejszych podr\u0119cznik\u00f3w dziej\u00f3w ojczystych; zmar\u0142 w 1899 roku.<\/p>\r\n

30 lat temu, 8 kwietnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Chihuahua (stolicy meksyka\u0144skiego stanu o tej samej nazwie), w wieku 67 lat (ur. 15 IX 1918), Jos\u00c3\u00a9 Fuentes Mares<\/strong>, pisarz, historyk i filozof; uko\u0144czy\u0142 prawo i uzyska\u0142 doktorat z filozofii na Narodowym Meksyka\u0144skim Uniwersytecie Autonomicznym (UNAM); w latach 1947-1949 wyk\u0142ada\u0142 na uniwersytetach hiszpa\u0144skich (Santander, Sewilla), a jako stypendysta Fundacji Rockefellera bada\u0142 w Archiwum Narodowym w Waszyngtonie pocz\u0105tki ingerencji ameryka\u0144skiej w Meksyku; silnie zwi\u0105zany ze swoim regionem, by\u0142 rektorem Uniwersytetu Autonomicznego Chihuahuy oraz redagowa\u0142 dziennik \u201eNovedades de Chihuahua\u201d; od 1974 cz\u0142onek Meksyka\u0144skiej Akademii Historycznej (AMH); cz\u0142onek korespondent Meksyka\u0144skiej Akademii Literatury (AML) oraz cz\u0142onek Instytutu Kultury Hiszpa\u0144skiej w Madrycie; kawaler hiszpa\u0144skiego Medalu Zas\u0142ugi Literackiej im. Kolumba; w 1985 Uniwersytet Autonomiczny w Ciudad Ju\u00e1rez ufundowa\u0142 Narodow\u0105 Nagrod\u0119 Literack\u0105 jego imienia; wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d jego 30 ksi\u0105\u017cek dotyczy historii Meksyku (kt\u00f3ry \u201ekocha\u0142, chocia\u017c mu si\u0119 nie podoba\u0142\u201d), zw\u0142aszcza XIX w., zar\u00f3wno dzie\u0142 biograficznych, jak powie\u015bci, dramat\u00f3w oraz medytacji filozoficzno-historiozoficznych; napisa\u0142 te\u017c \u201edionizyjski przewodnik o sztuce jedzenia\u201d; jako przeciwnik rewolucji, anarchii oraz imitowania demokracji liberalnej, b\u0119d\u0105cej \u201edemokracj\u0105 bez g\u0142owy\u201d (democracia sin cabeza<\/em>), wzywa\u0142 do ustanowienia elitystycznej \u201edemokracji kierowanej\u201d, w kt\u00f3rej rozumna arystokracja zyskuje zaufanie i wsparcie og\u00f3\u0142u swoim odpowiedzialnym dzia\u0142aniem na rzecz dobra powszechnego.<\/p>\r\n

1525 lat temu, 9 kwietnia<\/strong> 491 roku, zmar\u0142 w Konstantynopolu, w wieku ok. 76 lat (ur. ok. 425), Zenon <\/strong>[gr. \u00ce\u2013\u00ce\u00ae\u00ce\u00bd\u00cf\u2030\u00ce\u00bd<\/em>; \u0142ac. Zeno<\/em>] Izauryjczyk<\/strong>, z urodzenia Tarasis Kodisa [\u00ce\u00a4\u00ce\u00b1\u00cf\u0081\u00ce\u00b1\u00cf\u0192\u00ce\u00b9\u00ce\u00ba\u00ce\u00bf\u00ce\u00b4\u00ce\u00af\u00cf\u0192\u00cf\u0192\u00ce\u00b1\u00cf\u201a \u00ce\u00ae \u00ce\u00a4\u00cf\u0081\u00ce\u00b1\u00cf\u0192\u00ce\u00ba\u00ce\u00b1\u00ce\u00bb\u00ce\u00b9\u00cf\u0192\u00cf\u0192\u00ce\u00b1\u00ce\u00af\u00ce\u00bf\u00cf\u201a<\/em>], cesarz [Imperator Caesar Flavius Augustus<\/em>] wschodniorzymski z dynastii trackiej (leo\u0144skiej); by\u0142 zi\u0119ciem za\u0142o\u017cyciela dynastii – Leona I, pierwszego Traka na tronie bizanty\u0144skim, za kt\u00f3rego panowania by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 wojsk w Antiochii; po \u015bmierci Leona I (18 stycznia 474) zosta\u0142 regentem w imieniu swojego sze\u015bcioletniego syna, Leona II, wyznaczonego przez dziadka, lecz ju\u017c miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej formalny cesarz przekaza\u0142 symbolicznie pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy swemu ojcu, jako Augustowi, staj\u0105c si\u0119 jedynie koregentem, a 17 listopada tego\u017c roku zmar\u0142; w 475 jego szwagier, Bazyliskus, wznieci\u0142 rewolt\u0119 i zdo\u0142a\u0142 przez rok utrzyma\u0107 si\u0119 na tronie, lecz w sierpniu 476 Zenon powr\u00f3ci\u0142 do Konstantynopola i zes\u0142a\u0142 uzurpatora na ma\u0142\u0105 wysp\u0119, gdzie poni\u00f3s\u0142 on \u015bmier\u0107 g\u0142odow\u0105, a rok p\u00f3\u017aniej Zenon kaza\u0142 zg\u0142adzi\u0107 jego r\u00f3wnie\u017c zbuntowanego krewnego – Armatusa; w 480 germa\u0144ski w\u00f3dz Odoaker – kt\u00f3ry cztery lata wcze\u015bniej zrzuci\u0142 z tronu ostatniego cesarza zachodniorzymskiego, Romulusa Augustusa – odes\u0142a\u0142 Zenonowi insygnia cesarskie, uznaj\u0105c tym samym jego zwierzchnictwo, Zenon popar\u0142 jednak jego rywala, ostrogockiego kr\u00f3la Teodoryka; w 482 og\u0142osi\u0142 tzw. Henotikon<\/em> (Akt Zjednoczenia), opracowany przez patriarch\u0119 konstantynopolita\u0144skiego Akacjusza, kt\u00f3ry mia\u0142 pojedna\u0107 ortodoks\u00f3w z monofizytami, lecz faktycznie doprowadzi\u0142 do tzw. schizmy akacja\u0144skiej, trwaj\u0105cej a\u017c do 519; w 489 zamkn\u0105\u0142 szko\u0142\u0119 w Edessie, ulegaj\u0105c\u0105 wp\u0142ywom nestorianizmu.<\/p>\r\n

800 lat temu, 10 kwietnia<\/strong> 1216 roku, zmar\u0142 w zamku na wyspie Visings\u00f6 (Szwecja), w wieku ok. 36 lat (ur. ok. 1180), Eryk X<\/strong> [Erik Knutsson<\/em>, staronord. Eir\u00c3\u00adkr Kn\u00c3\u00batsson<\/em>], od 1208 kr\u00f3l Szwecji z dynastii Erykid\u00f3w; by\u0142 jednym z m\u0142odszych syn\u00f3w Knuta Erikssona, panuj\u0105cego w latach 1167-1196, oraz wnukiem Eryka IX \u015awi\u0119tego, za\u0142o\u017cyciela dynastii; za m\u0142odu, wraz ze swym rodze\u0144stwem, przebywa\u0142 na dworze Swerkera II M\u0142odszego – reprezentanta konkurencyjnej (i legitymuj\u0105cej si\u0119 starszym o jedno pokolenie zasiadaniem na tronie) dynastii Swerkeryd\u00f3w – kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 tron po \u015bmierci Knuta; w 1203 wraz z bra\u0107mi uda\u0142 si\u0119 do Norwegii, aby szuka\u0107 wsparcia dla w\u0142asnych rewindykacji przeciwko Swerkerowi; dwa lata p\u00f3\u017aniej Erykidzi wraz z norweskimi posi\u0142kami wkroczyli do Szwecji, lecz w bitwie pod \u00c3\u201elgaras ponie\u015bli kl\u0119sk\u0119, a trzej bracia Eryka polegli; dopiero w 1208 Eryk pokona\u0142 Swerkera w bitwie pod Len\u0105, zmuszaj\u0105c go do ucieczki do Danii; Swerker powr\u00f3ci\u0142 wprawdzie w 1210, lecz w bitwie pod Gestilren (17 lipca 1210) poni\u00f3s\u0142 ostateczn\u0105 kl\u0119sk\u0119 i zgin\u0105\u0142; wspierany przez mo\u017cnow\u0142adczy r\u00f3d Bj\u00c3\u00a4lbo, w listopadzie 1210 Eryk zosta\u0142 ukoronowany w katedrze w Uppsali – by\u0142a to pierwsza w dziejach Szwecji koronacja wed\u0142ug rytu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego (wcze\u015bniej dokonywano jedynie intronizacji w\u0142adcy podczas tingu na totemicznym kamieniu Mora); w kolejnych latach panowania monarcha skupi\u0142 si\u0119 na pog\u0142\u0119bianiu chrystianizacji pa\u0144stwa, w szczeg\u00f3lno\u015bci na obszarze Finlandii, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 biskupstwo w \u00c3\u201ebo.<\/p>\r\n

50 lat temu, 10 kwietnia<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Combe Florey (Somerset, Anglia), w wieku 62 lat (ur. 28 X 1903), Arthur Evelyn <\/strong>St. John Waugh<\/strong>, prozaik, jeden z najwi\u0119kszych pisarzy angloj\u0119zycznych XX wieku, katolicki tradycjonalista; by\u0142 synem znanego wydawcy Arthura Waugha i cho\u0107 pochodzi\u0142 z klasy \u015bredniej (o rozmaitych – angielskich, walijskich, szkockich, irlandzkich, a nawet francuskich hugenot\u00f3w – korzeniach), od m\u0142odo\u015bci obraca\u0142 si\u0119 w sferach wy\u017cszych i perfekcyjnie naby\u0142 manier d\u017centelmena; arystokracj\u0119 malowa\u0142 w swoich powie\u015bciach z g\u0142\u0119bokim wyczuciem i subteln\u0105 ironi\u0105, r\u00f3wnowa\u017c\u0105c pierwiastki satyry i prze\u015bwiadczenia o jej naturalnej oraz historycznej roli przyw\u00f3dczej; z metryki anglikanin, ju\u017c w ekskluzywnym Lancing College sta\u0142 si\u0119 agnostykiem, a podczas studi\u00f3w historycznych w Hertford College w Oksfordzie wi\u0119cej pi\u0142 i udziela\u0142 si\u0119 towarzysko (r\u00f3wnie\u017c w kr\u0119gach homoseksualnych), ni\u017c studiowa\u0142; w 1924 opu\u015bci\u0142 uczelni\u0119 bez odebrania dyplomu i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nauczyciela w Walii, gdzie (wedle w\u0142asnego \u015bwiadectwa) usi\u0142owa\u0142 pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo, skacz\u0105c z klifu do morza (lecz zosta\u0142 jedynie poparzony przez meduz\u0119) i sk\u0105d zosta\u0142 wyrzucony za pr\u00f3b\u0119 uwiedzenia prze\u0142o\u017conej szko\u0142y; w 1928 debiutowa\u0142 (odnosz\u0105c wielki sukces wydawniczy) jako powie\u015bciopisarz, a w 1930 (ju\u017c po rozpadzie pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa) nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na katolicyzm, g\u0142\u00f3wnie pod wp\u0142ywem o. Martina D\u2019Arcy SJ; w latach 30. by\u0142 korespondentem kilku gazet, m.in. na koronacji cesarza Hajle Sylassje, p\u00f3\u017aniej za\u015b podczas wojny w Abisynii, a tak\u017ce w Meksyku; w 1935 opublikowa\u0142 biografi\u0119 katolickiego m\u0119czennika z XVI wieku, o. Edmunda Campiona SJ; w czasie II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w marynarce wojennej, w kt\u00f3rej osi\u0105gn\u0105\u0142 stopie\u0144 kapitana, a w 1944 zosta\u0142 oficerem \u0142\u0105cznikowym przy komunistycznej partyzantce Tito (kt\u00f3rym gardzi\u0142) w Jugos\u0142awii: w swoich sprawozdaniach bezskutecznie alarmowa\u0142 w\u0142adze brytyjskie w sprawie wywarcia nacisku celem zaniechania prze\u015bladowa\u0144 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Chorwacji; doj\u015bcie do w\u0142adzy Partii Pracy oceni\u0142 jako triumf barbarzy\u0144stwa i nowego \u201eciemnego wieku\u201d; w 1946 by\u0142 we frankistowskiej Hiszpanii na obchodach czterystulecia \u015bmierci Francisca de Vitorii; do wielu trosk rodzinnych i zwi\u0105zanych ze zdrowiem od 1962 doszed\u0142 wstrz\u0105s wywo\u0142any triumfami tendencji progresistowskich na Soborze Watyka\u0144skim II, a zw\u0142aszcza dewastacji liturgii rzymskiej; wielokrotnie protestowa\u0142 przeciwko temu i w obronie rytu klasycznego, sam i w wyst\u0105pieniach zbiorowych; zmar\u0142 w Wielkanoc, tu\u017c po wys\u0142uchaniu mszy tradycyjnej w s\u0105siedniej wsi; od czasu nawr\u00f3cenia (przyznaj\u0105c zreszt\u0105, \u017ce sam jest marnym chrze\u015bcijaninem, kt\u00f3ry nie potrafi pogodzi\u0107 obowi\u0105zk\u00f3w swojej wiary z oboj\u0119tno\u015bci\u0105 wobec bli\u017anich, lecz gdyby nie by\u0142 chrze\u015bcijaninem, by\u0142by jeszcze gorszy) by\u0142 prze\u015bwiadczony, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest ostatnim wielkim obro\u0144c\u0105 cywilizacji przed Ciemnym Wiekiem socjalizmu oraz normalnym stanem cz\u0142owieka, a opuszczenie Go jest katastrof\u0105 dla cz\u0142owiecze\u0144stwa; w polityce by\u0142 ultrakonserwatywnym reakcjonist\u0105, uznaj\u0105cym porz\u0105dek hierarchiczny za dany od Boga i oskar\u017caj\u0105cym Parti\u0119 Konserwatywn\u0105 o to, \u017ce nigdy nie postara\u0142a si\u0119 o to, aby cofn\u0105\u0107 zegar historii cho\u0107by o sekund\u0119; cho\u0107 dla unikni\u0119cia wi\u0119kszego z\u0142a (rozszerzania Welfare State<\/em> przez labourzyst\u00f3w) namawia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142 do g\u0142osowania na torys\u00f3w, sam, jako konsekwentny antydemokrata, nigdy nie bra\u0142 udzia\u0142u w wyborach, mawiaj\u0105c, \u017ce jego obowi\u0105zkiem jest bi\u0107 si\u0119 w obronie suwerena na wojnie, ale nie wybiera\u0107 mu doradc\u00f3w; jego najwi\u0119kszym arcydzie\u0142em jest powie\u015b\u0107 Brideshead Revisited<\/em> (1945), dwukrotnie zekranizowana.<\/p>\r\n

100 lat temu, 11 kwietnia<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 51 lat (ur. 25 IV 1864), Henri Vaugeois<\/strong>, filozof, publicysta i dzia\u0142acz narodowo-monarchistyczny; pochodzi\u0142 z rodziny republika\u0144skiej (jeden z przodk\u00f3w – J.-F. Vaugeois by\u0142 jakobinem i kr\u00f3lob\u00f3jc\u0105 z Konwentu, acz inny, rojalista, walczy\u0142 w armii Kondeusza) i sam w m\u0142odo\u015bci (a\u017c do \u201esprawy Dreyfusa\u201d) by\u0142 lewicowym republikaninem, politycznym utopist\u0105, cz\u0142onkiem Unii na rzecz Akcji Moralnej, filozoficznie spinozist\u0105 i kantyst\u0105; naucza\u0142 filozofii w paryskich liceach; 8 kwietnia 1898 za\u0142o\u017cy\u0142 (wraz z Maurice\u2019em Pujo) antydreyfusowski Komitet Akcji Francuskiej (Comit\u00c3\u00a9 d\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise) – ju\u017c nacjonalistyczny, lecz jeszcze republika\u0144ski; na monarchizm nawr\u00f3ci\u0142 go (i jego przyjaci\u00f3\u0142) Charles Maurras oko\u0142o 1900; kilka lat p\u00f3\u017aniej Vaugeois nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na katolicyzm i zacz\u0105\u0142 zwalcza\u0107 krytycyzm Kanta (oraz w og\u00f3le wp\u0142ywy my\u015bli niemieckiej); po przekszta\u0142ceniu (1905) Komitetu AF w Lig\u0119 Akcji Francuskiej (Ligue d\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise) zosta\u0142 jej pierwszym formalnym przewodnicz\u0105cym, pozostaj\u0105c tak\u017ce redaktorem (wychodz\u0105cego do 1914) miesi\u0119cznika \u201eRevue d\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise\u201d; od 1908 by\u0142 wsp\u00f3\u0142dyrektorem (z Maurrasem i L. Daudetem) dziennika \u201eL\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise\u201d; po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika do wojska; zmar\u0142 w nast\u0119pstwie odniesionych obra\u017ce\u0144.<\/p>\r\n

60 lat temu, 12 kwietnia<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 77 lat (ur. 26 X 1878), gen. Jos\u00c3\u00a9 Moscard\u00f3 <\/strong>Ituarte, I hr. (conde<\/em>) de Alc\u00e1zar de Toledo, grand Hiszpanii, kapitan generalny (Capit\u00e1n General<\/em>) si\u0142 zbrojnych; po uko\u0144czeniu (1896) Akademii Piechoty w Toledo, walczy\u0142 przeciwko agresji ameryka\u0144skiej na Kubie i Filipinach, a nast\u0119pnie w Maroku; w 1929, ju\u017c jako pu\u0142kownik, zosta\u0142 dyrektorem Kolegium Sierot Piechoty w Toledo; od 1935 kierowa\u0142 tak\u017ce tamtejsz\u0105 Szko\u0142\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Wychowania Fizycznego; przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 natychmiast do powstania narodowo-wojskowego (Alzamiento Nacional<\/em>) przeciwko Frontowi Ludowemu i od 22 lipca 1936 kierowa\u0142 bohatersk\u0105 obron\u0105 Alkazaru Toleda\u0144skiego przeciwko przewa\u017caj\u0105cym si\u0142om re\u017cimowym, maj\u0105c pod broni\u0105 zaledwie kilkuset kadet\u00f3w i gwardzist\u00f3w, a pod opiek\u0105 – setki cywil\u00f3w, kt\u00f3rzy schronili si\u0119, szukaj\u0105c ratunku przed bestialstwem rojos<\/em>, i odpiera\u0142 wszystkie ataki, a\u017c do nadej\u015bcia (28 wrze\u015bnia) odsieczy si\u0142 narodowych pod wodz\u0105 gen. J.E. Vareli, kt\u00f3remu z\u0142o\u017cy\u0142 s\u0142ynny meldunek: Mi general, sin novedad en el Alc\u00e1zar<\/em>; najbardziej osobi\u015bcie dramatycznym momentem dla niego by\u0142a rozmowa telefoniczna z uj\u0119tym przez wrog\u00f3w jego synem Luisem, kt\u00f3ry przekaza\u0142 mu wiadomo\u015b\u0107, \u017ce zostanie rozstrzelany, je\u015bli ojciec nie podda twierdzy, na co ten odpowiedzia\u0142: \u201eSynu, pole\u0107 Bogu dusz\u0119 i b\u0105d\u017a bohaterem, kt\u00f3ry umrze, aby Hiszpania mog\u0142a \u017cy\u0107\u201d (Luis zosta\u0142 faktycznie rozstrzelany, lecz miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej, a na wojnie zgin\u0105\u0142 tak\u017ce drugi syn pu\u0142kownika); otrzyma\u0142 Krzy\u017c z Wie\u0144cem \u015aw. Ferdynanda i zosta\u0142 awansowany do stopnia gen. brygady; w marcu 1937 dowodzi\u0142 w bitwie pod Guadalajar\u0105, a we wrze\u015bniu tego\u017c roku zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 Korpusu Arago\u0144skiego, kt\u00f3ry do grudnia 1938 wypar\u0142 si\u0142y Czerwonych z Katalonii a\u017c do granicy francuskiej; w lutym 1939 awansowa\u0142 do stopnia gen. dywizji; po wojnie pe\u0142ni\u0142 r\u00f3\u017cne funkcje wojskowe i cywilne, a od 1948 by\u0142 Krajowym Delegatem Sportu i prezesem Hiszpa\u0144skiego Komitetu Olimpijskiego; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c deputowanym (procurador<\/em>) Kortez\u00f3w od I do V Legislatury; po instauracji kr\u00f3lestwa (1947) otrzyma\u0142 od Szefa Pa\u0144stwa dziedziczny tytu\u0142 hr. Alkazaru Toleda\u0144skiego oraz godno\u015b\u0107 granda; po\u015bmiertnie zosta\u0142 awansowany do najwy\u017cszego stopnia w armii hiszpa\u0144skiej, czyli kapitana generalnego si\u0142 zbrojnych.<\/p>\r\n

5 lat temu, 12 kwietnia<\/strong> 2011 roku, zmar\u0142 w L\u00f6rrach (Badenia-Wirtembergia), w wieku 72 lat (ur. 23 II 1939), Gerd-Klaus Kaltenbrunner<\/strong>, filozof i eseista; urodzony w Wiedniu, po uko\u0144czeniu studi\u00f3w filozoficznych i prawniczych na Uniwersytecie Wiede\u0144skim przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w 1962 do RFN i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z wydawnictwem Verlag Herder; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eMerkur\u201d, \u201eZeitb\u00fchne\u201d, \u201eCritic\u00f3n\u201d, \u201eEpoche\u201d, \u201eTheologisches\u201d, \u201eMUT\u201d i \u201eJunge Freiheit\u201d; w latach 70. podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 intelektualnej \u201erekonstrukcji konserwatyzmu\u201d w odpowiedzi na lewack\u0105 rewolt\u0119 \u201868 oraz mieszcza\u0144sko-liberalny nihilizm, okre\u015blaj\u0105c swoj\u0105 metapolityczn\u0105 pozycj\u0119 mianem \u201eewolucyjnego Tradycjonalizmu\u201d; wielbiciel baroku i kontrreformacji katolickiej, jako ostatniej epoki kultury tradycyjnej, autor dw\u00f3ch monumentalnych trylogii o Europie zaprezentowanej w ponad setce mikrobiografii pisarzy i my\u015blicieli ka\u017cdego kraju europejskiego (Polsk\u0119 reprezentuje A. Cieszkowski) i o \u201educhu Europy\u201d; w latach 90. wycofa\u0142 si\u0119 ze \u015bwiata \u201eplanowej gospodarki rynkowej\u201d oraz antykultury do \u201etranscendentalnej gospodarki r\u00f3wnoleg\u0142ej\u201d i zamieszka\u0142 w pustelni jako \u201e\u015bwiecki mnich\u201d, utrzymuj\u0105cy ze \u015bwiatem tylko kontakt listowny, po\u015bwi\u0119caj\u0105c odt\u0105d \u017cycie na modlitw\u0119, czytanie i pisanie (m.in. dzie\u0142 apologetycznych i hagiograficznych), zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku badaniom szk\u00f3\u0142 i tradycji religijno-mistycznych, jak zw\u0142aszcza \u201eteologii negatywnej\u201d (Pseudo-Dionizy Areopagita, Mistrz Eckhart, Miko\u0142aj z Kuzy), filozofii idealistycznej (F.W.J. Schelling, W. Struve), katolickiej mistyki romantycznej (K. Emmerich i C. Brentano) i \u201etradycjonalizmu integralnego\u201d (R. Gu\u00c3\u00a9non, J. Evola, L. Ziegler); \u201echrze\u015bcija\u0144ski ezoteryk\u201d i \u201epogodny apokaliptyk\u201d, nale\u017c\u0105cy do ju\u017c \u201eprawie niewidzialnego\u201d Ko\u015bcio\u0142a katolickiego – \u201eostatniej trz\u00f3dki wiernych\u201d, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 nazywa\u0107 \u201eKo\u015bcio\u0142em integralno-katolickim\u201d, \u201eKo\u015bcio\u0142em katolicko-ortodoksyjnym\u201d lub \u201eKatolickim Ko\u015bcio\u0142em Czas\u00f3w Ostatecznych\u201d; w zwi\u0105zku z tym bywa zaliczany tak\u017ce do grona sedewakantyst\u00f3w.<\/p>\r\n

30 lat temu, 14 kwietnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Gaecie (Lacjum), w wieku 71 lat (ur. 19 XI 1914), abp Luigi Maria Carli<\/strong>, teolog i duszpasterz; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1937; w 1957 zosta\u0142 biskupem ordynariuszem Segni (Lacjum), a w 1973 – arcybiskupem Gaety; podczas Soboru Watyka\u0144skiego II nale\u017ca\u0142 do tradycjonalistycznej grupy Coetus Internationalis Patrum; powszechnie uwa\u017cany za najlepszego teologa na soborze, swoimi precyzyjnymi interwencjami w auli budzi\u0142 pop\u0142och progresist\u00f3w; przedstawi\u0142 m.in. b\u0142yskotliw\u0105 argumentacj\u0119 przeciwko kolegializmowi na trzech p\u0142aszczyznach: teologicznej, jurydycznej i historycznej; z\u0142o\u017cy\u0142 formalny protest przeciwko pomini\u0119ciu milczeniem pot\u0119pienia komunizmu w schemacie XIII do konstytucji o Ko\u015bciele w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym.<\/p>\r\n

10 lat temu, 14 kwietnia<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w S\u00c3\u00a3o Paulo, w wieku 95 lat (ur. 6 XI 1910), Miguel Reale<\/strong>, filozof prawa, teoretyk integralizmu i poeta; pochodzi\u0142 z rodziny w\u0142oskich imigrant\u00f3w; przez ca\u0142e dojrza\u0142e \u017cycie zwi\u0105zany z Wydzia\u0142em Prawa Uniwersytetu w S\u00c3\u00a3o Paulo, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 w 1934, od 1941 by\u0142 profesorem tytularnym, a dwukrotnie (1949\/50, 1969-1973) sprawowa\u0142 funkcj\u0119 rektora tej uczelni; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Instytutu Filozofii Brazylijskiej w Lizbonie, organizator (od 1950 do 2002) siedmiu Kongres\u00f3w Filozofii Brazylijskiej, organizator oraz przewodnicz\u0105cy II, III i IV Brazylijskiego Kongresu Filozofii Prawa i Filozofii Spo\u0142ecznej, uczestnik XII, XIII i XIV Kongresu \u015awiatowego Filozofii; od 1975 cz\u0142onek Brazylijskiej Akademii Literatury (krzes\u0142o 14); doktor h.c. 15 uniwersytet\u00f3w ameryka\u0144skich i europejskich, w tym Genewskiego, Koimbryjskiego i Lizbo\u0144skiego, oraz kawaler wielu order\u00f3w krajowych i zagranicznych; w m\u0142odo\u015bci cz\u0142onek kierownictwa narodowo-radykalnej (uwa\u017canej za rodzim\u0105 odmian\u0119 faszyzmu) Brazylijskiej Akcji Integralistycznej (A\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Integralista Brasileira) i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel zwi\u0105zanej z ni\u0105 Syndykalistycznej Akcji Ludowej (A\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o Popular Sinducalista) oraz jej g\u0142\u00f3wny teoretyk, szczeg\u00f3lnie aktywny w zwalczaniu \u201emi\u0119dzynarodowego kapitalizmu\u201d i \u201epolityki bur\u017cuazyjnej\u201d; wycofa\u0142 si\u0119 z polityki po nieudanym przewrocie integralistycznym i rozbiciu tego ruchu (1938), lecz po prawicowym przewrocie wojskowym w 1964 roku prezydent marsz. Artur da Costa e Silva powierzy\u0142 mu przewodnictwo komisji ds. rewizji konstytucji, czego rezultatem by\u0142 tekst Poprawki Konstytucyjnej nr 1 z 17 pa\u017adziernika 1969, kt\u00f3ra skonsolidowa\u0142a re\u017cim militarny w Brazylii; w 2002 przewodniczy\u0142 z kolei komisji opracowuj\u0105cej nowy Kodeks Cywilny, kt\u00f3ry wszed\u0142 w \u017cycie w 2003; w swojej Teorii Potr\u00f3jnego Wymiaru Prawa (Teoria Tridimensional do Direito<\/em>), wy\u0142o\u017conej po raz pierwszy w 1940, a kompletnie w 1958 (Filosof\u00c3\u00ada do Direito<\/em>), g\u0142osi\u0142, i\u017c prawo integruje w historyczno-dialektycznym procesie wynikania i komplementarno\u015bci normy jurydyczne, fakty spo\u0142eczne oraz warto\u015bci kulturowe.<\/p>\r\n

200 lat temu, 15 kwietnia<\/strong> 1816 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Aldein (Trydent – G\u00f3rna Adyga) Johannes Baptist <\/strong>Georg kard. Franzelin SJ<\/strong>, teolog dogmatyczny; pochodzi\u0142 z ubogiej rodziny; w 1834 wst\u0105pi\u0142 w Grazu do zakonu jezuit\u00f3w, nast\u0119pnie studiowa\u0142 filozofi\u0119, a po jej uko\u0144czeniu pracowa\u0142 jako nauczyciel w Galicji Wschodniej (Tarnopol i Lw\u00f3w); w 1845 wyjecha\u0142 do Rzymu i podj\u0105\u0142 studia teologiczne na Gregorianum; podczas rewolucji 1848 prze\u0142o\u017ceni wys\u0142ali go za granic\u0119 (Anglia, Francja, Belgia), gdzie przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; po powrocie do Rzymu (1850) uko\u0144czy\u0142 studia oraz zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 na Gregorianum – uczy\u0142 m.in. j\u0119zyk\u00f3w orientalnych (arabski, syryjski, chaldejski), a od 1857 do 1876 kierowa\u0142 katedr\u0105 teologii dogmatycznej, b\u0119d\u0105c tak\u017ce konsultorem kilku kongregacji; zw\u0142aszcza dzi\u0119ki traktatowi O Bo\u017cej Tradycji i Pi\u015bmie<\/em> (1870), uwa\u017canemu za klasyczny, zyska\u0142 uznanie jako najwybitniejszy przedstawiciel gregoria\u0144skiej Szko\u0142y Rzymskiej, odznaczaj\u0105cej si\u0119 przede wszystkim filozoficznym (opartym na arystotelizmie) podej\u015bciem do teologii oraz wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej dwa rodzaje Tradycji: (a) \u201epasywnej\u201d, czyli \u015bwiadectwach Objawienia i (b) \u201eaktywnej\u201d, czyli rozwijanemu przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 przechodzeniu od idei zawartych implicite<\/em> w Objawieniu do eksplicytnych formu\u0142 dogmatycznych; k\u0142ad\u0105c nacisk na ten drugi rodzaj, w spos\u00f3b zdecydowany postawi\u0142 Tradycj\u0119 ponad Pismem (totaliter in Tradition, partim in Scriptura<\/em>), czyli jego Liter\u0105 – \u201esens Pisma nie mo\u017ce sta\u0107 w sprzeczno\u015bci z tym, co rozumie Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d; Tradycja to \u201ekonieczna najwy\u017csza regu\u0142a, wedle kt\u00f3rej mo\u017cna zdefiniowa\u0107 kanon, lektur\u0119 i interpretacj\u0119 Pism\u201d; ko\u015bcielna Tradycja, uzupe\u0142niaj\u0105ca i niejako kodyfikuj\u0105ca Tradycj\u0119 Bo\u017c\u0105 przekazan\u0105 w Objawieniu, rozwija si\u0119 w spos\u00f3b teleologiczny, zw\u0142aszcza gdy jaka\u015b prawda wiary, znana dot\u0105d i przekazywana w stanie zal\u0105\u017ckowym, staje si\u0119 przedmiotem kontrowersji teologicznych i nadu\u017cy\u0107 b\u0142\u0119dnie j\u0105 interpretuj\u0105cych heretyk\u00f3w; dla jej dogmatycznego zdefiniowania konieczne jest za\u0142o\u017cenie o nieomylno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w interpretacji tego, co jest Tradycj\u0105, a co ni\u0105 nie jest, jej negowanie jest za\u015b \u201ekorzeniem wszelkich herezji\u201d; dogmatem wiary nazywamy zatem \u201enie tylko prawd\u0119 objawion\u0105 jako tak\u0105, ale tak\u017ce prawd\u0119 ustanowion\u0105 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d (przyk\u0142adem jest tu dogmat o Niepokalanym Pocz\u0119ciu NMP); wa\u017cnym elementem Tradycji jest tak\u017ce nauczanie Ojc\u00f3w i Doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza \u015bw. Augustyna i \u015bw. Tomasza z Akwinu; jako osobisty teolog papie\u017ca b\u0142. Piusa IX Franzelin odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 podczas Soboru Watyka\u0144skiego I, w szczeg\u00f3lno\u015bci w opracowaniu konstytucji Pastor aeternus <\/em>definiuj\u0105cej dogmat o nieomylno\u015bci papie\u017ca w sprawach i moralno\u015bci; pomimo jego protest\u00f3w papie\u017c wyni\u00f3s\u0142 go tak\u017ce w 1876 do godno\u015bci kardynalskiej; r\u00f3wnie\u017c jako kardyna\u0142 zachowa\u0142 spos\u00f3b \u017cycia charakteryzuj\u0105cy si\u0119 skrajn\u0105 prostot\u0105 i ub\u00f3stwem; by\u0142 uczestnikiem konklawe w 1878; od 1885 by\u0142 prefektem \u015awi\u0119tej Kongregacji Odpust\u00f3w i \u015awi\u0119tych Relikwii; zmar\u0142 w 1886 roku.<\/p>\r\n

75 lat temu, 16 kwietnia<\/strong> 1941 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Sassuolo (Modena, Emilia-Romania) Vittorio Messori<\/strong>, dziennikarz, publicysta i apologeta katolicki; wychowa\u0142 si\u0119 w rodzinie ateistycznej, nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i przyj\u0105\u0142 chrzest w 1964; uko\u0144czy\u0142 Wydzia\u0142 Nauk Politycznych na uniwersytecie w Turynie; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z dziennikami \u201eLa Stampa\u201d,\u201eAvvenire\u201d i \u201eCorriere della Sera\u201d; szczeg\u00f3lny rozg\u0142os przyni\u00f3s\u0142 mu wywiad-rzeka z kard. J. Ratzingerem Raport o stanie wiary<\/em> (1985), nast\u0119pnie za\u015b (1994) z papie\u017cem \u015bw. Janem Paw\u0142em II (Przekroczy\u0107 pr\u00f3g nadziei<\/em>); kawaler hiszpa\u0144skiego Orderu Izabeli Katolickiej, laureat wielu nagr\u00f3d dziennikarskich i literackich, popularny r\u00f3wnie\u017c i t\u0142umaczony w Polsce.<\/p>\r\n

125 lat temu, 17 kwietnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w San Fernando (Kadyks, Andaluzja) gen. Jos\u00c3\u00a9 Enrique Varela<\/strong> Iglesias; by\u0142 synem sier\u017canta piechoty morskiej i w wieku 18 lat wst\u0105pi\u0142 do tego samego regimentu, w kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy\u0142 jego ojciec; w latach 1912-1915 odby\u0142 studia w Akademii Piechoty; nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 w Maroku Hiszpa\u0144skim, odznaczaj\u0105c si\u0119 w walkach z Maurami, za co otrzyma\u0142 dwukrotnie najwy\u017cszy hiszpa\u0144ski order wojskowy – Krzy\u017c z Wie\u0144cem \u015aw. Ferdynanda; po zako\u0144czeniu wojny (1929) zosta\u0142 awansowany do stopnia pu\u0142kownika; po ustanowieniu II Republiki (1931) wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w nieudanym puczu (sanjurjada<\/em>) gen. J. Sanjurjo w sierpniu 1932; przebywaj\u0105c w wi\u0119zieniu, pozna\u0142 przyw\u00f3dc\u0119 Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej w Andaluzji – Manuela Fal Conde (1894-1975), kt\u00f3ry \u201enawr\u00f3ci\u0142\u201d go na legitymistyczny karlizm; amnestionowany, po wygraniu wybor\u00f3w (1934) przez centroprawic\u0119 zosta\u0142 awansowany przez ministra wojny J.M. Gil-Roblesa do stopnia genera\u0142a; stan\u0105\u0142 te\u017c na czele karlistowskiej milicji (Requet\u00c3\u00a9<\/em>), kt\u00f3r\u0105 zreorganizowa\u0142, opracowa\u0142 jej regulamin i zwi\u0119kszy\u0142 wydatnie jej si\u0142\u0119 bojow\u0105; po utworzeniu rz\u0105du Frontu Ludowego (1936) bra\u0142 udzia\u0142 w przygotowaniach do puczu wojskowego i 18 lipca dowodzi\u0142 powstaniem w Kadyksie; nast\u0119pnie uczestniczy\u0142 w zdobywaniu Sewilli, Kordowy, Antequery i Malagi; w sierpniu zast\u0105pi\u0142 gen. J. Yag\u00fce na czele si\u0142 operuj\u0105cych w Estremadurze, a nast\u0119pnie poprowadzi\u0142 odsiecz dla obro\u0144c\u00f3w Alkazaru Toleda\u0144skiego, dowodzonych przez p\u0142k. Moscard\u00f3; w bitwie o Madryt walczy\u0142 na czele si\u0142, kt\u00f3re dotar\u0142y do dzielnicy uniwersyteckiej; w kolejnych latach bra\u0142 udzia\u0142 w najwa\u017cniejszych bitwach wojny domowej (Jarama, Brunete, Teruel i nad Ebro); po zwyci\u0119stwie si\u0142 narodowych zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a dywizji, odznaczony Wielkim Krzy\u017cem Orderu \u015aw. \u0141azarza Jerozolimskiego, a 9 sierpnia 1939 zosta\u0142 ministrem wojny w rz\u0105dzie Franco; by\u0142 zdecydowanym przeciwnikiem przyst\u0119powania do wojny po stronie \u201eOsi\u201d i zwolennikiem zachowania dobrych stosunk\u00f3w z Aliantami (wg \u017ar\u00f3de\u0142 brytyjskich subwencjonowanym przez Anglosas\u00f3w, podobnie jak inni antyhitlerowscy genera\u0142owie); by\u0142 jednym z o\u015bmiu najwy\u017cszych rang\u0105 genera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy w 1942 wystosowali ostry w tonie list do Caudillo, domagaj\u0105cy si\u0119 przywr\u00f3cenia ustroju monarchicznego; 16 sierpnia 1942 by\u0142 zapewne g\u0142\u00f3wnym celem nieudanego zamachu boj\u00f3wkarzy falangistowskich po mszy \u015bw. w intencji kombatant\u00f3w karlistowskich w bazylice de Bego\u00c3\u00b1a na przedmie\u015bciach Bilbao; incydent ten Franco wykorzysta\u0142 do \u201eci\u0119cia po skrzyd\u0142ach\u201d, dymisjonuj\u0105c zar\u00f3wno falangistowskiego ministra spraw wewn\u0119trznych – V. Galarz\u0119, jak i Varel\u0119; w marcu 1945 zosta\u0142 mianowany Wysokim Komisarzem Hiszpanii w Maroku, gdzie zmar\u0142 (w Tetuanie) w 1951 roku; po\u015bmiertnie zosta\u0142 awansowany do najwy\u017cszego w armii hiszpa\u0144skiej stopnia kapitana generalnego (Capit\u00e1n General<\/em>) si\u0142 zbrojnych oraz otrzyma\u0142 dziedziny tytu\u0142 markiza (marqu\u00c3\u00a9s<\/em>) de Varela de San Fernando.<\/p>\r\n

80 lat temu, 18 kwietnia<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w swoim pa\u0142acu w Mondonville k. Tuluzy, w wieku 93 lat (ur. 25 XI 1842), Marie-Gabriel-Joseph du Bourg<\/strong>, oficer, dzia\u0142acz rojalistyczny (legitymista), memuarysta; w wieku 17 lat zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do \u017cuaw\u00f3w papieskich, aby broni\u0107 Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego przed napa\u015bci\u0105 Piemontczyk\u00f3w, a w 1870 walczy\u0142 w armii francuskiej przeciwko Prusakom; od 1864 by\u0142 zwi\u0105zany z kr\u00f3lem de iure<\/em> Henrykiem V (hr. de Chambord), kt\u00f3ry w 1875 mianowa\u0142 go swoim delegatem w departamentach po\u0142udniowo-zachodniej (Sud-Ouest) Francji; pomi\u0119dzy 1873 a 1883 uczestniczy\u0142 we wszystkich spotkaniach Henryka V z ksi\u0105\u017c\u0119tami orlea\u0144skimi w Frohsdorf (Austria), co opisa\u0142 p\u00f3\u017aniej (1910) w ksi\u0105\u017cce b\u0119d\u0105cej g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em do historii legitymizmu tej epoki; w 1875, na zamku w Beaumesnil (Eure), zawar\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z wnuczk\u0105 brata wielkiego \u201eDoktora Kontrrewolucji\u201d – Josepha hr. de Maistre\u2019a (\u015bwiadkami na \u015blubie byli Henryk V i jego \u017cona, Maria Teresa Mode\u0144ska), z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 siedmioro dzieci; pozosta\u0142 niez\u0142omnym legitymist\u0105 po bezpotomnej \u015bmierci Henryka V, s\u0142u\u017c\u0105c kolejnym – ju\u017c \u201ekarlistowskim\u201d – kr\u00f3lom z prawa Francji (Jan III, Karol XI, Jakub I, Karol XII); w 1934 odby\u0142 si\u0119 zlot 400 karlist\u00f3w w jego posiad\u0142o\u015bci, w obecno\u015bci samego Karola XII (Don Alfonso Carlos<\/em>; Alphonse-Charles<\/em>), kt\u00f3ry wysoko ceni\u0142 jego wierno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

80 lat temu, 20 kwietnia<\/strong> 1936 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Rzymie ksi\u0105\u017c\u0119 Alfons Burbo\u0144ski<\/strong>, diuk Burgundii, Kadyksu i Andegawenii (prince Alphonse-Jacques-Marcellin-Emmanuel-Victor-Marie de Bourbon, duc de Bourgogne, duc de Cadix, duc d\u2019Anjou<\/em>; hiszp. don Alfonso Jaime Marcelino Manuel V\u00c3\u00adctor Mar\u00c3\u00ada de Borb\u00f3n y Dampierre, duque de C\u00e1diz<\/em>), syn ks. Jakuba Henryka Burbo\u0144skiego, \u201ekr\u00f3la z prawa\u201d Francji i Nawarry Jakuba II (vel<\/em> Henryka VI); sakramentu chrztu udzieli\u0142 mu kard. E. Pacelli (p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Pius XII); od 1941 mieszka\u0142 wraz z rodzin\u0105 w Szwajcarii, a od 1946 w Hiszpanii; na Uniwersytecie Madryckim uko\u0144czy\u0142 prawo i nauki polityczne, odby\u0142 te\u017c s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105; w latach 1970-1973 ambasador Hiszpanii w Sztokholmie, nast\u0119pnie prezes Hiszpa\u0144skiego Instytutu Kultury; r\u00f3wnie\u017c prezes Hiszpa\u0144skiej Federacji Narciarskiej i Hiszpa\u0144skiego Komitetu Olimpijskiego; w 1972 po\u015blubi\u0142 wnuczk\u0119 gen. F. Franco – Mar\u00c3\u00ad\u0119 del Carmen Mart\u00c3\u00adnez-Bordi\u00c3\u00ba (ma\u0142\u017ce\u0144stwo rozpad\u0142o si\u0119 z winy \u017cony w 1983); od \u015bmierci swego ojca (20 marca 1975) \u201ekr\u00f3l z prawa\u201d Francji i Nawarry Alfons II<\/strong>; zgin\u0105\u0142 w niewyja\u015bnionym dot\u0105d wypadku podczas zjazdu narciarskiego w Beaver Creek (USA) w 1989 roku; jego m\u0142odszym synem (starszy, Franciszek, zgin\u0105\u0142 w wypadku samochodu prowadzonego przez ojca w 1984) jest obecny kr\u00f3l de iure<\/em> Francji i Nawarry – Ludwik XX (Louis-Alphonse de Bourbon<\/em>).<\/p>\r\n

400 lat temu, 22 kwietnia<\/strong> 1616 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 68 lat (ur. 29 IX 1547), Miguel de Cervantes <\/strong>Saavedra, \u017co\u0142nierz i pisarz (prozaik, dramaturg i poeta), autor powie\u015bci wszech czas\u00f3w Przemy\u015blny szlachcic Don Kichote z La Manczy<\/em>; pochodzi\u0142 ze zubo\u017ca\u0142ej, ale starej rodziny szlacheckiej; uczy\u0142 si\u0119 u jezuit\u00f3w i u znanego humanisty Juana Lopeza de Hoyos; kiedy przebywa\u0142 w Rzymie (dok\u0105d musia\u0142 ucieka\u0107 z powodu udzia\u0142u w zakazanym pojedynku), wst\u0105pi\u0142 do hiszpa\u0144skiego regimentu piechoty w Neapolu; pod dow\u00f3dztwem Jana Austriackiego wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w s\u0142ynnej bitwie morskiej pod Lepanto (1571), dzi\u0119ki kt\u00f3rej zachodnie chrze\u015bcija\u0144stwo uratowane zosta\u0142o przed Turkami, wykazuj\u0105c si\u0119 mimo dr\u0119cz\u0105cej go gor\u0105czki wielk\u0105 odwag\u0105, co przyp\u0142aci\u0142 strzaskaniem lewej r\u0119ki, nieruchomej ju\u017c do ko\u0144ca \u017cycia; zwolniony po czterech latach ze s\u0142u\u017cby wojskowej, w drodze do kraju wpad\u0142 w r\u0119ce korsarzy berberyjskich, kt\u00f3rzy sprzedali go bejowi Algieru; w niewoli sp\u0119dzi\u0142 a\u017c pi\u0119\u0107 lat, zanim rodzina zdo\u0142a\u0142a uzbiera\u0107 wymagany okup; po uwolnieniu ponownie zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do wojska i stacjonowa\u0142 przez jaki\u015b czas w Portugalii, lecz ostatecznie zdecydowa\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 literaturze; debiutowa\u0142 w 1585 romansem pasterskim Galatea<\/em>; nast\u0119pnie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku teatrowi, przy czym uwa\u017cana przeze\u0144 za najwi\u0119ksze osi\u0105gni\u0119cie tragedia Numancja<\/em> ma mniejsze znaczenie ani\u017celi b\u0142ahe gatunkowo, lecz perfekcyjne, farsowe intermedia; problemy finansowe zmusza\u0142y go okresowo do przyjmowania r\u00f3\u017cnych posad, w tym poborcy podatkowego, lecz k\u0142opoty z bilansowaniem ksi\u0105g doprowadzi\u0142y go nawet (dwukrotnie) do wi\u0119zienia; pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego najwi\u0119kszego arcydzie\u0142a opublikowa\u0142 w 1605, a drug\u0105 w 1615; przynios\u0142a mu ona s\u0142aw\u0119 i to mi\u0119dzynarodow\u0105 ju\u017c za \u017cycia, acz nie wi\u0105za\u0142 si\u0119 z ni\u0105 sukces pekuniarny – zmar\u0142, tak jak \u017cy\u0142, n\u0119kany procesami, w ub\u00f3stwie; intencja i sens jego genialnego utworu od pocz\u0105tku by\u0142y przedmiotem kontrowersji; niezale\u017cnie od tego, ten najcz\u0119\u015bciej komentowany utw\u00f3r literatury hiszpa\u0144skiej jest uwa\u017cany za esencj\u0119 \u201eduszy hiszpa\u0144skiej\u201d (a \u015bci\u015blej: kastylijskiej) z jej mistycyzmem oraz heroizmem w nieod\u0142\u0105cznej parze z humoryzmem i grotesk\u0105, personifikowan\u0105 przez towarzysza i \u201egiermka\u201d b\u0142\u0119dnego rycerza z La Manczy – Sanczo Pans\u0119.<\/p>\r\n

30 lat temu, 22 kwietnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Chicago, w wieku 79 lat (ur. 9 III 1907), Mircea Eliade<\/strong>, historyk i fenomenolog religii, indolog, filozof kultury, eseista, powie\u015bciopisarz i dyplomata; by\u0142 synem oficera armii rumu\u0144skiej; od najm\u0142odszych lat oddawa\u0142 si\u0119 (mimo ci\u0105g\u0142ych k\u0142opot\u00f3w ze wzrokiem) intensywnym studiom naukowym i j\u0119zykowym, a maj\u0105c 18 lat, \u015bwi\u0119ci\u0142 publikacj\u0119 setnego artyku\u0142u; studia akademickie (pod kierunkiem m.in. historyka Nicolae Iorgi) uko\u0144czy\u0142 w 21. roku \u017cycia, a doktorat (na temat jogi) obroni\u0142 w 1934; przedtem, opr\u00f3cz podr\u00f3\u017cy do W\u0142och, gdzie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z G. Papinim, sp\u0119dzi\u0142 cztery lata w Indiach: w Kalkucie by\u0142 uczniem S. Dasgupty, a w himalajskim a\u015bramie Rishikeshu praktykowa\u0142 jog\u0119 pod okiem guru Siwanady; po powrocie otrzyma\u0142 (1933) nagrod\u0119 literack\u0105 za autobiograficzn\u0105 powie\u015b\u0107 Majtreji<\/em>; w tym czasie zafascynowa\u0142 go te\u017c mistycyzm przyw\u00f3dcy nacjonalistycznego Legionu Archanio\u0142a Micha\u0142a – Corneliu Codreanu; wraz z filozofem Nae Ionescu, E.M. Cioranem, E. Ionesco i innymi intelektualistami za\u0142o\u017cy\u0142 zwi\u0105zany z Legionem Klub Dyskusyjny AXA; te prolegionowe sympatie doprowadzi\u0142y go w 1937 na kilka tygodni do obozu koncentracyjnego; w tym samym roku dosz\u0142o do jego pierwszego spotkania z \u201etradycjonalist\u0105 integralnym\u201d Juliusem Evol\u0105; w 1938 za\u0142o\u017cy\u0142 mi\u0119dzynarodowy tygodnik religioznawczy \u201eZalmoxis\u201d; unikn\u0105\u0142 aresztowania po ustanowieniu dyktatury kr\u00f3lewskiej (Karola II) i zamordowaniu Codreanu; po proklamowaniu (1940) Rumunii Narodowym Pa\u0144stwem Legionowym, a nast\u0119pnie dyktatury marsz. Iona Antonescu, zosta\u0142 attach\u00c3\u00a9 kulturalnym w Londynie (by\u0142 podejrzewany przez Brytyjczyk\u00f3w o dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcz\u0105 na rzecz III Rzeszy), a po zerwaniu stosunk\u00f3w dyplomatycznych – w Lizbonie, gdzie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z czo\u0142owym intelektualist\u0105 Nowego Pa\u0144stwa (i monarchist\u0105) Alfredem Piment\u0105 oraz napisa\u0142 entuzjastyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Salazarze; w lipcu 1942 po raz ostatni przebywa\u0142 w ojczy\u017anie, aby dostarczy\u0107 Antonescu pos\u0142anie od Salazara; w okresie powojennym by\u0142 pow\u015bci\u0105gliwy politycznie, a nawet starannie ukrywa\u0142 swoje wcze\u015bniejsze zaanga\u017cowanie; w trudnej dla niego osobi\u015bcie i politycznie sytuacji po wojnie oraz wobec niemo\u017cno\u015bci powrotu do zaj\u0119tej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 i wkr\u00f3tce skomunizowanej Rumunii, pom\u00f3g\u0142 mu Georges Dum\u00c3\u00a9zil, dzi\u0119ki kt\u00f3remu m\u00f3g\u0142 rozpocz\u0105\u0107 w 1947 wyk\u0142ady w paryskiej \u00c3\u2030cole des Hautes \u00c3\u2030tudes (pisz\u0105c te\u017c odt\u0105d po francusku); jego \u015bwiatowa s\u0142awa czo\u0142owego religioznawcy wsp\u00f3\u0142czesnego, uprawiaj\u0105cego por\u00f3wnawcz\u0105 \u201emorfologi\u0119 religii\u201d poprzez badanie symboli, mit\u00f3w, rytua\u0142\u00f3w oraz rozmaitego typu hierofanii (epifanii), i kt\u00f3rej podstaw\u0105 jest opozycja: sacrum – profanum<\/em>, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z opublikowaniem w 1949 Traktatu o historii religii<\/em>, uwie\u0144czy\u0142a j\u0105 za\u015b trzytomowa Historia wierze\u0144 i idei religijnych<\/em>; w 1957 obj\u0105\u0142 katedr\u0119 historii religii na uniwersytecie w Chicago; w 1960 za\u0142o\u017cy\u0142, wraz z Ernstem J\u00fcngerem, pismo \u201eAntaios\u201d dla propagowania \u201enowego\u201d, tj. religijnego humanizmu, albowiem \u201eby\u0107 cz\u0142owiekiem, czy lepiej: sta\u0107 si\u0119 nim, znaczy by\u0107 religijnym\u201d; odprawiona na jego wyra\u017ane \u017cyczenia ceremonia pogrzebowa w Cerkwi Prawos\u0142awnej zada\u0142a k\u0142am pogl\u0105dom, \u017ce jego sacrum <\/em>jest pozakonfesyjne, a on sam by\u0142 niech\u0119tny chrze\u015bcija\u0144stwu; chocia\u017c istotnie \u017ca\u0142owa\u0142 \u201eodczarowania\u201d kosmosu przez mozaizm i chrze\u015bcija\u0144stwo, to jednak prawos\u0142awie – jako \u201echrze\u015bcija\u0144ska liturgia kosmiczna\u201d – by\u0142o jego duchow\u0105 ojczyzn\u0105.<\/p>\r\n

400 lat temu, 23 kwietnia<\/strong> (wg kalendarza julia\u0144skiego, za\u015b wg kalendarza gregoria\u0144skiego – 3 maja<\/strong>) 1616 roku, zmar\u0142 w Stratfordzie nad Avonem, w wieku 52 lat (ur. prawdopodobnie 23 IV 1564, ochrzczony 26 IV), William Shakespeare<\/strong> (Shakspere \/ Shakspear \/ Shakespere \/ Shaksper \/ Shaxper \/ Shake-speare, spolszcz. Szekspir), poeta (autor 154 sonet\u00f3w i kilku poemat\u00f3w), dramaturg i aktor, cz\u0142onek Trupy Lorda Szambelana (Lord Chamberlain\u2019s Men<\/em>), nosz\u0105cej od 1603 nazw\u0119 Trupy Kr\u00f3lewskiej (King\u2019s Men<\/em>), wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bciciel Teatru Globe; jako autor co najmniej 38 dramat\u00f3w (zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 praktyk\u0105 b\u0119d\u0105cych niekiedy po cz\u0119\u015bci owocem wsp\u00f3\u0142pracy z innymi pisarzami) – komedii, tragedii, kronik historycznych (histories<\/em>) i tragikomedii – uwa\u017cany powszechnie za najwi\u0119kszego, obok Sofoklesa i Calderona, poet\u0119 dramatycznego wszechczas\u00f3w; gor\u0105cy monarchista i legitymista gardz\u0105cy ka\u017cdym uzurpatorem – \u201ez\u0142odziejem pa\u0144stwa i monarszej w\u0142adzy \/ kt\u00f3ry ukradkiem \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 z p\u00f3\u0142ki diadem \/ i do kieszeni schowa\u0142\u201d (Hamlet<\/em>); wyznawca mistyki kr\u00f3lewskiej \u201edw\u00f3ch cia\u0142 kr\u00f3la\u201d (King\u2019s Two Bodies<\/em>), albowiem \u201ezmy\u0107 balsamu z pomaza\u0144ca kr\u00f3la \/ nie zdo\u0142a wszystka woda ocean\u00f3w, \/ ni g\u0142os znikomych ludzi str\u0105ci\u0107 tego, \/ w kim sobie Pan B\u00f3g wybra\u0142 zamieszkanie\u201d (Ryszard II<\/em>); wr\u00f3g tyranii i demokracji – jednako przycinaj\u0105cych \u201enazbyt bujne kwiaty\u201d (Ryszard II<\/em>); laudator hierarchicznego \u201eporz\u0105dku kolejno\u015bci\u201d (Trojlus i Kresyda<\/em>) i spo\u0142ecznego organicyzmu, gdzie \u201ecz\u0142onki pa\u0144stwa, wielkie, \u015brednie, ma\u0142e \/ jak instrumenta jednego koncertu (\u2026) w jedn\u0105 harmoni\u0119 zlewaj\u0105 si\u0119 zarazem\u201d (Henryk V<\/em>); wedle wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa (\u201eteoria lancasterska\u201d) zwi\u0105zany z arystokratycznym i \u201erekuzanckim\u201d rodem Hoghton\u00f3w uczestnik katolickiej konspiracji, maj\u0105cy tak\u017ce zwi\u0105zki z jezuitami (m\u0119czennik o. Campion, o. Parsons); w tzw. straconych latach (The Lost Years<\/em>) 1585-1592 zapewne student kolegium dla katolik\u00f3w angielskich w Reims lub Douai, by\u0107 mo\u017ce nawet studiuj\u0105cy tak\u017ce (jako Arthurus Stratfordus Wigorniensis, D. Shfordus Cestrensis lub Gulielmus Clerkue Stratfordiensis) w angielskim kolegium w Rzymie, na pewno za\u015b daj\u0105cy w swoich dzie\u0142ach liczne dowody wierno\u015bci katolickiej dogmatyce, liturgii, kosmologii i antropologii oraz wyra\u017caj\u0105cy szacunek dla wzgardzonego przez protestant\u00f3w \u017cycia monastycznego; wedle \u015bwiadectwa wrogiego mu pastora \u201eumar\u0142 papist\u0105\u201d.<\/p>\r\n

25 lat temu, 25 kwietnia<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Campos (stan Rio de Janeiro), w wieku 86 lat (ur. 20 VI 1904), bp Ant\u00c3\u00b4nio de Castro Mayer<\/strong>; duszpasterz, tradycjonalista katolicki; pochodzi\u0142 z wielodzietnej rodziny pochodzenia (po stronie ojca) niemieckiego; rozpocz\u0119te w 1922 studia teologiczne w Rzymie na Gregorianum, uwie\u0144czy\u0142 doktoratem z filozofii; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1927; po powrocie do Brazylii wyk\u0142ada\u0142 w seminarium, w 1940 zosta\u0142 asystentem generalnym Akcji Katolickiej, a w 1942 wikariuszem generalnym archidiecezji S\u00c3\u00a3o Paulo; mianowany przez papie\u017ca Piusa XII w 1948 biskupem tytularnym Prieny, 3 stycznia 1949 zosta\u0142 ordynariuszem diecezji Campos; zabiera\u0142 cz\u0119sto g\u0142os w sprawach spo\u0142ecznych i politycznych, twardo broni\u0105c tradycyjnej nauki Ko\u015bcio\u0142a o spo\u0142ecznym panowaniu Chrystusa Kr\u00f3la; przez d\u0142ugie lata wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z za\u0142o\u017conym przez Plinia Corr\u00c3\u00aa\u0119 de Oliveira Towarzystwem Obrony Tradycji, Rodziny i W\u0142asno\u015bci (TFP); w 1960 opublikowa\u0142 wraz z nim, abpem Geraldem de Proen\u00c3\u00a7a Sigaudem i ekonomist\u0105 Lu\u00c3\u00adzem Medon\u00c3\u00a7a de Freitas ksi\u0105\u017ck\u0119 Reforma rolna – kwestia sumienia<\/em>, wymierzon\u0105 w wyw\u0142aszczenia rozpocz\u0119te przez lewicowego prezydenta J. Quadrosa, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 w pewnej mierze do jego dymisji; jednak w 1984 odci\u0105\u0142 si\u0119 od TFP; podczas Soboru Watyka\u0144skiego II, jako wiceprzewodnicz\u0105cy konserwatywnej Mi\u0119dzynarodowej Grupy Ojc\u00f3w (Coetus Internationalis Patrum), opracowa\u0142 – podpisan\u0105 przez ponad 450 biskup\u00f3w – petycj\u0119 do papie\u017ca Paw\u0142a VI z pro\u015bb\u0105 o pot\u0119pienie przez Sob\u00f3r komunizmu, kt\u00f3ra nast\u0119pnie \u201ezagin\u0119\u0142a\u201d; po promulgowaniu przez Paw\u0142a VI w 1969 nowego, sprotestantyzowanego rytu mszy stanowczo odm\u00f3wi\u0142 jej odprawiania; a\u017c do jego wymuszonego przej\u015bcia na emerytur\u0119 w listopadzie 1981, diecezja w Campos by\u0142a jedyn\u0105 na \u015bwiecie, w kt\u00f3rej celebrowano wy\u0142\u0105cznie tradycyjny ryt rzymski; ju\u017c jako biskup-emeryt przej\u0105\u0142 opiek\u0119 nad usuwanymi z parafii przez jego nast\u0119pc\u0119 ksi\u0119\u017cmi odmawiaj\u0105cymi celebracji nowego rytu, dla kt\u00f3rych utworzy\u0142 Bractwo \u015aw. Jana Marii Vianneya, przy kt\u00f3rym pozosta\u0142o oko\u0142o 50 000 wiernych; w 1983 wystosowa\u0142 wraz z abpem Marcelem Lefebvre\u2019em list otwarty do papie\u017ca Jana Paw\u0142a II, pi\u0119tnuj\u0105cy \u201eb\u0142\u0119dy posoborowej eklezjologii\u201d, a w 1988 by\u0142 wsp\u00f3\u0142konsekratorem dokonanych bez zgody Rzymu konsekracji czterech nowych biskup\u00f3w dla Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015bw. Piusa X; ju\u017c za \u017cycia nazywany by\u0142 \u201elwem z Campos\u201d.<\/p>\r\n

70 lat temu, 26 kwietnia<\/strong> 1946 roku, zmar\u0142 w Innsbrucku, w wieku 65 lat (ur. 20 VII 1880), Hermann<\/strong> Alexander hr. (Graf<\/em>) Keyserling<\/strong>, filozof kultury; pochodzi\u0142 ze starej i maj\u0119tnej rodziny ziemia\u0144skiej Niemc\u00f3w Ba\u0142tyckich, lecz wyw\u0142aszczonej w 1919 przez rz\u0105d Estonii; studiowa\u0142 w Dorpacie (Tartu), Heidelbergu i Wiedniu, gdzie w 1902 obroni\u0142 doktorat z geologii; w latach 1911-1912 odby\u0142 podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata, najd\u0142u\u017cej przebywaj\u0105c w Indiach; w 1919 po\u015blubi\u0142 wnuczk\u0119 kanclerza Bismarcka, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dw\u00f3ch syn\u00f3w – m\u0142odszy z nich, Arnold (1922-2005) by\u0142 r\u00f3wnie\u017c znanym filozofem i religioznawc\u0105; zawsze g\u0142osi\u0142 arystokratyczny idea\u0142 spo\u0142eczny, lecz lubi\u0142 por\u00f3wnywa\u0107 siebie do greckiego boga transformacji Proteusza; pocz\u0105tkowo by\u0142 te\u017c zwolennikiem pragmatycznej teorii prawdy oraz wyznawc\u0105 (za H.S. Chamberlainem) teorii o irracjonalnej naturze \u015bwiata; nast\u0119pnie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku problemom kultury i postulowa\u0142 odrodzenie Europy przez nasycenie my\u015bli europejskiej pierwiastkami kultur azjatyckiego Wschodu, zw\u0142aszcza indyjskiej (to stanowisko wywo\u0142a\u0142o zdecydowan\u0105 reakcj\u0119 obro\u0144cy romanizmu, francuskiego filozofa kultury Henriego Massisa w Obronie Zachodu<\/em>); w 1920 za\u0142o\u017cy\u0142 w Darmstadt \u201eSzko\u0142\u0119 M\u0105dro\u015bci\u201d (Gesellschaft f\u00fcr freie Philosophie); jego wsp\u00f3\u0142pracownikami byli m.in. Rabindranath Tagore, C.G. Jung, Thomas Mann, Max Scheler, Frank Thiess, \u201efilozof \u017cycia\u201d Ludwig Klages (kt\u00f3ry jednak p\u00f3\u017aniej oskar\u017ca\u0142 go o plagiat) oraz \u201erewolucyjny konserwatysta\u201d Leopold Ziegler; od 1931 gwa\u0142townie polemizowa\u0142 z narodowym socjalizmem, co w III Rzeszy \u015bci\u0105gn\u0119\u0142o na\u0144 zakaz druku oraz areszt domowy; entuzjast\u0105 Keyserlinga, nazywaj\u0105cym go \u201eSokratesem nowoczesnego \u015bwiata\u201d, by\u0142 Andrzej Bobkowski.<\/p>\r\n

70 lat temu, 28 kwietnia<\/strong> 1946 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 60 lat (ur. 6 X 1885), pp\u0142k Annet-Marie Jean-Fran\u00c3\u00a7ois hr. <\/strong>(comte<\/em>) de La Rocque<\/strong>, \u017co\u0142nierz oraz polityk narodowej i katolicko-spo\u0142ecznej prawicy republika\u0144skiej; trzeci i najm\u0142odszy syn Raymonda, genera\u0142a artylerii morskiej, brat Pierre\u2019a, przyjaciela i doradcy pretendenta Henryka Orlea\u0144skiego; po uko\u0144czeniu akademii wojskowej w Saint-Cyr od 1912 s\u0142u\u017cy\u0142 w Algierii, a nast\u0119pnie w Maroku; I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 uko\u0144czy\u0142 w stopniu majora; w latach 1921-1923 by\u0142 cz\u0142onkiem francuskiej misji wojskowej w Polsce, a w latach 1925-1926 walczy\u0142 z rebeliantami w Maroku; z wojska odszed\u0142 w 1928; w 1929 wst\u0105pi\u0142 do (za\u0142o\u017conej w 1927) nacjonalistycznej organizacji kombatanckiej Croix-de-Feu (Krzy\u017c Ognisty), a w 1932 obj\u0105\u0142 jej przyw\u00f3dztwo, a nast\u0119pnie rozbudowa\u0142 j\u0105, upolityczni\u0142 i uniezale\u017cni\u0142 od wsparcia finansowego \u201ekr\u00f3la perfum\u201d F. Coty\u2019ego; po skokowym wzro\u015bcie cz\u0142onk\u00f3w (z 60 do 300 tysi\u0119cy) Croix-de-Feu sta\u0142 si\u0119 najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 z antysystemowych lig pozaparlamentarnych, zdoln\u0105 do konfrontacji z komunistami i przej\u0119cia w\u0142adzy, wskutek czego re\u017cim Frontu Ludowego zdelegalizowa\u0142 j\u0105 18 czerwca 1936; w odpowiedzi na to pu\u0142kownik za\u0142o\u017cy\u0142 Francusk\u0105 Parti\u0119 Spo\u0142eczn\u0105 (Parti Social Fran\u00c3\u00a7ais), g\u0142osz\u0105c\u0105 program korporacjonistyczny i przeciwny interwencjonizmowi pa\u0144stwowemu, kt\u00f3ra w 1938 osi\u0105gn\u0119\u0142a liczb\u0119 800 tysi\u0119cy cz\u0142onk\u00f3w (w czasie wojny jej cz\u0142onkowie licznie zasilili najpierw kadry Pa\u0144stwa Francuskiego, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142o dewiz\u0119 PSF – Praca, Rodzina, Ojczyzna, a po 1947 gaullistowskiego Zgromadzenia Ludu Francuskiego); g\u0142osi\u0142, i\u017c w imi\u0119 \u201enaszego idea\u0142u wolno\u015bci i obrony cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej odrzucamy zar\u00f3wno jarzmo hitlerowskie, jak i tyrani\u0119 moskiewsk\u0105\u201d; 16 czerwca 1940 proklamowa\u0142 w \u201ePetit Journal\u201d Ruch Oporu (R\u00c3\u00a9sistance<\/em>) totalnego (u\u017cywaj\u0105c chyba jako pierwszy tego okre\u015blenia), lecz po zawieszeniu broni (22 czerwca) zaaprobowa\u0142 polityk\u0119 ograniczonej kolaboracji marsz. Ph. P\u00c3\u00a9taina; nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 jednak w struktury Pa\u0144stwa Francuskiego, a w 1940 pot\u0119pi\u0142 Statut \u017bydowski, za co zosta\u0142 zaatakowany przez skrajnie proniemieckiego kolaboracjonist\u0119, ekskomunist\u0119 J. Doriota; ju\u017c od 1941 utrzymywa\u0142 kontakty z Ruchem Oporu oraz z wywiadem brytyjskim, a po zaj\u0119ciu zone libre <\/em>przez Niemc\u00f3w zszed\u0142 do podziemia, tworz\u0105c na bazie b. PSF organizacj\u0119 R\u00c3\u00a9seau Klan; aresztowany (wraz ze 152 podkomendnymi) w marcu 1943 przez Sipo-SD w Clermont-Ferrand, zosta\u0142 osadzony w obozie w Eisenbergu (Czechos\u0142owacja), a nast\u0119pnie na zamku w Itter (Austria); w marcu 1945 znalaz\u0142 si\u0119 w szpitalu w Innsbrucku, kt\u00f3ry 7 maja wyzwolili Amerykanie; natychmiast wr\u00f3ci\u0142 do Francji, gdzie Rz\u0105d Tymczasowy dokona\u0142 jego internowania i osadzenia w areszcie domowym; jego zamiarem by\u0142o utworzenie Republika\u0144skiej Partii Spo\u0142ecznej Pojednania Narodowego; zmar\u0142 wskutek nieudanej operacji chirurgicznej; po\u015bmiertnie, w 1961, rz\u0105d M. Debr\u00c3\u00a9 z\u0142o\u017cy\u0142 przeprosiny za jego niesprawiedliwe potraktowanie po wojnie; jest bohaterem kilku politycznych powie\u015bci uchronicznych.<\/p>\r\n

40 lat temu, 28 kwietnia<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w mie\u015bcie Meksyk, w wieku 76 lat (ur. 12 X 1899), ks. Joaqu\u00c3\u00adn S\u00e1enz y Arriaga SJ<\/strong>, katolicki teolog i filozof, sedewakantysta; pochodzi\u0142 z rodziny, kt\u00f3ra wyda\u0142a a\u017c 25 kap\u0142an\u00f3w; w 1916 wst\u0105pi\u0142 (w Barcelonie) do zakonu jezuit\u00f3w, \u015bwi\u0119cenia otrzyma\u0142 w 1930; uzyska\u0142 trzy doktoraty: z teologii, filozofii i prawa kanonicznego; nale\u017ca\u0142 do grupy uformowanej duchowo przez m\u0119czennika cristero<\/em>, b\u0142. Micha\u0142a Augustyna (Miguel Agust\u00c3\u00adn) Pro SJ; by\u0142 kapelanem podziemnych organizacji katolickich El Yunque [\u201eKowad\u0142o\u201d] i Los Tecos [\u201ePuchacze\u201d]; w 1962 wyda\u0142 po w\u0142osku i pod pseudonimem Maurice Pinay ostrzegawcz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Spisek przeciw Ko\u015bcio\u0142owi<\/em>, rozprowadzan\u0105 w\u015br\u00f3d ojc\u00f3w soborowych; po soborze stan\u0105\u0142 na czele najbardziej radykalnego od\u0142amu tradycjonalizmu, przyjmuj\u0105cego tez\u0119 sedewakantystyczn\u0105 (tron papieski jest pusty, gdy\u017c nie mo\u017ce go prawowicie zajmowa\u0107 heretyk, a takimi s\u0105 wszyscy \u201eokupanci Stolicy Apostolskiej\u201d od Paw\u0142a VI); po opublikowaniu ksi\u0105\u017cki Nowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Montinia\u0144ski<\/em> (1971), w kt\u00f3rej uzna\u0142 Paw\u0142a VI za \u017cyda lub marrana, infiltruj\u0105cego Ko\u015bci\u00f3\u0142, ekskomunikowany 20 grudnia 1971 przez prymasa Meksyku, abp. Miguela D. Mirand\u0119; tezy te powt\u00f3rzy\u0142 i rozwin\u0105\u0142 w ksi\u0105\u017cce Pusty tron: Pawe\u0142 VI nie jest prawowitym papie\u017cem<\/em> (1973); za\u0142o\u017cy\u0142 czasopismo \u201eTrento\u201d i (wraz z ksi\u0119\u017cmi: A. Zamor\u0105 Hernandezem i Moisesem Carmon\u0105) Trydencki Zwi\u0105zek Katolicki (Uni\u00f3n Cat\u00f3lica Trento) oraz konfraterni\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105, ju\u017c po jego \u015bmierci nazwan\u0105 Trydenckim Bractwem Kap\u0142a\u0144skim (Sociedad Sacerdotal Trento); zmar\u0142 w wielkich cierpieniach na raka prostaty; w swoim testamencie duchowym napisa\u0142: \u201eO\u015bwiadczam, i\u017c z serca jestem katolikiem. (\u2026). Je\u017celi podnosi\u0142em g\u0142os w prote\u015bcie przeciw apostazji, zaznaczam, m\u00f3j protest by\u0142 wy\u0142\u0105cznie przeciwko cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry sam odci\u0105\u0142 si\u0119 od \u015awi\u0119tej Tradycji Ko\u015bcio\u0142a i postawi\u0142 si\u0119 w opozycji do Jego Boskiej Instytucji. Nigdy nie podwa\u017ca\u0142em niezmiennej doktryny Ko\u015bcio\u0142a. Moje \u017cycie z\u0142o\u017cy\u0142em w ofierze Chrystusowi, Ko\u015bcio\u0142owi i Papiestwu. (\u2026) Pragn\u0119 tylko, aby ostatnim tchnieniem mojego \u017cycia by\u0142y s\u0142owa wypowiadane przez meksyka\u0144skich M\u0119czennik\u00f3w: \u00a1VIVA CRISTO REY! \u00a1VIVA LA VIRGEN DE GUADALUPE!<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d maj 2016<\/h2>\r\n

125 lat temu, 2 maja<\/strong> 1891 roku, zmar\u0142 w Dre\u017anie, w wieku 73 lat (ur. 12 IX 1817), Constantin Frantz<\/strong>, filozof, matematyk i publicysta polityczny, wizjoner odrodzenia \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego w formie konfederacji \u015brodkowoeuropejskiej; by\u0142 synem ewangelickiego pastora, studiowa\u0142 filozofi\u0119 i matematyk\u0119 w Halle i Berlinie; od 1844 pracowa\u0142 w pruskiej s\u0142u\u017cbie cywilnej, lecz w 1862 zrezygnowa\u0142, aby po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie pracy pisarskiej; zwalcza\u0142 odt\u0105d wytrwale (pozostaj\u0105cych w sojuszu) liberalny nacjonalizm na p\u0142aszczy\u017anie ideowej oraz \u201ema\u0142oniemieck\u0105\u201d koncepcj\u0119 zjednoczeniow\u0105 Bismarcka, uwa\u017caj\u0105c r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Prusy nie s\u0105 predestynowane do rozwi\u0105zania kwestii niemieckiej ze wzgl\u0119du na ich peryferyjne po\u0142o\u017cenie oraz zbyt silne splecenie z \u017cywio\u0142em s\u0142owia\u0144skim; zwraca\u0142 tak\u017ce uwag\u0119 na uzale\u017cnienie Bismarcka od finansjery i prasy \u017cydowskiej, nazywaj\u0105c nawet II Rzesz\u0119 \u201eimperium narodowo\u015bci \u017cydowskiej\u201d; Rzeszy Bismarckowskiej przeciwstawia\u0142 koncepcj\u0119 \u015brodkowoeuropejskiej konfederacji, kt\u00f3rej j\u0105drem by\u0142aby federacja pa\u0144stw niemieckich, szerszym kr\u0119giem – Konfederacja Nadre\u0144ska, Szwajcaria, wielonarodowa Austria, Polska i Litwa, najszerszym za\u015b – sojusz owej konfederacji z pa\u0144stwami skandynawskimi i Europ\u0105 zachodni\u0105; takie skupienie mocy europejskiej zdo\u0142a\u0142oby zbilansowa\u0107 stosunek si\u0142 Europy zar\u00f3wno wobec supremacji militarnej Rosji, jak i rosn\u0105cego potencja\u0142u Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3rych przysz\u0142y wp\u0142yw na polityk\u0119 \u015bwiatow\u0105 przewidywa\u0142 (proponowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c powstrzymanie emigracji do USA, aby nie wzbogaca\u0107 ich gospodarki, a skierowanie jej na kolonizacj\u0119 Europy po\u0142udniowo-wschodniej wzd\u0142u\u017c Dunaju a\u017c do Morza Czarnego); w jego koncepcji szczeg\u00f3lnie istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a Polska, kt\u00f3ra powinna by\u0107 odbudowana jako Wicekr\u00f3lestwo (obejmuj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie) rz\u0105dzone przez przedstawicieli katolickiej linii Hohenzollern\u00f3w, z w\u0142asn\u0105 armi\u0105, odr\u0119bnym ustrojem i administracj\u0105; \u017cyj\u0105cy obok siebie Niemcy i Polacy winni wzajemnie uczy\u0107 si\u0119 swoich j\u0119zyk\u00f3w (zamiast pr\u00f3bowa\u0107 Polak\u00f3w germanizowa\u0107, \u201epowinni\u015bmy Bogu dzi\u0119kowa\u0107\u201d, \u017ce istnieje nar\u00f3d s\u0142owia\u0144ski, kt\u00f3ry nie ulega \u201epowabom\u201d panslawizmu); Polacy musz\u0105 jednak poradzi\u0107 sobie z paso\u017cytuj\u0105c\u0105 na nich gospodark\u0105 \u017cydowsk\u0105, bez czego ich w\u0142asny rozw\u00f3j ekonomiczny b\u0119dzie niemo\u017cliwy; odbudowana Polska powinna by\u0107 buforem oddzielaj\u0105cym Niemcy i zachodni\u0105 cywilizacj\u0119 europejsk\u0105 od prawdziwego wroga na Wschodzie, czyli \u201erosyjskiego mongolizmu\u201d.<\/p>\r\n

225 lat temu, 3 maja<\/strong> 1791 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w S\u0142awucie na Wo\u0142yniu Henryk hr. Rzewuski <\/strong>h. Krzywda, prozaik i publicysta tradycjonalistyczny; potomek magnackiego rodu odgrywaj\u0105cego wybitn\u0105 rol\u0119 zw\u0142aszcza w XVIII w. (pradziadek – Wac\u0142aw Rzewuski, hetman wielki koronny i kasztelan krakowski, a tak\u017ce teoretyk poezji, poeta i dramatopisarz, jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w antyrosyjskiej konfederacji radomskiej zosta\u0142 na rozkaz Repnina porwany i wywieziony do Ka\u0142ugi; ojciec – Adam Wawrzyniec, kasztelan witebski, by\u0142 najwybitniejszym teoretykiem \u201estaroszlacheckiego\u201d obozu republika\u0144skiego), brat Karoliny Soba\u0144skiej, Eweliny Ha\u0144skiej oraz Adama Rzewuskiego, genera\u0142a rosyjskiego; w dzieci\u0144stwie wychowywa\u0142a go babka – siostra T. Rejtana; w latach 1806-1807 s\u0142ucha\u0142 wyk\u0142ad\u00f3w w Akademii Krakowskiej, nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 w armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego i wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wojnie polsko-austriackiej; po 1815 podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie, gdzie pozna\u0142 osobi\u015bcie g\u0142\u00f3wnych \u201eDoktor\u00f3w Kontrrewolucji\u201d (J. de Maistre, L. de Bonald, K.L. von Haller); podczas pobytu w Petersburgu zosta\u0142 cz\u0142onkiem lo\u017cy wolnomularskiej Orze\u0142 Bia\u0142y; w 1825 odby\u0142 z siostr\u0105 i Adamem Mickiewiczem podr\u00f3\u017c na Krym, kt\u00f3rej skutkiem by\u0142a wzajemna inspiracja literacka (jego opowiadania z \u017cycia szlachty zrodzi\u0142y pomys\u0142 Pana Tadeusza<\/em>, s\u0142uchacz zach\u0119ca\u0142 go za\u015b do ich spisania, czego – du\u017co p\u00f3\u017aniejszym – owocem by\u0142y Pami\u0105tki Soplicy<\/em>); opublikowanie wspomnianej \u201egaw\u0119dy szlacheckiej\u201d w 1839 przynios\u0142o mu ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wzmocni\u0142 szereg powie\u015bci historycznych, na czele z Listopadem<\/em>, b\u0119d\u0105cym najwybitniejsz\u0105 polsk\u0105 powie\u015bci\u0105 romantyczn\u0105; wzburzenie opinii patriotycznej przynios\u0142o opublikowanie (pod pseudonimem Jarosz Bej\u0142a) Mieszanin obyczajowych<\/em>, nast\u0119pnie za\u015b W\u0119dr\u00f3wek umys\u0142owych; <\/em>w latach 40. by\u0142 cz\u0142onkiem i g\u0142\u00f3wnym ideologiem tzw. pentarchii (albo: koterii) petersburskiej, skupiaj\u0105cej konserwatywnych romantyk\u00f3w o nastawieniu lojalistycznym (M. Grabowski, L. Sztyrmer, abp I. Ho\u0142owi\u0144ski), wydaj\u0105cej Tygodnik Petersburski<\/em>, lecz faktycznie dzia\u0142aj\u0105cej g\u0142\u00f3wnie na Kijowszczy\u017anie; w latach 1850-1856 by\u0142 urz\u0119dnikiem do specjalnych porucze\u0144 namiestnika Kr\u00f3lestwa Polskiego, ksi\u0119cia Iwana Paskiewicza, redaguj\u0105cym jednocze\u015bnie (od 1851) urz\u0119dowy \u201eDziennik Warszawski\u201d, gdzie opublikowa\u0142 swoje g\u0142\u00f3wne teksty filozoficzno-polityczne, przedrukowane fragmentarycznie przez A. Walickiego w antologii Filozofia i my\u015bl spo\u0142eczna 1831-1864<\/em> (1977), a zebrane w formie ksi\u0105\u017ckowej (Cywilizacja i religia<\/em>) przez A. Wielomskiego i opublikowane w serii Biblioteka konserwatyzm.pl w 2009; reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w rodowej siedzibie w Cudnowie k. \u0179ytomierza, gdzie zmar\u0142 w 1866 roku; tradycjonalizm Rzewuskiego inspirowany by\u0142 my\u015bl\u0105 L. de Bonalda i zw\u0142aszcza J. de Maistre\u2019a – w stopniu takim, \u017ce wi\u0119cej ni\u017c ociera\u0142 si\u0119 o plagiat (co wykaza\u0142 w swoim studium por\u00f3wnawczym J. \u0141ytkowski); wyostrza\u0142 jeszcze antyracjonalizm i fideizm tego drugiego w krytyce bezp\u0142odnych docieka\u0144 \u201erozumu indywidualnego\u201d, niszcz\u0105cych \u017cywe wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkie i \u015bwiadcz\u0105ce swoim pojawieniem si\u0119 o degeneracji spo\u0142ecze\u0144stwa; tak samo jak de Maistre uwa\u017ca\u0142, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d ma swoj\u0105 przyrodzon\u0105 \u201eform\u0119 \u017cywotn\u0105\u201d, wyra\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 w jego swoistym ustroju, co w wypadku Polski oznacza\u0142o \u201efederacj\u0119 szlachty posiadaj\u0105cej zbiorowe pe\u0142now\u0142adztwo\u201d; formy te jednak wyczerpuj\u0105 si\u0119 wraz ze starzeniem si\u0119 narod\u00f3w i tkwi\u0105cych w nich zasob\u00f3w objawienia Bo\u017cego, tote\u017c narody te zapadaj\u0105 si\u0119 w nico\u015b\u0107; ten przypadek dotkn\u0105\u0142 w\u0142a\u015bnie Polsk\u0119, kt\u00f3ra nie mo\u017ce istnie\u0107 ju\u017c inaczej, jak tylko jako prowincja s\u0142owia\u0144skiego cesarstwa rosyjskiego; spiski i konspiracje nie dowodz\u0105 wcale \u017cywotno\u015bci narodu, lecz s\u0105 robactwem tocz\u0105cym trupa, nadto za\u015b si\u0142\u0105 rzeczy sytuuj\u0105 polski ruch niepodleg\u0142o\u015bciowy w obozie rewolucji europejskiej; Rosja natomiast, jako najmocniejszy filar \u015awi\u0119tego Przymierza, stanowi jednocze\u015bnie tam\u0119 dla rewolucji, jak i gwaranta zachowania arystokratycznego ustroju spo\u0142ecznego; tradycjonalist\u0105 polskim (czyli te\u017c republika\u0144skim) mo\u017cna by\u0107 jedynie jako laudator bezpowrotnie minionej tradycji, realnie natomiast mo\u017cna by\u0107 ju\u017c tylko tradycjonalist\u0105 w sensie uniwersalnym, a politycznie – poddaj\u0105c si\u0119 monarchicznemu absolutyzmowi rosyjskiemu; r\u00f3wnie wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em pogl\u0105d\u00f3w Rzewuskiego by\u0142y Prelekcje paryskie<\/em> Mickiewicza, kt\u00f3rego po ich lekturze nazwa\u0142 \u201enajpot\u0119\u017cniejszym umys\u0142em ca\u0142ej S\u0142owia\u0144szczyzny\u201d; wydobywa\u0142 z nich jednak wy\u0142\u0105cznie w\u0105tki tradycjonalistyczne, antyo\u015bwieceniowe, antyracjonalistyczne (apoteoz\u0119 \u201eludzi intuicji, czyli natchnienia\u201d), pot\u0119pienie filozofii jako \u201efa\u0142szerstwa Objawienia\u201d, pogard\u0119 dla parlamentaryzmu i jego ja\u0142owych dyskusji, identycznie krytyczn\u0105 ocen\u0119 Konstytucji 3 Maja, jako \u201eodszczepionej od historii ojczystej\u201d, starannie odsiewaj\u0105c i przemilczaj\u0105c w\u0105tki rewolucyjne, heterodoksyjne religijnie i chiliastyczne.<\/p>\r\n

175 lat temu, 7 maja<\/strong> 1841 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Nogent-le-Rotrou (Region Centralny) Gustave Le Bon<\/strong>, lekarz, antropolog, psycholog i socjolog; w 1866 uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119; by\u0142 wielokrotnie wysy\u0142any przez rz\u0105d francuski do Azji, gdzie bada\u0142 zabytki archeologiczne; po odbyciu szeregu podr\u00f3\u017cy oraz po powrocie do Francji zainicjowa\u0142 (w 1902) seri\u0119 Biblioteki Filozofii Naukowej w wydawnictwie Flammarion; organizowa\u0142 te\u017c \u201eobiady \u015brodowe\u201d z udzia\u0142em najznakomitszych intelektualist\u00f3w epoki oraz bywa\u0142 w salonie hrabiny Greffulhe, kt\u00f3rego literackim wizerunkiem jest salon ksi\u0119\u017cnej Guermantes w W poszukiwaniu straconego czasu<\/em> M. Prousta; zasadniczo pozytywista w metodologii (uwa\u017canej przez badaczy akademickich, na czele z \u00c3\u2030. Durkheimem, za \u201eamatorsk\u0105\u201d), sta\u0142 si\u0119 inicjatorem (obok G. Tarde\u2019a i W\u0142ocha S. Sighelego) psychologii spo\u0142ecznej, a jednocze\u015bnie psychologizmu w socjologii; jego g\u0142\u00f3wnym przedmiotem zainteresowania by\u0142a analiza psychologiczna mas ludzkich, uj\u0119ta w ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra przynios\u0142a mu s\u0142aw\u0119 – Psychologia t\u0142umu<\/em> (1895); \u201et\u0142um\u201d pojmowa\u0142 jako wytw\u00f3r spo\u0142ecze\u0144stwa przemys\u0142owego i charakteryzowa\u0142 go jako tw\u00f3r anormalny, gdy\u017c irracjonalny, rz\u0105dzony pop\u0119dami i podatny na sugestie; to stanowisko doprowadzi\u0142o go r\u00f3wnie\u017c do krytyki wszystkich postaci egalitaryzmu na czele z socjalizmem, kt\u00f3rego psychologi\u0119 te\u017c opracowa\u0142; mimo i\u017c pot\u0119pi\u0142 ju\u017c w 1924 germa\u0144ski \u201emit rasy aryjskiej\u201d, dzi\u015b jest postrzegany jako \u201erasista ideologii kolonialnej\u201d; jego tezy wywar\u0142y wp\u0142yw m.in. na Theodore\u2019a Roosevelta, B. Mussoliniego (zachowa\u0142 si\u0119 list od niego do Le Bona) i Ch. de Gaulle\u2019a; zmar\u0142 w 1931 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, 8 maja<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Monachium, w wieku 55 lat (ur. 29 V 1880), Oswald <\/strong>Arnold Gottfried Spengler<\/strong>, filozof kultury, historiozof i publicysta; pochodzi\u0142 z rodziny drobnomieszcza\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 cechowa\u0142 typowo niemiecki emocjonalny ch\u0142\u00f3d, co skutkowa\u0142o jego stanami l\u0119kowymi, migrenami, za\u0142amaniami nerwowymi i somnambulizmem; ju\u017c w liceum klasycznym rozwija\u0142 szerokie zainteresowania naukowe i artystyczne; studiowa\u0142 jako wolny s\u0142uchacz i wybiera\u0142 wyk\u0142ady z rozmaitych dziedzin w Monachium, Berlinie i Halle; w 1903 odrzucono jego (pisan\u0105 pod kierunkiem A. Riehla) rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 o metafizyce Heraklita, lecz rok p\u00f3\u017aniej, po uzupe\u0142nieniu literatury, zosta\u0142a ona przyj\u0119ta; do 1911 naucza\u0142 w liceach, lecz po \u015bmierci matki zamieszka\u0142 w Monachium i utrzymywa\u0142 si\u0119 ze skromnego spadku i udzielania prywatnych lekcji; we wrze\u015bniu 1918 opublikowa\u0142 pierwszy tom swojego \u201eepokowego\u201d dzie\u0142a Zmierzch Zachodu<\/em>, kt\u00f3re jako swoisty manifest katastrofizmu przynios\u0142o mu natychmiastow\u0105, \u015bwiatow\u0105 s\u0142aw\u0119 (raczej jednak w\u015br\u00f3d filozofuj\u0105cych literat\u00f3w i artyst\u00f3w, ani\u017celi uczonych akademickich, zarzucaj\u0105cych mu dyletantyzm, niejasno\u015b\u0107, intuicjonizm i m\u0119tny mistycyzm), a tak\u017ce niezale\u017cno\u015b\u0107 finansow\u0105, co pozwoli\u0142o mu odrzuci\u0107 ofert\u0119 profesury w Getyndze; po opublikowaniu drugiego tomu (1922) zaj\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce polityk\u0105 i publicystyk\u0105 polityczn\u0105 w duchu konserwatywnym (wi\u0105\u017ce si\u0119 go z Rewolucj\u0105 Konserwatywn\u0105, ale bez przyporz\u0105dkowania do kt\u00f3rego\u015b z konkretnych nurt\u00f3w); g\u0142osi\u0142 niewygasaj\u0105ce pos\u0142annictwo polityczne szlachty (Adel<\/em>), jako przyw\u00f3dczyni narodu, pochwa\u0142\u0119 \u201epruskiego socjalizmu\u201d, czyli organicznego spo\u0142ecze\u0144stwa agrarnego i wsp\u00f3lnotowego, przyr\u00f3wnywa\u0142 sytuacj\u0119 ostatnich konserwatyst\u00f3w w zdegenerowanym \u015bwiecie mieszcza\u0144skim do stra\u017cnika z Pompej\u00f3w, kt\u00f3ry trwa do ko\u0144ca na posterunku, poniewa\u017c zapomniano go odwo\u0142a\u0107; uczestniczy\u0142 w planowaniu prawicowego puczu, kt\u00f3ry mia\u0142 wynie\u015b\u0107 do dyktatorskiej w\u0142adzy gen. Hansa von Seeckta (sam Spengler mia\u0142 obj\u0105\u0107 tek\u0119 ministra kultury), lecz po spotkaniu z nim uzna\u0142 go za politycznego g\u0142upca; pomimo zabieg\u00f3w hitlerowc\u00f3w zachowa\u0142 dystans wobec nich i wobec re\u017cimu narodowosocjalistycznego, gardz\u0105c Hitlerem jako prostakiem oraz prymitywizmem ideologii rasistowskiej; przyj\u0105\u0142 cz\u0142onkostwo w Akademii Niemieckiej, ale odm\u00f3wi\u0142 Goebbelsowi udzia\u0142u w propagandzie wyborczej; pot\u0119pi\u0142 publicznie \u201enoc d\u0142ugich no\u017cy\u201d (w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o kilku jego przyjaci\u00f3\u0142), a jego ostatnia ksi\u0105\u017cka – Lata decyzji<\/em> – zosta\u0142a wycofana przez nazist\u00f3w z obiegu; nag\u0142o\u015b\u0107 jego \u015bmierci wywo\u0142a\u0142a spekulacje co do jego zamordowania przez hitlerowc\u00f3w, nie maj\u0105 one jednak \u017cadnego potwierdzenia; osnow\u0105 jego filozofii kultury, i dziej\u00f3w jednocze\u015bnie, jest prze\u015bwiadczenie o ich zdeterminowanej \u015bmiertelno\u015bci, jak ka\u017cdego organizmu, przechodz\u0105cego te same stadia rozwoju (wzrastania, rozkwitu i wi\u0119dni\u0119cia), st\u0105d te\u017c nazywana jest ona koncepcj\u0105 biologiczn\u0105 lub organiczn\u0105; nie ma jednej, og\u00f3lnoludzkiej kultury, lecz by\u0142o\/jest ich osiem (babilo\u0144ska, egipska, chi\u0144ska, hinduska, meksyka\u0144ska, antyczna, \/zachodnio\/europejska oraz rodz\u0105ca si\u0119 dopiero – rosyjska); pierwszych pi\u0119\u0107 kultur ma charakter \u201emagiczny\u201d, antyczna by\u0142a \u201eapolli\u0144ska\u201d, europejska za\u015b jest \u201efaustyczna\u201d; dzieje \u015bwiata mo\u017cna ujmowa\u0107 jako sumaryczn\u0105 biografi\u0119 wielkich kultur, ustalaj\u0105c mi\u0119dzy nimi stosunki homologiczno\u015bci czy jednoczesno\u015bci; dzieje te trwaj\u0105 przeci\u0119tnie 1000 lat, z czego ostatnie 200 to faza zmierzchu (kultura europejska, zrodzona w epoce Karola Wielkiego, w faz\u0119 t\u0119 wesz\u0142a wi\u0119c ok. roku 1800, po rewolucji francuskiej); centraln\u0105 kategori\u0105 metafizyczn\u0105 Spenglerowskiej filozofii kultury jest rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy Dasein<\/em> (tu: jako istnienie \u201ebezwiedne\u201d, wegetatywne, ro\u015blinne) a Wachsein<\/em> (istnienie \u201eczuwaj\u0105ce\u201d, \u015bwiadome, refleksyjne, ludzkie), kt\u00f3re cechuj\u0105 tak\u017ce dynamiczne napi\u0119cia pomi\u0119dzy nim a Dasein<\/em>; pierwotne jest Dasein<\/em>, rozkwit charakteryzuje r\u00f3wnowaga pomi\u0119dzy Dasein<\/em> a Wachsein<\/em> (tym samym za\u015b pomi\u0119dzy \u201e\u017cyciem\u201d a \u201ekultur\u0105\u201d), zmierzch oznacza wyciekanie Dasein <\/em>i \u201ewysuszenie\u201d Wachsein<\/em> w ja\u0142owy intelektualizm; samo poj\u0119cie \u201ekultura\u201d ma dwojaki zakres: szerszy, czyli obejmuj\u0105cy ca\u0142\u0105 histori\u0119 danej kultury, oraz w\u0119\u017cszy, czyli faz\u0119 jej rozkwitu; faza zmierzchu natomiast okre\u015blana jest jako \u201ecywilizacja\u201d; cywilizacj\u0119 znamionuj\u0105 skostnienie, urbanizacja (wraz z nowym nomadyzmem), umasowienie, atomizm spo\u0142eczny, areligijno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a zdegenerowana \u201edruga religijno\u015b\u0107\u201d (czyli \u201ereligie polityczne\u201d), abstrakcyjne moralizatorstwo, plebeizm, zmechanizowanie intelektu, panowanie dziennikarstwa (\u201eintelektualnej prostytucji\u201d), antyorganiczne formy polityczne (demokracja, parlamentaryzm, partyjnictwo, \u201emandarynizm\u201d, cezaryzm), panowanie techniki, socjalizm, humanitaryzm, pacyfizm, kosmopolityzm, plutokracja i chryzokracja, utylitaryzm; nadej\u015bcie cywilizacji mo\u017cna rozpozna\u0107 po tak odra\u017caj\u0105cych objawach, jak: kino, ekspresjonizm, teozofia, walki bokserskie, murzy\u0144skie ta\u0144ce, poker i totalizator.<\/p>\r\n

50 lat temu, 12 maja<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 79 lat (ur. 12 XII 1886), Ludwik Hieronim hr. Morstin <\/strong>h. Leliwa, dramaturg, poeta, redaktor czasopism literackich, dyplomata i \u017co\u0142nierz; pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny ziemia\u0144skiej, studiowa\u0142 w Monachium, Berlinie, Lipsku i Pary\u017cu; zwi\u0105zany towarzysko i politycznie ze \u015brodowiskiem konserwatyst\u00f3w krakowskich, zw\u0142aszcza z redaktorem \u201eCzasu\u201d – prof. S. Estreicherem; w latach 1911-1913 wydawa\u0142 i redagowa\u0142 elitarny miesi\u0119cznik o wysmakowanej szacie graficznej – \u201eMuseion\u201d, w kt\u00f3rym do g\u0142osu doszed\u0142 nurt neoklasycystyczny w literaturze M\u0142odej Polski; w czasie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 \u017co\u0142nierzem 2 Pu\u0142ku Piechoty Legion\u00f3w Polskich (zweryfikowany w stopniu majora w 1919); bra\u0142 udzia\u0142 w pracach Naczelnego Komitetu Narodowego, a po 1917 – urz\u0119d\u00f3w podleg\u0142ych Radzie Regencyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego; w latach 1919-1924 s\u0142u\u017cy\u0142 w dyplomacji jako attach\u00c3\u00a9 wojskowy w Pary\u017cu, a nast\u0119pnie w Rzymie; by\u0142 tak\u017ce oficerem \u0142\u0105cznikowym Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wojska Polskiego przy sztabie marsza\u0142ka F. Focha oraz adiutantem szefa Polskiej Misji Wojskowej, gen. T. Rozwadowskiego; w okresie mi\u0119dzywojennym organizowa\u0142 s\u0142ynne zjazdy poet\u00f3w w swoim pa\u0142acu w P\u0142awowicach; redagowa\u0142 te\u017c \u201ePami\u0119tnik Warszawski\u201d; w 1935 otrzyma\u0142 Z\u0142oty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury, a w 1939 odby\u0142a si\u0119 prapremiera jego najpopularniejszej sztuki – komedii lirycznej Obrona Ksantypy<\/em>; w czasie wojny by\u0142 oficerem AK; wyp\u0119dzony przez komunist\u00f3w z P\u0142awowic, zamieszka\u0142 w Zakopanem, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Teatru im. Heleny Modrzejewskiej, kt\u00f3rego by\u0142 prezesem, a w 1960 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy; jego m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 by\u0142a poetka katolicka Maria Morstin-G\u00f3rska (1893-1972).<\/p>\r\n

15 lat temu, 13 maja<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 82 lat (ur. 29 X 1918), Pawe\u0142 Hertz<\/strong>, poeta, eseista, t\u0142umacz i edytor; pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej i zasymilowanej rodziny \u017cydowskiej; jako ucze\u0144 gimnazjum porzuci\u0142 szko\u0142\u0119 i nie przyst\u0105pi\u0142 do matury, staj\u0105c si\u0119 autodydaktykiem; debiutowa\u0142, kiedy mia\u0142 16 lat, w \u201eWiadomo\u015bciach Literackich\u201d, a rok p\u00f3\u017aniej opublikowa\u0142 pierwszy tom poezji (w liryce reprezentowa\u0142 nurt neoklasycystyczny); w drugiej po\u0142owie lat 30. podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie, a od ko\u0144ca 1937 mieszka\u0142 w Pary\u017cu, ucz\u0119szczaj\u0105c na wyk\u0142ady w Szkole Wy\u017cszej Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych (EHEI); w 1939 wr\u00f3ci\u0142 do Polski, a w styczniu 1940 zosta\u0142 aresztowany we Lwowie przez NKWD i skazany na osiem lat \u0142agru; po \u201eamnestii\u201d w 1942 rozpocz\u0105\u0142 organizowanie szk\u00f3\u0142 polskich w Kirgizji z ramienia delegatury ambasady RP; ponownie aresztowany po zerwaniu przez ZSSR stosunk\u00f3w dyplomatycznych z rz\u0105dem polskim, lecz wkr\u00f3tce zwolniony, zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 jako bibliotekarz w Samarkandzie; do Polski wr\u00f3ci\u0142 w grudniu 1945 i zosta\u0142 cz\u0142onkiem redakcji lewicowej \u201eKu\u017anicy\u201d; w 1957, po zawieszeniu przez w\u0142adze (przed ukazaniem si\u0119 pierwszego numeru) czasopisma \u201eEuropa\u201d, kt\u00f3rego mia\u0142 by\u0107 jednym z redaktor\u00f3w, wyst\u0105pi\u0142 z PZPR (w przeciwie\u0144stwie do wielu innych pisarzy nigdy nie ukrywa\u0142, \u017ce jego zaanga\u017cowanie powojenne wynika\u0142o wy\u0142\u0105cznie ze strachu przed systemem totalitarnym i traumy \u0142agrowej, nie ubarwia\u0142 go \u017cadnym \u201euk\u0105szeniem heglowskim\u201d czy wiar\u0105 w \u201esprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105\u201d); nale\u017ca\u0142 do komitetu redakcyjnego S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego, redagowa\u0142 (1955-1982) \u201eRocznik Literacki\u201d, wraz z W\u0142adys\u0142awem Kopali\u0144skim u\u0142o\u017cy\u0142 Ksi\u0119g\u0119 cytat\u00f3w z polskiej literatury pi\u0119knej<\/em> (1975); by\u0142 inicjatorem reprintowania ksi\u0105\u017cek cennych dla kultury polskiej; w 1977 zainaugurowa\u0142 seri\u0119 \u201ePodr\u00f3\u017ce\u201d w PIW, t\u0142umaczy\u0142 z rosyjskiego, niemieckiego i francuskiego; w marcu 1964 by\u0142 sygnatariuszem Listu 34<\/em>; od 1969 by\u0142 cz\u0142onkiem Zarz\u0105du Polskiego PEN Clubu, w latach 1975-1978 wiceprezesem ZLP; nale\u017ca\u0142 do Rady Duszpasterstw \u015arodowisk Tw\u00f3rczych oraz (1991-95) Rady do spraw Stosunk\u00f3w Polsko-\u017bydowskich przy Prezydencie RP; by\u0142 cz\u0142onkiem korespondentem Instytutu Nauk o Cz\u0142owieku w Wiedniu; praca nad monumentaln\u0105 antologi\u0105 (7 tom\u00f3w wydanych w latach 1959-79) Zbioru poet\u00f3w polskich XIX wieku <\/em>oraz trzytomow\u0105 edycj\u0105 Dzie\u0142 <\/em>Zygmunta Krasi\u0144skiego doprowadzi\u0142a go do oryginalnej wersji konserwatyzmu kulturowego i (o ile to by\u0142o mo\u017cliwe do przekazania) politycznego, opartego o antynomi\u0119 \u201e\u0142adu\u201d i \u201enie\u0142adu\u201d oraz apologi\u0119 tradycji (polskiej i europejsko-chrze\u015bcija\u0144skiej); wraz ze swoim przyjacielem Henrykiem Krzeczkowskim by\u0142 mentorem m\u0142odzie\u017cy konserwatywnej i prawicowej; ju\u017c w III RP wielokrotnie krytykowa\u0142 postawy lewicowo-liberalnej inteligencji warszawskiej, nazywanej przeze\u0144 ironicznie \u201epann\u0105 Izabel\u0105 \u0141\u0119ck\u0105\u201d.<\/p>\r\n

10 lat temu, 13 maja<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w South Hadley (Massachusetts), w wieku 89 lat (ur. 5 VIII 1916), Peter <\/strong>Robert Edwin Viereck<\/strong>, poeta, historyk idei i konserwatywny my\u015bliciel polityczny; syn George\u2019a Sylvestra Vierecka (1884-1962), r\u00f3wnie\u017c poety i pisarza, urodzonego jako Niemiec w Monachium (kt\u00f3rego ojciec Ludwig, marksista, nie\u015blubny syn aktorki, uchodz\u0105cy za pozama\u0142\u017ce\u0144skiego syna kr\u00f3la i cesarza Wilhelma I, w 1896 wyemigrowa\u0142 do USA), ju\u017c od lat 20. XX wieku entuzjasty Adolfa Hitlera, uznanego w 1941 za agenta nazistowskiego i w latach 1942-1947 wi\u0119zionego bez s\u0105du; w 1937 uko\u0144czy\u0142 summa cum laude<\/em> studia historyczne na Harvardzie, a w 1942 doktoryzowa\u0142 si\u0119; od 1947 do emerytury w 1987 naucza\u0142 historii i rosyjskiego w kobiecym college\u2019u w Mount Holyoke; w 1949 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Pulitzera w dziedzinie poezji; dzie\u0142em jego \u017cycia, niezwyk\u0142ym ju\u017c przez to, \u017ce jego trzy kolejne wydania w ci\u0105gu ponad 60 lat (1941, 1965, 2003) zmienia\u0142y nie tylko podtytu\u0142, ale i zawarto\u015b\u0107, niezwyk\u0142ym r\u00f3wnie\u017c i przez fakt, \u017ce dokonywa\u0142 w ten spos\u00f3b dramatycznego rozrachunku z pogl\u0105dami przebywaj\u0105cego w wi\u0119zieniu w\u0142asnego ojca, by\u0142a – po\u015bwi\u0119cona korzeniom ideologicznym hitleryzmu – Metapolityka<\/em>; t\u0105 (z\u0142owrog\u0105 w jego ocenie) metapolityk\u0105 polityki narodowosocjalistycznej by\u0142 niemiecki romantyzm a\u017c po Wagnera, g\u0142osz\u0105cy prymat estetyki nad etyk\u0105; podobnie jak wielu innych autor\u00f3w konserwatywnych tej epoki (Maurras, Eliot), Viereck uwa\u017ca\u0142, \u017ce romantyzm to postawa rewolucyjna, wroga dyscyplinie, gubi\u0105ca poczucie miary i roztropno\u015bci, w konsekwencji wi\u0119c – antycywilizacyjna; romantyzm to Tre\u015b\u0107, \u0179ycie i Dynamizm, klasycyzm za\u015b to Forma, Prawo Wieczne i Statyczno\u015b\u0107; tym, czym dla literatury jest klasycyzm, dla polityki jest w\u0142a\u015bnie konserwatyzm; jako konserwatysta zadeklarowa\u0142 si\u0119 ju\u017c w artykule z 1940, opublikowanym w \u201eAtlantic Monthly\u201d, w bezpo\u015bredniej kontrze do europejskiej \u201eburzy autorytaryzmu\u201d, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b do \u201eromantycznego\u201d hitleryzmu oraz utopii komunistycznej (kt\u00f3rej entuzja\u015bci dominowali na jego w\u0142asnym kampusie); idee przez niego g\u0142oszone sytuuj\u0105 go w nurcie tzw. konserwatyzmu organicznego, kt\u00f3rego wyznacznikami s\u0105: absolutyzm etyczny, arystokratyzm wykszta\u0142conej, samoograniczaj\u0105cej si\u0119 elity, konstytucjonalizm oraz historyczna ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 niepisanych, konkretnych zwyczaj\u00f3w wolnych ludzi; g\u0142osi\u0142 nawet nietypow\u0105 dla Amerykan\u00f3w pochwa\u0142\u0119 monarchii konstytucyjnej, jako godnego zalecenia systemu politycznego i normalnego uk\u0142adu odniesienia dla polityki; rozgranicza\u0142 jednak pomi\u0119dzy postaw\u0105 konserwatywn\u0105 a postaw\u0105 reakcyjn\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 rozumia\u0142 (i odrzuca\u0142) d\u0105\u017cenie do zakonserwowania status quo<\/em> w ka\u017cdym szczeg\u00f3le; mistrzami konserwatywnego my\u015blenia i dzia\u0142ania byli dla niego: E. Burke (acz szed\u0142 dalej od niego w akceptacji dla kontrolowanej zmiany), A. Hamilton, J.C. Calhoun, W. Churchill, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ksi\u0105\u017c\u0119 Metternich, jako \u201earchitekt koncertu europejskiego\u201d, zapewniaj\u0105cego pok\u00f3j i porz\u0105dek, a przy tym posiadaj\u0105cego nie tylko umiej\u0119tno\u015bci gry politycznej, lecz i aplikacji zasad \u0142adu moralnego w stosunkach mi\u0119dzy pa\u0144stwami; pomimo tego Viereck by\u0142 outsiderem<\/em> po\u015br\u00f3d konserwatyst\u00f3w ameryka\u0144skich; on zarzuca\u0142 im (zw\u0142aszcza buckleyists<\/em>) \u201esamolubny materializm\u201d, odra\u017caj\u0105ce \u0142\u0105czenie chrze\u015bcija\u0144stwa z nieewangeliczn\u0105, egoistyczn\u0105 i atomistyczn\u0105 ideologi\u0105 liberalizmu manchesterskiego, a tak\u017ce \u201epodsk\u00f3rne faszyzowanie\u201d z powodu pob\u0142a\u017cliwo\u015bci dla populizmu, nacjonalizmu i maccartyzmu; oni jego traktowali jako liberalnego (czyli w warunkach ameryka\u0144skich – socjalizuj\u0105cego) \u201emi\u0119czaka\u201d, akceptuj\u0105cego New Deal<\/em> (acz krytykowa\u0142 F.D. Roosevelta za \u0142amanie konstytucji i pr\u00f3by os\u0142abiania pozycji S\u0105du Najwy\u017cszego) i systematycznie wspieraj\u0105cego przeciwko republikanom kandydat\u00f3w antykomunistycznego skrzyd\u0142a demokrat\u00f3w (H. Truman, A. Stevenson).<\/p>\r\n

125 lat temu, 15 maja<\/strong> (3 maja<\/strong> w kalendarzu julia\u0144skim) 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Kijowie Michai\u0142 <\/strong>Afanasjewicz Bu\u0142hakow <\/strong>[w\u0142a\u015bc. Bu\u0142gakow: ros. \u00d0\u0153\u00d0\u00b8\u00d1\u2026\u00d0\u00b0\u00d0\u00b8\u00d0\u00bb \u00d0\u0090\u00d1\u201e\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd\u00d0\u00b0\u00d1\u0081\u00d1\u0152\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u2018\u00d1\u0192\u00d0\u00bb\u00d0\u00b3\u00d0\u00b0\u00d0\u00ba\u00d0\u00be\u00d0\u00b2<\/em>], prozaik, dramaturg i felietonista, jeden z najwi\u0119kszych pisarzy XX wieku; syn Afanasija Iwanowicza (1859-1907) – historyka religii i profesora Kijowskiej Akademii Duchownej; po uko\u0144czeniu (1916) medycyny na Cesarskim Uniwersytecie Kijowskim \u015bw. W\u0142odzimierza zosta\u0142 zmobilizowany do wojska, gdzie prowadzi\u0142 szpital polowy; po wybuchu rewolucji bolszewickiej rozwa\u017ca\u0142 emigracj\u0119, lecz ostatecznie pozosta\u0142 w Kijowie i otworzy\u0142 prywatn\u0105 praktyk\u0119; podczas przechodzenia Kijowa z r\u0105k do r\u0105k trafia\u0142 – jako ochotnik, zmobilizowany, zbieg lub jeniec – do oddzia\u0142\u00f3w wojskowych r\u00f3\u017cnych stron (hetma\u0144cy, bolszewicy, petlurowcy, biali), ostatecznie znajduj\u0105c si\u0119 na p\u0142n. Kaukazie jako lekarz wojskowy 3. Tieriekskiego Pu\u0142ku Kozackiego; w 1921 zamieszka\u0142 w Moskwie, porzucaj\u0105c praktyk\u0119 lekarsk\u0105 na rzecz literatury; odt\u0105d do ko\u0144ca \u017cycia zmaga\u0142 si\u0119 z trudno\u015bciami \u017cycia codziennego oraz z cenzur\u0105 i atakami na\u0144 partyjnych funkcjonariuszy literackich, lecz od najgorszego ratowa\u0142o go – paradoksalnie – to, \u017ce jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ceni\u0142 Stalin; dzi\u0119ki niemu w 1932 na afisz MChAT-u mog\u0142a wr\u00f3ci\u0107 sztuka Dni Turbin\u00f3w<\/em> oparta na opublikowanej wcze\u015bniej (w okrojonej wersji) powie\u015bci Bia\u0142a Gwardia<\/em>, a on sam otrzyma\u0142 posad\u0119 asystenta re\u017cysera w tym teatrze; Stalin nie pozwoli\u0142 mu jednak wyjecha\u0107 za granic\u0119; od pocz\u0105tku lat 30. pisa\u0142 najwi\u0119ksze swoje arcydzie\u0142o – powie\u015b\u0107 Mistrz i Ma\u0142gorzata<\/em>; finalna, sz\u00f3sta wersja by\u0142a gotowa w 1938, lecz ostatnie poprawki pisarz nanosi\u0142 jeszcze tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 (zmar\u0142 w marcu 1940); opublikowanie tej wielorakiej stylistycznie i wielowarstwowej – od satyry po metafizyk\u0119 – oraz poddawanej najrozmaitszym interpretacjom, od sugerowania okultyzmu po stricte <\/em>religijn\u0105 w duchu chrze\u015bcija\u0144skim (analizuj\u0105cy to dzie\u0142o diakon Andriej Kurajew stwierdza, \u017ce apokryficzna \u201epowie\u015b\u0107 w powie\u015bci\u201d o Jeszua Ha-Nocri jest wprost blu\u017aniercza, ale dochodzi do wniosku, \u017ce nie mo\u017cna jej uog\u00f3lni\u0107 do ca\u0142ego utworu oraz przypisa\u0107 jej autorowi, poniewa\u017c w\u0105tek ten pochodzi od Wolanda i jest mistrzowsko ukryt\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 satyry na sowieck\u0105 propagand\u0119 ateistyczn\u0105\/satanistyczn\u0105), symbolicznej powie\u015bci o realno\u015bci Diab\u0142a i jego obecno\u015bci w \u015bwiecie, kt\u00f3ry zaprzeczy\u0142 jego istnieniu, tak samo jak istnieniu Boga, a sam jest dowodem jego\/ich istnienia, by\u0142o d\u0142ugo jeszcze po \u015bmierci autora niemo\u017cliwe; wersja okrojona ukaza\u0142a si\u0119 w 1966, a prawie pe\u0142na w 1973.<\/p>\r\n

40 lat temu, 18 maja<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w Budapeszcie, w wieku 87 lat (ur. 24 VIII 1888), Hug\u00f3 Payr<\/strong>, sportowiec i polityk monarchistyczny, legitymista habsburski; uprawia\u0142 zapasy w stylu klasycznym, zdobywaj\u0105c mistrzostwo Europy na zawodach w Wiedniu w 1906 oraz zajmuj\u0105c czwarte miejsce na Igrzyskach Olimpijskich w Londynie (1908); studiowa\u0142 filozofi\u0119 na Uniwersytecie P\u00e1zm\u00e1nya w Budapeszcie, lecz w 1911 przerwa\u0142 studia i zosta\u0142 dziennikarzem; w czasie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 korespondentem wojennym; w 1919 walczy\u0142 przeciwko \u017cydobolszewickiej \u201eW\u0119gierskiej Republice Rad\u201d, a nast\u0119pnie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Parti\u0105 Legitymistyczn\u0105 (Kereszt\u00c3\u00a9ny Nemzeti Egyes\u00fcl\u00c3\u00a9s P\u00e1rtja), usi\u0142uj\u0105c\u0105 przywr\u00f3ci\u0107 panowanie prawowitemu kr\u00f3lowi – Karolowi IV (Habsburgowi); od 1931 by\u0142 pos\u0142em z ramienia prorz\u0105dowej Partii Jedno\u015bci Narodowej (Nemzeti Egys\u00c3\u00a9d P\u00e1rtja), lecz w 1936 przeszed\u0142 do legitymistycznej Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142ecznej Partii Gospodarczej (Kereszt\u00c3\u00a9ny Gazdas\u00e1gi \u00c3\u00a9s Szoci\u00e1lis P\u00e1rthoz), kierowanej przez ksi\u0119dza Mikl\u00f3sa Grigera; po przegraniu wybor\u00f3w w 1939 wycofa\u0142 si\u0119 z polityki; w 1944 bra\u0142 udzia\u0142 w antyniemieckim ruchu oporu; w 1947 zosta\u0142 szefem oddzia\u0142u sto\u0142ecznego Niezale\u017cnej W\u0119gierskiej Partii Demokratycznej (F\u00fcggetlen Magyar Demokrata P\u00e1rtja); bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu budapeszte\u0144skim 1956, podnosz\u0105c na powr\u00f3t has\u0142a rojalistyczne.<\/p>\r\n

10 lat temu, 18 maja<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Ulldeconie (Tarragona, Katalonia), w wieku 89 lat (ur. w 1916), Ram\u00f3n Forcadell Prats<\/strong>, polityk i publicysta tradycjonalistyczny; potomek rodziny z dziada pradziada s\u0142u\u017c\u0105cej sprawie karlistowskiej (potomek w prostej linii adiutanta gen. R. Cabrery, Dominga Forcadella); uczestnik Krucjaty 1936-1939, radca krajowy Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) oraz wierny s\u0142uga i osobisty przyjaciel kr\u00f3la z prawa Ksawerego I (Don Javier de Borb\u00f3n-Parma); za\u0142o\u017cyciel kombatanckiego \u201eHermandad de Requet\u00c3\u00a9s del Maestrazgo\u201d oraz (1962) \u201eHermandad Nacional Mon\u00e1rquica del Maestrazgo\u201d i redaktor biuletynu \u201eBoina Roja\u201d [\u201eCzerwony Beret\u201d]; w latach 1964-71 burmistrz rodzinnej Ulldecony; po rozpadzie Wsp\u00f3lnoty karlistowskiej (wskutek ideologicznej dewiacji Don Hugona Carlosa) za\u0142o\u017cyciel partii Front Instytucjonalny, kt\u00f3ra w 1975 zmieni\u0142a nazw\u0119 na Partia Spo\u0142eczno-Regionalistyczna (Partido Social Regionalista); badacz my\u015bli politycznej J. Donoso Cortesa.<\/p>\r\n

150 lat temu, 19 maja<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Babinie (Stanis\u0142awowskie, Ma\u0142opolska Wsch.) gen. Tadeusz <\/strong>Jordan Rozwadowski <\/strong>h. Tr\u0105by, dow\u00f3dca, wsp\u00f3\u0142autor zwyci\u0119stwa w Bitwie Warszawskiej; pochodzi\u0142 z rodziny o d\u0142ugich tradycjach wojskowych (jego przodek odznaczy\u0142 si\u0119 m\u0119stwem w Wiktorii Wiede\u0144skiej, pradziad walczy\u0142 w insurekcji ko\u015bciuszkowskiej, dziad w powstaniu listopadowym, ojciec i stryj w powstaniu styczniowym); w 1886 uko\u0144czy\u0142 z pierwsz\u0105 lokat\u0105 Wojskow\u0105 Akademi\u0119 Techniczn\u0105 w Wiedniu (a w 1893 Szko\u0142\u0119 Wojenn\u0105) i rozpocz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w cesarsko-kr\u00f3lewskiej armii Austro-W\u0119gier; jako jedyny z wy\u017cszych oficer\u00f3w Polak\u00f3w w armii austriackiej nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z polskim ruchem strzeleckim; dokona\u0142 kilku wa\u017cnych wynalazk\u00f3w artyleryjskich, w tym tzw. granato-szrapnel; w 1913 zosta\u0142 genera\u0142em majorem oraz dow\u00f3dc\u0105 I Brygady Artylerii Konnej; po wybuchu I wojny \u015bwiatowej dowodzi\u0142 XII Brygad\u0105 Artylerii, odgrywaj\u0105c m.in. kluczow\u0105 rol\u0119 w bitwie pod Gorlicami (maj 1915), gdzie nowatorsko zastosowa\u0142 tzw. ruchom\u0105 zas\u0142on\u0119 ogniow\u0105; w nast\u0119pnej ofensywie uczestniczy\u0142 ju\u017c jako dow\u00f3dca 43 Dywizji Piechoty, otrzyma\u0142 najwy\u017csze odznaczenie austro-w\u0119gierskie – Order Marii Teresy – oraz dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia Feldmarschallleutenanta<\/em> (odpowiednik polskiego genera\u0142a dywizji), ale 1 lutego 1916 musia\u0142 odej\u015b\u0107 z wojska wskutek konfliktu z Naczelnym Dow\u00f3dztwem (przeciwstawia\u0142 si\u0119 bezzasadnym egzekucjom na Polakach i Rusinach); po wyj\u015bciu z armii austriackiej nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Tymczasow\u0105 Rad\u0105 Stanu, a nast\u0119pnie z Rad\u0105 Regencyjn\u0105 Kr\u00f3lestwa Polskiego; 25 pa\u017adziernika 1918 obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, energicznie rozpoczynaj\u0105c organizowanie zal\u0105\u017ck\u00f3w polskich si\u0142 zbrojnych r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w; po przekazaniu przez RR w\u0142adzy powracaj\u0105cemu z Magdeburga brygadierowi J. Pi\u0142sudskiemu i jej samorozwi\u0105zaniu si\u0119 ust\u0105pi\u0142 ze stanowiska wskutek sporu z Tymczasowym Naczelnikiem Pa\u0144stwa co do sposobu tworzenia armii (by\u0142 za poborem przymusowym, Pi\u0142sudski za\u015b za ochotniczym); 17 listopada 1918 zosta\u0142 mianowany Naczelnym Dow\u00f3dc\u0105 Wojsk Polskich w Galicji Wschodniej; do obl\u0119\u017conego przez Ukrai\u0144c\u00f3w (i wyzwolonego dwa dni wcze\u015bniej) Lwowa przyby\u0142 w nocy z 24\/25 listopada, natychmiast domagaj\u0105c si\u0119 posi\u0142k\u00f3w, kt\u00f3rych nie otrzyma\u0142; atakowany przez wszystkich (w tym narodowych demokrat\u00f3w), utrzyma\u0142 miasto podczas drugiej ofensywy ukrai\u0144skiej (odmawiaj\u0105c wykonania rozkazu wycofania si\u0119 do Przemy\u015bla) pomimo trzykrotnej przewagi wroga, a\u017c do nadej\u015bcia odsieczy w marcu 1919; zast\u0119puj\u0105cy go na stanowisku dow\u00f3dcy Armii \u201eWsch\u00f3d\u201d gen. W. Iwaszkiewicz wr\u0119czy\u0142 mu rozkaz przenosz\u0105cy go na stanowisko szefa Polskiej Misji Wojskowej w Pary\u017cu, co by\u0142o krzywdz\u0105cym upokorzeniem; w najtrudniejszym momencie wojny z bolszewikami zosta\u0142 wezwany do Polski i 22 lipca 1920 mianowany szefem Sztabu Generalnego; jego pierwszym sukcesem (wsp\u00f3lnie z gen. K. Sosnkowskim) by\u0142o sprawne przegrupowanie wojsk pozostaj\u0105cych dot\u0105d w bezw\u0142adnym odwrocie; zreorganizowa\u0142 sztab i postawi\u0142 na wojn\u0119 manewrow\u0105 zamiast ci\u0105g\u0142ymi frontami (w czym by\u0142 zgodny z marsz. Pi\u0142sudskim, w konflikcie za\u015b z przys\u0142anym do Polski z Francji gen. M. Weygandem); przedmiotem nieustannych spor\u00f3w (o pod\u0142o\u017cu raczej politycznym) jest kwestia autorstwa (b\u0105d\u017a stopnia wk\u0142adu) planu oskrzydlaj\u0105cego manewru kontruderzeniowego (klasyczny \u201emanewr kanne\u0144ski\u201d, rozkaz operacyjny nr 10 000) w Bitwie Warszawskiej; prawdopodobnie zar\u00f3wno Pi\u0142sudski, jak i Rozwadowski, mieli ten sam pomys\u0142, przy czym wariant pierwszego by\u0142 g\u0142\u0119bszy, wi\u0119c bardziej ryzykowny; z listu genera\u0142a do marsza\u0142ka z 15 VIII wynika, \u017ce g\u0142\u00f3wnym autorem by\u0142 Pi\u0142sudski, kt\u00f3remu Rozwadowski przyznaje racj\u0119, oponenci marsza\u0142ka twierdz\u0105 jednak, \u017ce to tylko wyraz lojalno\u015bci podw\u0142adnego; bezsprzeczne jest natomiast, \u017ce ca\u0142o\u015bci\u0105 operacji defensywnych nad Wis\u0142\u0105 i Wkr\u0105 dowodzi\u0142 Rozwadowski, marsza\u0142ek zarezerwowa\u0142 sobie bowiem tylko dowodzenie grup\u0105 operacyjn\u0105 przeprowadzaj\u0105c\u0105 kontruderzenie znad Wieprza; nast\u0119pnie genera\u0142 obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo Frontu Po\u0142udniowego, operuj\u0105cego na Polesiu, kt\u00f3ry zmusi\u0142 bolszewik\u00f3w do odwrotu; 1 kwietnia 1921 zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a broni; pod koniec 1921 stan\u0105\u0142 na czele Generalnego Inspektoratu Jazdy, reorganizuj\u0105c ten rodzaj broni i zmieniaj\u0105c jego nazw\u0119 na Kawaleria, postulowa\u0142 tak\u017ce utworzenie pu\u0142k\u00f3w pancernych; w 1925 dowodzi\u0142 manewrami na Wo\u0142yniu, kt\u00f3re odbi\u0142y si\u0119 szerokim echem w Europie; w czasie przewrotu majowego obj\u0105\u0142 stanowisko dow\u00f3dcy obrony Warszawy przed zamachowcami; wyda\u0142 rozkaz bezwzgl\u0119dnego rozprawienia si\u0119 z nimi, a tak\u017ce u\u017cycia przeciwko nim bomb lotniczych; w zem\u015bcie za to po zwyci\u0119stwie oddzia\u0142\u00f3w Pi\u0142sudskiego nie zosta\u0142 zwolniony z internowania, lecz aresztowany i uwi\u0119ziony w Wilnie na Antokolu, w ci\u0119\u017ckich warunkach; postawiono mu tak\u017ce zarzuty natury kryminalnej, nigdy nawet nie sprecyzowane; ju\u017c w\u00f3wczas zrodzi\u0142y si\u0119 pog\u0142oski, \u017ce pr\u00f3bowano go otru\u0107, maluj\u0105c \u015bciany celi farb\u0105 z arszenikiem; wed\u0142ug innej hipotezy otruto go ju\u017c po zwolnieniu z wi\u0119zienia i przeniesieniu w stan spoczynku, podaj\u0105c mu podczas podr\u00f3\u017cy kolej\u0105 (18 maja 1927) z Wilna do Warszawy kanapki z pokrojonym w\u0142osiem ko\u0144skim lub zmielonym szk\u0142em; jakkolwiek by\u0142o, faktem jest, \u017ce cierpia\u0142 odt\u0105d na owrzodzenie jelit, po\u0142\u0105czone z krwawieniami i b\u00f3lami brzucha oraz atakami wysokiej gor\u0105czki; zmar\u0142 w 1928 roku, zosta\u0142 pochowany na cmentarzu Orl\u0105t Lwowskich; jego szcz\u0105tki prawdopodobnie zosta\u0142y przeniesione na cmentarz \u0141yczakowski podczas barbarzy\u0144skiej akcji zr\u00f3wnywania z ziemi\u0105 cmentarza orl\u0105t w latach 70; kawaler wielu order\u00f3w polskich i zagranicznych, w tym Krzy\u017ca Komandorskiego Orderu Wojennego Virtuti Militari.<\/p>\r\n

175 lat temu, 21 maja<\/strong> 1841 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Sabadell (Katalonia) ks. F\u00c3\u00a9lix Sard\u00e1 y Salvany<\/strong>, duszpasterz, apologeta i polemista, jeden z czo\u0142owych reprezentant\u00f3w integryzmu katolickiego w epoce Restauracji; syn przemys\u0142owca z bran\u017cy tekstylnej i katalo\u0144skiej szlachcianki; wychowanek jezuit\u00f3w (do zakonu nie zosta\u0142 jednak przyj\u0119ty z powodu s\u0142abego zdrowia); \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1865; uko\u0144czy\u0142 teologi\u0119 oraz prawo, filozofi\u0119 i literatur\u0119 na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim; od 1871 publikowa\u0142 liczne artyku\u0142y (na \u0142amach redagowanego przez siebie \u201eRevista Popular\u201d) pod pseudonimem Un Obscurantista de buena fe (\u201eCiemnogrodzianin dobrej wiary\u201d) oraz ksi\u0105\u017cki broni\u0105ce doktryny katolickiej i Sylabusa<\/em>, a zwalczaj\u0105ce masoneri\u0119, spirytyzm, protestantyzm, anarchizm, naturalizm i liberalizm; najs\u0142ynniejsza z nich – Liberalizm jest grzechem<\/em> (1884), opublikowana jednocze\u015bnie w kilku j\u0119zykach (w Polsce znana z t\u0142umaczenia z angielskiego) i maj\u0105ca ju\u017c do 1887 siedem wyda\u0144, spowodowa\u0142a kontrakcj\u0119 katolikolibera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy wyst\u0105pili do Kongregacji Indeksu o jej zbadanie, lecz orzeczenie by\u0142o jednoznacznie pochwalne dla autora, zako\u0144czy\u0142o si\u0119 za\u015b pot\u0119pieniem ksi\u0105\u017cki Proces integryzmu<\/em> (1885) jednego z jego oponent\u00f3w – kanonika z Vich, ks. Celestina de Pazosa; wywodz\u0105c liberalizm z protestantyzmu (odrzucenie autorytetu w polityce jako skutek odrzucenia autorytetu w religii), lekcewa\u017cy\u0142 wszelako aktualne znaczenie \u201eprzyczyny\u201d (\u201eprotestantyzm jest obecnie zdech\u0142ym psem\u201d), akcentowa\u0142 za\u015b zagro\u017cenie ze strony \u201eskutku\u201d (\u201eliberalizm [jest] \u017cywym lwem, kr\u0105\u017c\u0105cym w poszukiwaniu kogo m\u00f3g\u0142by po\u017cre\u0107\u201d), albowiem jego (liberalizmu) \u201estraszliwa doktryna przenika spo\u0142ecze\u0144stwo do g\u0142\u0119bi; sta\u0142 si\u0119 [on] nowoczesnym politycznym wyznaniem, gro\u017c\u0105c nam drug\u0105 rewolucj\u0105, maj\u0105c\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 \u015bwiat ponownie ku poga\u0144stwu\u201d; liberalizm jest \u201eherezj\u0105 radykaln\u0105 i uniwersaln\u0105, poniewa\u017c s\u0105 w nim zawarte wszystkie herezje\u201d; na p\u0142aszczy\u017anie polityczno-ustrojowej natomiast ks. Sard\u00e1 (podobnie jak inni integry\u015bci hiszpa\u0144scy, kt\u00f3rzy w 1886 od\u0142\u0105czyli si\u0119 od karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty) g\u0142osi\u0142 \u201eindyferentyzm\u201d w materii ustrojowej, akceptuj\u0105c ka\u017cd\u0105 form\u0119 rz\u0105du, kt\u00f3ra uznaje suwerenno\u015b\u0107 Boga, aczkolwiek preferowa\u0142 tradycyjn\u0105 monarchi\u0119 mieszan\u0105 (jak w \u015bredniowiecznej Kastylii i Aragonii), wyra\u017caj\u0105c si\u0119 tak\u017ce \u017cyczliwie o \u201eelekcyjnej monarchii polskiej do czasu niegodziwego rozebrania tego najbardziej religijnego kr\u00f3lestwa\u201d; zmar\u0142 w 1916 roku.<\/p>\r\n

20 lat temu, 21 maja<\/strong> 1996 roku, zmar\u0142 w Irving (Teksas), w wieku 73 lat (ur. 18 V 1923) Frederick D<\/strong>(aniel). Wilhelmsen<\/strong>, katolicki filozof, publicysta i my\u015bliciel polityczny, tradycjonalista religijny i polityczny; pochodzi\u0142 z rodziny o mieszanych – bawarskich i du\u0144skich – korzeniach; uko\u0144czy\u0142 Uniwersytet San Francisco (1947) i Notre Dame w Indianie (1948); od 1965 do \u015bmierci by\u0142 profesorem teksa\u0144skiego uniwersytetu stanowego w Dallas, wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce go\u015bcinnie na jezuickim Uniwersytecie \u015awi\u0119tej Klary w Kalifornii, r\u00f3wnie\u017c jezuickim Uniwersytecie Al-Hikma w Bagdadzie, na Uniwersytecie Narodowym \u015aw. Ludwika w Buenos Aires oraz na Uniwersytecie Nawaryjskim w Pampelunie; jako filozof zajmuj\u0105cy si\u0119 metafizyk\u0105, teori\u0105 poznania oraz estetyk\u0105 sta\u0142 zdecydowanie na gruncie tomizmu, broni\u0105c realizmu ontologicznego i epistemologicznego; zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce (pod wp\u0142ywem swojego przyjaciela – Marshalla McLuhana) teori\u0105 komunikacji; wraz z L. Brentem Bozellem by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1966) i publicyst\u0105 miesi\u0119cznika \u201eTriumph\u201d, powo\u0142anego do walki z modernistyczn\u0105 samodestrukcj\u0105 w Ko\u015bciele od Soboru Watyka\u0144skiego II; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z innymi periodykami katolickimi (\u201eThe Angelus\u201d, \u201eFaith & Reason\u201d, \u201eThe Grail\u201d, \u201eThe Wanderer\u201d, madryckie \u201eVerbo\u201d) oraz konserwatywnymi (\u201eThe Intercollegiate Review\u201d, \u201eModern Age\u201d, \u201eNational Review\u201d); by\u0142 jednym z nielicznych ameryka\u0144skich konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3rych bez zastrze\u017ce\u0144 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako tradycjonalist\u00f3w, co bez w\u0105tpienia wzmocni\u0142o jeszcze prze\u0142omowe wydarzenie w jego \u017cyciu, jakim by\u0142o poznanie Hiszpanii; do kraju tego przyby\u0142 po raz pierwszy, aby zbiera\u0107 materia\u0142y dotycz\u0105ce hiszpa\u0144skich mistyk\u00f3w Z\u0142otego Wieku (\u015bw. Teresa z \u00c3\u0081vila, \u015bw. Jan od Krzy\u017ca), ale przybywszy, zakocha\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej tradycji katolicko-hiszpa\u0144skiej, kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142czesnym spadkobierc\u0105 jest legitymistyczny karlizm; zaprzyja\u017aniony zw\u0142aszcza z tradycjonalistycznym filozofem \u00c3\u0081lvaro d\u2019Orsem, bra\u0142 odt\u0105d regularnie udzia\u0142 w zlotach (aplec<\/em>) karlist\u00f3w w sanktuarium pod Montejurr\u0105, sta\u0142 si\u0119 pisarzem dwuj\u0119zycznym i \u201eHiszpanem z adopcji\u201d duchowej; ma\u0142o kto tak g\u0142\u0119boko poj\u0105\u0142 nienacjonalistyczny, lecz rzymsko-katolicki i apostolski sens hispanidad <\/em>oraz walki karlizmu o ocalenie tej tradycji; nazywano go un requet\u00c3\u00a9 norteamericano<\/em> i un carlista estadounidense<\/em>; otrzyma\u0142 od kr\u00f3la z prawa Ksawerego I (Don Javier) Order Wygnanej Prawowito\u015bci i kaza\u0142 si\u0119 pochowa\u0107 w baskijskim czerwonym berecie (boina roja<\/em>); jedna z jego c\u00f3rek (Elisabeth) zosta\u0142a karmelitank\u0105, druga (Alexandra) cenionym historykiem karlizmu.<\/p>\r\n

175 lat temu, 23 maja<\/strong> 1841 roku, zmar\u0142 w Monachium, w wieku 76 lat (ur. 27 III 1765), Franz Xavier <\/strong>Benedikt von Baader<\/strong>, filozof, teozof i my\u015bliciel polityczny; uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 i by\u0142 r\u00f3wnie\u017c czynnym zawodowo in\u017cynierem g\u00f3rnictwa (za zas\u0142ugi w tej dziedzinie uzyska\u0142 nobilitacj\u0119); od 1826 zajmowa\u0142 katedr\u0119 filozofii i teologii spekulatywnej na Uniwersytecie Monachijskim; by\u0142 pod wp\u0142ywem nieortodoksyjnej mistyki Jakuba B\u00f6hme i Mistrza Eckharta (B\u00f3g dla niego jest nie substancj\u0105, lecz wiecznie trwaj\u0105cym procesem i aktywno\u015bci\u0105, samou\u015bwiadamiaj\u0105cym sobie swoj\u0105 Troisto\u015b\u0107 w boskiej wiedzy, nazywanej Ternar<\/em>), a tak\u017ce g\u0142osi\u0142 idee ekumeniczne, co spowodowa\u0142o odebranie mu prawa do wyk\u0142adania filozofii religii; te same idee sta\u0142y u podstaw jego wizji \u015awi\u0119tego Przymierza (monarch\u00f3w katolickiej Austrii, protestanckich Prus i prawos\u0142awnej Rosji), za kt\u00f3rego czo\u0142owego ideologa uchodzi, zw\u0142aszcza z powodu wp\u0142ywu, jaki wywiera\u0142 na sk\u0142onnego do mistycyzmu cesarza Rosji Aleksandra I; postulowa\u0142 odbudowanie spo\u0142ecze\u0144stwa korporacyjnego z\u0142o\u017conego z trzech stan\u00f3w: nauczycieli (Lehrstand<\/em>), czyli duchowie\u0144stwa, obro\u0144c\u00f3w (Wehrstand<\/em>), czyli szlachty, oraz \u017cywicieli (N\u00c3\u00a4hrstand<\/em>), czyli ludu, jako antidotum na \u201enajgorsz\u0105 posta\u0107 demokracji\u201d, czyli plebejsko\u015b\u0107<\/em> ludzi interesu; w p\u00f3\u017aniejszym okresie dostrzeg\u0142 tak\u017ce proletariat, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142oby w\u0142\u0105czy\u0107 (po uprzednim wychowaniu go przez ksi\u0119\u017cy w funkcji spo\u0142ecznego \u201ediakonatu\u201d) do reprezentacji stanowej jako \u201estan czwarty\u201d; wszystko to \u0142\u0105cznie czyni\u0142o go jednym z g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli konserwatyzmu romantycznego w XIX-wiecznych Niemczech.<\/p>\r\n

75 lat temu, 26 maja<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 62 lat (ur. 26 VIII 1878), Enrique Su\u00c3\u00b1er Ord\u00f3\u00c3\u00b1ez<\/strong>, lekarz psychiatra i eseista; uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 i doktoryzowa\u0142 si\u0119 na Uniwersytecie Centralnym (obecnie: Complutense) w Madrycie, po czym obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Patologii Og\u00f3lnej na uniwersytecie w Sewilli; nast\u0119pnie zajmowa\u0142 Katedr\u0119 Chor\u00f3b Dzieci\u0119cych w Valladolid i od 1921 – Katedr\u0119 Pediatrii w Madrycie; w okresie dyktatury (1923-1930) gen. Miguela Prima de Rivery zosta\u0142 Radc\u0105 Wychowania Publicznego, a podczas kr\u00f3tkiej (stycze\u0144 1930 – luty 1931) dictadura blanca<\/em> gen. D\u00e1maso Berenguera zosta\u0142 mianowany ministrem Wychowania Publicznego i rektorem Uniwersytetu Centralnego; po proklamowaniu II Republiki zaatakowa\u0142 j\u0105 w artykule Dzieci\u0119ca kultura Rewolucji<\/em> opublikowanym w katolickim dzienniku \u201eEl Debate\u201d, czym \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie liczne szykany, na czele z pobawieniem katedry; publikowa\u0142 w narodowo-katolickim miesi\u0119czniku teoretycznym \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d; po wybuchu wojny domowej zosta\u0142 (w strefie narodowej) prezesem Kr\u00f3lewskiej Akademii Narodowej Medycyny; po zako\u0144czeniu wojny odzyska\u0142 katedr\u0119 uniwersyteck\u0105 oraz obj\u0105\u0142 kierownictwo kilku plac\u00f3wek naukowych i Hiszpa\u0144skiego Czerwonego Krzy\u017ca.<\/p>\r\n

40 lat temu, 26 maja<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 we Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat (ur. 26 IX 1889), Martin Heidegger<\/strong>, filozof; studiowa\u0142 we Fryburgu i w Marburgu pod kierunkiem Heinricha Rickerta, pozostawa\u0142 te\u017c pod wp\u0142ywem fenomenologii Edmunda Husserla; od 1923 profesor nadzwyczajny w Marburgu, a od 1927 – jako nast\u0119pca Husserla – profesor filozofii (i w roku akademickim 1933\/34 rektor) uniwersytetu we Fryburgu; uwa\u017cany przez wielu za najwi\u0119kszego filozofa XX wieku, stworzy\u0142 w\u0142asny system ontologiczny w ramach szeroko rozumianego nurtu filozofii egzystencji (\u201eegzystencjalizmu\u201d); rdzeniem tej ontologii jest rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy tradycyjn\u0105 kategori\u0105 ontologiczn\u0105, czyli Bytem, na kt\u00f3rym dotychczas koncentrowa\u0142a si\u0119 uwaga filozof\u00f3w, a egzystuj\u0105cym w czasie (Zeit<\/em>) Byciem (das Sein<\/em>) tego\u017c bytu; to zr\u00f3\u017cnicowanie tworzy tzw. r\u00f3\u017cnic\u0119 ontologiczn\u0105, kt\u00f3rej najwa\u017cniejszym skutkiem jest pewien szczeg\u00f3lny byt, nazwany Dasein<\/em> (dos\u0142ownie: \u201etu-bycie\u201d, w t\u0142umaczeniach polskich oddawany jako Jestestwo<\/em>, Bycie-tu-oto<\/em>, Jawnobycie<\/em>, Obecno\u015b\u0107<\/em>), przekraczaj\u0105cy Byt w kierunku Bycia; ten w\u0142a\u015bnie specyficzny (dla cz\u0142owieka) spos\u00f3b Bycia, kt\u00f3ry jest dany Dasein<\/em>, nazywa si\u0119 Egzystencj\u0105; dopiero Dasein<\/em>, zdaniem Heideggera, uobecnia Byt, b\u0119d\u0105c \u201ebyciem-w-\u015bwiecie\u201d, dwiema stronami egzystencji s\u0105 za\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 i faktyczno\u015b\u0107; przekraczaj\u0105c Byt w kierunku Bycia, Dasein<\/em> wkracza jednocze\u015bnie w nico\u015b\u0107, albowiem staje w obliczu nagiego faktu, i\u017c w otaczaj\u0105cym go \u015bwiecie nie ma \u017cadnego punktu oparcia, a nieodwo\u0142alnym kresem i nieprzekraczaln\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 Bycia jest \u015bmier\u0107: Dasein<\/em> okazuje si\u0119 wi\u0119c \u201eByciem-ku-\u015bmierci\u201d; odkrycie tego stanu rzeczy wywo\u0142uje Trwog\u0119 (Angst<\/em>), kt\u00f3ra mo\u017ce pogr\u0105\u017cy\u0107 cz\u0142owieka w egzystencji nieautentycznej zapomnienia Bycia i Upadania (Verfallen<\/em>), mo\u017ce te\u017c jednak wyzwoli\u0107 w nim m\u0119stwo, pozwalaj\u0105ce wkroczy\u0107 na drog\u0119 egzystencji autentycznej, czyli o\u015bwietlaj\u0105cej sens Bycia; ca\u0142o\u015bciow\u0105 struktur\u0119 Dasein<\/em> mo\u017cna uj\u0105\u0107 jako Trosk\u0119 (Sorge<\/em>) o Bycie; polityka nie by\u0142a nigdy przedmiotem szczeg\u00f3lniejszej uwagi filozofa, wyj\u0105wszy kompromituj\u0105cy go okres wsp\u00f3\u0142pracy z narodowym socjalizmem i cz\u0142onkostwa w NSDAP przez ca\u0142y okres III Rzeszy; t\u0142umaczy\u0142 to p\u00f3\u017aniej nadziej\u0105 na ratunek przed dwoma najwi\u0119kszymi zagro\u017cenia dla Bycia: amerykanizmem i sowietyzmem; po wojnie \u201ezdenazyfikowany\u201d i odsuni\u0119ty od nauczania.<\/p>\r\n

100 lat temu, 28 maja<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Birmingham (Alabama) Walker Percy<\/strong>, powie\u015bciopisarz i semiotyk; urodzony w rodzinie protestanckiej (prezbiteria\u0144skiej) z Alabamy, przez szereg lat by\u0142 faktycznie agnostykiem, lecz ostatecznie, w 1947, nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 (wraz z \u017con\u0105) na katolicyzm, a na trzy miesi\u0105ce przed \u015bmierci\u0105 zosta\u0142 \u015bwieckim oblatem benedykty\u0144skim; zwi\u0105zany g\u0142\u0119boko z konserwatywn\u0105 tradycj\u0105 Po\u0142udnia (Southern Tradition<\/em>), by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1987) Zwi\u0105zku Pisarzy Po\u0142udnia (Fellowship of Southern Writers) w Chattanooga (Tennessee); jego specjalno\u015bci\u0105 by\u0142 gatunek powie\u015bci filozoficznej, w duchu egzystencjalizmu (najwi\u0119kszy wp\u0142yw wywarli na niego Kierkegaard, Dostojewski i Faulkner); za powie\u015b\u0107 Kinoman<\/em> (The Moviegoer<\/em>, 1961) otrzyma\u0142 Narodow\u0105 Nagrod\u0119 Literack\u0105 (National Book Award), a w 1989 Laetare Medal od Uniwersytetu Notre Dame w Indianie za tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u201eobrazuj\u0105c\u0105 idea\u0142y chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d; wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Loyoli w Nowym Orleanie; zosta\u0142 pochowany w benedykty\u0144skim opactwie \u015aw. J\u00f3zefa w Luizjanie; zmar\u0142 w 1990 roku.<\/p>\r\n

25 lat temu, 31 maja<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Padwie, w wieku 85 lat (ur. 9 V 1906), Marino Gentile<\/strong>, filozof i pedagog; studia filozoficzne uko\u0144czy\u0142 w Wy\u017cszej Szkole Normalnej w Pizie w 1928, a doktoryzowa\u0142 si\u0119 w 1930; wychowany w rodzinie laickiej i studiuj\u0105cy w bastionie idealizmu Giovanniego Gentilego (zarazem g\u0142\u00f3wnego ideologa faszyzmu \u201eliberalnego\u201d), podczas studi\u00f3w nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na katolicyzm i zosta\u0142 dzia\u0142aczem organizacji student\u00f3w katolickich FUCI, kt\u00f3rej asystentem ko\u015bcielnym by\u0142 ks. G.B. Montini (p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Pawe\u0142 VI); przez 20 lat naucza\u0142 filozofii w liceach w r\u00f3\u017cnych miastach; jako teoretyk i praktyk pedagogiki wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z faszystowskim ministrem edukacji narodowej – Giuseppe Bottai\u2019m i bra\u0142 udzia\u0142 w redagowaniu Karty Szko\u0142y<\/em> (1939), co spowodowa\u0142o, \u017ce po upadku faszyzmu by\u0142 przez kilka miesi\u0119cy zawieszony w nauczaniu; dopiero w 1951 otrzyma\u0142 katedr\u0119 historii filozofii na uniwersytecie w Trie\u015bcie, sk\u0105d po dw\u00f3ch latach przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Padwy; w 1955 opracowa\u0142 na zlecenie ministra wychowania \u201eZasady fundamentalne nowego programu szko\u0142y podstawowej\u201d, a w latach 1959-1964 by\u0142 prezesem Narodowego Centrum Dydaktycznego dla Szko\u0142y Podstawowej; w 1967 za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eBolletino Filosofico\u201d, kt\u00f3ry redagowa\u0142 do \u015bmierci; by\u0142 cz\u0142onkiem jednej z najstarszych dzia\u0142aj\u0105cych nieprzerwanie (od 1603) akademii naukowych na \u015bwiecie – rzymskiej Accademia dei Lincei (\u201eRysi\u201d), Akademii Pada\u0144skiej Nauk, Literatury i Sztuk oraz (w latach 1969-1971) prezesem W\u0142oskiego Towarzystwa Filozoficznego; jako historyk filozofii zajmowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim metafizyk\u0105 i etyk\u0105 greck\u0105 i rzymsk\u0105 (presokratycy, Platon, Arystoteles, Seneka), nawi\u0105zuj\u0105c tak\u017ce do plato\u0144skiej i arystotelejskiej teorii polityki; ojciec filozofa prawa i polityki – Francesca Gentilego (1936-2009).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d czerwiec 2016<\/h2>\r\n

70 lat temu, 1 czerwca<\/strong> 1946 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w wi\u0119zieniu w Jilavie (Rumunia), w wieku 63 lat (ur. 15 VI 1882), marsz. Ion <\/strong>Victor Antonescu<\/strong>, dow\u00f3dca i premier – dyktator Rumunii w okresie II wojny \u015bwiatowej; pochodzi\u0142 z rodziny o tradycjach wojskowych; w czasie I wojny \u015bwiatowej walczy\u0142 jako oficer armii rumu\u0144skiej, a nast\u0119pnie odznaczy\u0142 si\u0119 w st\u0142umieniu rebelii ch\u0142opskiej w rejonie Ga\u0142acza oraz \u017cydobolszewickiej \u201eW\u0119gierskiej Republiki Rad\u201d; od 1933 by\u0142 szefem sztabu generalnego, a nast\u0119pnie ministrem wojny w rz\u0105dach narodowo-chrze\u015bcija\u0144skiego konserwatysty Octaviana Gogi i abpa Mirona Cristei (zrezygnowa\u0142 z urz\u0119du w prote\u015bcie przeciwko aresztowaniu – wkr\u00f3tce zamordowanego – Corneliu Codreanu); powo\u0142any w 1940 przez kr\u00f3la Karola II na stanowisko premiera, 5 wrze\u015bnia og\u0142osi\u0142 si\u0119 \u201ewodzem\u201d (Conduc\u00c4\u0192tor<\/em>) i ustanowi\u0142 faktyczn\u0105 dyktatur\u0119 autorytarn\u0105 o obliczu nacjonalistycznym (przy zachowaniu formalnej w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej Micha\u0142a I, na kt\u00f3rego rzecz abdykowa\u0142 jego ojciec Karol); pocz\u0105tkowo sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 przy wsparciu narodowo-radykalnej \u0179elaznej Gwardii (Legion Micha\u0142a Archanio\u0142a), kt\u00f3rej przyw\u00f3dca, Horia Sima, zosta\u0142 wicepremierem, proklamuj\u0105c Rumuni\u0119 Narodowym Pa\u0144stwem Legionowym, lecz po pr\u00f3bie przej\u0119cia przez legionist\u00f3w pe\u0142ni w\u0142adzy (w styczniu 1941) pozby\u0142 si\u0119 ich z rz\u0105du oraz rozpocz\u0105\u0142 represjonowanie ruchu legionowego; 23 listopada 1940 podpisa\u0142 uk\u0142ad o przyst\u0105pieniu Rumunii do paktu trzech, a w czerwcu 1941 przyst\u0105pi\u0142 do wojny z ZSSR u boku armii niemieckiej, licz\u0105c na odzyskanie Besarabii i Bukowiny; po kl\u0119sce armii rumu\u0144skiej i wkroczeniu Armii Czerwonej w sierpniu 1944 zosta\u0142 aresztowany, a nast\u0119pnie (3 wrze\u015bnia) wydany Sowietom na \u017c\u0105danie Stalina i przewieziony do Moskwy; w maju 1946 urz\u0105dzono mu w Bukareszcie pokazowy proces przed \u201eTrybuna\u0142em Ludowym\u201d i skazano go na kar\u0119 \u015bmierci; za rz\u0105d\u00f3w Nicolae Ceau\u00c5\u0178escu zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo zrehabilitowany.<\/p>\r\n

75 lat temu, 4 czerwca<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Doorn (Utrecht, Niderlandy), w wieku 82 lat (ur. 27 I 1859), Wilhelm II Hohenzollern <\/strong>(Friedrich Wilhelm Albert Viktor von Hohenzollern<\/em>), kr\u00f3l Prus (K\u00f6nig von Preu\u00c3\u0178en<\/em>) i cesarz niemiecki (Deutscher Kaiser<\/em>); syn kr\u00f3la i cesarza Fryderyka III; na tron wst\u0105pi\u0142 (bez odbycia ceremonii koronacji) po kr\u00f3tkim panowaniu swojego ojca, 15 czerwca 1888; jedn\u0105 z jego pierwszych decyzji by\u0142o zdymisjonowanie wszechw\u0142adnego dot\u0105d kanclerza Ottona von Bismarcka; jego panowanie znamionowa\u0142 wzrost imperialnych aspiracji Niemiec oraz teatralno\u015b\u0107 wyst\u0105pie\u0144 publicznych, wykraczaj\u0105cych poza dyplomatyczn\u0105 ogl\u0119dno\u015b\u0107 (np. s\u0142ynna \u201emowa hu\u0144ska\u201d z 1900), co propagandzie pa\u0144stw zwi\u0105zanych entente cordiale<\/em>, a zw\u0142aszcza Anglii, pozwoli\u0142o przedstawia\u0107 go jako militaryst\u0119 i \u201ewojennego pod\u017cegacza\u201d oraz obarczy\u0107 go wy\u0142\u0105czn\u0105 niemal odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wybuch I wojny \u015bwiatowej; cho\u0107 prawie ca\u0142\u0105 wojn\u0119 sp\u0119dzi\u0142 w Kwaterze G\u0142\u00f3wnej wojsk niemieckich w Pszczynie, faktycznie od 1915 utraci\u0142 realny wp\u0142yw na prowadzenie wojny; w wyniku rewolucji listopadowej 1918 zosta\u0142 zmuszony do abdykacji; otrzyma\u0142 azyl w neutralnej Holandii (kt\u00f3ra nie zgodzi\u0142a si\u0119 na wydanie go Aliantom, chc\u0105cym postawi\u0107 go przed s\u0105dem), gdzie sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia.<\/p>\r\n

25 lat temu, 7 czerwca<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 79 lat (ur. 11 IV 1922), Antoine Blondin<\/strong>, powie\u015bciopisarz i dziennikarz; syn poetki Germaine Blondin; uczy\u0142 si\u0119 w elitarnych liceach Ludwika Wielkiego w Pary\u017cu i Corneille\u2019a w Rouen, na Sorbonie uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra sztuk; w czasie okupacji niemieckiej by\u0142 wys\u0142any do Niemiec w ramach obowi\u0105zkowej \u201es\u0142u\u017cby pracy\u201d; zainspirowana tymi prze\u017cyciami jego pierwsza powie\u015b\u0107 Wagary Europy<\/em> (1949) przynios\u0142a mu Nagrod\u0119 Deux Magots i powszechne uznanie jako nast\u0119pcy Stendhala w literaturze; zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z nonkonformistyczn\u0105 grup\u0105 \u201eHuzar\u00f3w\u201d (les Hussards<\/em>), skupiaj\u0105c\u0105 – pod przyw\u00f3dztwem Rogera Nimiera – pisarzy o pogl\u0105dach prawicowych, walcz\u0105cych z komunizmem i egzystencjalizmem; jako dziennikarz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z pismami narodowo-rojalistycznej Action Fran\u00c3\u00a7aise (\u201eAspects de la France\u201d, \u201eLa Nation fran\u00c3\u00a7aise\u201d) oraz z nacjonalistycznym magazynem \u201eRivarol\u201d; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c dziennikarzem sportowym, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym g\u0142\u00f3wnie z \u201eL\u2019Equipe\u201d, i towarzyszy\u0142 jako sprawozdawca wszystkim Tour de France odbywaj\u0105cym si\u0119 za jego \u017cycia oraz siedmiu olimpiadom; w \u017cyciu prywatnym wagabunda i alkoholik, cz\u0119sto trafiaj\u0105cy do aresztu za wybryki pope\u0142niane w stanie nietrze\u017awo\u015bci.<\/p>\r\n

60 lat temu, 8 czerwca<\/strong> 1956 roku, odebra\u0142 sobie \u017cycie w Nowym Jorku, w wieku 57 lat (ur. 13 III 1899), Jan Lecho\u0144<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Leszek J\u00f3zef Serafinowicz h. Pob\u00f3g], poeta, krytyk, eseista i diarysta, jeden z \u201ewielkiej pi\u0105tki\u201d Skamandra; pochodzi\u0142 z rodziny o korzeniach tatarskich; by\u0142 wunderkindem<\/em>, kt\u00f3ry debiutowa\u0142 tomikiem wierszy (nak\u0142adem ojca) w wieku 13 lat, a w 1916 wystawiono w Pomara\u0144czarni jego \u201enokturn dramatyczny\u201d W pa\u0142acu Stanis\u0142awa Augusta<\/em>; w 1916 rozpocz\u0105\u0142 studia polonistyczne na UW, lecz nigdy ich nie uko\u0144czy\u0142; wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 czasopismo \u201ePro Arte et Studio\u201d; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1918) kawiarni literackiej (i kabaretu) \u201ePod Pikadorem\u201d oraz grupy poetyckiej \u201eSkamander\u201d, kt\u00f3rej nazw\u0119 (nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do frazy \u201eSkamander po\u0142yska, wi\u015blan\u0105 \u015bwietl\u0105cy si\u0119 fal\u0105\u201d z Akropolis<\/em> S. Wyspia\u0144skiego) wymy\u015bli\u0142 oraz wyg\u0142osi\u0142 s\u0142owo wst\u0119pne na jej pierwszym publicznym wyst\u0119pie 6 grudnia 1918; w czasie wojny polsko-bolszewickiej pracowa\u0142 w Biurze Prasowym Naczelnego Wodza; jego wiersz Pi\u0142sudski<\/em> jest jednym z najwa\u017cniejszych w poetyckiej mitologizacji J. Pi\u0142sudskiego (\u201eA On m\u00f3wi\u0107 nie mo\u017ce! Mundur na nim szary\u201d); jego dojrza\u0142y debiut poetycki – sarmacko-barokowo-romantyczny Karmazynowy poemat<\/em> (1920), w kt\u00f3rym szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem jest poemat Mochnacki<\/em> – przyni\u00f3s\u0142 mu s\u0142aw\u0119, potwierdzon\u0105 zbiorem subtelnej, refleksyjnej liryki Srebrne i czarne<\/em> (1924); w obu tomach finezyjnie \u0142\u0105czy\u0142 stylistyk\u0119 barokow\u0105, romantyczn\u0105 i klasycystyczn\u0105; ci\u0119\u017car tej s\u0142awy, nak\u0142adaj\u0105cej na\u0144 brzemi\u0119 nowego \u201ewieszcza\u201d, okaza\u0142 si\u0119 jednak zbyt wielki dla kruchej psychiki poety, zmagaj\u0105cego si\u0119 te\u017c z rozbie\u017cnymi, nieuporz\u0105dkowanymi sk\u0142onno\u015bciami erotycznymi, przyni\u00f3s\u0142 wi\u0119c nie tylko pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 samob\u00f3jcz\u0105, ale i niemoc poetyck\u0105 na d\u0142ugie lata; nie mog\u0105c uprawia\u0107 poezji, udziela\u0142 si\u0119 w \u017cyciu literackim: publikowa\u0142 krytyki w \u201eWiadomo\u015bciach Literackich\u201d, redagowa\u0142 satyryczne pismo \u201eCyrulik Warszawski\u201d, by\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem szopek, dzia\u0142a\u0142 w ZZLP, by\u0142 sekretarzem generalnym polskiego PEN Clubu, a w 1927 sprawowa\u0142 wart\u0119 przy trumnie Juliusza S\u0142owackiego, kt\u00f3rego prochy sprowadzono z Pary\u017ca do Polski i pochowano na Wawelu z inicjatywy marsz. Pi\u0142sudskiego; w 1935 otrzyma\u0142 Z\u0142oty Wawrzyn PAL; w latach 1930-1939 by\u0142 attach\u00c3\u00a9 kulturalnym ambasady polskiej w Pary\u017cu (jego zas\u0142ug\u0105 by\u0142o wystawienie Harnasi<\/em> Karola Szymanowskiego w Operze Paryskiej); po kl\u0119sce Francji w 1940 wyjecha\u0142 do Brazylii, a nast\u0119pnie do USA, gdzie bra\u0142 aktywny udzia\u0142 w \u017cyciu kulturalnym polskiej emigracji, b\u0119d\u0105c m.in. wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Polskiego Instytutu Nauk i Sztuk; napisa\u0142 eseistyczny tom O literaturze polskiej<\/em>, ukazuj\u0105cy uniwersalno\u015b\u0107 polskiego romantyzmu, odrodzi\u0142a si\u0119 te\u017c jego wena poetycka: tomy Lutnia po Bekwarku<\/em> (1942) i Aria z kurantem<\/em> (1945) oraz cykl Marmur i r\u00f3\u017ca<\/em> (1954) znamionuje \u015bwiadomy tradycjonalizm formy (ulubiony przeze\u0144 trzynastozg\u0142oskowiec sylabotoniczny) i tre\u015bci, zw\u0142aszcza religijno-patriotycznego \u201esanktuarium\u201d polsko\u015bci; po zniewoleniu Polski przez Sowiety pozosta\u0142 na emigracji, zrywaj\u0105c tak\u017ce z dotychczasowymi przyjaci\u00f3\u0142mi (jak J. Tuwim), kt\u00f3rzy powr\u00f3cili do kraju, oddaj\u0105c sw\u00f3j talent w s\u0142u\u017cb\u0119 komunizmowi; od 1949 do \u015bmierci pisa\u0142 systematycznie dziennik, tak\u017ce jako form\u0119 autoterapii wobec n\u0119kaj\u0105cej go depresji; zgin\u0105\u0142, skacz\u0105c z okna dwunastego pi\u0119tra hotelu Hudson; jego samob\u00f3jstwo jest przedmiotem sprzecznych interpretacji (wyrzuty sumienia z powodu homoseksualizmu, poczucie odrzucenia przez \u015brodowisko polonijne, rozpacz z powodu losu Polski pod komunizmem).<\/p>\r\n

90 lat temu, 10 czerwca<\/strong> 1926 roku, zmar\u0142 (w wyniku obra\u017ce\u0144 doznanych po potr\u0105ceniu przez tramwaj) w Barcelonie, w wieku 73 lat (ur. 25 VI 1852), S\u0142uga Bo\u017cy Antoni<\/strong> Pl\u00c3\u00a0cid Guillem Gaud\u00c3\u00ad<\/strong> i Cornet, architekt i in\u017cynier, najwi\u0119kszy geniusz architektury wsp\u00f3\u0142czesnej; wychowanek pijar\u00f3w, kt\u00f3rym zawdzi\u0119cza\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 znajomo\u015b\u0107 nauki katolickiej, w m\u0142odo\u015bci nie odznacza\u0142 si\u0119 jednak pobo\u017cno\u015bci\u0105, a nawet obraca\u0142 si\u0119 w kr\u0119gach wolnomy\u015blicielskich i anarchistycznych, prowadz\u0105c tryb \u017cycia snoba i dandysa; dopiero w wieku dojrza\u0142ym zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku wierze, zosta\u0142 te\u017c tercjarzem franciszka\u0144skim i prowadzi\u0142 odt\u0105d samotniczy oraz ascetyczny tryb \u017cycia; architektur\u0119 (uko\u0144czon\u0105 w 1878) studiowa\u0142 pod kierunkiem najwybitniejszych przedstawicieli katalo\u0144skiego neogotyku, na czele z Joanem Martorellem; kiedy tworzy\u0142 modele budynku, eksperymentowa\u0142, wykorzystuj\u0105c \u015bmia\u0142o regu\u0142\u0119 r\u00f3wnowagi krzywej \u0142a\u0144cuchowej oraz testuj\u0105c wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych (granit, bazalt) materia\u0142\u00f3w; odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 tak\u017ce do nieeuklidesowej geometrii; o pi\u0119knie jego stylu decyduje tak\u017ce zdobnictwo powierzchni, w kt\u00f3rym wykorzystywa\u0142 g\u0142\u00f3wnie tradycyjny katalo\u0144ski styl mozaiki trencadis<\/em>, a tak\u017ce symbolik\u0119 florystyczn\u0105; prze\u0142omem w jego karierze zawodowej by\u0142o poznanie zamo\u017cnego przemys\u0142owca Eusebia hr. G\u00fcella, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 protektorem jego dzie\u0142, budz\u0105cych op\u00f3r nawet w rodzinie mecenasa; dzi\u0119ki niemu artysta m\u00f3g\u0142 zrealizowa\u0107 swoje najznakomitsze projekty, \u0142\u0105cz\u0105ce elementy stylu gotyckiego, maureta\u0144skiego oraz secesyjnego, nie tylko je syntetyzuj\u0105c, ale nadaj\u0105c im w\u0142asne, niepowtarzalne pi\u0119tno; jego drugim mecenasem by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, co ostatecznie zaowocowa\u0142o po\u015bwi\u0119ceniem si\u0119 Gaudiego od 1914 pracy wy\u0142\u0105cznie nad gigantycznym projektem (do dzi\u015b nieuko\u0144czonej) katedry \u015awi\u0119tej Rodziny (Sagrada Familia<\/em>), zaplanowanej jako \u201ehymn natury na cze\u015b\u0107 Stw\u00f3rcy\u201d (modelem \u015bwi\u0105tyni by\u0142o drzewo) wyra\u017cony wszystkimi \u015brodkami ekspresji artystycznej – r\u00f3wnie\u017c liturgicznej muzyki gregoria\u0144skiej, kt\u00f3ra mia\u0142a rozbrzmiewa\u0107 w tej \u015bwi\u0105tyni (to inspiracja benedykty\u0144skiej szko\u0142y z Solesmes oraz alokucji \u015bw. Piusa X); zamieszka\u0142 na terenie jej budowy i tam, zgodnie z w\u0142asnym \u017cyczeniem, zosta\u0142 pochowany; jego osob\u0119 znamionowa\u0142 opr\u00f3cz religijno\u015bci nami\u0119tny patriotyzm i regionalizm katalo\u0144ski, wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 tak\u017ce w bezkompromisowej obronie praw j\u0119zyka katalo\u0144skiego w kontaktach z funkcjonariuszami (a nawet z kr\u00f3lem uzurpatorem \u00bbAlfonsem XIII\u00ab) liberalno-centralistycznego pa\u0144stwa; wbrew temu jednak, co si\u0119 niekiedy pisze, nie by\u0142 nacjonalist\u0105 i separatyst\u0105, tylko tradycjonalist\u0105 oraz katalanist\u0105 kulturalnym (w duchu idei g\u0142oszonych przez zaprzyja\u017anionego z nim bpa Josepa Torrasa i Bagesa), \u017c\u0105daj\u0105cym poszanowania praw Katalonii jako jednej z las Espa\u00c3\u00b1as<\/em>; jego spowiednikiem by\u0142 karlista, o. Agust\u00c3\u00ad Mas COr, karlistami byli r\u00f3wnie\u017c wszyscy jego najbli\u017csi przyjaciele, duchowni i \u015bwieccy; od 1992 trwa jego proces beatyfikacyjny.<\/p>\r\n

100 lat temu, 11 czerwca<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Bradze Guilherme Braga da Cruz<\/strong>, prawnik, historyk my\u015bli politycznej oraz dzia\u0142acz katolicki i monarchistyczny; doktoryzowa\u0142 si\u0119 z prawa na Uniwersytecie Koimbryjskim w 1941, a nast\u0119pnie (1948) otrzyma\u0142 tam Katedr\u0119 Historii Prawa Portugalskiego; w latach 1958-1961 by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Prawa, a w roku akademickim 1961\/62 – rektorem uniwersytetu; od 1971 do \u015bmierci by\u0142 dyrektorem Biblioteki G\u0142\u00f3wnej; przyczyni\u0142 si\u0119 wydatnie do powstania Uniwersytetu Katolickiego w Lizbonie; cz\u0142onek zwyczajny Portugalskiej Akademii Historii oraz cz\u0142onek korespondent licznych akademii zagranicznych; cz\u0142onek komisji redakcyjnej portugalskiego Kodeksu Cywilnego oraz (1957-1959) reprezentant Portugalii w Mi\u0119dzynarodowym Trybunale Sprawiedliwo\u015bci w Hadze; w latach 1960-1964 by\u0142 doradc\u0105 prawnym oraz namiestnikiem (Lugar-Tenente<\/em>) kr\u00f3la z prawa Edwarda II (Dom Duarte Nuno de Bragan\u00c3\u00a7a<\/em>); prywatnie by\u0142 tak\u017ce zapalonym filatelist\u0105 i cz\u0142onkiem Portugalskiego Klubu Filatelistycznego; zmar\u0142 w 1977 roku; starszy z jego syn\u00f3w – Lu\u00c3\u00ads (ur. 1942) – jest politykiem Partii Socjalistycznej, m\u0142odszy – Manuel (ur. 1946), wieloletni rektor Uniwersytetu Katolickiego, socjolog polityki, historyk integralizmu luzyta\u0144skiego i salazaryzmu – dochowa\u0142 wierno\u015bci zasadom ojca.<\/p>\r\n

75 lat temu, 11 czerwca<\/strong> 1941 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Greensboro (P\u0142n. Karolina) Clyde N<\/strong>(orman). Wilson<\/strong>, historyk i publicysta paleokonserwatywny i \u201eneokonfederacki\u201d, zwi\u0105zany z Tradycj\u0105 Po\u0142udnia; w 1964 uko\u0144czy\u0142 studia historyczne na Uniwersytecie P\u00f3\u0142nocnej Karoliny w Chapel Hill, a w 1971 otrzyma\u0142 tam\u017ce doktorat z historii, rozpoczynaj\u0105c zarazem karier\u0119 wyk\u0142adowcy (od 1983 – profesora); w 1977 rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad spu\u015bcizn\u0105 r\u0119kopi\u015bmienn\u0105 Johna C. Calhouna, uwie\u0144czon\u0105 opublikowaniem wydania krytycznego w 28 tomach, uznanego powszechnie za wzorcowe pod wzgl\u0119dem edytorskim i w zakresie komentarzy historycznych; jako my\u015bliciel i publicysta polityczny by\u0142 spadkobierc\u0105 Richarda Weavera i innych \u201eagrariuszy\u201d z Po\u0142udnia; w 1980 za\u0142o\u017cy\u0142 razem z Thomasem Flemingiem magazyn \u201eSouthern Partisan\u201d, a rok p\u00f3\u017aniej pod jego redakcj\u0105 ukaza\u0142a si\u0119 zbiorowa publikacja pi\u0119tnastu autor\u00f3w pt. Dlaczego Po\u0142udnie przetrwa<\/em>, nawi\u0105zuj\u0105ca do s\u0142ynnego manifestu agrarians<\/em> sprzed p\u00f3\u0142 wieku I\u2019ll Take My Stand<\/em>; w 1993 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem oraz pierwszym (przez nast\u0119pne dziesi\u0119\u0107 lat) przewodnicz\u0105cym Ligi Po\u0142udnia (The League of the South), po\u015bwi\u0119conej promowaniu decentralizacji Stan\u00f3w Zjednoczonych; obok (nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c) Mela Bradforda sta\u0142 si\u0119 najbardziej rozpoznawaln\u0105 i cenion\u0105 postaci\u0105 ruchu neokonfederackiego, walcz\u0105cego o zachowanie odr\u0119bnej to\u017csamo\u015bci Po\u0142udnia i jego dziedzictwa kulturowego; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142redaktorem i komentatorem flagowego pisma paleokonserwatyst\u00f3w \u201eThe Chronicles\u201d oraz adiunktem w libertaria\u0144skim Instytucie Misesa.<\/p>\r\n

10 lat temu, 11 czerwca<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 85 lat (ur. 26 II 1921), Georges-Paul Wagner<\/strong>, adwokat, publicysta i dzia\u0142acz monarchistyczny; od m\u0142odo\u015bci zwi\u0105zany z organizacjami i periodykami kontynuuj\u0105cymi po II wojnie \u015bwiatowej narodowo-rojalistyczn\u0105 formacj\u0119 Action Fran\u00c3\u00a7aise: tygodnikiem \u201eAspects de la France\u201d i stowarzyszeniem Restauration Nationale; w latach 1963-1970 cz\u0142onek Komitetu Kierowniczego AF; w 1971 uczestniczy\u0142 w tworzeniu Nouvelle Action Fran\u00c3\u00a7aise, lecz trzy lata p\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0142 z niej w prote\u015bcie przeciwko obraniu przez NAF (nast\u0119pnie: Nouvelle Action Royaliste, NAR) kursu lewicowego; p\u00f3\u017aniej zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do Frontu Narodowego, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c (z Rolandem H\u00c3\u00a9lie i Philippe\u2019em Colombanim) jego centrum formacyjne pod nazw\u0105 Instytut Historyczny i Polityczny, a w latach 1986-1988 by\u0142 deputowanym do Zgromadzenia Narodowego z listy Rassemblement Nationale (kandydat\u00f3w wspieranych przez FN); jako adwokat zyska\u0142 sobie s\u0142aw\u0119 i uznanie, broni\u0105c w procesach politycznych, m.in. sprawc\u00f3w zamachu na Ch. de Gaulle\u2019a w Petit-Clamart (by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem kierownictwa Ko\u0142a Jeana de Brem) oraz (wielokrotnie) J.-M. Le Pena; napisa\u0142 tak\u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 o procesie Ch. Maurrasa; jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1982) katolicko-narodowego dziennika \u201ePr\u00c3\u00a9sent\u201d mia\u0142 w nim sta\u0142\u0105 rubryk\u0119 w Kronice poniedzia\u0142kowej<\/em>; w czerwcu 2001 stan\u0105\u0142 na czele (utworzonego w 1982) Stowarzyszenia Zawodowego Francuskiej Prasy Monarchistycznej; zmar\u0142 w trakcie wsp\u00f3lnej z Bernardem Antonym lektury ksi\u0105\u017cki w programie telewizyjnym; jako tradycjonalista katolicki mia\u0142 ceremoni\u0119 pogrzebow\u0105 w ko\u015bciele Saint-Nicolas-du-Chardonnet.<\/p>\r\n

1200 lat temu, 12 czerwca<\/strong> 816 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku oko\u0142o 66 lat (ur. 750), \u015bw. Leon III<\/strong> [Leo Tertius<\/em>], 96. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego od 26 grudnia 796; pochodzi\u0142 z ubogiej rodziny; w momencie wyboru by\u0142 kardyna\u0142em-prezbiterem; jego prokaroli\u0144ska polityka (po elekcji pos\u0142a\u0142 Karolowi Wielkiemu klucze od grobowca \u015bw. Piotra) wzbudzi\u0142a op\u00f3r cz\u0119\u015bci arystokracji rzymskiej, kt\u00f3ra w 799 zawi\u0105za\u0142a przeciwko niemu spisek, pr\u00f3buj\u0105c go okaleczy\u0107, a nast\u0119pnie pozbawi\u0142a go urz\u0119du i uwi\u0119zi\u0142a w klasztorze; papie\u017c zdo\u0142a\u0142 jednak uciec i uda\u0142 si\u0119 po pomoc do kr\u00f3la Frank\u00f3w, do Paderborn; jego wrogowie oskar\u017cyli go w\u00f3wczas o cudzo\u0142\u00f3stwo i wiaro\u0142omstwo; odes\u0142any przez kr\u00f3la pod eskort\u0105 do Rzymu, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w synodzie, kt\u00f3ry oczy\u015bci\u0142 go z zarzut\u00f3w, papie\u017c za\u015b z\u0142o\u017cy\u0142 uroczyst\u0105 przysi\u0119g\u0119 na Ewangeli\u0119, \u017ce jest niewinny; 25 grudnia 800 dokona\u0142 najbardziej donios\u0142ego dla narodzin chrze\u015bcija\u0144skiej Europy aktu, koronuj\u0105c w Bazylice \u015bw. Piotra na Watykanie Karola Wielkiego na cesarza, tym samym za\u015b dokonuj\u0105c wsp\u00f3lnie z nim Renovatio Imperii Romanorum<\/em>; zosta\u0142 kanonizowany w 1673 przez papie\u017ca Klemensa X.<\/p>\r\n

75 lat temu, 12 czerwca<\/strong> 1941 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Palmirach, w wieku 40 lat (ur. 15 XII 1900), Stanis\u0142aw Piasecki<\/strong>, dziennikarz, publicysta, krytyk literacki i teatralny, powie\u015bciopisarz, \u017co\u0142nierz i taternik, dzia\u0142acz narodowy; by\u0142 synem lwowskiego lekarza, teoretyka wychowania fizycznego i higieny szkolnej, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy polskiej terminologii harcerskiej, harcmistrza Rzeczypospolitej – Eugeniusza Piaseckiego (1872-1947) oraz Gizeli z d. Silberfeld (\u017cydowskie pochodzenie matki – kt\u00f3ra przyj\u0119\u0142a chrzest przed \u015blubem – sta\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej okazj\u0105 do \u201ekompromitowania\u201d jego narodowych pogl\u0105d\u00f3w przez kr\u0119gi filosemickie bez \u017cenady pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 frazeologi\u0105 rasistowsk\u0105); jako ochotnik bra\u0142 udzia\u0142 w obronie Lwowa przed Ukrai\u0144cami, w wojnie polsko-bolszewickiej oraz w III powstaniu \u015bl\u0105skim; studiowa\u0142 architektur\u0119 na Uniwersytecie Jana Kazimierza oraz prawo na Uniwersytecie Pozna\u0144skim, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Akademickiego M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej; przekonany, lecz bezpartyjny przez ca\u0142y okres II Rzeczypospolitej, narodowiec, b\u0119d\u0105cy go\u015bciem R. Dmowskiego w Chludowie, umia\u0142 tak\u017ce odda\u0107 ho\u0142d przeciwnemu obozowi (nekrolog J. Pi\u0142sudskiego pt. \u0179o\u0142nierz Niepodleg\u0142o\u015bci<\/em>); w 1935 przekszta\u0142ci\u0142 dodatek literacko-artystyczny do organu ONR-ABC w samodzielny – znakomicie przez niego redagowany i poczytny – tygodnik literacki \u201eProsto z Mostu\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 prawicow\u0105 alternatyw\u0105 dla demoliberalnych \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d; zgromadzi\u0142 w nim nie tylko czo\u0142\u00f3wk\u0119 pisarzy narodowych i katolickich, ale te\u017c niezwi\u0105zanych doktrynalnie z nacjonalizmem, lecz przeciwstawiaj\u0105cych si\u0119 \u201ekulturze szmoncesu\u201d i moralno-obyczajowemu \u201eboyszewizmowi\u201d (sta\u0142ymi wsp\u00f3\u0142pracownikami pisma byli m.in. publicy\u015bci: J. Mosdorf, A. Doboszy\u0144ski, W. Wasiuty\u0144ski, K. Zbyszewski, A. Nowaczy\u0144ski, A. \u015awi\u0119tochowski; prozaicy: J. Dobraczy\u0144ski, W.J. Grabski, J. Andrzejewski, T. Parnicki; reporta\u017cysta J. Kisielewski; poeci: K.I. Ga\u0142czy\u0144ski, J. Pietrkiewicz, S. Czernik, W. B\u0105k, K. I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna, T. Czy\u017cewski; krytycy i esei\u015bci: A. \u0141aszowski, W. Pietrzak, B. Mici\u0144ski, K. Irzykowski, J. Waldorff); stworzy\u0142 te\u017c Bibliotek\u0119 \u201eProsto z Mostu\u201d, w kt\u00f3rej ukaza\u0142y si\u0119 m.in. utwory poetyckie Ga\u0142czy\u0144skiego oraz Podr\u00f3\u017ce do piekie\u0142<\/em> Mici\u0144skiego; jako publicysta polityczny i kulturalny propagowa\u0142 \u201eimperializm idei\u201d, stworzenie alternatywy dla komunizmu sowieckiego i rasizmu niemieckiego jako misj\u0119 dziejow\u0105 Polski, \u201eprawo do tw\u00f3rczo\u015bci\u201d, \u201eliteratur\u0119 idei\u201d – narodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105, regionalizm i rustykalizm (szczeg\u00f3lnie promowa\u0142 pisarzy pochodzenia ch\u0142opskiego), \u201enow\u0105 rzeczowo\u015b\u0107\u201d i \u201enowy romantyzm\u201d; by\u0142 tak\u017ce znawc\u0105 muzyki, entuzjast\u0105 i przyjacielem Karola Szymanowskiego, w kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci widzia\u0142 wyraz nowego stylu polskiego; zwalczaj\u0105c negatywne wp\u0142ywy \u017cydostwa na \u017cycie polskie, popiera\u0142 jednocze\u015bnie syjonizm i emigracj\u0119 \u017byd\u00f3w do Palestyny; we wrze\u015bniu 1939 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika do wojska; zdo\u0142a\u0142 unikn\u0105\u0107 niewoli niemieckiej i sowieckiej; po powrocie do Warszawy natychmiast podj\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w konspiracyjnych strukturach Stronnictwa Narodowego oraz zosta\u0142 redaktorem jego podziemnego organu \u201eWalka\u201d, kt\u00f3rego pierwszy numer ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c w grudniu 1939 (nie przestrzega\u0142 niestety konspiracyjnego BHP, umieszczaj\u0105c redakcj\u0119 we w\u0142asnym domu); dla finansowania tej dzia\u0142alno\u015bci za\u0142o\u017cy\u0142 (w suterenie Filharmonii Narodowej) restauracj\u0119 \u201eArkadia\u201d, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142a jego \u017cona Irena (znana \u015bpiewaczka operowa), gdzie r\u00f3wnie spotykali si\u0119 dzia\u0142acze podziemia, a przy fortepianie siedzieli Witold Lutos\u0142awski i Konstanty Regamey; w grudniu 1940 zosta\u0142 aresztowany przez Gestapo – torturowany w siedzibie przy al. Szucha, trafi\u0142 nast\u0119pnie na Pawiak (gdzie znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c jego \u017cona); odm\u00f3wi\u0142 ucieczki z wi\u0119zienia, aby Niemcy nie zem\u015bcili si\u0119 na jego \u017conie; rozstrzelano go w zbiorowej egzekucji; i przyjaciele (W. Wasiuty\u0144ski), i wrogowie (Cz. Mi\u0142osz), byli zgodni w tym, \u017ce cechowa\u0142a go niezwyk\u0142a odwaga oraz \u201efanatyzm patriotyzmu\u201d; Ga\u0142czy\u0144ski po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu wzruszaj\u0105cy wiersz pt. Okulary Staszka<\/em>.<\/p>\r\n

80 lat temu, 14 czerwca<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Beaconsfield (South East, Anglia), w wieku 62 lat (ur. 29 V 1874), Gilbert Keith Chesterton<\/strong>, powie\u015bciopisarz, nowelista, poeta, dramaturg, eseista i publicysta, jeden z najwi\u0119kszych pisarzy angloj\u0119zycznych XX wieku, konwertyta na katolicyzm; pochodzi\u0142 z rodziny mieszcza\u0144skiej (by\u0142 synem londy\u0144skiego kupca), studiowa\u0142 w szkole sztuk plastycznych przy Uniwersytecie Londy\u0144skim, ale studi\u00f3w nie uko\u0144czy\u0142; by\u0142 zrazu rysownikiem i karykaturzyst\u0105, ale ostatecznie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 dziennikarstwu i literaturze; jego niezr\u00f3wnany humor, operuj\u0105cy mistrzowsko grotesk\u0105 i paradoksem, b\u0142yszcza\u0142 nie tylko w tym, co napisa\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c w bezpo\u015brednich, publicznych konfrontacjach z ikonami progresizmu – G.B. Shawem i H.G. Wellsem; jego droga (w kt\u00f3rej du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 jego przyjaciel, r\u00f3wnie\u017c pisarz, H. Belloc) do Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a d\u0142uga, ale konsekwentna: wychodz\u0105c od m\u0142odzie\u0144czego agnostycyzmu, szybko dostrzeg\u0142 jego duchow\u0105 pustk\u0119 i umys\u0142ow\u0105 mia\u0142ko\u015b\u0107, jednak przez d\u0142ugi czas uwa\u017ca\u0142, \u017ce tego, co fundamentalne, czyli \u201eortodoksji\u201d, mo\u017cna broni\u0107 w obr\u0119bie anglikanizmu, ostatecznie jednak znalaz\u0142 \u201edrog\u0119 do Rzymu\u201d, uwie\u0144czon\u0105 konwersj\u0105 w 1922; nie bez wp\u0142ywu by\u0142o tutaj wcze\u015bniejsze odkrycie dzie\u0142a \u015bw. Tomasza z Akwinu, chocia\u017c do wniosk\u00f3w zbie\u017cnych z tomistycznym realizmem metafizycznym dochodzi\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej, intuicyjnie, nie posiadaj\u0105c wykszta\u0142cenia filozoficznego; wraz z H. Bellokiem (ze wzgl\u0119du na identyczno\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w pisano o nich niekiedy \u201eChesterbelloc\u201d) stworzy\u0142 i propagowa\u0142 spo\u0142eczno-ekonomiczn\u0105 teori\u0119 tzw. dystrybucjonizmu, odrzucaj\u0105c\u0105 zar\u00f3wno liberalizm i kapitalizm, jak i etatyzm i socjalizm, opart\u0105 przede wszystkim na idei (zbie\u017cnej z nauczaniem Leona XIII w Rerum novarum<\/em>) upowszechnienia drobnej w\u0142asno\u015bci; jest ulubion\u0105 postaci\u0105 politycznych tradycjonalist\u00f3w w r\u00f3\u017cnych krajach, chocia\u017c sam wcale nie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za konserwatyst\u0119, a niekt\u00f3re jego pogl\u0105dy bardzo go od konserwatyst\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0142y (niech\u0119\u0107 do elitaryzmu, demokratyzm, brak entuzjazmu dla monarchii, a nawet sympatia dla spo\u0142ecznych aspekt\u00f3w rewolucji francuskiej); ten paradoks znajduje cz\u0119\u015bciowe wyt\u0142umaczenie w tym, \u017ce zw\u0142aszcza brytyjski konserwatyzm postrzega\u0142 jako ochron\u0119 przywilej\u00f3w klas posiadaj\u0105cych, lecz ju\u017c przesi\u0105kni\u0119tych nowoczesn\u0105 mentalno\u015bci\u0105 materialistyczn\u0105; aprobowa\u0142 demokracj\u0119, ale rozumia\u0142 j\u0105 w spos\u00f3b akceptowalny dla tradycjonalist\u00f3w, bo jako przyznanie prawa g\u0142osu nie tylko \u017cyj\u0105cym, ale najbardziej wzgardzonym, nie\u017cyj\u0105cym przodkom (\u201edemokraci sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 dyskwalifikowaniu ludzi z powodu ich urodzenia, tradycja sprzeciwia si\u0119 dyskwalifikowaniu ludzi z powodu ich \u015bmierci\u201d), demokracj\u0119 liberaln\u0105 postrzega\u0142 natomiast jako antyludow\u0105 oligarchi\u0119; przede wszystkim jednak, broni\u0105c i wiary, i rozumu, by\u0142 nieub\u0142aganym (i dowcipnym) wrogiem wszelkich zabobon\u00f3w \u201epost\u0119pu\u201d, kt\u00f3ry \u201ew ka\u017cdej praktycznie sprawie oznacza prze\u015bladowanie zwyczajnego cz\u0142owieka\u201d: ateizmu (\u201eKiedy ludzie przestaj\u0105 wierzy\u0107 w Boga\u2026, wierz\u0105 w cokolwiek\u201d); wolnomy\u015blicielstwa (\u201ewolnomy\u015bliciele te\u017c czasem my\u015bl\u0105, chocia\u017c wolno im to idzie\u201d); tolerancji (\u201ecnota ludzi bez przekona\u0144\u201d); liberalnego chrze\u015bcija\u0144stwa, odrzucaj\u0105cego Zmartwychwstanie; historycyzmu (\u201eidiotyczny zwyczaj twierdzenia, \u017ce takie to a takie pogl\u0105dy s\u0105 do przyj\u0119cia w jednej epoce, a nie do przyj\u0119cia w innej\u201d); przymusowej edukacji; statolatrii (\u201ejedyn\u0105 zbrodni\u0105 rz\u0105du jest to, \u017ce rz\u0105dzi\u201d); socjalizmu, komunizmu, feminizmu i wielu innych; by\u0142 angielskim patriot\u0105, ale wrogiem brytyjskiego (i ka\u017cdego innego) imperializmu; by\u0142 te\u017c wielkim przyjacielem Polski (kt\u00f3r\u0105 odwiedzi\u0142 w 1927) i osobi\u015bcie Romana Dmowskiego, twierdz\u0105c nawet, \u017ce wrogo\u015b\u0107 do Polski jest probierzem nikczemno\u015bci danego osobnika; po\u015bmiertnie papie\u017c Pius XI nada\u0142 mu tytu\u0142 Rycerza Komandora z Gwiazd\u0105 Orderu \u015aw. Grzegorza Wielkiego.<\/p>\r\n

60 lat temu, 14 czerwca<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 61 lat (ur. 31 XII 1894), Czes\u0142aw Jastrz\u0119biec-Koz\u0142owski<\/strong>, poeta, t\u0142umacz, lingwista i filozof; pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej, a wskutek niefortunnego upadku z konia w m\u0142odo\u015bci reszt\u0119 \u017cycia by\u0142 przykuty do w\u00f3zka inwalidzkiego; poliglota, t\u0142umaczy\u0142 z j\u0119zyka angielskiego (W. Shakespeare, W. Blake, R. Burns, S.T. Coleridge, W. Wordsworth, G. Byron, P.B. Shelley, E. Barrett Browning, E.A. Poe), francuskiego (Molier, Ch. Baudelaire, A. Rimbaud), okcyta\u0144skiego (F. Mistral), niemieckiego (S. Heym), rosyjskiego (N. Gogol, F. Dostojewski, A. Czechow), ukrai\u0144skiego (T. Szewczenko, O. Honczar), serbskochorwackiego (I. Gunduli\u0107) oraz na esperanto; jako poeta nale\u017ca\u0142 do nurtu neosymbolistycznego, jako filozof by\u0142 mesjanist\u0105 wro\u0144skist\u0105, nale\u017ca\u0142 (i by\u0142 jego wiceprezesem) do Towarzystwa im. Hoene-Wro\u0144skiego, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z pismem \u201eZet\u201d Jerzego Brauna, a w czasie okupacji niemieckiej by\u0142 cz\u0142onkiem konspiracyjnej Unii; ojciec biologa i filozofa S\u0142awomira Koz\u0142owskiego (1927-2009).<\/p>\r\n

30 lat temu, 14 czerwca<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Genewie, w wieku 86 lat (ur. 24 VIII 1899), Jorge <\/strong>Francisco Isidoro Luis Borges <\/strong>Acevedo, poeta, autor opowiada\u0144 i eseista, jeden z najwi\u0119kszych pisarzy XX wieku; urodzi\u0142 si\u0119 w Buenos Aires, w zamo\u017cnej i kulturalnej rodzinie mieszcza\u0144skiej o wielorakich korzeniach: kastylijskich, portugalskich, katalo\u0144skich, w\u0142oskich i angielskich; dom by\u0142 dwuj\u0119zyczny, a przysz\u0142y pisarz wcze\u015bniej ni\u017c po hiszpa\u0144sku nauczy\u0142 si\u0119 czyta\u0107 po angielsku; dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w okolicy Palermo, a wczesn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 w Genewie; w 1919 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 do Hiszpanii, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem awangardowej grupy literackiej ultraist\u00f3w i opublikowa\u0142 pierwsze wiersze (pierwszy polski – a by\u0107 mo\u017ce i w Europie – przek\u0142ad jego wiersza Poranek<\/em> og\u0142osi\u0142 Tadeusz Peiper w 1922); w 1921 powr\u00f3ci\u0142 wraz z rodzin\u0105 do Buenos Aires, gdzie rozwin\u0105\u0142 o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 literack\u0105; by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem pisma \u015bciennego \u201ePrisma\u201d [\u201ePryzmat\u201d] i czasopisma ultraistycznego \u201eProa\u201d [\u201eDzi\u00f3b\u201d] oraz wsp\u00f3\u0142pracownikiem czasopism awangardowych: \u201eMart\u00c3\u00adn Fierro\u201d i (za\u0142o\u017conego przez Victori\u0119 Ocampo) \u201eSur\u201d [\u201ePo\u0142udnie\u201d]; zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Adolfem Bioy Casaresem, z kt\u00f3rym publikowa\u0142 wsp\u00f3lnie pod pseudonimami: H. Bustos Domecq i B. Su\u00e1rez Lynch; od opublikowania w 1929 trzeciego tomu wierszy zaniecha\u0142 na d\u0142ugo uprawiania liryki i pisa\u0142 odt\u0105d charakterystyczn\u0105 dla swojego stylu proz\u0119 na pograniczu fikcji i eseju; tom Fikcje<\/em> (1944) przyni\u00f3s\u0142 mu Wielk\u0105 Nagrod\u0119 Zwi\u0105zku Pisarzy Argenty\u0144skich i zapocz\u0105tkowa\u0142 jego s\u0142aw\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, umocnion\u0105 publikacj\u0105 Alefa<\/em> (1949); z powodu opozycji wobec populistycznych rz\u0105d\u00f3w Juana D. Perona zosta\u0142 w 1946 pozbawiony pracy w Bibliotece Narodowej, lecz po upadku dyktatora (1954) zosta\u0142 jej dyrektorem oraz otrzyma\u0142 katedr\u0119 literatury anglosaskiej na Uniwersytecie Buenos Aires; w tym czasie zacz\u0105\u0142 jednak traci\u0107 wzrok; w 1960 wst\u0105pi\u0142 do Partii Konserwatywnej (\u201eby\u0107 konserwatyst\u0105 w Argentynie to nale\u017ce\u0107 nie do prawicy, ale do centrum\u201d); w 1976 odby\u0142 podr\u00f3\u017c do Chile, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z gen. Augusto Pinochetem, kt\u00f3ry udekorowa\u0142 go Medalem Wolno\u015bci, co jednak pozbawi\u0142o go Nagrody Nobla; otrzyma\u0142 natomiast Literack\u0105 Nagrod\u0119 Pa\u0144stwow\u0105 (1957), Nagrod\u0119 Formentor (1961), francusk\u0105 Komandori\u0119 Orderu Sztuki i Literatury (1962), Nagrod\u0119 miasta Jerozolima (1971), Nagrod\u0119 Cervantesa (1979), Nagrod\u0119 Balzana (1980) i hiszpa\u0144ski Wielki Krzy\u017c Orderu Alfonsa M\u0105drego (1983). Zmar\u0142 w Genewie w 1986 roku.<\/p>\r\n

1025 lat temu, 15 czerwca<\/strong> 991 roku, zmar\u0142a w Nijmegen (Geldria, obecnie Niderlandy), w wieku oko\u0142o 35 lat (ur. 956), Teofano<\/strong> [\u00ce\u02dc\u00ce\u00b5\u00ce\u00bf\u00cf\u2020\u00ce\u00ac\u00ce\u00bd\u00ce\u00bf\u00cf\u2026<\/em>], ksi\u0119\u017cniczka bizantyjska i cesarzowa-\u017cona \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego; by\u0142a prawdopodobnie c\u00f3rk\u0105 Konstantyna Sklerosa, brata pretendenta Bardasa Sklerosa, a nie – jak s\u0105dzono wcze\u015bniej – cesarza Romana II; w 972 po\u015blubi\u0142a \u00f3wczesnego wsp\u00f3\u0142cesarza (z Ottonem I) rzymskiego, Ottona II (\u015blubu udzieli\u0142 im w Rzymie oraz ukoronowa\u0142 j\u0105 papie\u017c Jan XIII); na dw\u00f3r niemiecki przynios\u0142a z Bizancjum nie tylko przepych i bogactwo materialno-kulturowe, ale te\u017c wyrafinowan\u0105 teologi\u0119 imperialn\u0105; od czasu obj\u0119cia (973) wy\u0142\u0105cznej w\u0142adzy przez m\u0119\u017ca towarzyszy\u0142a mu we wszystkich podr\u00f3\u017cach i dzia\u0142aniach politycznych, by\u0142a natomiast sk\u0142\u00f3cona ze swoj\u0105 te\u015bciow\u0105, Adelajd\u0105 Burgundzk\u0105; po nag\u0142ej \u015bmierci (7 grudnia 983) Ottona II zosta\u0142a regentk\u0105 (zrazu wsp\u00f3\u0142regentk\u0105 z Adelajd\u0105, ale zmusi\u0142a j\u0105 do rezygnacji) w imieniu swego ma\u0142oletniego (ur. 23 czerwca 980) syna, Ottona III; doprowadzi\u0142a do jego koronacji na kr\u00f3la Niemiec w Bo\u017ce Narodzenie 983, ale musia\u0142a zmaga\u0107 si\u0119 z opozycj\u0105 ksi\u0119cia Bawarii, Henryka K\u0142\u00f3tnika, kt\u00f3ry porwa\u0142 kr\u00f3lewskie dziecko, tote\u017c aby unikn\u0105\u0107 eskalacji sporu, musia\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 mu w\u0142adz\u0119 nad Bawari\u0105; regencj\u0119 sprawowa\u0142a odt\u0105d a\u017c do swojej \u015bmierci; mia\u0142a na og\u00f3\u0142 \u201ez\u0142\u0105 pras\u0119\u201d w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych ze wzgl\u0119du na przypisywan\u0105 jej nieuprzejmo\u015b\u0107, gadatliwo\u015b\u0107 oraz \u201edekadenck\u0105\u201d zbytkowno\u015b\u0107 (przez co rozumiano branie codziennych k\u0105pieli oraz pos\u0142ugiwanie si\u0119 widelcem), a teolog Piotr Damiani twierdzi\u0142 nawet, \u017ce by\u0142a kochank\u0105 greckiego mnicha Jana Filagathosa (p\u00f3\u017aniejszego antypapie\u017ca Jana XVI), jednak kronikarz Thietmar wyra\u017ca\u0142 si\u0119 o niej z uznaniem, jako o niewie\u015bcie odznaczaj\u0105cej si\u0119 \u201em\u0119sk\u0105 zgo\u0142a\u201d odwag\u0105 w otaczaniu opiek\u0105 pa\u0144stwa swego syna, popieraniem we wszystkim sprawiedliwych, a tak\u017ce – \u201erzadkim u Grek\u00f3w\u201d – ujmuj\u0105cym sposobem bycia.<\/p>\r\n

675 lat temu, 15 czerwca<\/strong> 1341 roku, zmar\u0142 w Konstantynopolu, w wieku 44 lat (ur. 25 III 1297), Andronik III Paleolog<\/strong> [\u00ce\u2018\u00ce\u00bd\u00ce\u00b4\u00cf\u0081\u00cf\u0152\u00ce\u00bd\u00ce\u00b9\u00ce\u00ba\u00ce\u00bf\u00cf\u201a \u00ce\u201c<\/em>\u2019<\/em> \u00ce\u00a0\u00ce\u00b1\u00ce\u00bb\u00ce\u00b1\u00ce\u00b9\u00ce\u00bf\u00ce\u00bb\u00cf\u0152\u00ce\u00b3\u00ce\u00bf\u00cf\u201a<\/em>], cesarz bizantyjski\/wschodniorzymski (Basileus t\u00c5\u008dn Romai\u00c5\u008dn<\/em>) od 1325; najstarszy syn Micha\u0142a IX i ulubieniec swego dziadka, Andronika II, w 1316 zosta\u0142 wyznaczony przez niego na wsp\u00f3\u0142cesarza i nast\u0119pc\u0119 po ojcu (zmar\u0142ym w 1320); ujmuj\u0105cej powierzchowno\u015bci i obej\u015bcia, z czasem jednak zacz\u0105\u0142 oddawa\u0107 si\u0119 rozwi\u0105z\u0142o\u015bci i awanturnictwu, co rozgniewa\u0142o dziadka, kt\u00f3ry pozbawi\u0142 go w 1321 praw do tronu, a nawet zamierza\u0142 postawi\u0107 go przed s\u0105dem patriarszym i senackim; wznieci\u0142 w\u00f3wczas wojn\u0119 domow\u0105, w kt\u00f3rej popar\u0142 go mo\u017cny r\u00f3d Kantakuzen\u00f3w, a zyskawszy poparcie Trak\u00f3w, pomaszerowa\u0142 na Konstantynopol, w\u00f3wczas za\u015b Andronik Starszy zgodzi\u0142 si\u0119 na podzia\u0142 pa\u0144stwa i przyznanie mu Tracji, a po kolejnej wojnie – ponownie tytu\u0142 wsp\u00f3\u0142cesarza (koronacja 2 lutego 1325); w wyniku trzeciej wojny domowej, w kt\u00f3rej zyska\u0142 poparcie cara Bu\u0142garii – Micha\u0142a III, stary cesarz, opuszczony przez wszystkich, abdykowa\u0142 i zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w klasztorze, Andronik III za\u015b obj\u0105\u0142 ju\u017c (24 maja 1328) samodzielnie w\u0142adz\u0119; w jej sprawowaniu zdawa\u0142 si\u0119 w du\u017cej mierze na swego megadomestyka<\/em> (Jana Kantakuzena), sam koncentruj\u0105c si\u0119 na sprawach wojskowych; dokona\u0142 jednak reformy s\u0105downictwa maj\u0105cej na celu ukr\u00f3cenie przekupstwa w\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w; ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem toczy\u0142 wojny z napieraj\u0105cymi na cesarstwo Turkami Osma\u0144skimi: nie uda\u0142o mu si\u0119 obroni\u0107 Nikei i Nikomedii, ale (przy pomocy Genue\u0144czyk\u00f3w i Turk\u00f3w Seld\u017cuckich) obroni\u0142 Lesbos oraz odzyska\u0142 Chios; wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 w Grecji, przy\u0142\u0105czaj\u0105c do cesarstwa Tesali\u0119 (1333), Epir i Akarnani\u0119 (1337).<\/p>\r\n

1275 lat temu, 18 czerwca<\/strong> 741 roku, zmar\u0142 w Konstantynopolu, w wieku oko\u0142o 56-61 lat (ur. ok. 680-685), Leon III Izauryjczyk<\/strong> [\u00ce\u203a\u00ce\u00ad\u00cf\u2030\u00ce\u00bd \u00ce\u201c\u2019 \u00ce\u00bf \u00ce\u0160\u00cf\u0192\u00ce\u00b1\u00cf\u2026\u00cf\u0081\u00ce\u00bf\u00cf\u201a<\/em>], cesarz bizantyjski\/wschodniorzymski (Basileus t\u00c5\u008dn Romai\u00c5\u008dn<\/em>) od 717, za\u0142o\u017cyciel dynastii izauryjskiej; pochodzi\u0142 z rodziny wie\u015bniaczej, lecz nie izauryjskiej, tylko syryjskiej (zna\u0142 r\u00f3wnie\u017c doskonale j\u0119zyk arabski), przesiedlonej do Tracji za panowania Justyniana II; tam zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do armii tego cesarza, pragn\u0105cego odzyska\u0107 tron; w uznaniu jego talent\u00f3w militarnych cesarz Anastazjusz II mianowa\u0142 go strategiem temu (okr\u0119gu) anatolijskiego, a nast\u0119pnie dow\u00f3dc\u0105 wojsk walcz\u0105cych na wschodzie przeciwko Arabom (definitywnie powstrzyma\u0142 ich inwazj\u0119 ju\u017c jako cesarz, wygrywaj\u0105c w 740 bitw\u0119 pod Akroinon we Frygii); po upadku Anastazjusza (715) wyst\u0105pi\u0142 przeciwko uzurpatorowi Teodozjuszowi i 18 kwietnia 716 zosta\u0142 proklamowany przez \u017co\u0142nierzy cesarzem; po pokonaniu Teodozjusza zosta\u0142 ukoronowany 25 marca 717; ko\u0144cz\u0105c okres wojen domowych, wyprowadzi\u0142 cesarstwo z kryzysu oraz dokona\u0142 szeregu reform wojskowych i polityczno-prawnych, wydaj\u0105c przede wszystkim (w 726) Eklog\u0119<\/em>, b\u0119d\u0105c\u0105 kolejn\u0105 po justynia\u0144skiej, kodyfikacj\u0105 prawa w duchu chrze\u015bcija\u0144skim (ogranicza\u0142a ona m.in. w\u0142adz\u0119 ojca rodziny, zwi\u0119ksza\u0142a za\u015b uprawnienia \u017cony i dzieci); negatywnym i nieortodoksyjnym aspektem jego polityki religijnej by\u0142o zapocz\u0105tkowanie ikonoklazmu.<\/p>\r\n

725 lat temu, 18 czerwca<\/strong> 1291 roku, zmar\u0142 w Barcelonie, w wieku 27 lat (ur. 1265), Alfons III Szczodry <\/strong>[Alfonso el Liberal<\/em>], kr\u00f3l Aragonii, Walencji i Majorki z dynastii barcelo\u0144skiej od 11 listopada 1285; syn Piotra III Wielkiego i Konstancji Hohenstauf (c\u00f3rki Manfreda Sycylijskiego); mianowany namiestnikiem kr\u00f3lestwa jeszcze za \u017cycia ojca, tocz\u0105cego walki o Sycyli\u0119 z Andegawenami (tzw. nieszpory sycylijskie); po \u015bmierci ojca odziedziczy\u0142 korony Aragonii i Walencji oraz hrabstwo Barcelony, podczas gdy jego m\u0142odszemu bratu Jakubowi (zwanemu p\u00f3\u017aniej Sprawiedliwym) przypad\u0142a Sycylia; na pocz\u0105tku panowania popad\u0142 w konflikt ze szlacht\u0105 i mieszcza\u0144stwem z tzw. Unii Aragonii, kt\u00f3rych przywilej\u00f3w nie chcia\u0142 zatwierdzi\u0107, lecz w obliczu gro\u017aby buntu ugi\u0105\u0142 si\u0119 – zwo\u0142a\u0142 w 1287 pierwsze Kortezy trzech ziem (Aragonia, Katalonia, Walencja) i zawar\u0142 ugod\u0119, kt\u00f3ra ogranicza\u0142a jurysdykcj\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 nad szlacht\u0105, zakazuj\u0105c tak\u017ce uwi\u0119zienia szlachcica bez decyzji s\u0105du; w polityce zagranicznej pomno\u017cy\u0142 triumfy swojego ojca na obszarze archipelagu Balear\u00f3w, wydzieraj\u0105c Maurom Minork\u0119 i przybieraj\u0105c tytu\u0142 kr\u00f3la Majorki; odpar\u0142 te\u017c inwazj\u0119 francuskiego Filipa III \u015amia\u0142ego, anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w konflikty wewn\u0119trzne w Kastylii oraz wspiera\u0142 swojego brata (kt\u00f3ry wobec bezdzietno\u015bci Alfonsa III zosta\u0142 jego nast\u0119pc\u0105 w Aragonii) na Sycylii.<\/p>\r\n

450 lat temu, 19 czerwca<\/strong> 1566 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Edynburgu Jakub I & VI Stuart<\/strong> [James Stuart<\/em>], od 1567 kr\u00f3l Szkot\u00f3w (jako Jakub VI) i od 1603 kr\u00f3l Anglii i Irlandii (jako Jakub I); syn kr\u00f3lowej Szkot\u00f3w Marii I Stuart i jej kuzyna (kr\u00f3la-ma\u0142\u017conka) Henryka Stuarta, lorda Darnleya i ksi\u0119cia Albany, jego ojcem chrzestnym by\u0142 za\u015b kr\u00f3l Francji – Karol IX Walezjusz; urodzi\u0142 si\u0119 w tragicznym okresie dla Szkocji, opanowanej przez kalwinistycznych heretyk\u00f3w (zw\u0105cych si\u0119 tu prezbiterianami), pod wodz\u0105 Johna Knoxa terroryzuj\u0105cych wiern\u0105 katolicyzmowi kr\u00f3low\u0105; jeszcze jako kilkumiesi\u0119czne dziecko straci\u0142 ojca, zamordowanego w niewyja\u015bnionych nigdy okoliczno\u015bciach; po uwi\u0119zieniu matki przez opozycj\u0119 i wymuszeniu jej abdykacji (24 lipca 1567) zosta\u0142 ukoronowany 29 lipca 1567 w Stirling; w okresie jego ma\u0142oletno\u015bci rz\u0105dzili kolejni morduj\u0105cy si\u0119 regenci, natomiast ma\u0142y Jakub zosta\u0142 poddany intensywnemu \u201epraniu m\u00f3zgu\u201d, kt\u00f3re mia\u0142o uczyni\u0107 z niego \u201edobrego protestanta\u201d; jego nauczycielem by\u0142 (wybitny sk\u0105din\u0105d humanista i poeta) George Buchanan, kt\u00f3ry zapewni\u0142 mu wszechstronne wykszta\u0142cenie klasyczne, ale nie zdo\u0142a\u0142 przynajmniej wpoi\u0107 mu swoich antymonarchicznych przekona\u0144 (w duchu starotestamentowej \u201eteokracji s\u0119dzi\u00f3w\u201d); samodzielne rz\u0105dy przej\u0105\u0142 2 lipca 1581, s\u0142uchaj\u0105c jednak rad prokatolickiego ksi\u0119cia Lennoxa (Esme Stewarta), wskutek czego zosta\u0142 porwany i uwi\u0119ziony przez protestanckich mo\u017cnych; po ucieczce z niewoli zawar\u0142 jednak z opozycj\u0105 kompromis, uznaj\u0105c prezbiteria\u0144ski \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142\u201d Szkocki (Church of Scotland<\/em>) za pa\u0144stwowy, ale z kr\u00f3lem jako jego g\u0142ow\u0105, oraz zabraniaj\u0105c pastorom tego \u201eKo\u015bcio\u0142a\u201d porusza\u0107 kwestii politycznych w kazaniach (jednak w 1592 jego w\u0142adza w tym zakresie zosta\u0142a znacznie ograniczona); w 1585 zawar\u0142 w Berwick (antyhiszpa\u0144ski) sojusz z Angli\u0105, na mocy kt\u00f3rego uznane zosta\u0142o jego prawo do dziedziczenia tronu angielskiego po \u015bmierci El\u017cbiety I: zapewne dlatego nie uczyni\u0142 nic, aby ocali\u0107 \u017cycie swojej matki, \u015bci\u0119tej 8 lutego 1587 na rozkaz El\u017cbiety; na tron angielski wst\u0105pi\u0142 po jej \u015bmierci (24 marca 1603), przezwyci\u0119\u017caj\u0105c przy wsparciu Roberta Cecila op\u00f3r zwolennik\u00f3w lady Anny Stanley (potomkini siostry Henryka VIII); jego koronacja w katedrze westminsterskiej (25 lipca 1603) zapocz\u0105tkowa\u0142a uni\u0119 dynastyczno-personaln\u0105 Szkocji z Angli\u0105 i Irlandi\u0105 (kr\u00f3l d\u0105\u017cy\u0142 do przekszta\u0142cenia tej unii w realn\u0105, przybieraj\u0105c w 1604 tytu\u0142 \u201ekr\u00f3la Wielkiej Brytanii i Irlandii\u201d, ale spotka\u0142o si\u0119 to z oporem zar\u00f3wno Anglik\u00f3w, jak i Szkot\u00f3w, acz z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w; ujemnym skutkiem jego oddalenia od Szkocji, kt\u00f3r\u0105 jako kr\u00f3l Anglii odwiedzi\u0142 tylko raz, by\u0142o pozbawienie jej dworu kr\u00f3lewskiego i jego kulturotw\u00f3rczej roli); jako zwolennik umiarkowanego anglikanizmu (d\u0105\u017c\u0105cy te\u017c do \u201eanglikanizacji\u201d szkockiego prezbiterianizmu, kt\u00f3ry \u201etak si\u0119 zgadza z monarchi\u0105, jak B\u00f3g z diab\u0142em\u201d, a tak\u017ce do j\u0119zykowej anglicyzacji Szkot\u00f3w), od pocz\u0105tku napotyka\u0142 w Anglii wrogo\u015b\u0107 ze strony radykalnych protestant\u00f3w (nazywaj\u0105cych si\u0119 tu purytanami), natomiast jego wst\u0105pienie na tron obudzi\u0142o (bezzasadne, jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o) nadzieje angielskich katolik\u00f3w, je\u015bli nie na rekatolicyzacj\u0119 kr\u00f3lestwa, to przynajmniej na ul\u017cenie ich niedoli (wyraz temu w zakamuflowany spos\u00f3b da\u0142 m.in. Szekspir w Opowie\u015bci zimowej<\/em>); pocz\u0105tkowe zel\u017cenie antykatolickiego terroru (zakaz tortur, kt\u00f3rych kr\u00f3l by\u0142 w og\u00f3le przeciwnikiem) rych\u0142o si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, a po tzw. spisku prochowym w 1605 (spiskowcy nie zdawali sobie sprawy, \u017ce byli kontrolowani przez agent\u00f3w s\u0142u\u017cb specjalnych) represje ponownie si\u0119 wzmog\u0142y; prawie ca\u0142e panowanie kr\u00f3la wype\u0142ni\u0142y konflikty z Parlamentem, zdominowanym przez antymonarchicznych purytan\u00f3w; r\u00f3wnie niekonsekwentna, co polityka religijna, by\u0142a polityka zagraniczna kr\u00f3la, kt\u00f3ry lawirowa\u0142 mi\u0119dzy katolick\u0105 Hiszpani\u0105 a krajami protestanckimi (Niderlandy, Palatynat); intensyfikacji za jego panowania uleg\u0142a natomiast kolonizacja Ameryki P\u00f3\u0142nocnej (Wirginia, Nowa Szkocja); Jakub by\u0142 jednym z niewielu monarch\u00f3w b\u0119d\u0105cych jednocze\u015bnie teoretykami monarchii: swoimi traktatami z lat 1597-1599 (Prawdziwe prawo wolnych monarchii<\/em> oraz wydany pod greckim tytu\u0142em Basilikon Doron<\/em> [\u201eBoski Dar\u201d]) zapocz\u0105tkowa\u0142 absolutystyczn\u0105 teori\u0119 \u201eboskiego prawa kr\u00f3l\u00f3w\u201d (Divine Right of Kings<\/em>), jako \u201ebog\u00f3w na ziemi\u201d, rozwini\u0119t\u0105 p\u00f3\u017aniej przez sir Roberta Filmera; jako pacyfista snu\u0142 tak\u017ce plany ustanowienia \u201ewiecznego pokoju\u201d pomi\u0119dzy pa\u0144stwami chrze\u015bcija\u0144skimi; jego aktywno\u015b\u0107 na tym polu nie przysporzy\u0142a mu jednak uznania w Europie, gdzie nawet nazywano go \u201enajbardziej uczonym g\u0142upcem\u201d w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c mecenasem nauki (za\u0142o\u017cy\u0142 w Szkocji dwa uniwersytety – w Edynburgu i Aberdeen), sztuki i literatury, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b Szekspira, nad kt\u00f3rego trup\u0105 obj\u0105\u0142 oficjalny patronat; zmar\u0142 w 1625 roku.<\/p>\r\n

450 lat temu, 20 czerwca<\/strong> 1566 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Gripsholm (Szwecja) Zygmunt III Waza<\/strong> [Sigismund Vasa<\/em>], od 1587 elekcyjny kr\u00f3l Polski i wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski, od 1592 dziedziczny kr\u00f3l Szwed\u00f3w, Got\u00f3w i Wened\u00f3w; pierworodny syn \u00f3wczesnego wielkiego ksi\u0119cia Finlandii, a od 1569 kr\u00f3la Szwed\u00f3w, Jana III Wazy, i Katarzyny Jagiellonki; urodzi\u0142 si\u0119 w niewoli, podczas gdy jego rodzice zostali uwi\u0119zieni przez ob\u0142\u0105kanego kr\u00f3la (i starszego brata Jana) Eryka XIV; wybrany na kr\u00f3la Polski podczas wolnej elekcji przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 zebranych (przy absencji pos\u0142\u00f3w litewskich) na czele z interrexem, prymasem St. Karnkowskim, 19 sierpnia 1587, przeciwko czemu wyst\u0105pi\u0142a mniejszo\u015b\u0107, kt\u00f3ra 22 sierpnia obwo\u0142a\u0142a kr\u00f3lem arcyks. Maksymiliana Habsburga; o rezultacie tego starcia przes\u0105dzi\u0142o pokonanie Habsburga (wzi\u0119tego do niewoli) przez hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego w bitwie pod Byczyn\u0105 (24 stycznia 1588); Zygmunt zosta\u0142 za\u015b ukoronowany w katedrze wawelskiej 27 grudnia 1587; mimo tego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 panowania Zygmunt prowadzi\u0142 (w imi\u0119 solidarno\u015bci katolickiej) polityk\u0119 prohabsbursk\u0105, \u017ceni\u0105c si\u0119 tak\u017ce kolejno z dwiema Habsbur\u017cankami; z chwil\u0105 obj\u0119cia przeze\u0144 r\u00f3wnie\u017c tronu szwedzkiego po \u015bmierci swego ojca w 1592 (koronacja w Uppsali 19 lutego 1594) powsta\u0142a unia personalna polsko-litewsko-szwedzka, kt\u00f3ra jednak de facto<\/em> przetrwa\u0142a zaledwie do 1599, kiedy to (z powod\u00f3w religijnych) Riksdag zdetronizowa\u0142 go, przekazuj\u0105c w\u0142adz\u0119 uzurpatorowi (jego stryjowi), ks. Karolowi Suderma\u0144skiemu, co zapocz\u0105tkowa\u0142o wieloletnie wojny polsko-szwedzkie (1600-1611, 1617-1618, 1621-1626, 1626-1629), tyle\u017c o przywr\u00f3cenie panowania prawowitemu w\u0142adcy, co o dominacj\u0119 nad Ba\u0142tykiem, zako\u0144czonych ostatecznie, mimo wielu \u015bwietnych zwyci\u0119stw, w tym w bitwie morskiej pod Oliw\u0105 (1627), niekorzystnym dla Rzeczypospolitej rozejmem, na mocy kt\u00f3rego wi\u0119kszo\u015b\u0107 Inflant przesz\u0142a pod panowanie szwedzkie; na jego panowanie przypada tak\u017ce wojna z Carstwem Moskiewskim, poprzedzona \u201eprywatn\u0105\u201d wojn\u0105 polsko-ruskiej magnaterii (Mniszchowie) usi\u0142uj\u0105cej wprowadzi\u0107 na tron carski dw\u00f3ch kolejnych samozwa\u0144c\u00f3w podaj\u0105cych si\u0119 za rzekomego syna Iwana IV Gro\u017anego – Dymitra (\u201edymitriady\u201d); w wyniku oficjalnej ju\u017c wojny od 1609 (pob\u0142ogos\u0142awionej przez papie\u017ca Paw\u0142a V), kt\u00f3rej kulminacyjnym i spektakularnym triumfem polskim by\u0142o zaj\u0119cie Moskwy po bitwie pod K\u0142uszynem oraz wzi\u0119cie do niewoli (29 pa\u017adziernika 1611) cara Wasyla IV Szujskiego, zmuszonego do z\u0142o\u017cenia ho\u0142du w Warszawie kr\u00f3lowi polskiemu, nie powiod\u0142a si\u0119 wprawdzie, z powod\u00f3w wyznaniowych, pr\u00f3ba personalnej unii polsko-moskiewskiej (z Zygmuntem b\u0105d\u017a jego synem W\u0142adys\u0142awem jako carem), niemniej Rzeczpospolita odzyska\u0142a na mocy rozejmu w Dywilinie (1619) utracony sto lat wcze\u015bniej Smole\u0144sk oraz ziemi\u0119 czernichowsk\u0105 i siewiersk\u0105; na odcinku po\u0142udniowym samodzieln\u0105, aktywn\u0105 polityk\u0119 prowadzi\u0142 (por\u00f3\u017cniony z kr\u00f3lem) kanclerz i hetman Zamoyski, kt\u00f3ry w 1595 uczyni\u0142 z hospodarstwa mo\u0142dawskiego lenno Polski, lecz wynik\u0142y z tego konflikt z Turcj\u0105 doprowadzi\u0142 w 1620 do pierwszej wojny polsko-tureckiej: jej zmienny przebieg (kl\u0119ska pod Cecor\u0105, pomy\u015blna obrona Chocimia) doprowadzi\u0142 do przywr\u00f3cenia status quo<\/em> z czas\u00f3w panowania Zygmunta II Augusta, tj. granicy na Dniestrze; w polityce wewn\u0119trznej Zygmunt d\u0105\u017cy\u0142 do dwu, \u015bci\u015ble powi\u0105zanych ze sob\u0105, cel\u00f3w: ograniczenia wp\u0142yw\u00f3w innowierstwa i pe\u0142nej rekatolicyzacji Polski w duchu trydenckiej kontrreformacji, a tak\u017ce do zako\u0144czenia schizmy prawos\u0142awnej (Unia Brzeska) oraz do wzmocnienia w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej; w obu tych celach by\u0142 wspierany przez najwi\u0119ksze \u00f3wcze\u015bnie postaci polskiego Ko\u015bcio\u0142a: ks. Piotra Skarg\u0119 i \u015bw. Andrzeja Bobol\u0119; o ile pierwszy zamiar w du\u017cej mierze si\u0119 powi\u00f3d\u0142 (jedynie unia nie przynios\u0142a owoc\u00f3w z powodu ma\u0142odusznego niedopuszczenia biskup\u00f3w unickich do Senatu), o tyle drugi spe\u0142z\u0142 na niczym z powodu tzw. rokoszu Zebrzydowskiego (1607); pocz\u0105wszy od 1596 kr\u00f3l stopniowo przenosi\u0142 swoj\u0105 rezydencjaln\u0105 siedzib\u0119 do prowincjonalnej dot\u0105d, lecz bli\u017cszej Szwecji, Warszawy, co ostatecznie zosta\u0142o usankcjonowane w 1611 (acz oficjaln\u0105 stolic\u0105 Kr\u00f3lestwa Polskiego, miejscem koronacji i siedzib\u0105 Skarbca Koronnego pozosta\u0142 nadal Krak\u00f3w); kr\u00f3l by\u0142 protektorem sztuk i nauk, utworzy\u0142 pierwsz\u0105 nowoczesn\u0105 pinakotek\u0119 w Polsce, i sam by\u0142 tak\u017ce uzdolniony artystycznie (para\u0142 si\u0119 malarstwem i z\u0142otnictwem, gra\u0142 na klawesynie); jego panowanie jest zazwyczaj niedoszacowane w historiografii, zw\u0142aszcza niech\u0119tnej katolicyzmowi; nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce chocia\u017c wojny na wszystkich geopolitycznych frontach jego epoki (Szwecja, Moskwa, Turcja) zako\u0144czy\u0142y si\u0119 og\u00f3lnym remisem, to jednak jego 45-letnie panowanie (wraz ze znacznie kr\u00f3tszym panowaniem jego starszego syna, W\u0142adys\u0142awa IV) stanowi\u0142o apogeum mocarstwowej pot\u0119gi oraz mi\u0119dzynarodowego presti\u017cu Rzeczypospolitej Polsko-Litewskiej, a najwi\u0119ksza w naszych dziejach plejada wybitnych wodz\u00f3w i strateg\u00f3w (Stanis\u0142aw \u0179\u00f3\u0142kiewski, Lew Sapieha, Jan Karol Chodkiewicz, Stanis\u0142aw Koniecpolski) zaowocowa\u0142a takimi triumfami, jak Kircholm (1605), K\u0142uszyn (1610) czy Trzciana (1629).<\/p>\r\n

50 lat temu, 20 czerwca<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Lizbonie, w wieku 83 lat (ur. 20 IV 1883), Rui Enes Ulrich<\/strong>, prawnik, ekonomista, przedsi\u0119biorca, dyplomata i polityk; pochodzi\u0142 z rodziny, kt\u00f3ra wyda\u0142a wielu przedsi\u0119biorc\u00f3w i architekt\u00f3w, przyby\u0142ej do Portugalii z Hamburga w XVIII wieku, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w odbudowie Lizbony po wielkim trz\u0119sieniu ziemi w 1755; uko\u0144czy\u0142 i doktoryzowa\u0142 si\u0119 z prawa w Coimbrze, gdzie po raz pierwszy otrzyma\u0142 Katedr\u0119 Prawa Handlowego w 1907, lecz zosta\u0142 jej pozbawiony po obaleniu monarchii (na katedr\u0119 powr\u00f3ci\u0142 w 1936); narodowy monarchista, cz\u0142onek pierwszej Junty Centralnej Integralizmu Luzyta\u0144skiego (Integralismo Lusitano) i jego jedyny deputowany do parlamentu republika\u0144skiego (uzyska\u0142 mandat z Lizbony w 1921); w autorytarnym Nowym Pa\u0144stwie by\u0142 deputowanym (procurador<\/em>) Izby Korporacyjnej (1935-1938), a nast\u0119pnie ambasadorem w Rumunii; wiceprezes Towarzystwa Geograficznego w Lizbonie, cz\u0142onek Akademii Nauk w Lizbonie, Mi\u0119dzynarodowego Instytutu Kolonialnego i Mi\u0119dzynarodowej Akademii Dyplomatycznej.<\/p>\r\n

80 lat temu, 21 czerwca<\/strong> 1936 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu Philippe Ploncard d\u2019Assac<\/strong>, eseista i publicysta nacjonalistyczny i tradycjonalista katolicki; syn (i kontynuator my\u015bli) Jacquesa Ploncarda d\u2019Assaca (1910-2005), wybitnego nacjonalisty oraz (z racji d\u0142ugoletniego zamieszkania w Portugalii) egzegety salazaryzmu; m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 wraz z ojcem w Portugalii; z wykszta\u0142cenia i profesji neurochirurg, by\u0142y ordynator kantonalnej kliniki uniwersyteckiej w Genewie oraz profesor wizytuj\u0105cy Wolnego Uniwersytetu w Brukseli; w 1990 za\u0142o\u017cy\u0142 (z inicjatywy J.-M. Le Pena) Ko\u0142o Narodowe Francuz\u00f3w Przebywaj\u0105cych za Granic\u0105 (CFRE), lecz trzy lata p\u00f3\u017aniej, po powrocie do Francji i po por\u00f3\u017cnieniu si\u0119 z przyw\u00f3dc\u0105 FN, utworzy\u0142 Ko\u0142a Nacjonalist\u00f3w Francuskich (CNF); w kwietniu 2001 zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 miesi\u0119cznik \u201eLa Politique\u201d oraz za\u0142o\u017cy\u0142 wydawnictwo La soci\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9 de philosophie politique; obecnym celem nacjonalizmu jest wed\u0142ug niego doktrynalne formowanie kadr dla przywr\u00f3cenia zasad, kt\u00f3re konstytuowa\u0142y Francj\u0119 od czasu chrztu Chlodwiga; jako publicysta koncentruje si\u0119 na walce z masoneri\u0105, mesjanizmem \u017cydowskim, \u201erepublik\u0105 lobbies\u201d, globalizmem, neopoga\u0144sk\u0105 Now\u0105 Prawic\u0105 i jej \u201etowarzyszami podr\u00f3\u017cy\u201d, ale tak\u017ce z \u201eklanem gnostyckim\u201d, gnie\u017cd\u017c\u0105cym si\u0119, jego zdaniem, wewn\u0105trz Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015awi\u0119tego Piusa X oraz wok\u00f3\u0142 ksi\u0119\u017cy Gr\u00c3\u00a9goire\u2019a C\u00c3\u00a9liera i Guillaume\u2019a de Tano\u00fcarna; ta konfliktowo\u015b\u0107 czyni go jedn\u0105 z najbardziej kontrowersyjnych postaci w \u0142onie wsp\u00f3\u0142czesnej \u201eskrajnej prawicy\u201d we Francji.<\/p>\r\n

775 lat temu, 24 czerwca<\/strong> 1241 roku, zmar\u0142 w Kiustendi\u0142 (Bu\u0142garia) Iwan Asen II<\/strong> (bu\u0142g. \u00d0\u02dc\u00d0\u00b2\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd \u00d0\u0090\u00d1\u0081\u00d0\u00b5\u00d0\u00bd<\/em>), od 1218 car (kr\u00f3l) Bu\u0142gar\u00f3w, Wo\u0142och\u00f3w i Romej\u00f3w z dynastii Asenowicz\u00f3w, tw\u00f3rca pot\u0119gi drugiego carstwa bu\u0142garskiego; syn cara Asena I; po zamordowaniu przez opozycj\u0119 bojarsk\u0105 kolejno jego ojca (1196), stryja Teodora-Piotra (1197) i drugiego stryja Ka\u0142ojana (1207) oraz obj\u0119ciu w\u0142adzy przez morderc\u0119 tego ostatniego – Bori\u0142a, musia\u0142 szuka\u0107 schronienia za granic\u0105, najpierw u Kuman\u00f3w, nast\u0119pnie za\u015b na Rusi Halickiej, jednak w 1217 powr\u00f3ci\u0142 z posi\u0142kami ruskimi i po kilku miesi\u0105cach obl\u0119\u017cenia Tyrnowa wzi\u0105\u0142 uzurpatora do niewoli, o\u015blepi\u0142 go i zdetronizowa\u0142; ju\u017c w pocz\u0105tkach panowania po\u0142o\u017cy\u0142 kres wa\u015bniom wewn\u0119trznym, opieraj\u0105c si\u0119 na drobnym bojarstwie, duchowie\u0144stwie i mieszczanach; c\u00f3rka Andrzeja II W\u0119gierskiego, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 o\u017ceni\u0142, wnios\u0142a mu w posagu Belgrad i Braniczewo (utracone wcze\u015bniej przez Bori\u0142a); w 1225 zawar\u0142 przymierze z w\u0142adc\u0105 Epiru – Teodorem Angelosem, kt\u00f3ry rok wcze\u015bniej zdoby\u0142 Tesalonik\u0119 oraz (\u0142aci\u0144ski) Adrianopol, a w 1227 koronowa\u0142 si\u0119 na \u201ecesarza Romej\u00f3w\u201d, czyli Tesaloniki, zmierzaj\u0105c do odbudowania Cesarstwa Bizantyjskiego (jako kuzyn i sukcesor trzech dynastii: Dukas\u00f3w, Angelos\u00f3w i Komnen\u00f3w); przymierze zosta\u0142o jednak zerwane przez Teodora, kiedy po \u015bmierci \u0142aci\u0144skiego cesarza Roberta de Courteney spowinowacony z nim (przez w\u0119gierskich Arpad\u00f3w) Iwan Asen mia\u0142 widoki na obj\u0119cie regencji w okresie ma\u0142oletnio\u015bci Baldwina II; kiedy Teodor zdradziecko wtargn\u0105\u0142 na terytorium Bu\u0142garii, Iwan Asen wyszed\u0142 mu na spotkanie, przytwierdziwszy do sztandaru pergamin z pogwa\u0142conym przez napastnika traktatem, po czym rozgromi\u0142 go w bitwie pod K\u0142okotnic\u0105 (9 kwietnia 1230), nast\u0119pnie za\u015b pojma\u0142, uwi\u0119zi\u0142 i o\u015blepi\u0142; w kr\u00f3tkim czasie opanowa\u0142 i przy\u0142\u0105czy\u0142 do Bu\u0142garii znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stwa Teodora: Tracj\u0119 Adrianopolsk\u0105, Macedoni\u0119 Wardarsk\u0105 i Egejsk\u0105, pozostawiaj\u0105c uznaj\u0105cemu jego zwierzchnictwo bratu Teodora, Manuelowi, jedynie Tesali\u0119 i Epir; w zasi\u0119gu jego wp\u0142yw\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 te\u017c Serbia, kt\u00f3rej w\u0142adc\u0105 zosta\u0142 jego zi\u0119\u0107 W\u0142adys\u0142aw; wzrost pot\u0119gi cara Bu\u0142garii zaniepokoi\u0142 jednak \u0142acinnik\u00f3w w Konstantynopolu, tote\u017c pomys\u0142 powierzenia mu regencji upad\u0142, a z ich poduszczenia sojusz z Iwanem Asenem zerwali r\u00f3wnie\u017c W\u0119grzy, kt\u00f3rzy dwukrotnie (1232, 1233) najechali Bu\u0142gari\u0119, odrywaj\u0105c od niej cz\u0119\u015b\u0107 Banatu; w tej sytuacji Iwan Asen zawar\u0142 sojusz z greckim cesarzem nicejskim – Teodorem II Laskarysem (wydaj\u0105c za niego swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119 Helen\u0119), czego najdonio\u015blejszym skutkiem w sferze stosunk\u00f3w eklezjalnych by\u0142o zerwanie formalnej zale\u017cno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a bu\u0142garskiego od Rzymu oraz utworzenie (za zgod\u0105 biskup\u00f3w nicejskich) prawos\u0142awnego, lecz niezale\u017cnego od Konstantynopola, patriarchatu prawos\u0142awnego w Tyrnowie; po kilku latach wojny z cesarzem \u0142aci\u0144skim Baldwinem II Iwan Asen doszed\u0142 jednak do wniosku, \u017ce ewentualny upadek Cesarstwa \u0141aci\u0144skiego wzmocni\u0142by nadmiernie Cesarstwo Nicejskie, te\u017c aspiruj\u0105ce do odzyskania dawnych ziem Bizancjum znajduj\u0105cych si\u0119 pod panowaniem bu\u0142garskim; dokona\u0142 wi\u0119c odwr\u00f3cenia sojuszy, nawi\u0105zuj\u0105c ponownie kontakt z \u0142acinnikami oraz wypuszczaj\u0105c z wi\u0119zienia Teodora Angelosa, kt\u00f3ry usun\u0105\u0142 Manuela i przywr\u00f3ci\u0142 do istnienia Cesarstwo Tesaloniki pod bu\u0142garskim protektoratem; gdy jednak w Bu\u0142garii wybuch\u0142a zaraza, kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a te\u017c \u017cycie \u017cony i syna cara oraz patriarchy tyrnowskiego Joachima, Iwan Asen uzna\u0142 to za znak gniewu Bo\u017cego za z\u0142amanie przysi\u0119gi cesarzowi nicejskiemu – Janowi III Watatzesowi, wycofa\u0142 si\u0119 z sojuszu z \u0142acinnikami i zawar\u0142 pok\u00f3j z Janem; w polityce wewn\u0119trznej dba\u0142 o rozw\u00f3j handlu, buduj\u0105c sie\u0107 dr\u00f3g w swoim rozleg\u0142ym pa\u0144stwie, szczeg\u00f3ln\u0105 przychylno\u015b\u0107 okazuj\u0105c kupcom z Raguzy (obecnie Dubrownik); bi\u0142 te\u017c w du\u017cych ilo\u015bciach i wysokiej pr\u00f3by pierwsze bu\u0142garskie monety.<\/p>\r\n

5 lat temu, 25 czerwca<\/strong> 2011 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 94 lat (ur. 21 II 1917), Juan<\/strong> Berchmans Vallet de Goytisolo<\/strong>, filozof prawa i polityki; urodzi\u0142 si\u0119 w Barcelonie z ojca Katalo\u0144czyka (nazwisko Vallet jest znane ju\u017c od \u015bredniowiecza) i matki Baskijki; jego ojciec by\u0142 pionierem przemys\u0142u samochodowego w Hiszpanii; w 1933 Juan rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na uniwersytecie w Barcelonie, lecz po wybuchu w 1936 powstania narodowego (Alzamiento Nacional<\/em>), znajduj\u0105c si\u0119 w strefie czerwonej, pieszo przeszed\u0142 przez Pireneje i przez Andor\u0119 dotar\u0142 do Francji, aby nast\u0119pnie do\u0142\u0105czy\u0107 jako ochotnik do si\u0142 powsta\u0144czych; s\u0142u\u017cy\u0142 w III Dywizji Nawaryjskiej, a nast\u0119pnie w 1. Baterii III Grupy Antyczo\u0142gowej, uzyskuj\u0105c stopie\u0144 podporucznika czasu wojny w piechocie; po powrocie do \u017cycia cywilnego i doko\u0144czeniu (w 1939) przerwanych wojn\u0105 studi\u00f3w zosta\u0142 w 1942 notariuszem (w latach 1963-1977 by\u0142 sekretarzem generalnym, a nast\u0119pnie przewodnicz\u0105cym Mi\u0119dzynarodowej Unii Notariatu \u0141aci\u0144skiego); doktorat na Uniwersytecie Madryckim uzyska\u0142 w 1965; w latach 1977-1992 by\u0142 sekretarzem generalnym Kr\u00f3lewskiej Akademii Jurysprudencji i Legislacji, 1994-1999 jej prezesem i od 2000 prezesem honorowym; do 1994 pe\u0142ni\u0142 te\u017c funkcj\u0119 drugiego wiceprzewodnicz\u0105cego Instytutu Hiszpanii (zrzeszaj\u0105cego osiem Akademii Kr\u00f3lewskich); by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych, cz\u0142onkiem – korespondentem Instytutu Studi\u00f3w Katalo\u0144skich oraz Instytutu Prawa Rolnego we Florencji, cz\u0142onkiem honorowym Kr\u00f3lewskiej Akademii Jurysprudencji i Legislacji Katalonii oraz Sewilia\u0144skiej Akademii Jurysprudencji; od 1994 do 1999 cz\u0142onek Rady Pa\u0144stwa (Consejo de Estado de Espa\u00c3\u00b1a<\/em>), organu konsultacyjnego rz\u0105du; doktor honoris causa <\/em>Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie (1985) i Uniwersytetu w Cerverze (2009); jest przyk\u0142adem autora, kt\u00f3ry do refleksji nad filozofi\u0105 prawa doszed\u0142 od strony praktycznej, dzi\u0119ki swemu wieloletniemu do\u015bwiadczeniu prawniczemu w notariacie, studiuj\u0105c normy administracyjne, prawo mi\u0119dzynarodowe, tak\u017ce prawo rzymskie, nigdy nie by\u0142 natomiast wyk\u0142adowc\u0105 akademickim; g\u0142\u00f3wnym przedmiotem jego zainteresowa\u0144 naukowych by\u0142o prawo naturalne w klasycznej (tomistycznej) postaci; st\u0105d te\u017c fundamentem i konstytutywn\u0105 istot\u0105 prawa by\u0142o dla niego poj\u0119cie tego, co sprawiedliwe (res iusta <\/em>\/ iustum<\/em>); to, \u017ce res iusta<\/em> musi by\u0107 podstaw\u0105 realistycznej filozofii prawa, odkry\u0142, poznaj\u0105c arystotelesowskie rozr\u00f3\u017cnienie d\u00c3\u00ackaion n\u00f3moi<\/em> i d\u00c3\u00ackaion physei <\/em>oraz jego analiz\u0119 w Sumie Teologii<\/em> (I-II, 94, 2; II-II, 57) \u015bw. Tomasza z Akwinu; skoro zatem istnieje i prawo naturalne (ius naturale<\/em>), i prawo pozytywne (ius positivum<\/em>), to ius<\/em> nie jest \u017cadnym lex<\/em>, lecz porz\u0105dkiem (orden<\/em>) przedpozytywnym i obiektywnym, kt\u00f3ry polega na relacji ontologicznej; proces poznawczy polega na odkrywaniu tego porz\u0105dku, lecz jego oszacowanie w rzeczywisto\u015bci jurydycznej nie jest ani dedukcyjne (jak s\u0105dz\u0105 niekt\u00f3rzy neotomi\u015bci), ani tylko indukcyjne, lecz osi\u0105gane jest w roztropnym os\u0105dzie i por\u00f3wnaniu lub konfrontacji konkretnego przypadku z porz\u0105dkiem naturalnym; st\u0105d wynika szczeg\u00f3lna wa\u017cno\u015b\u0107 aequitas<\/em>, czyli s\u0142uszno\u015bci (resp<\/em>. symetryczno\u015bci, s\u0142usznej miary) w ewaluacji owego konkretnego przypadku w jego relacji do zasad prawa naturalnego; chocia\u017c zatem fundamentem jurysprudencji Valleta by\u0142o prawo naturalne, to z racji swojej profesji musia\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 przede wszystkim zg\u0142\u0119bianiu legislacji pozytywnej, w tej za\u015b mierze jako filozofa prawa pasjonowa\u0142o go szczeg\u00f3lnie napi\u0119cie pomi\u0119dzy metafizyk\u0105 a histori\u0105 w porz\u0105dku prawnym; prawo naturalne jest bowiem jedno i uniwersalne, porz\u0105dk\u00f3w pozytywnych jest mn\u00f3stwo i s\u0105 one zmienne; po wt\u00f3re, wewn\u0105trz ka\u017cdego pozytywnego porz\u0105dku og\u00f3lnego istnieje wiele porz\u0105dk\u00f3w prawnych szczeg\u00f3\u0142owych, organizuj\u0105cych r\u00f3\u017cne sfery \u017cycia: statuty regionalne, municypalne, korporacyjne etc.; problemem najbardziej pal\u0105cym wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest tendencja do tworzenia porz\u0105dku pa\u0144stwowego, kt\u00f3ry by\u0142by omnipotentny i zagarniaj\u0105cy wszystkie te porz\u0105dki wewn\u0119trzne, co stanowi produkt pozytywistycznej filozofii prawa i totalitaryzmu; w takim wypadku oczywi\u015bcie odrzucone zostaj\u0105 nie tylko normy prawa naturalnego, ale i obyczaje (costumbres<\/em>), roztropno\u015b\u0107 jurydyczna i aequitas<\/em>; Vallet podkre\u015bla\u0142, \u017ce porz\u0105dek naturalny b\u0119d\u0105cy prawem wszechrzeczy zosta\u0142 ustanowiony przez Boga w akcie stworzenia, niemniej nie jest to teza teologiczna, tylko zg\u0142\u0119biona przez rozum, tyle \u017ce przyj\u0119ta r\u00f3wnie\u017c w nauczaniu eklezjalnym; tym samym odkrycie to stanowi dziedzictwo ius comune<\/em> Europy chrze\u015bcija\u0144skiej, jako stra\u017cnik prawdziwo\u015bci prawa (la verdad del derecho<\/em>), a odrzucenie porz\u0105dku naturalnego i pr\u00f3ba zast\u0105pienia go przez wyimaginowane i nierealistyczne systemy prawne stanowi regres rozumu – \u201eg\u0142upot\u0119 i ciemnot\u0119\u201d (la estupidez y la obscuridad<\/em>) mit\u00f3w wynaturzonego konserwatyzmu albo utopii progresizmu; to b\u0142\u0105d racjonalizmu typu kantowskiego albo heglowskiego, zal\u0119knionego \u201ehorrorem transcendencji\u201d, kt\u00f3ry polega na odrzuceniu rzeczywisto\u015bci ontologicznej; prawo naturalne zakorzenia si\u0119 w tradycji religijnej, politycznej i kulturalnej danego spo\u0142ecze\u0144stwa – i w\u00f3wczas historia jest \u201elaboratorium\u201d porz\u0105dku naturalnego; w \u015bwietle powy\u017cszego okazuje si\u0119, \u017ce wolno\u015b\u0107 indywiduum zawiera si\u0119 w sociabilidad<\/em> i jest przez ni\u0105 ograniczona, nie na tyle jednak, aby spo\u0142eczno\u015b\u0107 mia\u0142a prawo t\u0142amsi\u0107 jednostk\u0119: wolno\u015b\u0107 i uspo\u0142ecznienie s\u0105 zasadami kompatybilnymi, a ich r\u00f3wnowag\u0119 zapewnia w\u0142a\u015bnie istnienie cia\u0142 po\u015brednicz\u0105cych pomi\u0119dzy jednostk\u0105 a wsp\u00f3lnot\u0105 najwy\u017cszego rz\u0119du, czyli polityczn\u0105; cia\u0142a po\u015brednicz\u0105ce sprawiaj\u0105, i\u017c wsp\u00f3lnota ta jest organiczna i hierarchiczna; przeciwie\u0144stwem takiej wsp\u00f3lnoty jest natomiast demokracja, czyli struktura b\u0119d\u0105ca – po zniszczeniu cia\u0142 po\u015brednicz\u0105cych – zatomizowanym kolektywem r\u00f3wnych jednostek, w kt\u00f3rym istnieje tylko hierarchia funkcji technicznych w organizacji; zdrowe pa\u0144stwo jest natomiast syntez\u0105 i ukoronowaniem wewn\u0119trznie autonomicznych spo\u0142eczno\u015bci ni\u017cszego rz\u0119du, kt\u00f3re wprawdzie s\u0105 podporz\u0105dkowane swojemu wierzcho\u0142kowi (v\u00c3\u00a9rtice<\/em>), ale nie w spos\u00f3b absolutny; Vallet odrzuca nowo\u017cytne koncepcje suwerenno\u015bci: absolutystyczn\u0105 Bodina i demokratyczn\u0105 Rousseau, a tak\u017ce, z jednej strony, centralistyczne pa\u0144stwo jakobi\u0144skie i nacjonalistyczne, z drugiej za\u015b – separatyzm grup narodowo\u015bciowych czy klas; na gruncie filozofii polityki pasjonowa\u0142o go szczeg\u00f3lnie zagadnienie \u201esocjalizacji\u201d jednostek we wsp\u00f3lnotach wewn\u0119trznych, ni\u017cszego rz\u0119du, w ramach wi\u0119kszej wsp\u00f3lnoty politycznej, st\u0105d te\u017c g\u0142\u00f3wnym przedmiotem jego studi\u00f3w by\u0142y \u201ecia\u0142a po\u015brednicz\u0105ce\u201d (cuerpos intermedios<\/em>), kt\u00f3rych odkrycie jest koniecznym rezultatem studiowania porz\u0105dku naturalnego, albowiem ka\u017cda ludzka spo\u0142eczno\u015b\u0107 rozwija si\u0119 w porz\u0105dku od zespo\u0142\u00f3w najmniejszych do coraz wi\u0119kszych; w studiach tych unaocznia\u0142 wielo\u015b\u0107 element\u00f3w konstytutywnych tych cia\u0142, a mianowicie: teologiczny (z racji uczestnictwa w ca\u0142ym porz\u0105dku stworzenia), metafizyczny (zapisany w strukturze naturalnej cz\u0142owieka spo\u0142ecznego), antropologiczny (z racji istnienia cz\u0142owieka jako bytu nie izolowanego, lecz zrodzonego w rodzinie i egzystuj\u0105cego w r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bciach o r\u00f3\u017cnych zadaniach), teleologiczny (z tej racji, i\u017c cele \u017cycia ludzkiego wymagaj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy lud\u017ami, realizuj\u0105cej si\u0119 w r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3lnotach), aksjologiczny (z racji wsp\u00f3lnotowej podstawy warto\u015bci), deontologiczny (z powodu konieczno\u015bci ludzkiego doskonalenia si\u0119) i egzystencjalny (dla pe\u0142nej realizacji cel\u00f3w \u017cyciowych); przez wiele lat redagowa\u0142 – za\u0142o\u017cony przez Eugenia Vegasa Latapie jako organ Ciudad Cat\u00f3lica – dwumiesi\u0119cznik katolicki \u201eVerbo\u201d oraz by\u0142 prezesem wydaj\u0105cej go Fundacji Speiro; jako wykonawca testamentu F. El\u00c3\u00adasa de Tejady i wdowy po nim, Gabrielli P\u00c3\u00a8rcopo, za\u0142o\u017cy\u0142 i zorganizowa\u0142 Fundacj\u0119 ich imienia; cho\u0107 nie wywodzi\u0142 si\u0119 z tradycji karlistowskiej, zosta\u0142 w 2007 prezesem Rady Studi\u00f3w Hiszpa\u0144skich im. Filipa II pod Wysokim Patronatem prawowitego dziedzica koron hiszpa\u0144skich, JKW Sykstusa Henryka Burbon-Parma.<\/p>\r\n

40 lat temu, 29 czerwca<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w Monachium, w wieku 75 lat (ur. 29 V 1901), Emil Franzel<\/strong>, historyk, eseista i publicysta konserwatywny; by\u0142 Niemcem Sudeckim, urodzonym w okolicach Cieplic jako poddany kr\u00f3la Czech i cesarza austriackiego; Domowi Habsburskiemu, kt\u00f3rego by\u0142 piewc\u0105 i dziejopisem (\u201ezawsze na szczytach najwy\u017cszej w\u0142adzy, w blaskach klejnot\u00f3w koronnych, jako zwyci\u0119zcy stu bitew, byli \u015bwiadomi tego, \u017ce s\u0105 tylko namiestnikami. Tym, komu s\u0142u\u017cyli, by\u0142 Pan Pan\u00f3w: Jezus Chrystus\u201d), dochowa\u0142 dozgonnej wierno\u015bci; do 1937 by\u0142 cz\u0142onkiem Niemieckiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej (DSAP) w Republice Czechos\u0142owackiej; po zaj\u0119ciu przez Niemc\u00f3w Czechos\u0142owacji i utworzeniu Protektoratu Czech i Moraw zosta\u0142 bibliotekarzem w Muzeum Narodowym w Pradze oraz nauczycielem historii w Praskiej Akademii Policyjnej; po II wojnie \u015bwiatowej sta\u0142 si\u0119 \u015bwiadkiem historii wyp\u0119dzonych ze swojego heimatu<\/em> Niemc\u00f3w Sudeckich i dzia\u0142aczem ich organizacji ziomkowskich; od 1951 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1963 by\u0142 pracownikiem Bawarskiej Biblioteki Pa\u0144stwowej w Monachium; w 1968 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Fundacji Konrada Adenauera; konserwatysta autentyczny i bezkompromisowy (\u201ekonserwatysta o\u015bmieszy\u0142by si\u0119, gdyby chcia\u0142 zawiera\u0107 kompromisy ze zgnilizn\u0105\u201d), nieprzejednany wr\u00f3g \u201eksi\u0119\u017cycowych\u201d ideologii post\u0119pu (\u201epost\u0119powiec my\u015bli, \u017ce skoro z trudem uda\u0142o mu si\u0119 wej\u015b\u0107 na drzewo, to jest ptakiem\u201d) oraz narodowego socjalizmu (\u201ebrunatny jakobinizm\u201d).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d lipiec 2016<\/h2>\r\n

75 lat temu, 1 lipca<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Krakowie, w wieku 61 lat (ur. 26 VI 1880), Kazimierz W\u0142adys\u0142aw Kumaniecki<\/strong>, prawnik administratywista i konstytucjonalista oraz my\u015bliciel polityczny; pochodzi\u0142 z galicyjskiej rodziny urz\u0119dniczej, studia prawnicze i filozoficzne uko\u0144czy\u0142 w Krakowie na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, uzupe\u0142ni\u0142 je za\u015b w Monachium; habilitowa\u0142 si\u0119 z dziedziny statystyki; od 1917 by\u0142 profesorem nadzwyczajnym, a od 1919 profesorem zwyczajnym UJ; by\u0142 dwukrotnie (1921\/22 i 1931\/32) dziekanem Wydzia\u0142u Prawa i Administracji; od sierpnia do grudnia 1922 by\u0142 ministrem wyzna\u0144 religijnych i o\u015bwiecenia publicznego w pozaparlamentarnym (utworzonym przez Naczelnika Pa\u0144stwa) rz\u0105dzie prof. Juliana Nowaka; z urz\u0119du towarzyszy\u0142 prezydentowi G. Narutowiczowi podczas wizyty w \u201eZach\u0119cie\u201d i by\u0142 \u015bwiadkiem jego zamordowania; zwi\u0105zany z konserwatystami krakowskimi (Stronnictwo Prawicy Narodowej), cz\u0142onek Ankiety Konstytucyjnej z 1921 oraz wsp\u00f3\u0142redaktor (z prof. Marianem Zdziechowskim) pracy zbiorowej O napraw\u0119 Rzeczypospolitej<\/em> (1922), by\u0142 krytykiem demokratycznej konstytucji marcowej, wskazuj\u0105cym zignorowanie przez ni\u0105 konieczno\u015bci istnienia politycznego suwerena; z tych samych powod\u00f3w pozytywnie ocenia\u0142 natomiast konstytucj\u0119 kwietniow\u0105; w 1925 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Trybuna\u0142u Kompetencyjnego (rozstrzygaj\u0105cego spory pomi\u0119dzy organami administracji a s\u0105dami); w latach 30. by\u0142 radnym miasta sto\u0142ecznego Krakowa z ramienia Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem; w 1937 zosta\u0142 cz\u0142onkiem (wyznaczonej przez p\u0142k. Adama Koca) Rady Zarz\u0105du Sekcji Miejskiej Obozu Zjednoczenia Narodowego w Krakowie; szcz\u0119\u015bliwie unikn\u0105\u0142 losu innych profesor\u00f3w UJ, aresztowanych i wywiezionych do obozu w ramach Sonderaktion Krakau, poniewa\u017c sp\u00f3\u017aniwszy si\u0119 na zapowiedziany \u201ewyk\u0142ad\u201d na temat stosunku III Rzeszy do nauki, dostrzeg\u0142 policyjne samochody ci\u0119\u017carowe i nie wszed\u0142 do gmachu uniwersytetu; w 1940 wst\u0105pi\u0142 do konspiracyjnej organizacji katolickiej UNIA, za\u0142o\u017conej przez Jerzego Brauna, acz stan zdrowia nie pozwoli\u0142 mu na bardziej aktywny udzia\u0142 w jej pracach; ojciec wybitnego filologa klasycznego, Kazimierza Feliksa Kumanieckiego (1905-1977); jako my\u015bliciel polityczny nale\u017c\u0105cy do szeroko rozumianego nurtu konserwatywnego, inspirowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim arystotelesowsk\u0105 tradycj\u0105 prawa naturalnego oraz tzw. solidaryzmem prawniczym Leona Duguita; deprecjacj\u0119 \u0142adu naturalnego postrzega\u0142 w negacji klasyczno-chrze\u015bcija\u0144skiej koncepcji cz\u0142owieka i pa\u0144stwa, polegaj\u0105cej na przeciwstawieniu my\u015bl\u0105cego \u201eja\u201d otaczaj\u0105cej go rzeczywisto\u015bci, wskutek czego jednostka zostaje wyrwana z kontekstu wsp\u00f3lnotowego; Kartezjusz wyprowadzi\u0142 ludzko\u015b\u0107 na \u201epustyni\u0119 moralno\u015bci\u201d, a rewolucja francuska wprowadzi\u0142a na si\u0142\u0119 zideologizowane zasady wolno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci, odnosz\u0105c je do \u201eczystej jednostki ludzkiej\u201d, kt\u00f3ra nie istnieje i istnie\u0107 nie mo\u017ce; Kumaniecki kontynuowa\u0142 wi\u0119c krytyk\u0119 autor\u00f3w proweniencji o\u015bwieceniowych, przemieniaj\u0105cych \u201epolityk\u0119 w nauk\u0119\u201d oraz znosz\u0105cych sfer\u0119 metafizycznej powinno\u015bci cz\u0142owieka (jako przedstawiciela gatunku i cz\u0142onka wsp\u00f3lnoty) na rzecz faktu, oraz czyni\u0105cych w\u0142a\u015bnie \u201esfer\u0119 faktu\u201d fundamentem normatywnym spo\u0142ecze\u0144stwa; tej inwazji \u201e\u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w\u201d oraz ideologii (wspieranych koncepcjami \u201eumowy spo\u0142ecznej\u201d) do prawa i polityki przeciwstawia\u0142 konieczno\u015b\u0107 oparcia prawa i polityki na rozpoznaniu natury ludzkiej (cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stwa) oraz uznaniu, \u017ce regu\u0142y prawne s\u0105 w swojej genezie i istocie spo\u0142eczne, w swoim zasadniczym kszta\u0142cie tworz\u0105ce si\u0119 niezale\u017cnie od czyjejkolwiek woli, tak\u017ce woli prawodawcy; regu\u0142a prawna wynika z faktu wsp\u00f3\u0142\u017cycia jednostek i ma pod\u0142o\u017ce psychologiczne, zlokalizowane w \u015bwiadomo\u015bci poszczeg\u00f3lnych jednostek (co stanowi jej aspekt subiektywny), ale jednocze\u015bnie jest powszechna i ugruntowana obiektywnie na fakcie solidarno\u015bci spo\u0142ecznej; owa regu\u0142a solidarno\u015bci jest aksjomatem, kt\u00f3rego nie ma potrzeby i mo\u017cno\u015bci dowodzi\u0107, gdy\u017c bez niej spo\u0142ecze\u0144stwa w og\u00f3le by nie istnia\u0142y; og\u00f3\u0142 norm prawnych spo\u0142ecze\u0144stwa i pa\u0144stwa tworzy \u201eobiektywny porz\u0105dek prawny\u201d – nie jest on jednak realnie istniej\u0105cym bytem, lecz \u201epoj\u0119ciowo uj\u0119t\u0105 zasadnicz\u0105 tre\u015bci\u0105 og\u00f3\u0142u norm prawnych uprzedmiotawiaj\u0105cych przejawiaj\u0105ce si\u0119 procesy kolektywno-psychologiczne ze wzgl\u0119du na ci\u0105g\u0142y rozw\u00f3j organizacji spo\u0142ecznej\u201d; drug\u0105 kluczow\u0105 kategori\u0105 jego filozofii prawa jest autorytet jako warunek \u201epotrzeby umo\u017cliwienia aktu\u201d; autorytet wyst\u0119puje na dw\u00f3ch p\u0142aszczyznach: spo\u0142ecznej i prawnej; w tej pierwszej przejawia si\u0119 jako elita spo\u0142eczna, w drugiej jako podstawa zwierzchnictwa prawnego pa\u0144stwa nad jednostkami i organizacjami ni\u017cszego rz\u0119du; autorytet jest \u201ekonieczno\u015bci\u0105 psychologiczn\u0105\u201d, a zwierzchnictwo jest \u201ekonieczno\u015bci\u0105 naturaln\u0105\u201d, a nie konsekwencj\u0105 historyczn\u0105; kryzys wsp\u00f3\u0142czesnego parlamentaryzmu wynika z peccatum originale<\/em> samego pa\u0144stwa liberalnego, kt\u00f3rym jest budowanie go na \u201epobo\u017cnych\u201d i abstrakcyjnych za\u0142o\u017ceniach podporz\u0105dkowuj\u0105cych obiektywno\u015b\u0107 subiektywnej i wiecznie b\u0142\u0105dz\u0105cej my\u015bli doktrynera, zamiast relacjonowania tej my\u015bli do rzeczywisto\u015bci; to stwarza klimat dla rozmaitych form dyktatury, staj\u0105cej si\u0119 wprost konieczno\u015bci\u0105: po\u015br\u00f3d form dyktatury Kumaniecki wyr\u00f3\u017cnia\u0142 nieznan\u0105 wcze\u015bniej \u201ekrypto-dyktatur\u0119\u201d (jak np. J. Pi\u0142sudskiego), w kt\u00f3rej dyktator nie d\u0105\u017cy do formalnej legalizacji swojej odr\u0119bnej pozycji, lecz dzi\u0119ki sile i naciskowi politycznemu uzyskuje pozycj\u0119 faktycznie dominuj\u0105c\u0105, oraz odnowion\u0105 \u201edyktatur\u0119 geniusz\u00f3w\u201d, personifikuj\u0105c\u0105 \u201epos\u0142annictwo\u201d dyktatora i wzmagaj\u0105c\u0105 jego kult; ujmuj\u0105c przej\u015bcie od konstytucji marcowej do kwietniowej jako ewolucj\u0119 od sejmow\u0142adztwa do pa\u0144stwa wsp\u00f3lnego dobra, wyra\u017ca\u0142 przekonanie, i\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo i pa\u0144stwo polskie, wytrwa\u0142o \u201epr\u00f3b\u0119 grob\u00f3w\u201d, a Rzeczpospolita osi\u0105gn\u0119\u0142a co\u015b, czego Europa nadal pr\u00f3\u017cno szuka, tj. r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a wolno\u015bci\u0105 oraz jednostk\u0105 a kolektywem, opart\u0105 na harmonii, wsp\u00f3\u0142pracy i wzajemnym poszanowaniu: \u201eJeste\u015bmy w ca\u0142ej pe\u0142ni na wielkim szlaku dziejowym, ale kroczymy po nim jako czynnik r\u00f3wnowagi i rozs\u0105dku\u201d (Nowa konstytucja polska<\/em>, 1935).<\/p>\r\n

5 lat temu, 4 lipca<\/strong> 2011 roku, zmar\u0142 w P\u00f6cking (G\u00f3rna Bawaria), w wieku 98 lat (ur. 20 XI 1912), arcyksi\u0105\u017c\u0119 Otton Habsburg<\/strong> [Franz Joseph Otto Robert Maria Anton Karl Max Heinrich Sixtus Xavier Felix Renatus Ludwig Gaetan Pius von Habsburg-Lothringen<\/em>], najstarszy syn cesarza i kr\u00f3la b\u0142. Karola I & IV Habsburga i cesarzowej Zyty Burbon-Parme\u0144skiej; od 1 kwietnia 1922 de iure<\/em> cesarz austriacki i kr\u00f3l Czech jako Otton I oraz apostolski kr\u00f3l W\u0119gier jako Otton II; roszcze\u0144 do tronu austriackiego zrzek\u0142 si\u0119 w 1961 w zamian za mo\u017cliwo\u015b\u0107 przybycia do Austrii; funkcj\u0119 G\u0142owy Domu Habsbursko-Lotary\u0144skiego przekaza\u0142 w 2007 najstarszemu synowi – arcyks. Karolowi Tomaszowi (obecnie Karolowi II & V).<\/p>\r\n

150 lat temu, 7 lipca<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Radomiu Karol Klecki<\/strong> h. Prus, profesor medycyny, histolog i patolog; od 1897 kierownik Zak\u0142adu Patologii Do\u015bwiadczalnej i Og\u00f3lnej UJ (w roku akademicki 1910\/11 dziekan Wydzia\u0142u Lekarskiego); od 1927 cz\u0142onek korespondent, a od 1930 cz\u0142onek czynny Wydzia\u0142u Lekarskiego Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (29 pa\u017adziernika 1922) i prezes ko\u0142a krakowskiego oraz (od 25 listopada 1923) drugi wiceprezes Stronnictwa Zachowawczego; po jego samorozwi\u0105zaniu – wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (7 marca 1926) Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego; zmar\u0142 w 1931 roku.<\/p>\r\n

100 lat temu, 8 lipca<\/strong> 1916 roku, poleg\u0142 w bitwie nad Somm\u0105, w Hardecourt-aux-Bois (Pikardia), w wieku 39 lat (ur. 22 XII 1876), kpt. Augustin<\/strong> Marie Denis Cochin<\/strong>, historyk i socjolog; pochodzi\u0142 ze starego paryskiego mieszcza\u0144stwa, uszlachconego w XVIII wieku, reprezentuj\u0105cego w XIX wieku pogl\u0105dy katolicko-liberalne i rojalistyczne (orleanistyczne); jego dziadek Augustin Cochin (1823-1872) by\u0142 pisarzem, kt\u00f3ry swoimi dzie\u0142ami przyczyni\u0142 si\u0119 do ostatecznego zniesienia niewolnictwa w koloniach francuskich, cz\u0142onkiem Akademii Nauk Moralnych i Politycznych oraz przyjacielem Ch. de Montalemberta i F. Falloux; ojciec – baron Denys Cochin (1851-1922) – by\u0142 deputowanym do Zgromadzenia Narodowego z Akcji Liberalno-Ludowej (ALP), zrzeszaj\u0105cej katolik\u00f3w i by\u0142ych monarchist\u00f3w (J. Piou, A. hr. de Mun), kt\u00f3rzy na wezwanie papie\u017ca Leona XIII dokonali ralliement<\/em> do Republiki, oraz ministrem stanu w wojennym rz\u0105dzie union sacr\u00c3\u00a9e<\/em>; uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 archiwistyki (\u00c3\u2030cole des chartes<\/em>); po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na ochotnika do wojska; zanim zgin\u0105\u0142, by\u0142 czterokrotnie ranny; wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego (na og\u00f3\u0142 niedoko\u0144czonych) prac zosta\u0142a wydana po\u015bmiertnie przez jego matk\u0119 oraz przez przyjaciela – Charlesa Charpentiera; przemilczany przez uniwersytecki establishment republika\u0144sko-marksistowski (A. Aulard, A. Mathiez, A. Soboul, G. Lefebvre) i na d\u0142ugo zapomniany, ponownie zosta\u0142 odkryty w 1978 przez Fran\u00c3\u00a7ois Fureta; by\u0142 jednym z najwybitniejszych historyk\u00f3w rewolucji francuskiej, a na pewno jej najoryginalniejszym badaczem, kt\u00f3ry drobiazgow\u0105 skrupulatno\u015b\u0107 historyka archiwisty \u0142\u0105czy\u0142 z podej\u015bciem socjologicznym, zaczerpni\u0119tym g\u0142\u00f3wnie z metody \u00c3\u2030mile\u2019a Durkheima; prima facie<\/em> jego podstawowa teza o zaplanowaniu, przeprowadzeniu i kontrolowaniu rewolucji przez soci\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9s de pens\u00c3\u00a9e<\/em> (salony \u201efilozoficzne\u201d, kluby polityczne, lo\u017ce maso\u0144skie, a w ko\u0144cowej fazie – ideologiczne partie) zdaje si\u0119 przypomina\u0107 star\u0105 tez\u0119 o. Augustina Barruela SJ o konspiracji maso\u0144skiej (\u201espisku iluminat\u00f3w\u201d) jako przyczynie rewolucji, lecz jest to tylko poz\u00f3r: Cochinowi, kt\u00f3ry odrzuca\u0142 wszelki determinizm, a \u201emelodramatyczn\u0105 konspiracj\u0119\u201d autora Historii jakobinizmu<\/em> wr\u0119cz wy\u015bmiewa\u0142, chodzi\u0142o przede wszystkim o wykszta\u0142cenie przez te, ow\u0142adni\u0119te jednym duchem, towarzystwa, kt\u00f3rych setki \u201ewyros\u0142y spod ziemi\u201d pod pretekstem dobroczynno\u015bci lub rozrywki pomi\u0119dzy 1769 a 1780, niezwykle skutecznego treningu sofistyki, wcielanej nast\u0119pnie w \u017cycie; odkrycie tego mechanizmu pozwoli\u0142o mu wykry\u0107 w tej epoce \u017ar\u00f3d\u0142o nowoczesnej demokracji, charakteryzuj\u0105cej si\u0119 rozbie\u017cno\u015bci\u0105 pomi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 a fantasmagoryczno\u015bci\u0105 projekt\u00f3w politycznych tworzonych przez jej rzecznik\u00f3w, czyli zdepersonalizowane i depersonalizuj\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwo partie-maszyny (Cochin korzysta\u0142 tak\u017ce z pionierskiej teorii partii Moiseja Ostrogorskiego); r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy emocjonalnym podej\u015bciem \u201enaiwnych\u201d reakcjonist\u00f3w pokroju o. Barruela a \u201ech\u0142odnym kontrrewolucjonist\u0105\u201d Cochinem mo\u017cna uj\u0105\u0107 jako spogl\u0105danie na to samo zjawisko, ale z r\u00f3\u017cnych ko\u0144c\u00f3w lunety oraz a posteriori<\/em>, a nie a priori<\/em>: Cochin wyrazi\u0142 to sam w li\u015bcie do Ch. Maurrasa (kt\u00f3rego zreszt\u0105, jako gor\u0105cy katolik, acz o gallika\u0144skiej tradycji, krytykowa\u0142 za pozytywizm i zarzuca\u0142 mu materializm) nast\u0119puj\u0105co: \u201eZamiast z gruntu uzna\u0107 j\u0105 [masoneri\u0119] za gigantyczny spisek, a nast\u0119pnie pr\u00f3bowa\u0107 inkorporowa\u0107 t\u0119 pot\u0119\u017cn\u0105 machin\u0119 w przebieg zwyczajnej historii – co jest oczywi\u015bcie przedsi\u0119wzi\u0119ciem niemo\u017cliwym – post\u0105pi\u0142bym w odwrotnej kolejno\u015bci: wyszed\u0142bym z poziomu samej historii, badanej z bardzo bliska. Zamiast zaczyna\u0107 od kr\u00f3lob\u00f3jczych plan\u00f3w Weishaupta i zbrodni Kadosch\u00f3w, skrupulatnie przyjrza\u0142bym si\u0119 knowaniom konkretnej grupy \u00abpatriot\u00f3w\u00bb w jakim\u015b prowincjonalnym mie\u015bcie. Zamiast przywi\u0105zywa\u0107 wag\u0119 do sensu stricto<\/em> maso\u0144skich dokument\u00f3w, niezwykle rzadkich i dwuznacznych, przyj\u0105\u0142bym za podstaw\u0119 bada\u0144 zwyk\u0142e dokumenty archiwalne: analizuj\u0105c je z bliska, wydobywaj\u0105c nazwiska i daty, zdo\u0142amy \u00abwy\u015bledzi\u0107\u00bb ludzi, przyjrze\u0107 si\u0119 im poprzez szereg dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re traktowane oddzielnie nie maj\u0105 w sobie nic szczeg\u00f3lnego; natomiast je\u015bli spojrzymy na nie globalnie, ods\u0142oni\u0105 zmy\u015blny system i tajemne porozumienie – tym wi\u0119ksze b\u0119dzie wra\u017cenie, gdy por\u00f3wnamy efekt tej samej pracy wykonanej w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych i oddalonych od siebie prowincjach\u201d; dopiero taka metoda pozwala wykry\u0107 i dowie\u015b\u0107, \u017ce na przyk\u0142ad zburzenia Bastylii domagali si\u0119 w \u201ezeszytach skarg\u201d sprzed zwo\u0142ania Stan\u00f3w Generalnych redaktorzy zeszytu paryskiego, albo \u017ce scenariusz zrealizowany w Sali do Gry w Pi\u0142k\u0119 zosta\u0142 zaplanowany w zeszytach stanu trzeciego w tak odleg\u0142ych od siebie miejscowo\u015bciach, jak Dijon, Dax i Bayonne; kolektywni autorzy tych postulat\u00f3w wcale nie musz\u0105 by\u0107 wszyscy masonami ani zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 inspirowani, poniewa\u017c system tworzenia owych \u201etowarzystw filozoficznych\u201d polega na tym, \u017ce wystarczy, i\u017c sam za\u0142o\u017cyciel jest masonem i ukierunkowuje dyskusje w po\u017c\u0105danym kierunku; owe staranne studia archiwalne doprowadzi\u0142y autora do wniosku o ca\u0142kowitym fa\u0142szu tezy o spontaniczno\u015bci rewolucji, g\u0142oszonej przez \u201eurz\u0119dowych\u201d historyk\u00f3w republika\u0144skich, kt\u00f3rzy pisz\u0105 o \u201eludzie\u201d (zw\u0142aszcza paryskim) czy \u201enarodzie\u201d jako o aktorze rewolucji, nigdy za\u015b nie stawiaj\u0105 sobie pytania, kim byli ci konkretni rzemie\u015blnicy czy mieszczanie w liczbie 500 czy 2000, kt\u00f3rzy wyszli na ulice, kim by\u0142 \u00f3w anonimowy \u201edobry patriota\u201d, kt\u00f3ry rzuci\u0142 odpowiedni wniosek, kim ten drugi, kt\u00f3ry brawami podsumowywa\u0142 ka\u017cde zdanie pierwszego, kim ten trzeci, kt\u00f3ry mianowa\u0142 siebie \u201eg\u0142osem ludu\u201d: \u201ePrawda, kt\u00f3rej oczywisto\u015b\u0107 kole w oczy, jest ta, \u017ce \u017cadna rewolucja nie by\u0142a mniej spontaniczna, a bardziej ukartowana ni\u017c tamta, kt\u00f3ra poci\u0105gn\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 Francj\u0119\u201d; drugi p\u0142yn\u0105cy z tego wniosek to istnienie ci\u0105g\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy wszystkimi fazami rewolucji (w czym akurat Cochin zgadza si\u0119 ze stoj\u0105cym po drugiej stronie ideowej barykady neojakobinem Clemenceau, g\u0142osz\u0105cym – wbrew libera\u0142om pragn\u0105cym oddzieli\u0107 \u201edobry pocz\u0105tek\u201d od \u201ez\u0142ego\u201d Terroru – \u017ce rewolucja jest \u201eblokiem\u201d): \u201eNiew\u0105tpliwie spos\u00f3b<\/em> – poziom moralny, jako\u015b\u0107 zaplecza osobowego, natura dzia\u0142a\u0144, litera doktryny – zmieni\u0142 si\u0119. Jednak regu\u0142a<\/em> pozostaje niezmieniona, a wyg\u0142adzeni i przypudrowani bracia z \u201989 przestrzegaj\u0105 jej z tak\u0105 sam\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 i nie\u015bwiadomo\u015bci\u0105 co nieucywilizowani i niechlujni bracia z \u201893\u201d.<\/p>\r\n

60 lat temu, 8 lipca<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 we Florencji, w wieku 75 lat (ur. 9 I 1881), Giovanni Papini<\/strong>, pisarz, konwertyta katolicki; by\u0142 synem rzemie\u015blnika – republikanina, by\u0142ego partyzanta Garibaldiego i ateisty (matka ochrzci\u0142a go w tajemnicy przed m\u0119\u017cem); uko\u0144czy\u0142 jedynie kursy nauczycielskie, a nast\u0119pnie pracowa\u0142 jako bibliotekarz, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z licznymi czasopismami; w 1903 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z Giuseppe Prezzolinim (1882-1982), reprezentuj\u0105cym p\u00f3\u017aniej w\u0142osk\u0105 odmian\u0119 \u201erewolucji konserwatywnej\u201d, magazyn literacki \u201eLeonardo\u201d, jednocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142redaguj\u0105c za\u0142o\u017cony przez Enrica Corradiniego (1865-1931) organ nacjonalist\u00f3w \u201eIl Regno\u201d [\u201eKr\u00f3lestwo\u201d]; jego nacjonalizm mia\u0142 charakter przede wszystkim estetyzuj\u0105cy, a przy tym indywidualistyczny, antysocjalistyczny, antydemokratyczny, antyparlamentarny, monarchistyczny, imperialistyczny, a jednocze\u015bnie partykularny – \u201etoska\u0144sko-etruski\u201d; w 1908 za\u0142o\u017cy\u0142, r\u00f3wnie\u017c z Prezzolinim, przegl\u0105d \u201eLa Voce\u201d [\u201eG\u0142os\u201d], kt\u00f3ry, chocia\u017c ukazywa\u0142 si\u0119 tylko do 1916, uwa\u017cany jest za jedno z najwa\u017cniejszych w\u0142oskich czasopism kulturalnych Novecento<\/em> (XX wieku); filozoficznie znajdowa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas pod wp\u0142ywem pesymistycznych koncepcji A. Schopenhauera i F. Nietzschego, cho\u0107 ateista, interesowa\u0142 si\u0119 teozofi\u0105, a w 1912 opublikowa\u0142 b\u0119d\u0105ce kulminacj\u0105 jego nihilizmu, jawnie blu\u017aniercze Pami\u0119tniki Pana Boga<\/em>, w kt\u00f3rych tytu\u0142owy \u201ebohater\u201d wyra\u017ca nadziej\u0119 na w\u0142asn\u0105 \u015bmier\u0107, jako kar\u0119 za z\u0142o, kt\u00f3re stworzy\u0142 w \u015bwiecie; powie\u015b\u0107 ta kosztowa\u0142a go proces za obraz\u0119 religii, natomiast sam autor przed \u015bmierci\u0105 prosi\u0142 swoj\u0105 c\u00f3rk\u0119 o wyszukiwanie wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105cych w obiegu egzemplarzy i palenie ich; 1 stycznia 1913 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z Ardengo Sofficim dwutygodnik literacki \u201eLacerba\u201d [\u201eCzerwona Farba\u201d], b\u0119d\u0105cy organem futuryzmu, lecz bardziej umiarkowanego od \u201emediola\u0144skiego\u201d futuryzmu F.T. Marinettiego (z kt\u00f3rym zreszt\u0105 zerwa\u0142 ca\u0142kowicie z powodu jego \u201emodernolatrii\u201d i kultu maszyny); od chwili wybuchu I wojny \u015bwiatowej zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 bezgranicznie w interwentyzm, pr\u00f3bowa\u0142 tak\u017ce sam zaci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 do wojska po przyst\u0105pieniu W\u0142och do wojny, lecz nie zosta\u0142 przyj\u0119ty z powodu s\u0142abego wzroku (ju\u017c po wojnie \u017ca\u0142owa\u0142 swego entuzjazmu wojennego, uznaj\u0105c wojn\u0119 za \u201ebestialskie trwonienie krwi i dusz\u201d); w 1920 prze\u017cy\u0142 nawr\u00f3cenie, r\u00f3wnie gwa\u0142towne, jak jego wcze\u015bniejszy ateizm (jego polski komentator – Jan Dobraczy\u0144ski – nazwa\u0142 go trafnie \u201elaw\u0105 gorej\u0105c\u0105\u201d), czego pierwszym owocem by\u0142y Dzieje Chrystusa<\/em> (1921) – jedna z najpopularniejszych po dzi\u015b dzie\u0144 ksi\u0105\u017cek o ziemskim \u017cyciu Zbawiciela, kolejnymi za\u015b – m.in. Chleb i wino<\/em> (1926) oraz biografie \u015bw. Augustyna (1929) i Dantego (1933); pocz\u0105wszy od anty\u017cydowskiego Goga<\/em> (1931) a\u017c po Diab\u0142a<\/em> (1953) i wydany po\u015bmiertnie S\u0105d Ostateczny<\/em> (1957) dominant\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci po nawr\u00f3ceniu s\u0105 tematy apokaliptyczne i eschatologiczne; w latach 30. patronowa\u0142 florenckiej grupie pisarzy katolickich wydaj\u0105cych przegl\u0105d literacki \u201eIl Frontespizio\u201d [\u201eStrona Tytu\u0142owa\u201d] i opowiadaj\u0105cych si\u0119 za wsp\u00f3\u0142prac\u0105 katolik\u00f3w z pa\u0144stwem faszystowskim; sam obj\u0105\u0142 tak\u017ce kierownictwo Instytutu Studi\u00f3w nad Renesansem oraz redakcj\u0119 przegl\u0105du \u201eLa Rinascit\u00c3\u00a0\u201d [\u201eOdrodzenie\u201d], a opublikowany w 1937 pierwszy tom Historii literatury w\u0142oskiej<\/em> dedykowa\u0142 Duce<\/em> – \u201eprzyjacielowi poezji i poet\u00f3w\u201d; w 1938 podpisa\u0142 Manifest Rasowy<\/em>, ale jednocze\u015bnie w artykule na \u0142amach \u201eFrontespizio\u201d opowiedzia\u0142 si\u0119 przeciwko dyskryminacji rasowej i wy\u015bmia\u0142 pretensje rasizmu \u201earyjskiego\u201d do naukowo\u015bci; na zorganizowanym w 1942 przez III Rzesz\u0119 kongresie w Weimarze zosta\u0142 wybrany wiceprezesem Europejskiej Unii Pisarzy, wyg\u0142osi\u0142 jednak skrytykowane przez narodowych socjalist\u00f3w przem\u00f3wienie o uniwersalistycznym i cywilizatorskim znaczeniu katolicyzmu; w 1943 przywdzia\u0142 habit tercjarza franciszka\u0144skiego jako Fra Bonawentura w klasztorze La Verna w Arezzo; pod koniec \u017cycia (od 1953) dotkn\u0105\u0142 go parali\u017c post\u0119powy, pozbawiaj\u0105cy go najpierw w\u0142adzy w nogach i r\u0119kach, a nast\u0119pnie mowy, do czego jeszcze dosz\u0142a \u015blepota; mimo to pracowa\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia przy pomocy swojej siostrzenicy.<\/p>\r\n

250 lat temu, 10 lipca<\/strong> 1766 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu Mathieu<\/strong> Jean-Felicit\u00c3\u00a9 Bouchard wicehr. <\/strong>(vicomte<\/em>) de Montmorency<\/strong>, diuk (duc<\/em>) de Laval, polityk i \u017co\u0142nierz; potomek pierwszej po Kapetyngach rodziny Francji, kt\u00f3ra odgrywa\u0142a wybitn\u0105 rol\u0119 ju\u017c w XI wieku i wyda\u0142a kilku konetabl\u00f3w oraz marsza\u0142k\u00f3w; karier\u0119 wojskow\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w Ameryce podczas wojny kolonist\u00f3w o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, s\u0142u\u017c\u0105c w pu\u0142ku Owernii, dowodzonym przez jego ojca; w 1789 zosta\u0142 wybrany do Stan\u00f3w Generalnych (a\u017c do wyboru Marion Mar\u00c3\u00a9chal Le Pen w 2012 by\u0142 najm\u0142odszym deputowanym w historii Francji); jako wychowanek o. E.-J. Siey\u00c3\u00a9sa, \u201eo\u015blepiony mamid\u0142ami Umowy spo\u0142ecznej<\/em>\u201d, by\u0142 w\u00f3wczas przesi\u0105kni\u0119ty ideami rewolucyjnymi, co mia\u0142o brzemienne skutki: jako pi\u0105ty z delegat\u00f3w szlachty z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119 (po samowolnym przekszta\u0142ceniu si\u0119 Stan\u00f3w Generalnych w Zgromadzenie Narodowe) w Sali do Gry w Pi\u0142k\u0119 (acz za ten czyn kilku szlachcic\u00f3w sprawi\u0142o mu na stronie lanie, przez co zyska\u0142 przydomek \u201edupek Mateusz\u201d – fesse-Mathieu<\/em>), g\u0142osowa\u0142 za wyprzeda\u017c\u0105 d\u00f3br ko\u015bcielnych, uzna\u0142 za \u201egodn\u0105 podziwu\u201d Deklaracj\u0119 Praw Cz\u0142owieka i Obywatela<\/em>, 4 sierpnia 1789 by\u0142 wnioskodawc\u0105 zniesienia wszelkich praw feudalnych i immunitet\u00f3w, a 19 czerwca 1790 – zniesienia nazwisk i tytu\u0142\u00f3w feudalnych, w lipcu 1791 asystowa\u0142 przy z\u0142o\u017ceniu szcz\u0105tk\u00f3w Woltera w Panteonie, w sierpniu wspar\u0142 propozycj\u0119 pochowania tam J.-J. Rousseau; otrze\u017awia\u0142 dopiero pod wp\u0142ywem Rivarola, kt\u00f3ry publicznie zawstydzi\u0142 go, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce jest pierwszym z Montmorencych, kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142 bro\u0144; w 1792 wyemigrowa\u0142 do Szwajcarii, gdzie zosta\u0142 jednym z adorator\u00f3w Mme de Sta\u00c3\u00abl, lecz dopiero wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci brata, opata Lavala, na szafocie sprawi\u0142a jego religijne i rojalistyczne nawr\u00f3cenie (\u201epozna\u0142em cnot\u0119 i prawd\u0119 dopiero owego dnia, gdy B\u00f3g chrze\u015bcijan raczy\u0142 mnie wezwa\u0107 do Siebie w\u015br\u00f3d tylu nieszcz\u0119\u015b\u0107, drogami tak cudownymi, \u017ce zna\u0107 je mo\u017ce tylko moja wdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d); za Dyrektoriatu powr\u00f3ci\u0142 (1795) do Francji, zajmuj\u0105c si\u0119 odt\u0105d dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dobroczynn\u0105, a jednocze\u015bnie anga\u017cuj\u0105c si\u0119 – wraz ze swoim zi\u0119ciem, Sosth\u00c3\u00a8ne\u2019em wicehr. de La Rochefoucauldem (1785-1864) – w konspiracj\u0119 katolicko-monarchistyczn\u0105 \u201eRycerze Wiary\u201d (Chevaliers de la Foi), dzia\u0142aj\u0105c\u0105 pod przykrywk\u0105 Kongregacji Maria\u0144skiej, za\u0142o\u017con\u0105 przez F.-L. Bertiera hr. de Sauvigny\u2019ego (1782-1864); od pocz\u0105tku Restauracji (1814) sta\u0142 si\u0119 jednym z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Monsieur<\/em>, czyli hr. d\u2019Artois (p\u00f3\u017aniejszego Karola X); jako marsza\u0142ek polny (brygadier) walczy\u0142 z uzurpatorem podczas Stu Dni; w 1818 wszed\u0142 do redakcji pierwszego w historii periodyku konserwatywnego i organu \u201eultras\u00f3w\u201d – \u201eLe Conservateur\u201d F.-R. wicehr. de Chateaubrianda (1768-1848); 14 grudnia 1821 zosta\u0142 ministrem spraw zagranicznych w pierwszym \u201eultrasowskim\u201d gabinecie Josepha hr. de Vill\u00c3\u00a8le\u2019a (1773-1854); wraz z Chateaubriandem (kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 go na urz\u0119dzie 28 grudnia 1822) reprezentowa\u0142 Francj\u0119 na kongresie \u015awi\u0119tego Przymierza w Weronie, gdzie podj\u0119to decyzj\u0119 o powierzeniu Francji misji przywr\u00f3cenia w\u0142adzy Ferdynandowi VII w Hiszpanii; po odej\u015bciu z MSZ otrzyma\u0142 tytu\u0142 diuka de Laval i zwi\u0105zane z tym parostwo Francji; by\u0142 te\u017c pierwszym guwernerem diuka de Bordeaux (p\u00f3\u017aniejszego de iure<\/em> Henryka V); wsp\u00f3\u0142praca z ultramonta\u0144skim dziennikiem \u201eM\u00c3\u00a9morial catholique\u201d sta\u0142a si\u0119 tytu\u0142em do przyznania mu (1825) miejsca w Akademii Francuskiej (fotel 37); kontynuowa\u0142 dzie\u0142o mi\u0142osierdzia, zw\u0142aszcza w Kongregacji \u015bw. Wincentego \u00c3\u00a0 Paulo; zmar\u0142 w Wielki Pi\u0105tek 1826 roku, zatopiony w modlitwie w swoim parafialnym ko\u015bciele pw. \u015bw. Tomasza z Akwinu w Pary\u017cu.<\/p>\r\n

80 lat temu, 13 lipca<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Madrycie, w wieku 43 lat (ur. 6 V 1893), Jos\u00c3\u00a9 Calvo Sotelo<\/strong>, prawnik, polityk i publicysta; pochodzi\u0142 z Galicji; w 1914 uzyska\u0142 doktorat z prawa na Uniwersytecie Centralnym w Madrycie, a w 1917 zosta\u0142 profesorem nadzwyczajnym tej uczelni; od 1915 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c sekretarzem Sekcji Nauk Moralnych i Politycznych w madryckim Ateneum; karier\u0119 polityczn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w m\u0142odzie\u017c\u00f3wce Partii Konserwatywnej (Partido Conservadora), wkr\u00f3tce zosta\u0142 za\u015b jej szefem; w PC nale\u017ca\u0142 do frakcji jej wieloletniego przyw\u00f3dcy i kilkukrotnego premiera – Antonia Maury (1853-1925), reprezentuj\u0105cego nurt \u201esocjalny\u201d, czyli konserwatywnej \u201erewolucji od g\u00f3ry\u201d (revoluci\u00f3n desde arriba<\/em>); w 1919 zosta\u0142 po raz pierwszy deputowanym do Kongresu (izby ni\u017cszej Kortez\u00f3w), a w 1921 zosta\u0142 mianowany gubernatorem cywilnym Walencji; zdecydowanie popar\u0142 dokonany w 1923 (za przyzwoleniem konstytucyjnego kr\u00f3la \u00bbAlfonsa XIII\u00ab) zamach stanu i dyktatur\u0119 gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930), staj\u0105c si\u0119 jednym z jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w; w 1924 opracowa\u0142 na jego zlecenie statuty reguluj\u0105ce funkcjonowanie samorz\u0105d\u00f3w prowincjonalnych i municypalnych (wprowadza\u0142y one m.in. po raz pierwszy prawo g\u0142osowania dla kobiet, ogranicza\u0142y natomiast autonomi\u0119 Katalonii), a od 1925 by\u0142 ministrem finans\u00f3w, kt\u00f3ry wprowadzi\u0142 progresywny podatek dochodowy od os\u00f3b fizycznych, uwa\u017cany przez niego za \u201eko\u015bciec sprawiedliwo\u015bci\u201d; jego polityce skarbowej i gospodarczej, a zw\u0142aszcza inwestycjom w rozw\u00f3j infrastruktury, Hiszpania zawdzi\u0119cza kilka lat koniunktury oraz przyspieszonej modernizacji, z drugiej strony jednak inflacj\u0119 pesety; po obaleniu (14 kwietnia 1931) monarchii i proklamowaniu II Republiki musia\u0142 uda\u0107 si\u0119 na emigracj\u0119 do Portugalii; wybrany zaocznie w czerwcu do Kortez\u00f3w Konstytucyjnych, wyboru nie przyj\u0105\u0142, wzi\u0105\u0142 natomiast w lipcu 1932 udzia\u0142 w pr\u00f3bie monarchistycznego przewrotu pod przyw\u00f3dztwem gen. Jos\u00c3\u00a9 Sanjurjo (1872-1936); po jego niepowodzeniu musia\u0142 uda\u0107 si\u0119 ponownie na emigracj\u0119, tym razem do Pary\u017ca, gdzie nawi\u0105za\u0142 kontakty zar\u00f3wno z prawic\u0105 republika\u0144sk\u0105 (A. Tardieu), jak monarchistyczno-narodow\u0105 (Action Fran\u00c3\u00a7aise); pod wra\u017ceniem sukces\u00f3w polityki gospodarczej premiera-dyktatora Portugalii, A. Salazara, sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zwolennikiem korporacjonizmu; z drugiej emigracji powr\u00f3ci\u0142 po zwyci\u0119stwie (listopad 1933) w wyborach parlamentarnych partii prawicy i centrum, w tym Odrodzenia Hiszpa\u0144skiego (Renovaci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola), kt\u00f3rego by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem wraz ze swoim dawnym mentorem z PC i przyjacielem, Antoniem Goicoechea (1876-1953); w ostrej rywalizacji z przyw\u00f3dc\u0105 prawicowo-chadeckiej i republika\u0144skiej CEDA, Jos\u00c3\u00a9 M. Gil-Roblesem (1898-1980), doprowadzi\u0142 w 1935 do zjednoczenia prawicy monarchistycznej (alfonsja\u0144skiej) w Bloku Narodowym (Bloque Nacional); w jego Manife\u015bcie<\/em> za naczeln\u0105 zasad\u0119 uzna\u0142 \u201eafirmacj\u0119 Hiszpanii zjednoczonej i uporz\u0105dkowanej wed\u0142ug nie\u015bmiertelnej frazy Ferdynanda V Katolickiego: \u00abHiszpania jedna i niepodzielna\u00bb; tylko taka jest autentyczna w swojej czystej postaci i tradycji\u201d; odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do encykliki Piusa XI Quadragesimo anno<\/em>, g\u0142osi\u0142 tak\u017ce, i\u017c \u201epa\u0144stwo winno ochrania\u0107 \u017cycie i prac\u0119 wed\u0142ug zasad sprawiedliwo\u015bci rozdzielczej i chrze\u015bcija\u0144skiego mi\u0142osierdzia\u201d; jako lider opozycji parlamentarnej wobec rz\u0105du (od lutego 1936) Frontu Ludowego wyg\u0142asza\u0142 p\u0142omienne protesty przeciwko tolerowanemu przez w\u0142adze terrorowi antyreligijnemu socjalist\u00f3w, komunist\u00f3w i anarchist\u00f3w (mordy na duchowie\u0144stwie i dzia\u0142aczach katolickich, podpalenia ko\u015bcio\u0142\u00f3w) oraz bezprawnemu zajmowaniu maj\u0105tk\u00f3w rolnych (\u201enie pozwolimy wam zbolszewizowa\u0107 Hiszpanii\u201d), za co spotyka\u0142y go pogr\u00f3\u017cki r\u00f3wnie\u017c z trybuny parlamentarnej; w nocy z 12\/13 lipca zosta\u0142 uprowadzony z domu przez – przydzielone mu urz\u0119dowo do ochrony – 15-osobowe komando Gwardii Cywilnej, formalnie podporz\u0105dkowane ministrowi sprawiedliwo\u015bci, i zastrzelony w samochodzie (przez socjalist\u0119 Victoriana Cuenc\u0119), zw\u0142oki za\u015b zrzucono na ziemi\u0119 za bram\u0105 najbli\u017cszego cmentarza; zgodnie ze swoim \u017cyczeniem zosta\u0142 pochowany w habicie franciszka\u0144skim; ten bezprecedensowy w dziejach zachodniego parlamentaryzmu przypadek zamordowania przyw\u00f3dcy legalnej opozycji sta\u0142 si\u0119 iskr\u0105 przyspieszaj\u0105c\u0105 decyzj\u0119 o wybuchu wojskowo-cywilnego Alzamiento Nacional<\/em> (powstania narodowego).<\/p>\r\n

725 lat temu, 15 lipca<\/strong> 1291 roku, zmar\u0142 w Spirze (Nadrenia-Palatynat), w wieku 73 lat (ur. 1 V 1218), Rudolf I Habsburg<\/strong> [Rudolf I. von Habsburg<\/em>], hrabia Habsburga i Kyburga, landgraf Alzacji, od 1273 kr\u00f3l Niemiec \/ kr\u00f3l Rzymian; pochodzi\u0142 z rodu starego, lecz niewielkiego znaczenia, kt\u00f3rego protoplast\u0105 by\u0142 \u017cyj\u0105cy w X wieku hrabia Bryzgowii Guntram Bogaty, wnuk za\u015b tego\u017c – Ratbot, hr. Klettgau (ok. 985-1045) – zbudowa\u0142 w szwajcarskiej Argowii rodowe gniazdo Jastrz\u0119bi Gr\u00f3d (Havichtsberch), od kt\u00f3rego, w drodze dalszych przekszta\u0142ce\u0144 leksykalnych (Habichtsburg, Habsburg), r\u00f3d wzi\u0105\u0142 swoje miano; 29 wrze\u015bnia 1273 zebrani w Ratyzbonie elektorzy Rzeszy wybrali go na kr\u00f3la Niemiec (Rzymian), jako kontrkandydata pot\u0119\u017cnego kr\u00f3la Czech Przemys\u0142a Ottokara II, licz\u0105c na to, \u017ce tak s\u0142aby elekt nie zagrozi ich pot\u0119dze; wyb\u00f3r ten zako\u0144czy\u0142 trwaj\u0105ce od 1254 tzw. Wielkie Bezkr\u00f3lewie w Niemczech (faktycznie w tym okresie panowa\u0142o kilku zwalczaj\u0105cych si\u0119 \u201eantykr\u00f3l\u00f3w\u201d, do 1275 jeszcze formalnie Alfons Kastylijski, lecz \u017cadnemu z nich nie uda\u0142o si\u0119 faktycznie zapanowa\u0107 nad ca\u0142ym terytorium Rzeszy); Rudolf zosta\u0142 ukoronowany w Akwizgranie miesi\u0105c po elekcji, a w nast\u0119pnym roku, na Sejmie Rzeszy w Norymberdze, przeprowadzi\u0142 rewindykacj\u0119 praw, przywilej\u00f3w i maj\u0105tk\u00f3w utraconych przez Koron\u0119 po \u015bmierci Fryderyka II Rogera (1250); cieszy\u0142 si\u0119 tak\u017ce poparciem papie\u017ca b\u0142. Grzegorza X, z kt\u00f3rym spotka\u0142 si\u0119 w 1275 i ustali\u0142 dat\u0119 koronacji cesarskiej (do kt\u00f3rej jednak nigdy nie dosz\u0142o); jego w\u0142adz\u0119 kontestowa\u0142 jedynie lekcewa\u017c\u0105cy go (mawia\u0142 o nim \u201eten biedny hrabia\u201d) kr\u00f3l Czech, kt\u00f3ry nie stawi\u0142 si\u0119 na Sejm Rzeszy, odm\u00f3wi\u0142 z\u0142o\u017cenia kr\u00f3lowi ho\u0142du oraz wycofania si\u0119 z Austrii (kt\u00f3r\u0105 zaj\u0105\u0142 po wyga\u015bni\u0119ciu dynastii Babenberg\u00f3w); po niepowodzeniu pr\u00f3by dynastyczno-ma\u0142\u017ce\u0144skiego kompromisu do ostatecznej konfrontacji dosz\u0142o w 1278, kiedy to w bitwie pod Suchymi Krutami (1\/3 si\u0142 Przemys\u0142a Ottokara stanowi\u0142y posi\u0142ki polskie, g\u0142\u00f3wnie ze \u015al\u0105ska) Rudolf odni\u00f3s\u0142 walne zwyci\u0119stwo, a kr\u00f3l Czech zgin\u0105\u0142; w 1282 kr\u00f3l nada\u0142 swoim dw\u00f3m synom w dziedziczne w\u0142adanie Styri\u0119 i Austri\u0119, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b baz\u0119 terytorialn\u0105 przysz\u0142ej pot\u0119gi rodu; og\u0142osi\u0142 powszechny pok\u00f3j ziemski w Niemczech, zmusi\u0142 do z\u0142o\u017cenia ho\u0142du hrabiego Dolnej Burgundii Ottona IV oraz wyprawi\u0142 si\u0119 (w 1289) do Turyngii przeciwko tzw. rycerzom-rozb\u00f3jnikom (raubritter<\/em>), lecz nie uda\u0142o mu si\u0119 ca\u0142kowicie wypleni\u0107 tego procederu; odbudowanie jedno\u015bci kr\u00f3lestwa oraz wzrost znaczenia rodu sprawi\u0142y jednak, \u017ce elektorzy tym razem nie zgodzili si\u0119 na wybranie nast\u0119pc\u0105 jego syna Albrechta, kt\u00f3ry wprawdzie w 1298 pokona\u0142 swojego poprzednika Adolfa z Nassau, ale w XIV wieku korona Rzeszy (oraz zazwyczaj cesarska) przesz\u0142a w r\u0119ce innych dynastii (Wittelsbach\u00f3w, a nast\u0119pnie Luksemburg\u00f3w) i dopiero w drugiej po\u0142owie XV wieku zacz\u0119li j\u0105 dzier\u017cy\u0107, z jednym wyj\u0105tkiem, nieprzerwanie, a\u017c do ko\u0144ca istnienia (1806) I Rzeszy i \u015awi\u0119tego Cesarstwa.<\/p>\r\n

800 lat temu, 16 lipca<\/strong> 1216 roku, zmar\u0142 w Perugii (Umbria), w wieku 55 lat (ur. 22 II 1161), Innocenty III<\/strong> [Innocentius Tertius<\/em>], w\u0142a\u015bc. Lotario dei Conti di Segni, 176. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; pochodzi\u0142 z rodziny arystokratycznej hrabi\u00f3w Segni; studiowa\u0142 w Pary\u017cu i w Bolonii, szybko osi\u0105gaj\u0105c renom\u0119 znakomitego kanonisty i teologa; po studiach sprawowa\u0142 r\u00f3\u017cne urz\u0119dy ko\u015bcielne za pontyfikat\u00f3w Lucjusza III, Urbana III, Grzegorza VIII oraz (swojego wuja) Klemensa III, od kt\u00f3rego otrzyma\u0142 (21 IX 1190) godno\u015b\u0107 kardyna\u0142a diakona, nie by\u0142 natomiast forytowany przez swojego bezpo\u015bredniego poprzednika Celestyna III, kt\u00f3ry pragn\u0105\u0142 zapewni\u0107 nast\u0119pstwo swojemu (prawdopodobnie) krewnemu, kard. Giovanni di San Paolo OSB; zosta\u0142 wybrany papie\u017cem po \u015bmierci (8 stycznia 1198) Celestyna III, w pierwszym w historii konklawe g\u0142osowaniu pisemnym (scrutinium<\/em>), otrzymuj\u0105c g\u0142osy wszystkich kardyna\u0142\u00f3w w drugiej turze; dopiero po elekcji otrzyma\u0142 sakr\u0119 biskupi\u0105, podczas (22 stycznia 1198) uroczystej inauguracji i koronacji papieskiej; jeszcze w pierwszym roku pontyfikatu wyda\u0142 bull\u0119, w kt\u00f3rej uzna\u0142 ma\u0142oletniego Fryderyka II Hohenstaufa kr\u00f3lem Sycylii, natomiast w obliczu podw\u00f3jnej elekcji w Niemczech, dokonanej przez rywalizuj\u0105ce ze sob\u0105 stronnictwa gwelf\u00f3w i gibelin\u00f3w, pocz\u0105tkowo nie opowiada\u0142 si\u0119 po \u017cadnej stronie, lecz ostatecznie (lipiec 1201) popar\u0142 oficjalnie kandydata gwelf\u00f3w – Ottona IV Welfa (syna Henryka Lwa) przeciwko Filipowi Szwabskiemu; uznaj\u0105c Ottona za legalnego w\u0142adc\u0119 i gro\u017c\u0105c ekskomunik\u0105 wszystkim, kt\u00f3rzy odm\u00f3wiliby jego uznania, wkr\u00f3tce (1202) og\u0142osi\u0142 zarazem dekret Venerabilem<\/em> (w\u0142\u0105czony nast\u0119pnie do Corpus Iuris Canonici<\/em>), ustanawiaj\u0105cy zasady reguluj\u0105ce stosunki mi\u0119dzy papiestwem a cesarstwem, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze to: ksi\u0105\u017c\u0119ta Rzeszy maj\u0105 prawo do wyboru kr\u00f3la Niemiec (Rzymian), kt\u00f3ry nast\u0119pnie zyskuje tytu\u0142 cesarza; papie\u017c ma prawo orzec, czy wyb\u00f3r zosta\u0142 przeprowadzony w\u0142a\u015bciwie i czy elekt zas\u0142uguje na tytu\u0142 cesarza; papie\u017c koronuje cesarza po upewnieniu si\u0119, czy nie jest on poganinem, heretykiem lub osob\u0105 obj\u0119t\u0105 ekskomunik\u0105; je\u017celi ocena papieska b\u0119dzie negatywna, ksi\u0105\u017c\u0119ta dokonuj\u0105 ponownego wyboru kr\u00f3la, je\u015bli za\u015b tego odm\u00f3wi\u0105, papie\u017c ma prawo zdecydowa\u0107 samodzielnie, kto b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0142 imperium, je\u017celi za\u015b ksi\u0105\u017c\u0119ta wybior\u0105 dw\u00f3ch kandydat\u00f3w do tronu, papie\u017c najpierw podejmie pr\u00f3b\u0119 nak\u0142onienia ich do ugody, a w razie niepowodzenia sam zdecyduje, kt\u00f3ry z kandydat\u00f3w posiada lepsze kwalifikacje do panowania; wkr\u00f3tce jednak stosunki papie\u017ca z Ottonem (cz\u0142owiekiem porywczym i k\u0142\u00f3tliwym, kt\u00f3rego ludzie zamordowali te\u017c kontrkandydata) uleg\u0142y pogorszeniu, dopiero po jego ponownym i jednog\u0142o\u015bnym wybraniu na kr\u00f3la (1208) Innocenty ukoronowa\u0142 (4 pa\u017adziernika 1209) Ottona na cesarza, uzyskawszy przedtem zapewnienie nieingerowania w sprawy eklezjalne oraz pomoc w t\u0119pieniu herezji; wkr\u00f3tce po koronacji cesarz jednak z\u0142ama\u0142 swoje obietnice i najecha\u0142 sporne posiad\u0142o\u015bci papieskie (Ankona i Spoleto) oraz Sycyli\u0119; skutkowa\u0142o to ob\u0142o\u017ceniem go ekskomunik\u0105 (1210), a nast\u0119pnie – po uzyskaniu analogicznych przyrzecze\u0144 – obdarowaniem koron\u0105 cesarsk\u0105 (1215) Fryderyka II Rogera; w spos\u00f3b w\u0142adczy papie\u017c interweniowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w sprawy kr\u00f3lestw chrze\u015bcija\u0144skich, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie przede wszystkim zaprowadzenie pax christiana<\/em>: zmusi\u0142 (gro\u017c\u0105c interdyktem) kr\u00f3la Anglii Ryszarda Lwie Serce i kr\u00f3la Francji Filipa II Augusta do zawarcia rozejmu, tego drugiego za\u015b – do odst\u0105pienia od bigamii i powrotu do prawowitej ma\u0142\u017conki; wda\u0142 si\u0119 w konflikty wewn\u0119trzne (\u201ewojna mnich\u00f3w z biskupami\u201d) w Anglii, ekskomunikuj\u0105c (1209) i pozbawiaj\u0105c korony (1210) prze\u015bladuj\u0105cego mnich\u00f3w Jana bez Ziemi, kt\u00f3ry, aby odzyska\u0107 tron, odda\u0142 papie\u017cowi Angli\u0119 w lenno; ekskomunikowa\u0142 kr\u00f3la Kastylii Alfonsa IX oraz portugalskiego infanta za kazirodcze ma\u0142\u017ce\u0144stwa; otrzyma\u0142 od Piotra II Aragoni\u0119 w lenno; organizowa\u0142 krucjat\u0119 w\u0142adc\u00f3w iberyjskich przeciwko Maurom, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 walnym i prze\u0142omowym dla rekonkwisty zwyci\u0119stwem w bitwie pod Las Navas de Tolosa (1212); broni\u0142 Norweg\u00f3w przed okrucie\u0144stwem kr\u00f3la Sverre; mediowa\u0142 pomi\u0119dzy kandydatami do korony Szwecji oraz pomi\u0119dzy kr\u00f3lem W\u0119gier Emerykiem a jego zbuntowanym bratem Andrzejem; wysy\u0142a\u0142 legata, kt\u00f3ry ukoronowa\u0142 kr\u00f3la Bu\u0142garii; przywr\u00f3ci\u0142 dyscyplin\u0119 w\u015br\u00f3d duchowie\u0144stwa polskiego; stawiaj\u0105c sobie za cel g\u0142\u00f3wny odzyskanie Jerozolimy i ponowne wyzwolenie Ziemi \u015awi\u0119tej, doprowadzi\u0142 do zorganizowania IV krucjaty, kt\u00f3ra wbrew jego zamiarom i woli (a za poduszczeniem do\u017cy weneckiego Henryka Dandolo) skierowa\u0142a si\u0119 ku Konstantynopolowi, zdobywaj\u0105c go (1204) i \u0142upi\u0105c; po zabiciu przez albigens\u00f3w papieskich legat\u00f3w Innocenty na\u0142o\u017cy\u0142 tak\u017ce interdykt na morderc\u00f3w oraz na miasta udzielaj\u0105ce im schronienia oraz wezwa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Francji do zorganizowania krucjaty przeciwko katarom, na kt\u00f3rej czele stan\u0105\u0142 Szymon z Monfort; zatwierdzi\u0142 regu\u0142y dw\u00f3ch nowych zakon\u00f3w \u017cebraczych – dominikan\u00f3w i franciszkan\u00f3w, a tak\u017ce kilku innych zgromadze\u0144; wys\u0142a\u0142 pierwszego biskupa misyjnego (cystersa Chrystiana) do Prus i uregulowa\u0142 sprawy ko\u015bcielne w Polsce, tak w zakresie dyscypliny wewn\u0105trzko\u015bcielnej (celibat duchownych), jak immunitetu Ko\u015bcio\u0142a w relacjach z pa\u0144stwem (energicznym wykonawc\u0105 jego postanowie\u0144 by\u0142 abp Henryk Kietlicz); jego najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142 Sob\u00f3r Latera\u0144ski IV (1215), kt\u00f3ry rozstrzygn\u0105\u0142 m.in. fundamentalne kwestie dogmatyczne (kreacja \u015bwiata ex nihilo<\/em>, realno\u015b\u0107 Przeistoczenia, pot\u0119pienie herezji Joachima z Fiore i Amalryka), dotycz\u0105ce sakrament\u00f3w pokuty (nakaz spowiadania si\u0119 co najmniej raz w roku, do\u017cywotnia pokuta w klasztorze za z\u0142amanie tajemnicy spowiedzi) i ma\u0142\u017ce\u0144stwa (nakaz zapowiedzi przed\u015blubnych, zakaz ma\u0142\u017ce\u0144stw sekretnych), uporz\u0105dkowania brewiarza, kultu relikwii, u\u015bci\u015blenia przepis\u00f3w o inkwizycji (w tym zobowi\u0105zanie w\u0142adz \u015bwieckich do zwalczania herezji) oraz spraw dyscyplinarnych, w tym obowi\u0105zk\u00f3w biskup\u00f3w (wizytowanie diecezji, zwo\u0142ywanie synod\u00f3w, kaznodziejstwo, obowi\u0105zek zak\u0142adania szk\u00f3\u0142 katedralnych i in.); zmar\u0142 na malari\u0119 podczas wizytacji apostolskiej, kiedy to organizowa\u0142 tak\u017ce V krucjat\u0119; by\u0142 bez w\u0105tpienia jednym z najwybitniejszych papie\u017cy w historii, kt\u00f3ry rozwin\u0105\u0142 do niespotykanych dot\u0105d rozmiar\u00f3w papiesk\u0105 teokracj\u0119, uosobieniem papocezaryzmu, prawdziwym suwerenem Res Publica Christiana<\/em>.<\/p>\r\n

5 lat temu, 17 lipca<\/strong> 2011 roku, zmar\u0142 w Montevideo (Urugwaj), w wieku 83 lat (ur. 17 VI 1928), Juan Mar\u00c3\u00ada Bordaberry<\/strong> Arocena, polityk katolicki; potomek rodziny francuskich Bask\u00f3w, przyby\u0142ych do Urugwaju w drugiej po\u0142owie XIX wieku, syn dzia\u0142acza prawicowo-liberalnej partii Colorado, zwanej te\u017c Narodow\u0105, wychowanek jezuit\u00f3w; dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 zacz\u0105\u0142 w Lidze Federalnej Akcji Wiejskiej (Ruralista) o tendencji konserwatywnej; w 1958 zosta\u0142 wybrany senatorem z listy koalicyjnej Partii Narodowej i Ligi; w latach 1969-1971 by\u0142 ministrem rolnictwa w rz\u0105dzie Jorge Pacheco Areco; od 1 marca 1972 jedyny w historii Republiki Wschodniej Urugwaju (pa\u0144stwa, kt\u00f3re od pocz\u0105tku swojego istnienia by\u0142o liberalne, maso\u0144skie i ateistyczne) prezydent b\u0119d\u0105cy integralnym katolikiem; 27 czerwca 1973 dokona\u0142 odg\u00f3rnego zamachu stanu dla za\u017cegnania niebezpiecze\u0144stwa komunistycznej rewolucji, kierowanej z Kuby a prowadzonej przez terrorystyczn\u0105 organizacj\u0119 marksistowsk\u0105 Tupamaros; ustanowi\u0142 komisaryczn\u0105 dyktatur\u0119 personaln\u0105, kt\u00f3r\u0105 sprawowa\u0142 do 12 czerwca 1976, kiedy liberalny establishment cywilno-wojskowy cofn\u0105\u0142 mu swoje poparcie po tym, jak oznajmi\u0142, \u017ce jego cel nie ogranicza si\u0119 do odparcia zagro\u017cenia komunistycznego, lecz chce on system partiokratycznej \u201ediabolicznej demokracji\u201d zast\u0105pi\u0107 suwerenno\u015bci\u0105 prawa Bo\u017cego i konstytucj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105; d\u0142ugoletnia przyja\u017a\u0144 z my\u015blicielem tradycjonalistycznym (i ministrem w jego rz\u0105dzie) \u00c3\u0081lvaro Pacheco Ser\u00c3\u00a9 (1935-2006) oraz studia nad histori\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa doprowadzi\u0142y go do przyj\u0119cia zasad legitymizmu karlistowskiego; zosta\u0142 cz\u0142onkiem Bractwa Tradycjonalistycznego Karola VII, sekretariatu politycznego JKW kr\u00f3la Hiszpanij de iure<\/em> Sykstusa Henryka Burbo\u0144skiego oraz Kawalerem Orderu Wygnanej Prawowito\u015bci (karlist\u0105 i tradycjonalist\u0105 katolickim jest r\u00f3wnie\u017c jego syn Santiago Bordaberry); 20 grudnia 2006 zosta\u0142 aresztowany i oskar\u017cony o z\u0142amanie konstytucji oraz \u201ewsp\u00f3\u0142autorstwo intelektualne\u201d \u015bmierci b\u0105d\u017a znikni\u0119cia \u201eprzeciwnik\u00f3w politycznych\u201d (chodzi\u0142o o czworo terroryst\u00f3w z Tupamaros, kt\u00f3rzy uciekli do Argentyny i tam zgin\u0119li, prawdopodobnie zabici przez pospolitych rabusi\u00f3w); osadzony w areszcie domowym zosta\u0142 10 lutego 2010 skazany na (najwy\u017csz\u0105 w Urugwaju) kar\u0119 30 lat wi\u0119zienia (w tym czasie prezydentem Urugwaju by\u0142 eksterrorysta z Tupamaros, Jos\u00c3\u00a9 M\u00c3\u00bajica).<\/p>\r\n

150 lat temu, 20 lipca<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Korzeni\u00f3wce k. Drohiczyna b\u0142. Ignacy K\u0142opotowski<\/strong>, prezbiter, dzia\u0142acz charytatywny oraz wydawca i publicysta; uko\u0144czy\u0142 gimnazjum klasyczne w Siedlcach, seminarium duchowne w Lublinie i Akademi\u0119 Duchown\u0105 w Petersburgu; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w katedrze lubelskiej w 1891; nast\u0119pnie pracowa\u0142 w parafiach lubelskich, organizuj\u0105c liczne dzie\u0142a mi\u0142osierdzia oraz sie\u0107 szk\u00f3\u0142 wiejskich, za co spotka\u0142y go represje ze strony w\u0142adz rosyjskich; wydawa\u0142 te\u017c pisma dla ludu: dziennik \u201ePolak-Katolik\u201d, tygodnik \u201ePosiew\u201d i miesi\u0119cznik \u201eDobra S\u0142u\u017c\u0105ca\u201d; zwalcza\u0142 agitacj\u0119 socjalistyczn\u0105, broni\u0105c jednocze\u015bnie ubogich przed wyzyskiem; od 1913 pracowa\u0142 w parafiach warszawskich, w 1919 zosta\u0142 proboszczem parafii Matki Bo\u017cej Loreta\u0144skiej przy ko\u015bciele \u015bw. Floriana na Pradze; wznowi\u0142 i redagowa\u0142 ultramonta\u0144ski \u201ePrzegl\u0105d Katolicki\u201d; 31 lipca 1920 za\u0142o\u017cy\u0142 Zgromadzenie Si\u00f3str Loretanek, a w 1928 – o\u015brodek kolonijny dla dzieci i staruszek Loretto k. Wyszkowa; zmar\u0142 w 1931 roku, beatyfikowany 19 czerwca 2005 przez abpa J\u00f3zefa kard. Glempa w imieniu papie\u017ca Benedykta XVI.<\/p>\r\n

80 lat temu, 20 lipca<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 w katastrofie lotniczej w Estoril (Portugalia), w wieku 64 lat (ur. 28 III 1872), gen. Jos\u00c3\u00a9 Sanjurjo<\/strong> Sacanell, I markiz (marqu\u00c3\u00a9s<\/em>) Rifu, monarchista; Nawaryjczyk, karier\u0119 wojskow\u0105 rozpocz\u0105\u0142 jako porucznik, a nast\u0119pnie kapitan podczas katastrofalnej dla Hiszpanii wojny z USA w obronie Kuby (1898); od 1909 uczestniczy\u0142 w r\u00f3\u017cnych kampaniach w Maroku Hiszpa\u0144skim, odznaczaj\u0105c si\u0119 zw\u0142aszcza jako komendant regulares<\/em> w Tetuanie (1914); za odzyskanie terytori\u00f3w w Melilli utraconych po kl\u0119sce Hiszpan\u00f3w pod Annualem (1921) zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a dywizji; w 1923, jako gubernator wojskowy Saragossy, popar\u0142 odg\u00f3rny (za przyzwoleniem konstytucyjnego kr\u00f3la \u00bbAlfonsa XIII\u00ab) przewr\u00f3t gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) i jego dyktatur\u0119; w 1925 zosta\u0142 mianowany szefem operacji pierwszego w historii desantu powietrzno-morskiego (hiszpa\u0144sko-francuskiego) w Alhucemas, kt\u00f3rej sukces po\u0142o\u017cy\u0142 kres istnieniu arabskiej tzw. Republiki Rifu Abd-el-Krima; w nagrod\u0119 za to zwyci\u0119stwo otrzyma\u0142 tytu\u0142 markiza oraz zosta\u0142 szefem wszystkich rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych w Maroku; w 1928 zosta\u0142 dyrektorem generalnym Gwardii Cywilnej i pomimo upadku monarchii (kwiecie\u0144 1931) zachowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 do lutego 1932, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie od kwietnia do czerwca 1931 Wysokim Komisarzem Hiszpa\u0144skim w Maroku; od lutego do sierpnia 1932 by\u0142 dyrektorem generalnym Karabinier\u00f3w; w porozumieniu z liderami karlist\u00f3w: Manuelem Fal Conde (1894-1975) i hr. de Rodezno (1882-1952) zorganizowa\u0142 10 VIII 1932 antyrepublika\u0144ski pucz (kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii pod nazw\u0105 Sanjurjada<\/em>), pocz\u0105tkowo udany w stolicy Andaluzji – Sewilli, lecz st\u0142umiony w Madrycie; ostatecznie straci\u0142 kontrol\u0119 tak\u017ce nad Sewill\u0105 z powodu strajku generalnego; schwytany podczas pr\u00f3by ucieczki do Portugalii, zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107, lecz kar\u0119 zamieniono na do\u017cywocie; po zwyci\u0119skich dla centroprawicy wyborach w 1933 amnestionowany, lecz wskutek sprzeciwu prezydenta Niceto Alcal\u00e1-Zamory nieprzyj\u0119ty z powrotem do armii; w tej sytuacji uda\u0142 si\u0119 do Portugalii, sk\u0105d utrzymywa\u0142 ca\u0142y czas kontakt z konspiracj\u0105 wojskow\u0105 pod kierownictwem El Director<\/em> – gen. Emilia Moli (1887-1937), przewidziano mu przy tym rol\u0119 przysz\u0142ego Caudillo<\/em> powstania i Hiszpanii; w przeciwie\u0144stwie do za\u017cartego republikanina Moli by\u0142 nie tylko monarchist\u0105, lecz tak\u017ce coraz bardziej sympatyzowa\u0142 z karlistami – przyj\u0105\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 postulat\u00f3w tego \u015brodowiska, kt\u00f3re warunkowa\u0142y jego przyst\u0105pienie do powstania, a o kt\u00f3rych nie chcia\u0142 s\u0142ysze\u0107 Mola (rozwi\u0105zanie republiki i systemu partyjnego, likwidacja ustawodawstwa antyreligijnego, przywr\u00f3cenie tradycyjnego, z\u0142oto-purpurowego sztandaru) – przekaza\u0142 te\u017c wyrazy \u201eszacunku i poparcia\u201d prawowitemu kr\u00f3lowi Alfonsowi Karolowi I oraz ubra\u0142 swojego syna w uniform requet\u00c3\u00a9<\/em>; jego powr\u00f3t do Hiszpanii celem obj\u0119cia dow\u00f3dztwa nad powstaniem w tymczasowej stolicy Burgos skomplikowa\u0142a odmowa Portugalczyk\u00f3w, by wystartowa\u0142 oficjalnie z lotniska pa\u0144stwowego; w tej sytuacji wys\u0142any po niego pilot Juan Antonio Ansaldo wyczarterowa\u0142 ma\u0142y dwuosobowy samolot, kt\u00f3rym odlecieli obaj z opuszczonego toru wy\u015bcigowego w pobli\u017cu Lizbony, lecz tu\u017c po starcie nast\u0105pi\u0142a awaria silnika i samolot przesta\u0142 si\u0119 wznosi\u0107; do pokonania kamiennego muru za torem zabrak\u0142o 15 cm i po uderzeniu we\u0144 podwoziem samolot rozbi\u0142 si\u0119, a Genera\u0142 zgin\u0105\u0142; podobno przyczyn\u0105 awarii by\u0142o przeci\u0105\u017cenie maszyny kufrem z mundurami galowymi, w kt\u00f3rych Sanjurjo spodziewa\u0142 si\u0119 odbiera\u0107 defilad\u0119 zwyci\u0119stwa w Madrycie.<\/p>\r\n

50 lat temu, 20 lipca<\/strong> 1966 roku, zmar\u0142 w Bandon (Munster, Irlandia), w wieku 61 lat (ur. 26 II 1905), J\u00f3zef Kisielewski<\/strong>, dziennikarz, reporta\u017cysta i publicysta katolicki; cz\u0142onek Stronnictwa Narodowego; w 1929 uko\u0144czy\u0142 polonistyk\u0119 na Uniwersytecie Pozna\u0144skim; po studiach zosta\u0142 sekretarzem redakcji \u201ePrzewodnika Katolickiego\u201d, a od 1931 by\u0142 redaktorem naczelnym ilustrowanego miesi\u0119cznika \u201eT\u0119cza\u201d; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z narodowym tygodnikiem \u201eProsto z Mostu\u201d; rozg\u0142os przyni\u00f3s\u0142 mu opublikowany tu\u017c przed wojn\u0105 zbi\u00f3r reporta\u017cy z podr\u00f3\u017cy do Niemiec Ziemia gromadzi prochy<\/em>, w kt\u00f3rym przewidzia\u0142, \u017ce Niemcy wywo\u0142aj\u0105 i b\u0119d\u0105 prowadzi\u0107 wojn\u0119 totaln\u0105; za posiadanie tej ksi\u0105\u017cki (wydawanej konspiracyjnie i na Zachodzie) Niemcy wysy\u0142ali do obozu koncentracyjnego, a autor znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie wrog\u00f3w Rzeszy tropionych przez Gestapo; by\u0142 jednak poza ich zasi\u0119giem, poniewa\u017c uda\u0142o mu si\u0119 przedosta\u0107 na Zach\u00f3d; na emigracji wydawa\u0142 w latach 1946-1949 tygodnik \u201ePrzegl\u0105d Polski\u201d, w 1949 obj\u0105\u0142 kierownictwo Katolickiego O\u015brodka Wydawniczego \u201eVeritas\u201d, w kt\u00f3rym ukaza\u0142o si\u0119 ponad 300 ksi\u0105\u017cek, w tym 34 tomy przek\u0142adu Sumy teologicznej<\/em> \u015bw. Tomasza z Akwinu; w latach 1955-1959 redagowa\u0142 pismo literacko-spo\u0142eczne \u201e\u0179ycie\u201d, od 1957 by\u0142 wsp\u00f3\u0142redaktorem (obok Antoniego Dargasa) kwartalnika \u201ePoland and Germany\u201d, w 1960 redagowa\u0142 organ Polskiej Misji Katolickiej \u201eWiadomo\u015bci Katolickie\u201d.<\/p>\r\n

80 lat temu, 24 czerwca<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 w Labajos k. Segowii (Kastylia), w wieku 31 lat (ur. 16 II 1905), On\u00c3\u00a9simo Redondo<\/strong> Ortega, nazywany El Caudillo de Castilla<\/em>; dzia\u0142acz syndykalistyczny, polityk i publicysta; Kastylijczyk z Valladolid, pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej; w 1926 uko\u0144czy\u0142 prawo na uniwersytecie w Salamance; dzi\u0119ki protekcji wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Narodowego Stowarzyszenia Propagandyst\u00f3w Katolickich (ACNP) i dyrektora \u201eEl Debate\u201d – Angela Herrery Orii (p\u00f3\u017aniejszego ksi\u0119dza i kardyna\u0142a), uzyska\u0142 w 1927 posad\u0119 lektora j\u0119zyka hiszpa\u0144skiego na uniwersytecie w Mannheim; po powrocie do Hiszpanii zosta\u0142 liderem Syndykatu Plantator\u00f3w Buraka Cukrowego w Starej Kastylii; pocz\u0105tkowo monarchista zwi\u0105zany z Akcj\u0105 Katolick\u0105, po proklamowaniu II Republiki (1931) rozpocz\u0105\u0142 samodzieln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 jako za\u0142o\u017cyciel i przyw\u00f3dca Kastylijskich Junt Akcji Hiszpa\u0144skiej (JCAH), odrzucaj\u0105cych demokracj\u0119, liberalizm, kapitalizm i marksizm; jeszcze w tym samym roku (w listopadzie) organizacja ta po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z madryck\u0105 grup\u0105 faszysty i wydawcy tygodnika \u201eLa Conquista del Estado\u201d [\u201ePodb\u00f3j Pa\u0144stwa\u201d] Ramira Ledesmy Ramosa (1905-1936); efektem tej fuzji by\u0142o powstanie Junt Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej (JONS), kt\u00f3re jako swoje god\u0142o przyj\u0119\u0142y anagram Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich \u201eJarzmo i Strza\u0142y\u201d (El Jugo y las Flechas<\/em>); kierowane oficjalnie przez triumwirat: Redondo, Ledesma i Francisco Jim\u00c3\u00a9nez (p\u00f3\u017aniej Antonio Berm\u00c3\u00badez Ca\u00c3\u00b1ete), JONS od pocz\u0105tku targa\u0142a sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy reakcyjno-katolickim i tradycjonalistycznym (inspirowanym my\u015bl\u0105 prekursora nacionalcatolicismo<\/em> – Marcelina Menendeza Pelayo) \u201efaszyzmem agrarnym\u201d Redonda a laickim i modernistycznym filohitleryzmem Ledesmy; w 1932 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w antyrepublika\u0144skim powstaniu (sanjurjada<\/em>) gen. J. Sanjurjo, a po jego pora\u017cce uda\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119 do Portugalii, sk\u0105d przysy\u0142a\u0142 artyku\u0142y do nowego tygodnika JONS \u201eIgualdad\u201d [\u201eR\u00f3wno\u015b\u0107\u201d]; po amnestii i powrocie do Hiszpanii (pa\u017adziernik 1933) za\u0142o\u017cy\u0142 z Ledesm\u0105 nowy tygodnik \u201eJONS\u201d; pocz\u0105tkowo zamierza\u0142 kandydowa\u0107 do parlamentu, ale wycofa\u0142 swoj\u0105 kandydatur\u0119, aby nie os\u0142abia\u0107 szans kandydata chadeckiej CEDA; podczas uroczysto\u015bci w Teatrze Calderona w Valladolid 4 marca 1934 JONS po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z Falang\u0105 Hiszpa\u0144sk\u0105 Jos\u00c3\u00a9 Antonia Prima de Rivery, a Redondo pozosta\u0142 w FE y de las JONS r\u00f3wnie\u017c wtedy, kiedy (luty 1935) Ledesma z niej wyst\u0105pi\u0142 (uznaj\u0105c j\u0105 za \u201ezbyt bur\u017cuazyjn\u0105\u201d); po utworzeniu rz\u0105du Frontu Ludowego zosta\u0142 (19 marca 1935) aresztowany i osadzony w wi\u0119zieniu w \u00c3\u0081vili, gdzie 19 lipca uwolnili go \u017co\u0142nierze z armii powsta\u0144czej; powr\u00f3ci\u0142 natychmiast do rodzinnego Valladolid, gdzie sformowa\u0142 grup\u0119 falangist\u00f3w, kt\u00f3ra ruszy\u0142a na Madryt i stoczy\u0142a potyczk\u0119 na prze\u0142\u0119czy Alto del L\u00c3\u00a9on w Sierra de Guadarrama; w drodze do Segowii, dok\u0105d jecha\u0142 samochodem wraz z bratem oraz trzema innymi falangistami, w miejscowo\u015bci Labajos pad\u0142 ofiar\u0105 zasadzki zorganizowanej przez milicjant\u00f3w z anarchistycznej CNT; po\u015bmiertnie zosta\u0142 uznany za jednego z m\u0119czennik\u00f3w Krucjaty, a po instauracji monarchii (1947) otrzyma\u0142 (18 lipca 1949) tytu\u0142 hrabiego Labajos; 25 lipca 1961 zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty na Wzg\u00f3rzu \u015bw. Krzysztofa (Cerro de San Crist\u00f3bal<\/em>) w Valladolid pomnik architekta Jesusa Vaquero z rze\u017abami Manuela Ramosa, przedstawiaj\u0105cymi Redondo z d\u0142oni\u0105 wzniesion\u0105 w pozdrowieniu rzymskim, w otoczeniu czterech m\u0119\u017cczyzn, symbolizuj\u0105cych cztery stany (rolnik, robotnik, student i bojownik), nad kt\u00f3rymi unosz\u0105 si\u0119 Jarzmo i strza\u0142y<\/em>, \u0142\u0105cz\u0105ce dwie betonowe kolumny; pomnik ten, przez szereg ostatnich lat celowo zaniedbywany i dewastowany przez graffiti, w lutym 2016 zosta\u0142 ca\u0142kowicie rozebrany na mocy tzw. prawa o pami\u0119ci historycznej [sic!], jedynie rze\u017aby po protestach organizacji falangistowskich zosta\u0142y przeniesione do muzeum w Salamance.<\/p>\r\n

1000 lat temu, 25 lipca<\/strong> 1016 roku, urodzi\u0142 si\u0119 Kazimierz I Odnowiciel<\/strong>, w dawniejszej literaturze zwany tak\u017ce Kazimierzem Mnichem, ksi\u0105\u017c\u0119 Polski z dynastii Piast\u00f3w; syn kr\u00f3la Polski Mieszka II Lamberta i kr\u00f3lowej Rychezy (Ryksy) Lotary\u0144skiej, krewniaczki kr\u00f3l\u00f3w Niemiec i cesarzy rzymskich; jest pierwszym w\u0142adc\u0105 Polski, kt\u00f3rego znana jest dzienna data urodzenia; w 1026 zosta\u0142 oddany do kt\u00f3rego\u015b z klasztor\u00f3w, zapewne jedynie w celu uzyskania wykszta\u0142cenia, a nie z\u0142o\u017cenia \u015blub\u00f3w zakonnych; hipoteza o istnieniu jego starszego brata – wspomnianego po raz pierwszy w czternastowiecznej Kronice Wielkopolskiej<\/em> tzw. Boles\u0142awa Zapomnianego vel<\/em> Okrutnego – za kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b opowiada\u0142o si\u0119 wielu wybitnych historyk\u00f3w (T. Wojciechowski, F. Koneczny, O. Balzer, R. Grodecki, S. Zakrzewski, Z. Wojciechowski), opieraj\u0105ca si\u0119 przede wszystkim na argumencie, \u017ce imi\u0119 \u201eKazimierz\u201d nie by\u0142o dot\u0105d spotykane w dynastii, a syn pierworodny powinien otrzyma\u0107 imi\u0119 wielkiego dziada, nie jest obecnie zbyt popularna, rzekomy Boles\u0142aw by\u0142 za\u015b prawdopodobnie mylony przez kronikarzy z pierworodnym synem Boles\u0142awa Chrobrego – Bezprymem; Kazimierz obj\u0105\u0142 zapewne w\u0142adz\u0119 po \u015bmierci ojca, lecz w zrujnowanym pa\u0144stwie; nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 koronowa\u0107, gdy\u017c regalia polskie zosta\u0142y kilka lat wcze\u015bniej wywiezione przez jego matk\u0119 do Niemiec (acz zapewne w celu zabezpieczenia jego praw podczas kryzysu pa\u0144stwa za Mieszka II), a pr\u00f3by wzmocnienia w\u0142adzy spotka\u0142y si\u0119 z oporem mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0119 zosta\u0142 wygnany na W\u0119gry, sk\u0105d p\u00f3\u017aniej wyjecha\u0142 do Niemiec; po tym nast\u0105pi\u0142 okres totalnej zapa\u015bci pa\u0144stwa piastowskiego, na co z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119: powstanie plebejskie o charakterze reakcji antymonarchicznej, antymo\u017cnow\u0142adczej i zapewne tak\u017ce poga\u0144skiej; separatyzm lokalny (oderwanie si\u0119 Pomorza pod rodzim\u0105 dynasti\u0105, usamodzielnienie si\u0119 Mazowsza pod rz\u0105dami Miec\u0142awa\/Mas\u0142awa, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142 si\u0119 ksi\u0119ciem); a wreszcie najazd ksi\u0119cia czeskiego Brzetys\u0142awa I, kt\u00f3ry straszliwie spustoszy\u0142 i z\u0142upi\u0142 Wielkopolsk\u0119, niszcz\u0105c siedziby biskupie w Gnie\u017anie i Kruszwicy, rabuj\u0105c relikwie \u015bw. Wojciecha, Radzyma Gaudentego i pi\u0119ciu eremit\u00f3w oraz krzy\u017c z\u0142oty ofiarowany przez Mieszka I i inne kosztowno\u015bci, pl\u0105druj\u0105c grobowce Piast\u00f3w, rujnuj\u0105c zamek i ko\u015bci\u00f3\u0142 na Jeziorze Lednickim, wywo\u017c\u0105c do Czech ludno\u015b\u0107 Giecza, a na koniec – w drodze powrotnej – odrywaj\u0105c od Polski Ziemi\u0119 Krakowsk\u0105 i \u015al\u0105sk; oko\u0142o 1039 roku Kazimierz uzyska\u0142 wsparcie, zaniepokojonego wzrostem pot\u0119gi Czech, nowego kr\u00f3la Niemiec (od 1046 r\u00f3wnie\u017c cesarza rzymskiego) Henryka III Salickiego, kt\u00f3ry odda\u0142 do jego dyspozycji poczet 500 rycerzy; zapewne w 1040 Kazimierz powr\u00f3ci\u0142 do Polski, po czym odzyska\u0142 najpierw Wielkopolsk\u0119, a nast\u0119pnie Ziemi\u0119 Krakowsk\u0105; Krak\u00f3w uczyni\u0142 tak\u017ce swoj\u0105 siedzib\u0105, czyli w sensie nowo\u017cytnym – now\u0105 stolic\u0105 Polski; wsparty przez wielkiego ksi\u0119cia Rusi Kijowskiej Jaros\u0142awa I M\u0105drego (kt\u00f3rego siostr\u0119 poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119), w 1047 podj\u0105\u0142 wypraw\u0119 przeciwko Miec\u0142awowi, a po jego pokonaniu przy\u0142\u0105czy\u0142 do Polski ponownie Mazowsze i zapewne tak\u017ce Pomorze Gda\u0144skie; w 1050 podj\u0105\u0142 kolejn\u0105, tym razem udan\u0105, pr\u00f3b\u0119 odzyskania \u015al\u0105ska, lecz wskutek skargi ksi\u0119cia Czech u cesarza musia\u0142 zgodzi\u0107 si\u0119 na arbitra\u017c (zjazd w Kwedlinburgu), w kt\u00f3rego wyniku \u015al\u0105sk pozosta\u0142 przy Polsce, ale Kazimierz zosta\u0142 zobowi\u0105zany do p\u0142acenia za\u0144 Czechom corocznego trybutu; w sprawach wewn\u0119trznych odbudowa\u0142 po cz\u0119\u015bci organizacj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 w Polsce (biskupstwo krakowskie i wroc\u0142awskie), ufundowa\u0142 klasztor benedyktyn\u00f3w w Ty\u0144cu oraz zapocz\u0105tkowa\u0142 zwyczaj nadawania rycerzom ziemi, co by\u0142o pocz\u0105tkiem wykszta\u0142cenia si\u0119 szlachty ziemia\u0144skiej; odbudowuj\u0105c pa\u0144stwo w granicach, jakie otrzyma\u0142 od ojca, oraz przywracaj\u0105c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0105zku Polski z chrze\u015bcija\u0144stwem i cywilizacj\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105, w pe\u0142ni zas\u0142u\u017cy\u0142 sobie na chlubny przydomek Odnowiciela, mimo i\u017c nie uda\u0142o mu si\u0119 uwie\u0144czy\u0107 dzie\u0142a w\u0142o\u017ceniem na skronie korony; to jemu zawdzi\u0119czamy, i\u017c Polska nie by\u0142a tylko efektownym epizodem w dziejach \u015bredniowiecza, lecz przetrwa\u0142a przez nast\u0119pne tysi\u0105c lat.<\/p>\r\n

125 lat temu, 25 lipca<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Samiano k. Burgos (Stara Kastylia) o. Santiago<\/strong> Mar\u00c3\u00ada Ram\u00c3\u00adrez<\/strong> y Ruiz de Dulanto OP<\/strong>, filozof i teolog; by\u0142 synem rolnika, po uko\u0144czeniu seminarium wy\u017cszego w Logro\u00c3\u00b1o wst\u0105pi\u0142 (1911) do zakonu dominika\u0144skiego; nowicjat odbywa\u0142 w Asturii, tonsur\u0119 otrzyma\u0142 w 1914, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie w 1916; studia filozoficzne i teologiczne odbywa\u0142 u dominikan\u00f3w w Salamance (klasztor \u015bw. Stefana), na Uniwersytecie Papieskim \u015bw. Tomasza z Akwinu w Rzymie (Angelicum) i na Uniwersytecie Fryburskim w Szwajcarii, gdzie nast\u0119pnie wyk\u0142ada\u0142 teologi\u0119 moraln\u0105; do Hiszpanii powr\u00f3ci\u0142 w 1945 i obj\u0105\u0142 kierownictwo Instytutu Filozoficznego \u201eLuis Vives\u201d oraz Katedr\u0119 Metafizyki na Uniwersytecie Madryckim; w 1952 wyst\u0119powa\u0142 na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Eucharystycznym w Barcelonie, a w 1956 na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Pax Christi<\/em>; uczestniczy\u0142 w Soborze Watyka\u0144skim II jako peritus<\/em> w Komisji Teologicznej, gdzie przeciwstawia\u0142 si\u0119 nowinkarskiej formule kolegialno\u015bci biskup\u00f3w; jako jeden z najwybitniejszych tomist\u00f3w XX wieku (autor m.in. dwunastotomowego dzie\u0142a o autorytecie doktrynalnym \u015bw. Tomasza z Akwinu) na gruncie metafizyki zajmowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim filozofi\u0105 \u0142adu i analogii; przeciwko egzystencjalizmowi broni\u0142 esencjalizmu i rzeczywisto\u015bci uporz\u0105dkowanej pod\u0142ug zasad bytu powszechnego; poj\u0119ciem kluczowym jego koncepcji ontologicznej jest \u0142ad (orden<\/em>), jako wytw\u00f3r s\u0105du rozumnego, opartego o rozpoznanie analogii bytowej; przedmiotem metafizyki jest wi\u0119c byt rzeczywisty jako wsp\u00f3lna esencja wielu istnie\u0144; kategoria porz\u0105dku rozwa\u017canego metod\u0105 analogiczn\u0105 jako relacja rzeczy r\u00f3\u017cnych i nier\u00f3wnych, ale zbiegaj\u0105cych si\u0119 w pewien spos\u00f3b w czym\u015b jednym i fundamentalnym, pozwala okre\u015bli\u0107 tak\u017ce \u015bw. Tomasza jako doctor ordinis<\/em>; z drugiej strony, w swojej doktrynie antopologicznej o. Ram\u00c3\u00adrez twierdzi\u0142, \u017ce osoba ludzka nie mo\u017ce by\u0107 zredukowana do swojej esencji lub natury, poniewa\u017c ka\u017cde \u201eja\u201d dodaje do niej co\u015b w\u0142asnego, jest wi\u0119c podmiotem czystym swojego aktu istnienia; od 1935 polemizowa\u0142 z J. Maritainem na gruncie jego rozumienia filozofii moralnej, zarzucaj\u0105c mu fideizm z powodu wykluczenia przeze\u0144 etyki naturalnej, niezale\u017cnej od teologii; nast\u0119pnie krytyk\u0119 t\u0119 rozszerzy\u0142 na filozofi\u0119 spo\u0142eczn\u0105 francuskiego personalisty, egzaltuj\u0105cego indywidualno\u015b\u0107 jako osobowo\u015b\u0107; krytyka subiektywistycznego uj\u0119cia dobra wsp\u00f3lnego w maritainizmie pozwoli\u0142a mu nast\u0119pnie sformu\u0142owa\u0107 w\u0142asn\u0105 pozytywn\u0105 filozofi\u0119 polityczn\u0105, gdzie, ontologicznie, spo\u0142ecze\u0144stwo sk\u0142ada si\u0119 z byt\u00f3w rozumnych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re nie musz\u0105 dopiero poszukiwa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa jako dobra w\u0142asnego, lecz przyjmuj\u0105 dobro wsp\u00f3lne jako cel polityczny i jurydyczny, ale dobro wsp\u00f3lne nie jest sum\u0105 d\u00f3br indywidualnych, lecz zasad\u0105 formaln\u0105 i esencjaln\u0105 dobra respektuj\u0105cego zar\u00f3wno spo\u0142ecze\u0144stwo, jak indywidualne osoby; najwi\u0119kszym dobrem wsp\u00f3lnym spo\u0142ecze\u0144stwa jest dobro wsp\u00f3lne pa\u0144stwa, kt\u00f3re po Bogu jest najwi\u0119kszym ze wszystkich d\u00f3br ludzkich, jednocz\u0105cym, organizuj\u0105cym i wprowadzaj\u0105cym \u0142ad do wszystkich ludzkich dzia\u0142a\u0144 w celu wsp\u00f3lnego doskonalenia; narody i rz\u0105dy musz\u0105 zatem s\u0142u\u017cy\u0107 dobru wsp\u00f3lnemu, najlepsz\u0105 za\u015b form\u0105 rz\u0105du jest ta, kt\u00f3ra najlepiej strze\u017ce jedno\u015bci; konfrontowa\u0142 si\u0119 te\u017c z Jos\u00c3\u00a9 Orteg\u0105 y Gassetem oraz jego deklaratywnie katolickimi uczniami (P. La\u00c3\u00adn Entralgo, J. Mar\u00c3\u00adas, J.L. L\u00f3pez Aranguren), wykazuj\u0105c zasadniczo antychrze\u015bcija\u0144ski charakter ortegianizmu, st\u0105d te\u017c niemo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201eortegianizmu katolickiego\u201d; zmar\u0142 w 1967 roku, zosta\u0142 pochowany w Panteonie Teolog\u00f3w w Salamance, obok takich s\u0142aw dominika\u0144skich, jak F. de Vitoria i D. de Soto.<\/p>\r\n

850 lat temu, 29 lipca<\/strong> 1166 roku, urodzi\u0142 si\u0119 Henryk II z Szampanii<\/strong> [Henri II de Champagne<\/em>] z dynastii z Blois; syn hrabiego-palatyna Szampanii – Henryka I, i Marii Francuskiej, c\u00f3rki kr\u00f3la Ludwika VII i Eleonory Akwita\u0144skiej, siostrzeniec kr\u00f3la Francji – Filipa II Augusta, i kr\u00f3la Anglii – Ryszarda I Lwie Serce; tytu\u0142 hr. Szampanii odziedziczy\u0142 po \u015bmierci swego ojca w 1181, lecz do 1187 regencj\u0119 sprawowa\u0142a w jego imieniu matka; w 1190 wyruszy\u0142 na III wypraw\u0119 krzy\u017cow\u0105, prowadz\u0105c poczet 55 rycerzy i 2000 piechur\u00f3w; pod obl\u0119\u017con\u0105 przez Saracen\u00f3w Akk\u0119 zdo\u0142a\u0142 przyby\u0107 przed Filipem Augustem i Ryszardem Lwie Serce, lecz na pocz\u0105tku 1191 ci\u0119\u017cko zachorowa\u0142; pozosta\u0142 w Outremer<\/em> po odzyskaniu Akki i bra\u0142 udzia\u0142 w zwyci\u0119skiej dla krzy\u017cowc\u00f3w bitwie pod Arsuf (7 wrze\u015bnia 1191); jako wys\u0142annik kr\u00f3la Ryszarda, w kwietniu 1192 przyby\u0142 do Tyru, aby powiadomi\u0107 margrabiego Konrada z Montferratu o jednog\u0142o\u015bnym wybraniu go przez baron\u00f3w na kr\u00f3la Jerozolimy; kiedy kilka dni p\u00f3\u017aniej Konrad zosta\u0142 zamordowany przez cz\u0142onk\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skiej sekty asasyn\u00f3w, Henryk ponownie przyby\u0142 do Tyru, gdzie zar\u0119czono go z wdow\u0105 po Konradzie – kr\u00f3low\u0105 Izabel\u0105 Jerozolimsk\u0105, c\u00f3rk\u0105 kr\u00f3la Amalryka I i Marii Komneny; z chwil\u0105 zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa (5 maja 1192) sta\u0142 si\u0119 de iure uxoris<\/em> tytularnym kr\u00f3lem Jerozolimy (jako Henryk I), acz nigdy nie zosta\u0142 ukoronowany i u\u017cywa\u0142 jedynie tytu\u0142u \u201eseniora Kr\u00f3lestwa Jerozolimskiego\u201d; bra\u0142 udzia\u0142 w kolejnych walkach III krucjaty, a\u017c do zwyci\u0119skiej dla krzy\u017cowc\u00f3w bitwy pod Jaff\u0105 (5 sierpnia 1192), dzi\u0119ki kt\u00f3rej krzy\u017cowcy odzyskali w traktacie pokojowym z Saladynem wszystkie miasta nadmorskie; nast\u0119pnie musia\u0142 si\u0119 zaj\u0105\u0107 problemami wewn\u0119trznymi, wynikaj\u0105cymi z ch\u0119ci odzyskania Kr\u00f3lestwa Jerozolimskiego przez jego by\u0142ego kr\u00f3la – Gwidona z Lusignan, a obecnie kr\u00f3la Cypru, popieranego przez Piza\u0144czyk\u00f3w; Gwidon zmar\u0142 wprawdzie w 1194, lecz pretensje do tronu przej\u0105\u0142 po nim jego starszy brat Amalryk II (wcze\u015bniej przez Henryka uwi\u0119ziony, lecz potem uwolniony pod naciskiem baron\u00f3w i wielkich mistrz\u00f3w zakon\u00f3w rycerskich); ostatecznie obaj rywalizuj\u0105cy w\u0142adcy zawarli porozumienie, na mocy kt\u00f3rego Amalryk mia\u0142 po\u015blubi\u0107 c\u00f3rk\u0119 Henryka – Izabel\u0119, i jako jej ma\u0142\u017conek obj\u0105\u0107 wsp\u00f3\u0142rz\u0105dy nad Kr\u00f3lestwem po \u015bmierci te\u015bcia (co si\u0119 faktycznie sta\u0142o, i to wkr\u00f3tce); reszt\u0119 jego panowania wype\u0142ni\u0142 pok\u00f3j zewn\u0119trzny i wewn\u0119trzny a\u017c do zak\u0142\u00f3cenia go przez przyby\u0142ych w 1197 krzy\u017cowc\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rzy bez porozumienia z kr\u00f3lem zaatakowali terytorium muzu\u0142ma\u0144skie; na wie\u015b\u0107 o odwetowym muzu\u0142ma\u0144skim ataku na Jaff\u0119 Henryk przyby\u0142 tam z Akki, lecz 10 wrze\u015bnia, podczas przegl\u0105du wojsk, przez nieuwag\u0119 wypad\u0142 ty\u0142em przez okno swojego pa\u0142acu; prze\u017cy\u0142 wprawdzie upadek, lecz zmar\u0142 z powodu doznanych obra\u017ce\u0144. Jak podsumowuje jego panowanie sir Steven Runciman, cieszy\u0142 si\u0119 wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 i okaza\u0142 si\u0119 zdolnym w\u0142adc\u0105.<\/p>\r\n

80 lat temu, 31 lipca<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 w Navalperas de Pinares (\u00c3\u0081vila, Kastylia-Le\u00f3n), w wieku 36 lat (ur. 1 III 1900), por. Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada de Alvear y Abaurrea<\/strong>, andaluzyjski arystokrata, kawaler Zakonu Santiago (\u015aw. Jakuba), karlista; syn Francisca de Alveara, VI hr. de la Cortina (1869-1959); uko\u0144czy\u0142 kolegium jezuickie w Chamart\u00c3\u00adn de la Rosa i szko\u0142\u0119 w Chesterfield (Anglia) oraz Katolicki Instytut Sztuk i Przemys\u0142u w Madrycie, nast\u0119pnie pracowa\u0142 w przedsi\u0119biorstwie swojego ojca w Kordowie; od wczesnej m\u0142odo\u015bci (kontynuuj\u0105c tradycj\u0119 rodzinn\u0105) zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze Wsp\u00f3lnot\u0105 Tradycjonalistyczn\u0105 (Comuni\u00f3n Tradicionalista) i zosta\u0142 jej szefem prowincjonalnym w Kordowie; szczeg\u00f3lnie intensywn\u0105 kampani\u0119 propagandow\u0105 rozwin\u0105\u0142 po proklamowaniu II Republiki, organizuj\u0105c 3 kwietnia 1932 wielki wiec pod nazw\u0105 Tygodnia Tradycjonalistycznego Zachodniej Andaluzji na arenie corridy (Plaza de Toros) w Kordowie z udzia\u0142em 20 tysi\u0119cy karlist\u00f3w, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 mimo zakazu w\u0142adz, a przewodniczy\u0142 mu Manuel Fal Conde (1894-1975): policja interweniowa\u0142a dopiero podczas bankietu w Hotelu Regina, aresztuj\u0105c m.in. hr. de Rodezno i J.M. Lamami\u00c3\u00a9 de Clairaca oraz innych przyw\u00f3dc\u00f3w karlistowskich; w sierpniu 1932 przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do monarchistycznego puczu gen. J. Sanjurjo, a po jego pora\u017cce zosta\u0142 uwi\u0119ziony; po amnestii i doj\u015bciu do w\u0142adzy (luty 1936) Frontu Ludowego przeprowadzi\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 (\u017con\u0105 i o\u015bmiorgiem dzieci) do Portugalii, gdzie bra\u0142 udzia\u0142 w przygotowaniu andaluzyjskich requet\u00c3\u00a9s<\/em> do powstania; po jego wybuchu przedosta\u0142 si\u0119 drog\u0105 morsk\u0105 do Salamanki, gdzie do\u0142\u0105czy\u0142 jako podporucznik kawalerii do kolumny mjr. Lizarda Dovala; w bitwie stoczonej 31 lipca zosta\u0142 ranny w nog\u0119, ale odm\u00f3wi\u0142 ewakuacji; w czasie intensywnej wymiany ognia po otrzymaniu przez oddzia\u0142y re\u017cimowe posi\u0142k\u00f3w z Madrytu zerwa\u0142 si\u0119 na r\u00f3wne nogi i po chwili pad\u0142 raniony \u015bmiertelnie w g\u0142ow\u0119.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d sierpie\u0144 2016<\/h2>\r\n

90 lat temu, 1 sierpnia<\/strong> 1926 roku, zmar\u0142 w Zakopanem, w wieku 65 lat (ur. 12 XII 1860), Jan Kasprowicz<\/strong>, poeta, dramaturg i t\u0142umacz, jeden z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w epoki M\u0142odej Polski, w stylistyce ewoluowa\u0142 od naturalizmu do (w dojrza\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci) symbolizmu, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c prekursorem ekspresjonizmu, a w p\u00f3\u017aniejszych utworach stosowa\u0142 wiersz toniczny, groteskowe \u015brodki wyrazu i wystudiowany prymitywizm; wielk\u0105 rol\u0119 w jego tw\u00f3rczo\u015bci odgrywa tak\u017ce przyroda tatrza\u0144ska; ewolucji estetycznej odpowiada \u015bwiatopogl\u0105dowa (momentem prze\u0142omowym s\u0105 najwybitniejsze w jego dorobku Hymny<\/em>), od buntu przeciwko Bogu, a nawet blu\u017anierstwa, oraz element\u00f3w gnostyckich i inspirowanego hinduizmem panteizmu, do pogodzenia si\u0119 ze Stw\u00f3rc\u0105 i religijno\u015bci franciszka\u0144skiej; pochodzi\u0142 z wielodzietnej rodziny ch\u0142opskiej spod Inowroc\u0142awia, uczy\u0142 si\u0119 w pruskich gimnazjach, lecz matur\u0119 (z powod\u00f3w politycznych – dzia\u0142alno\u015bci w k\u00f3\u0142kach socjalistycznych i dwukrotnego uwi\u0119zienia) uzyska\u0142 dopiero w 1884; nast\u0119pnie studiowa\u0142 filozofi\u0119 i literatur\u0119 na uniwersytetach w Lipsku i Wroc\u0142awiu; od 1898 mieszka\u0142 we Lwowie i pracowa\u0142 w redakcji dziennika \u201eKurier Lwowski\u201d, a nast\u0119pnie w narodowo-demokratycznym \u201eS\u0142owie Polskim\u201d; po obronieniu doktoratu (1904) uzyska\u0142 – specjalnie utworzon\u0105 dla niego w 1909 – Katedr\u0119 Literatury Por\u00f3wnawczej na Uniwersytecie Lwowskim (w roku akademickim 1921\/22 by\u0142 rektorem Uniwersytetu Jana Kazimierza); w 1894 zosta\u0142 cz\u0142onkiem tajnej Ligi Narodowej – od tego czasu datuje si\u0119 \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z Narodow\u0105 Demokracj\u0105; jest znamienne, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ideowy nacjonalista napisa\u0142 nicuj\u0105cy patriotyczn\u0105 tromtadracj\u0119 wiersz Rzadko na moich wargach\u2026 najdro\u017cszy wyraz: Ojczyzna<\/em>; w 1920 by\u0142 uczestnikiem akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach; w 1923 zamieszka\u0142 wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 – Rosjank\u0105 Mari\u0105 Bunin – w willi \u201eHarenda\u201d w Poroninie, gdzie zmar\u0142.<\/p>\r\n

100 lat temu, 5 sierpnia<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Nowym Jorku, a 10 lat temu, 13 maja<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w South Hadley (Mass.) Peter<\/strong> Robert Edwin Viereck<\/strong>, poeta, historyk idei, rusycysta i konserwatywny my\u015bliciel polityczny; wnuk bawarskiego socjaldemokraty Ludwiga Vierecka (syna aktorki Edwiny Viereck, uchodz\u0105cego za bastarda Wilhelma I), kt\u00f3ry w 1896 wyemigrowa\u0142 wraz z \u017con\u0105 i synem do USA; syn r\u00f3wnie\u017c poety i eseisty – od 1923 propagatora narodowego socjalizmu (znaj\u0105cego osobi\u015bcie A. Hitlera), z tego tytu\u0142u za\u015b aresztowanego w 1941 i wi\u0119zionego (bez s\u0105du) do 1947 – George\u2019a Sylvestra Vierecka (1884-1962); kiedy ojciec zosta\u0142 zwolniony z wi\u0119zienia, syn przyj\u0105\u0142 go do swojego domu mimo dezaprobaty dla jego postawy i pogl\u0105d\u00f3w; w 1937 uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 z dyplomem summa cum laude<\/em> na Harvardzie, a w 1942 doktoryzowa\u0142 si\u0119 na tej samej uczelni; podczas II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w armii i by\u0142 dwukrotnie odznaczony; jako poeta debiutowa\u0142 w \u201ePoetry Magazine\u201d w 1938, a w 1948 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Pulitzera w dziedzinie poezji; od tego samego roku wyk\u0142ada\u0142 a\u017c do emerytury (w 1987) w \u017ce\u0144skim college\u2019u Mount Holyoke w South Hadley histori\u0119 i literatur\u0119 rosyjsk\u0105; jako konserwatysta samookre\u015bli\u0142 si\u0119 w 1940 na \u0142amach \u201eAtlantic Monthly\u201d, r\u00f3wnie\u017c w polemicznym kontek\u015bcie do ideologii wyznawanej przez jego ojca; uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u201enowy konserwatyzm\u201d – a nie liberalizm – jest w\u0142a\u015bciw\u0105 odpowiedzi\u0105 na szalej\u0105c\u0105 w Europie \u201eburz\u0119 autorytaryzmu\u201d utopijnych ideologii, takich jak narodowy socjalizm i komunizm, gotowych sankcjonowa\u0107 mordowanie oponent\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c na pleni\u0105cy si\u0119 w Ameryce relatywizm moralny i bezduszny materializm; najbardziej oryginalnym dzie\u0142em jego \u017cycia by\u0142a ksi\u0105\u017cka Metapolityka<\/em>, oparta o tez\u0119, i\u017c metapolityk\u0105 hitleryzmu by\u0142 g\u0142osz\u0105cy swoist\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 estetyki nad etyk\u0105 niemiecki romantyzm; to dyskusyjne dzie\u0142o jest swoistym ewenementem wydawniczym, poniewa\u017c od pierwszego (w 1941) do czwartego i ostatniego (2003) min\u0119\u0142o nie tylko ponad 60 lat, ale autor za ka\u017cdym razem je przerabia\u0142, zmieniaj\u0105c tak\u017ce podtytu\u0142 (pierwszy brzmia\u0142: Korzenie my\u015bli nazistowskiej<\/em>, ostatni – Od Wagnera i niemieckich romantyk\u00f3w do Hitlera<\/em>); zmianom ulega\u0142y r\u00f3wnie\u017c reedycje Powracaj\u0105cego konserwatyzmu<\/em> (1949, 1962, 2005) oraz Konserwatywni my\u015bliciele: od Johna Adamsa do Winstona Churchilla<\/em> (1956, 2005); konserwatyzm opiera si\u0119 wed\u0142ug niego na dw\u00f3ch zasadach: organicznej jedno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa i \u201ezakorzenionych\u201d wolno\u015bciach; wiele pogl\u0105d\u00f3w (organicyzm, elitaryzm, podziw dla monarchii) zbli\u017ca\u0142o go do konserwatyst\u00f3w europejskich (ceni\u0142 zw\u0142aszcza Metternicha jako tw\u00f3rc\u0119 stabilnego \u0142adu), natomiast jego stosunki z konserwatystami ameryka\u0144skimi (z regu\u0142y popieraj\u0105cymi republikan\u00f3w) psu\u0142y si\u0119 prawie od pocz\u0105tku: on, pot\u0119piaj\u0105c maccartyzm i odcinaj\u0105c si\u0119 od wojowniczej retoryki B. Goldwatera, zarzuca\u0142 im uleganie atomistycznemu (\u201emanchesterskiemu\u201d) leseferyzmowi – dziwi\u0105c si\u0119, jak mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 samolubn\u0105 ideologi\u0119 Smitha i Ricarda z nauk\u0105 Jezusa Chrystusa i \u015bw. Paw\u0142a – a tak\u017ce populizmowi, nacjonalizmowi i nawet \u201esemifaszyzmowi\u201d; oni pi\u0119tnowali go za aprobowanie New Dealu<\/em> F.D. Roosevelta i popieranie demokraty Adlaia Stevensona, uwa\u017caj\u0105c go za utajonego socjalist\u0119; cho\u0107 zaliczany do nurtu konserwatyzmu organicznego, by\u0142 zasadniczo outsiderem<\/em> wobec ameryka\u0144skiego ruchu konserwatywnego.<\/p>\r\n

80 lat temu, 5 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Tribaldos (Cuenca, Kastylia-La Mancha), w wieku 46 lat (ur. 28 X 1889), Francisco Mart\u00c3\u00adnez Garc\u00c3\u00ada<\/strong>, prawnik, dziennikarz i polityk karlistowski; pochodzi\u0142 z Murcji, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105zane by\u0142o ca\u0142e jego \u017cycie, z rodziny od pokole\u0144 karlistowskiej i g\u0142\u0119boko religijnej; uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 augustian\u00f3w oraz prawo, filozofi\u0119 i literatur\u0119 na Uniwersytecie Madryckim; od 1919 do 1931 redagowa\u0142 dziennik \u201eLa Verdad\u201d [\u201ePrawda\u201d]; w 1924 zosta\u0142 profesorem prawa na Uniwersytecie w Murcji; od marca 1926 do lutego 1928 by\u0142 burmistrzem Murcji; w 1934 zosta\u0142 szefem prowincjonalnym Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); wybuch wojny domowej zaskoczy\u0142 go na wakacjach w Tribaldos, gdzie przebywa\u0142 u \u017cony; aresztowany przez milicjant\u00f3w \u201eantyfaszystowskich\u201d, zosta\u0142 rozstrzelany tego samego dnia wieczorem.<\/p>\r\n

10 lat temu, 9 sierpnia<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 91 lat (ur. 7 VI 1915), Alberto Wagner de Reyna<\/strong>, peruwia\u0144ski dyplomata, historyk stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, prawnik, filozof, powie\u015bciopisarz i t\u0142umacz; uko\u0144czy\u0142 prawo i filozofi\u0119 na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Limie; by\u0142 sekretarzem generalnym peruwia\u0144skiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz ambasadorem przy UNESCO, w Grecji, RFN, Kolumbii, Jugos\u0142awii i Francji; cz\u0142onek Peruwia\u0144skiego Towarzystwa Filozoficznego, Peruwia\u0144skiej Akademii J\u0119zykowej oraz Papieskiej Rady Kultury; w filozofii by\u0142 pod wp\u0142ywem R. Guardiniego i M. Heideggera, reprezentuj\u0105c nurt egzystencjalizmu chrze\u015bcija\u0144skiego, obro\u0144ca tradycyjnej liturgii i katolickiej nauki o pa\u0144stwie oraz karlista.<\/p>\r\n

80 lat temu, 10 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Pe\u00c3\u00b1aflor k. Sewilli, w wieku 21 lat (ur. 2 IV 1915), Antonio Molle Lazo<\/strong>, karlistowski m\u0119czennik Chrystusa; od szesnastego roku \u017cycia dzia\u0142acz M\u0142odzie\u017cy Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); z chwil\u0105 wybuchu powstania w lipcu 1936 wraz ze swoimi bra\u0107mi (starszym i m\u0142odszym) wst\u0105pi\u0142 do Tercio de Requet\u00c3\u00a9s de Nuestra Se\u00c3\u00b1ora de la Merced; bra\u0142 udzia\u0142 w obronie Pe\u00c3\u00b1aflor przed Czerwonymi, dostaj\u0105c si\u0119 do niewoli; zosta\u0142 poddany sadystycznym torturom: okaleczano jego cia\u0142o stopniowo, za ka\u017cdym razem, gdy pozbawiano go kolejnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, obiecywano jednocze\u015bnie darowanie mu \u017cycia, je\u015bli wyrzeknie si\u0119 Chrystusa lub wzniesie okrzyk: \u201e\u015amier\u0107 religii!\u201d albo \u201eNiech \u017cyje Rosja!\u201d, na co on – dop\u00f3ki nie obci\u0119to mu j\u0119zyka – odpowiada\u0142 \u201eNiech \u017cyje Chrystus Kr\u00f3l!\u201d lub \u201eNiech \u017cyje Hiszpania!\u201d, a ostatnie jego s\u0142owa brzmia\u0142y: \u201eMnie zabijecie, ale Chrystus zwyci\u0119\u017cy\u201d (Me matar\u00c3\u00a9is, pero Cristo triunfar\u00e1<\/em>); ostatecznie rozstrzelano go w pozycji ukrzy\u017cowanej.<\/p>\r\n

80 lat temu, 11 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Courseulles-sur-Mer (Calvados, Normandia), w wieku 75 lat (ur. 31 I 1861), Charles<\/strong> Augustin Benoist<\/strong>, dziennikarz, historyk, politolog, polityk i dyplomata; wieloletni wsp\u00f3\u0142pracownik dziennika \u201eLe Temps\u201d, wyk\u0142adowca historii konstytucyjnej Europy Zachodniej w Wolnej Szkole Nauk Politycznych (ELSP), od 1908 cz\u0142onek Akademii Nauk Moralnych i Politycznych; od 1902 do 1919 deputowany z ramienia Federacji Republika\u0144skiej; inicjator i wsp\u00f3\u0142autor Kodeksu Pracy (1905); w lutym 1917 stan\u0105\u0142 na czele Komitetu Studi\u00f3w opracowuj\u0105cego cele wojenne Francji; po wojnie (do 1924) ambasador Francji w Kr\u00f3lestwie Niderland\u00f3w; w swoich pogl\u0105dach politycznych ewoluowa\u0142 od progresywnego republikanizmu do monarchizmu i bezwzgl\u0119dnej krytyki \u201ez\u0142a demokracji\u201d; w 1928 zg\u0142osi\u0142 oficjalnie akces do rojalistyczno-narodowej Action Fran\u00c3\u00a7aise, powitany z entuzjazmem przez Charlesa Maurrasa, a jego Prawa polityki francuskiej<\/em> sta\u0142y si\u0119 \u201ebibli\u0105\u201d ksi\u0119cia Henryka Orlea\u0144skiego (zwanego te\u017c \u201ehrabi\u0105 Pary\u017ca\u201d).<\/p>\r\n

80 lat temu, 11 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany na g\u00f3rze Montjuic (katal. Montju\u00c3\u00afc) w Barcelonie, w wieku 62 lat (ur. 2 I 1874), Manuel Bueno Bengoechea<\/strong>, powie\u015bciopisarz, krytyk, dziennikarz, dramaturg i t\u0142umacz, przedstawiciel Pokolenia \u201898; Bask, wed\u0142ug niepotwierdzonej legendy by\u0142 synem zakonnicy i oficera; dorasta\u0142 w Bilbao, lecz w wieku 14 lat wyjecha\u0142 do USA, gdzie studiowa\u0142 i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 dziennikarsk\u0105; po powrocie do kraju pracowa\u0142 w redakcji gazety \u201eEl Porvenir Vascongado\u201d [\u201ePrzysz\u0142o\u015b\u0107 Baska\u201d]; w 1897 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie pracowa\u0142 jako redaktor \u201eEl Globe\u201d, a od 1899 by\u0142 recenzentem teatralnym \u201eEl Heraldo de Madrid\u201d; w latach 1914-1916 by\u0142 deputowanym do Kongresu z ramienia Partii Konserwatywnej (Partido Conservador), w latach 20. wspiera\u0142 za\u015b dyktatur\u0119 gen. Miguela Prima de Rivery; zgin\u0105\u0142 w egzekucji wraz z 12 innymi osobami.<\/p>\r\n

80 lat temu, pomi\u0119dzy 5<\/strong> a 12 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zgin\u0119\u0142o \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 sze\u015bciu (z og\u00f3lnej liczby trzynastu pomordowanych) biskup\u00f3w hiszpa\u0144skich: 5 sierpnia<\/strong> w Leridzie (katal. Lleida), wraz z 22 innymi osobami, w wieku 58 lat (ur. 22 XII 1877), b\u0142. Salwiusz (Salvio) Huix Miralp\u00c3\u00a9ix COr<\/strong>, bp Leridy, beatyfikowany 13 pa\u017adziernika 2013; 8 sierpnia<\/strong> na poboczu drogi do Villar de Olalla, w wieku 61 lat (ur. 3 V 1875), b\u0142. Krzy\u017c (Cruz) Laplana y Laguna<\/strong>, bp Cuency, beatyfikowany 28 pa\u017adziernika 2007; 9 sierpnia<\/strong> na poboczu drogi z Barbastro, w wieku 58 lat (ur. 16 X 1877), b\u0142. Florentyn (Florentino) Asensio Barroso<\/strong>, bp Barbastro, beatyfikowany 4 maja 1997; 9 sierpnia<\/strong> w okolicach Vall de Ux\u00f3, w wieku 68 lat (ur. w 1868), Miguel Serra y Sucarrats<\/strong>, bp Segorbe; 12 sierpnia<\/strong> na stacji El Pozo del T\u00c3\u00ado Raimundo w Puente de Vallecas pod Madrytem, wraz ze 193 innymi wi\u0119\u017aniami przewo\u017conymi poci\u0105giem i wywleczonymi z niego przez grup\u0119 anarchist\u00f3w, w wieku 67 lat (ur. 17 V 1869), b\u0142. Emanuel (Manuel) Basulto Jim\u00c3\u00a9nez<\/strong>, bp Ja\u00c3\u00a9n, beatyfikowany 13 pa\u017adziernika 2013; 12 sierpnia<\/strong> na poboczu autostrady w pobli\u017cu Montblanch (cia\u0142o po\u0107wiartowano, oblano benzyn\u0105 i spalono), w wieku 55 lat (ur. 9 IX 1880), b\u0142. Emanuel (Manuel) Borr\u00e1s Ferr\u00c3\u00a9<\/strong>, bp pomocniczy Tarragony, beatyfikowany 13 pa\u017adziernika 2013. 12 sierpnia<\/strong> zgin\u0119\u0142a tak\u017ce pierwsza grupa (czterech ksi\u0119\u017cy i dw\u00f3ch diakon\u00f3w) z og\u00f3lnej liczby 51 m\u0119czennik\u00f3w z Barbastro (9 kap\u0142an\u00f3w, 5 braci zakonnych i 37 kleryk\u00f3w) nale\u017c\u0105cych do Zgromadzenia Misjonarzy Syn\u00f3w Niepokalanego Serca B\u0142ogos\u0142awionej Maryi Dziewicy (klaretyn\u00f3w).<\/p>\r\n

40 lat temu, 13 sierpnia<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w Aureville (Garonna, Langwedocja), w wieku 62 lat (ur. 11 XII 1913), Kl\u00c3\u00a9ber Haedens<\/strong>, powie\u015bciopisarz, eseista i dziennikarz, monarchista narodowy; syn oficera artylerii, sam uko\u0144czy\u0142 Prytaneum w La Fl\u00c3\u00a8che (liceum wojskowe, za\u0142o\u017cone w 1604 przez Henryka IV Wielkiego) oraz Szko\u0142\u0119 Mened\u017cersk\u0105 w Bordeaux (BEM), lecz porzuci\u0142 biznes dla dziennikarstwa i literatury; od lat 30. cz\u0142onek rojalistyczno-narodowej Action Fran\u00c3\u00a7aise, sta\u0142y wsp\u00f3\u0142pracownik jej dziennika (kronika sportowa i literacka), a tak\u017ce \u201eJe suis partout\u201d [\u201eJestem wsz\u0119dzie\u201d], \u201eL\u2019Insurg\u00c3\u00a9\u201d i \u201eCombats\u201d; za swoj\u0105 pierwsz\u0105 powie\u015b\u0107, Szko\u0142a rodzic\u00f3w<\/em>, otrzyma\u0142 w 1937 Nagrod\u0119 Cazesa (Prix Cazes); podczas okupacji mieszka\u0142 w Lyonie, b\u0119d\u0105c (wraz z Michelem D\u00c3\u00a9onem) sekretarzem osobistym Charlesa Maurrasa oraz kontynuuj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d; pisa\u0142 tak\u017ce do przegl\u0105du \u201eId\u00c3\u00a9es\u201d i do organu M\u0142odej Francji \u201eCompagnons\u201d; po wojnie pracowa\u0142 w wydawnictwie Roberta Laffonta oraz prowadzi\u0142 dzia\u0142 dramatyczno-teatralny w neomaurrasowskich \u201eAspects de la France\u201d; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142pracownikiem innych pism prawicowych: \u201eParoles fran\u00c3\u00a7aises\u201d, \u201eFrance Dimanche\u201d, \u201eParis-Presse\u201d i \u201eCandide\u201d; nale\u017ca\u0142 do nonkonformistycznej (wzgl\u0119dem marksistowsko-egzystencjalistycznego establishmentu literackiego IV Republiki), prawicowej grupy pisarzy (M. D\u00c3\u00a9on, J. Laurent, A. Blondin, J. Perret i in.), nazywaj\u0105cych si\u0119 \u201eHuzarami\u201d (les Hussards<\/em>) od tytu\u0142u powie\u015bci Le Hussard bleu<\/em> jej przyw\u00f3dcy Rogera Nimiera (1925-1962); w 1968 uczestniczy\u0142 w komitecie – pod przewodnictwem diuka Antoine\u2019a de L\u00c3\u00a9vis-Mirepoix (1884-1981) – organizuj\u0105cym obchody stulecia urodzin Maurrasa; w 1966 otrzyma\u0142 Prix Interalli\u00c3\u00a9, a w 1974 – Wielk\u0105 Nagrod\u0119 Powie\u015bciow\u0105 Akademii Francuskiej za powie\u015b\u0107 Adios<\/em>; da\u0142 te\u017c po\u015bmiertnie swoje nazwisko nagrodzie literackiej przyznawanej od 1980, w 2000 powsta\u0142o za\u015b Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Kl\u00c3\u00a9bera Haedensa; w 2008 liceum w La Garenne-Colombes w departamencie Sekwany nadano jego imi\u0119 z inicjatywy mera miasta (Philippe Juvin z UMP), kt\u00f3ry chcia\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozprowadza\u0107 w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w jego Histori\u0119 literatury francuskiej<\/em>, lecz Rada Generalna departamentu wykaza\u0142a rewolucyjn\u0105 czujno\u015b\u0107 i w 2009 anulowa\u0142a t\u0119 decyzj\u0119.<\/p>\r\n

80 lat temu, 14 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zastrzelony w Valls (Tarragona, Katalonia), w wieku 41 lat (ur. 2 II 1895), Tom\u00e1s <\/strong>de Aquino Cayl\u00e1<\/strong> y Grau [katal. Tom\u00c3\u00a0s d\u2019Aquino Cayl\u00c3\u00a0 i Grau], dziennikarz i polityk karlistowski, regionalny szef Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny bur\u017cuazyjnej o zr\u00f3\u017cnicowanych tradycjach: jego dziadek, Tom\u00e1s Cayl\u00e1 y Sard\u00e1 (1810-1888), walczy\u0142 w I wojnie karlistowskiej po stronie izabelickiej i liberalnej, uczestniczy\u0142 w buncie w Reus (1843) progresistowskiego gen. Juana Prima, a nast\u0119pnie by\u0142 burmistrzem Reus; jego ojciec, Jos\u00c3\u00a9 Cayl\u00e1 Miracle (1856-1919), by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem, w\u0142a\u015bcicielem i dyrektorem Banku w Valls oraz wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Syndykatu Rolniczego i Towarzystwa Wzajemnej Pomocy: o jego pogl\u0105dach politycznych nie wiadomo nic, ale by\u0142 \u017carliwym katolikiem (prezesem Ateneum Katolickiego w Valls i sekretarzem Bractwa Chrystusowego), uczulonym na kwesti\u0119 spo\u0142eczn\u0105 – mimo to (a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego) zabitym przez anarchist\u00f3w podczas strajku w sektorze energetycznym; Tom\u00e1s uko\u0144czy\u0142 (1911) z wyr\u00f3\u017cnieniem Gimnazjum \u015bw. Gabriela oraz (1916) prawo i nauki spo\u0142eczne na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim; podczas studi\u00f3w by\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem Sodalicji Maria\u0144skiej i redaktorem jej gazety oraz innych stowarzysze\u0144 apostolatu katolickiego; wybra\u0142 \u017cywot celibatariusza, aby ca\u0142kowicie po\u015bwieci\u0107 si\u0119 s\u0142u\u017cbie Bogu poprzez aktywno\u015b\u0107 tradycjonalistyczn\u0105; po zwi\u0105zaniu si\u0119 z karlistowsk\u0105 M\u0142odzie\u017c\u0105 Jakubick\u0105 (Juventud Jaimista) za\u0142o\u017cy\u0142 w 1919 jej lokalny tygodnik w j\u0119zyku katalo\u0144skim \u201eJoventut\u201d [\u201eM\u0142odo\u015b\u0107\u201d], z podtytu\u0142em Per la Fe i per la P\u00c3\u00a0tria<\/em> [\u201eZa Wiar\u0119 i Ojczyzn\u0119\u201d], w kt\u00f3rym pisa\u0142 zazwyczaj pod kryptonimem C.V.<\/em> [\u201eKarlista z Valls\u201d] lub pseudonimem Almog\u00c3\u00a0ver<\/em>, definiuj\u0105c si\u0119 w manife\u015bcie wst\u0119pnym jako, po pierwsze, katolik, a nast\u0119pnie Hiszpan, Katalo\u0144czyk, tradycjonalista i legitymista; oznacza to, \u017ce hiszpanizm i katalonizm uwa\u017ca\u0142 nie za przeciwstawne, lecz komplementarne: poparcie dla autonomii regionalnej uzasadnia\u0142 tradycj\u0105 foralizmu karlistowskiego; jego zdaniem kr\u00f3l Hiszpanii winien panowa\u0107 w Katalonii jako hrabia Barcelony po zaprzysi\u0119\u017ceniu regionalnych fueros<\/em>, a Kortezy regionalne oraz ich organ wykonawczy – Deputacja Generalna – winny mie\u0107 w\u0142adz\u0119 decyzyjn\u0105 w kwestiach administracyjnych, fiskalnych i ekonomicznych; wszyscy Katalo\u0144czycy winni jednak czu\u0107 si\u0119 zobowi\u0105zani do obrony ca\u0142ej ojczyzny hiszpa\u0144skiej; w 1922 zosta\u0142 wybrany do Rady Miejskiej Valls, lecz utraci\u0142 mandat rok p\u00f3\u017aniej wskutek (\u201eodg\u00f3rnego\u201d, z poparciem konstytucyjnego kr\u00f3la \u00bbAlfonsa XIII\u00ab) zamachu stanu gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) i rozwi\u0105zania przeze\u0144 samorz\u0105d\u00f3w, zast\u0105pionych radami z losowania; konflikt z centralistyczn\u0105 dyktatur\u0105 Prima zaostrzy\u0142 si\u0119 jeszcze w 1924, kiedy Cayl\u00e1 zorganizowa\u0142 \u015awi\u0119to Weteran\u00f3w w 50. rocznic\u0119 zdobycia Valls przez karlist\u00f3w podczas III wojny karlistowskiej, na co reakcj\u0105 w\u0142adz by\u0142o zawieszenie na dwa tygodnie \u201eJoventut\u201d, aresztowanie Cayli, uwi\u0119zienie go przez pi\u0119\u0107 dni na Zamku Pi\u0142ata w Tarragonie i zes\u0142anie na miesi\u0105c do Leridy; przez pozosta\u0142e lata dyktatury pismo by\u0142o jeszcze dwukrotnie zawieszane i pi\u0119ciokrotnie skazywane na kary grzywny, a Cayl\u00e1 by\u0142 dwa razy aresztowany; po upadku Prima (1930) zorganizowa\u0142 obchody karlistowskiego \u015bwi\u0119ta M\u0119czennik\u00f3w Tradycji, lecz w swojej publicystyce nie stawia\u0142 na pierwszym planie restauracji prawowitej monarchii z Jakubem III (cho\u0107 zachowywa\u0142 wobec niego lojalno\u015b\u0107), ale wierno\u015b\u0107 zasadom katolickim, nauczaniu papieskiemu, zalecaj\u0105c te\u017c codzienne uczestnictwo w Mszy \u015bw. i przyst\u0119powanie do sakramentu o\u0142tarza; r\u00f3wnie\u017c po upadku monarchii alfonsja\u0144skiej (1931), kt\u00f3ry – jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 karlist\u00f3w – wr\u0119cz \u015bwi\u0119towa\u0142, nie wyst\u0119powa\u0142 wprost przeciwko samemu ustrojowi republika\u0144skiemu, zalecaj\u0105c zaj\u0119cie postawy wyczekuj\u0105cej na ujawnienie si\u0119 oblicza ideowego Republiki; jako \u017ce Republika bardzo szybko okaza\u0142a sw\u00f3j antychrystianizm, przeszed\u0142 do zdecydowanej opozycji, demaskuj\u0105c rz\u0105d jako uzale\u017cniony od masonerii, co skutkowa\u0142o kolejnymi zawieszeniami i grzywnami dla \u201eJoventut\u201d – najd\u0142u\u017cej (od sierpnia do listopada 1932), wskutek poparcia udzielonego monarchistycznemu puczowi gen. J. Sanjurjo (Sanjurjada<\/em>); dynamizm Cayli sprawi\u0142, \u017ce zacz\u0105\u0142 odgrywa\u0107 coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w karlizmie katalo\u0144skim: pod koniec 1931 (kiedy dosz\u0142o do zjednoczenia trzech nurt\u00f3w tradycjonalizmu: dynastycznych jaimistas<\/em>, odseparowanych od p\u00f3\u0142 wieku od karlizmu \u201eintegryst\u00f3w\u201d katolickich oraz mellistas<\/em>, czyli zwolennik\u00f3w najwi\u0119kszego teoretyka karlizmu, ale pok\u0142\u00f3conego z Don Jaime\u2019em w czasie I wojny \u015bwiatowej Juana Vazqueza de Melli) zosta\u0142 szefem prowincjonalnym Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej w Tarragonie, odbudowa\u0142 jej sekcj\u0119 paramilitarn\u0105 (requet\u00c3\u00a9s<\/em>), kt\u00f3r\u0105 zmobilizowa\u0142 podczas rewolucji pa\u017adziernikowej (1934) w Katalonii i Asturii, zapobiegaj\u0105c przej\u0119ciu w\u0142adzy przez separatyst\u00f3w w Tarragonie, zorganizowa\u0142 dwa imponuj\u0105ce liczebno\u015bci\u0105 (do 40 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w) i dyscyplin\u0105 zloty (aplecs<\/em>) karlist\u00f3w w Kr\u00f3lewskim Klasztorze w Poblet; w uznaniu dla jego sukces\u00f3w organizacyjnych (30 k\u00f3\u0142, 4 gazety i 400 radnych w Tarragonie) zosta\u0142 w lutym 1936 wybrany regionalnym szefem Wsp\u00f3lnoty w ca\u0142ej Katalonii; obok obrony regionalizmu (przy jednoczesnym sprzeciwie wobec separatyst\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c z powodu ich laicyzmu) w programie karlizmu katalo\u0144skiego k\u0142ad\u0142 nacisk na kwesti\u0119 spo\u0142eczn\u0105, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce jest to najwa\u017cniejszy problem ca\u0142ego Estat Espanyol<\/em>, od kt\u00f3rego rozwi\u0105zania zale\u017cy ocalenie spo\u0142ecze\u0144stwa przed dechrystianizacj\u0105 promowan\u0105 przez liberalizm oraz przed rewolucj\u0105 komunistyczn\u0105 b\u0105d\u017a anarchistyczn\u0105, kt\u00f3ra z Katalonii uczyni\u0142aby \u201edrug\u0105 Rosj\u0119\u201d; problem spo\u0142eczny nale\u017cy jednak rozwi\u0105za\u0107 nie w duchu nienawi\u015bci klasowej, lecz mi\u0142o\u015bci spo\u0142ecznej oraz wed\u0142ug wskaz\u00f3wek przedstawionych w encyklikach Rerum novarum<\/em> i Quadragesimo anno<\/em>; pot\u0119pienie liberalnego kapitalizmu oraz nieograniczonej akumulacji bogactwa przez nielicznych nie mia\u0142o poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 odrzucenia w\u0142asno\u015bci prywatnej, b\u0119d\u0105cej fundamentem cywilizowanego spo\u0142ecze\u0144stwa, lecz wygaszenie konfliktu spo\u0142ecznego przez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 pracodawc\u00f3w i pracobiorc\u00f3w w ramach zwi\u0105zk\u00f3w i stowarzysze\u0144 r\u00f3\u017cnego rodzaju; Cayl\u00e1 sam da\u0142 przyk\u0142ad, organizuj\u0105c w Valls Tradycjonalistyczne Ugrupowanie Spo\u0142eczne (Agrupaci\u00f3n Social Tradicionalista) oraz wspieraj\u0105c Gildie (Gremios<\/em>) Robotnicze i Patronalne w ca\u0142ej Tarragonie; istniej\u0105 sprzeczne doniesienia na temat postawy Cayli wobec plan\u00f3w powstania karlist\u00f3w w porozumieniu z konspiratorami wojskowymi przeciwko re\u017cimowi Frontu Ludowego: wed\u0142ug jednej wersji od pocz\u0105tku bra\u0142 on udzia\u0142 w konspiracji, wed\u0142ug drugiej – by\u0142 przeciwny linii forsowanej przez przyw\u00f3dc\u00f3w Wsp\u00f3lnoty (M. Fal Conde i hr. de Rodezno), tj. paktowi z wojskiem, wed\u0142ug trzeciej – sam konspirowa\u0142 z wojskowymi, ale wybuch powstania uwa\u017ca\u0142 za przedwczesny i nalega\u0142, by interweniowa\u0107 dopiero w reakcji na ewentualny zamach partii skrajnie lewicowych, zrzucaj\u0105cych mask\u0119 legalizmu; jakkolwiek by\u0142o, decyzji kierownictwa o powstaniu podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 i zmobilizowa\u0142 katalo\u0144skich requet\u00c3\u00a9s<\/em> dowodzonych przez J.M. Cunilla; kiedy po dw\u00f3ch dniach powstanie w Barcelonie zosta\u0142o st\u0142umione, a Cunill i inni dow\u00f3dcy requet\u00c3\u00a9s<\/em> zostali schwytani, Cayl\u00e1 mia\u0142 szans\u0119 uciec ze strefy republika\u0144skiej, lecz (jak wyja\u015bni\u0142 w li\u015bcie do matki) \u015bwiadomie z niej nie skorzysta\u0142, bo uwa\u017ca\u0142 to za zdrad\u0119 pojmanych podw\u0142adnych; ukrywany przez zaprzyja\u017anion\u0105 rodzin\u0119 w Barcelonie, a intensywnie poszukiwany przez milicjant\u00f3w podlegaj\u0105cych Komitetowi Centralnemu Milicji Antyfaszystowskich w Katalonii, zosta\u0142 namierzony i aresztowany 14 sierpnia, a po przewiezieniu do rodzinnego miasta – zastrzelony na placu Republiki przed domem, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142; rankiem nast\u0119pnego dnia (czyli ju\u017c w \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia NMP) milicjanci zorganizowali nad jego zmasakrowanym trupem co\u015b w rodzaju parodystycznej fiesty: urz\u0105dzili bankiet, nakazali bi\u0107 w dzwony oraz sp\u0119dzili z okolicznych dom\u00f3w dzieci, nakazuj\u0105c im rado\u015bnie paradowa\u0107 przez jego zw\u0142okami; powiadomili te\u017c jego matk\u0119, kt\u00f3ra po przybyciu na plac, uca\u0142owaniu go i sprawdzeniu, \u017ce na piersi mia\u0142 krzy\u017c i szkaplerz, powiedzia\u0142a: \u201eteraz jestem ju\u017c spokojna\u201d; po zako\u0144czeniu wojny domowej czczony (zw\u0142aszcza przez najbardziej nieprzejednan\u0105 wobec frankizmu grup\u0119 karlist\u00f3w katalo\u0144skich pod przyw\u00f3dztwem Mauricia de Sivatte\u2019a) jako m\u0119czennik Tradycji i pochowany w Panteonie na cmentarzu w Valls, sta\u0142 si\u0119 jednakowo\u017c ponownie ofiar\u0105 – tym razem manipulacji ideologicznych; wpierw, w 1940, grupa falangist\u00f3w za\u0142o\u017cy\u0142a pismo \u201eJuventud\u201d (w j\u0119zyku kastylijskim) z podtytu\u0142em \u201etygodnik narodowo-syndykalistyczny\u201d, oznajmiaj\u0105c, i\u017c jest on kontynuacj\u0105 \u201eJoventut\u201d, lecz g\u0142osz\u0105c ca\u0142kowicie obce mu idee totalitarne i centralistyczne; z kolei w latach 60. historycy i publicy\u015bci (zw\u0142aszcza J.C. Clemente) zwi\u0105zani z \u201ekamaryl\u0105\u201d ksi\u0119cia-socjalisty Karola Hugona Burbon-Parma, poszukuj\u0105c usprawiedliwienia dla tranzycji karlizmu w kierunku \u201esocjalizmu samorz\u0105dowego\u201d (socialismo autogestionario<\/em>), wykreowali z gruntu fa\u0142szywy wizerunek Cayli jako reprezentanta \u201ejedynego autentycznego\u201d karlizmu, czyli ludowego, post\u0119powego, religijnie tolerancyjnego, humanistycznego, demokratycznego, wy\u0142\u0105cznie antyliberalnego i antykapitalistycznego, a protosocjalistycznego, zmagaj\u0105cego si\u0119 z dwiema reakcyjnymi naro\u015blami na nim, tj. arystokratycznym legitymizmem i klerykalnym integryzmem; w procederze tym wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c jego by\u0142y sekretarz osobisty Joan Guinovart i Escarr\u00c3\u00a9.<\/p>\r\n

75 lat temu, 14 sierpnia<\/strong> 1941 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w bunkrze g\u0142odowym w KL Auschwitz, w wieku 47 lat (ur. 8 I 1894), \u015bw. Maksymilian Maria<\/strong> [w\u0142a\u015bc. Rajmund] Kolbe OFMConv<\/strong>, zakonnik, prezbiter, misjonarz, dziennikarz; pochodzi\u0142 z mieszanej (niemiecko-polskiej) i wielodzietnej rodziny; ju\u017c w dzieci\u0144stwie odznacza\u0142 si\u0119 wielk\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105; w 1910 rozpocz\u0105\u0142 nowicjat w zakonie franciszkan\u00f3w, a w 1914 z\u0142o\u017cy\u0142 \u015bluby wieczyste; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1918 w Rzymie, gdzie studiowa\u0142 w Mi\u0119dzynarodowym Kolegium Serafickim (i gdzie wstrz\u0105sn\u0105\u0142 nim widok maso\u0144skiej demonstracji ze sztandarami Antychrysta pod murami Watykanu); doktorat z filozofii uzyska\u0142 w 1915 na Gregorianum<\/em>, a z teologii w 1919 na Seraphicum<\/em>; interesowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c matematyk\u0105 i fizyk\u0105, a w 1915 opatentowa\u0142 szkic pojazdu mi\u0119dzyplanetarnego nazwany \u201eEteroplanem\u201d; w 1917 za\u0142o\u017cy\u0142 ze wsp\u00f3\u0142bra\u0107mi \u201ezwi\u0105zek pobo\u017cny\u201d (Pia uno<\/em>) Rycerstwo Niepokalanej (Militia Immaculatae) do apostolstwa pod znakiem Maryi; rozwin\u0105\u0142 t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ju\u017c w Polsce, do kt\u00f3rej powr\u00f3ci\u0142 w 1919; od 1922 wydawa\u0142 w Krakowie miesi\u0119cznik \u201eRycerz Niepokalanej\u201d, kt\u00f3ry pod koniec 1938 osi\u0105gn\u0105\u0142 nak\u0142ad miliona egzemplarzy (wydawnictwo zorganizowa\u0142 w Grodnie, dok\u0105d zosta\u0142 przeniesiony); w 1927 za\u0142o\u017cy\u0142 w Paprotni (gmina Teresin) pod Warszaw\u0105, na gruntach ofiarowanych przez Jana ksi\u0119cia Druckiego-Lubeckiego, klasztor franciszka\u0144ski, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 odt\u0105d g\u0142\u00f3wnym centrum jego imponuj\u0105cego rozmachem apostolatu (pr\u00f3cz \u201eRycerza Niepokalanej\u201d, popularny \u201eMa\u0142y Dziennik\u201d i radiowa stacja nadawcza pokrywaj\u0105ca swoim zasi\u0119giem prawie ca\u0142\u0105 Polsk\u0119); w latach 1931-1935 prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 w Japonii oraz w Chinach i Indiach; pod koniec lat 30. Niepokalan\u00f3w pod jego kierownictwem sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym klasztorem katolickim na \u015bwiecie (ok. 700 zakonnik\u00f3w i nowicjuszy); po nastaniu okupacji niemieckiej dzia\u0142alno\u015b\u0107 klasztoru zosta\u0142a zawieszona, a pozosta\u0142ych oko\u0142o 40 zakonnik\u00f3w (wraz z o. Kolbe) Niemcy aresztowali ju\u017c 19 wrze\u015bnia 1939; powt\u00f3rnie aresztowany 17 lutego 1941 i uwi\u0119ziony na Pawiaku, 28 maja trafi\u0142 do obozu koncentracyjnego w O\u015bwi\u0119cimiu, gdzie otrzyma\u0142 numer 16670; podczas apelu w obozie 29 lipca 1941 dobrowolnie wybra\u0142 \u015bmier\u0107 g\u0142odow\u0105 w zamian za skazanego wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ania Franciszka Gajowniczka; zmar\u0142 dobity zastrzykiem fenolu w bloku \u015bmierci nr 11, a jego cia\u0142o spalono w obozowym krematorium; beatyfikowany jako wyznawca 17 pa\u017adziernika 1971, a kanonizowany jako m\u0119czennik 10 pa\u017adziernika 1982.<\/p>\r\n

90 lat temu, 15 sierpnia<\/strong> 1926 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Chalchihuites (Zacatecas, Meksyk), w wieku 55 lat (ur. 13 IX 1870), \u015bw. Ludwik (Luis) B\u00e1tiz S\u00e1inz<\/strong>, prezbiter i m\u0119czennik Chrystusa; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1894; dzia\u0142acz Meksyka\u0144skiej Akcji Katolickiej (ACM) i opiekun duchowy Stowarzyszenia Katolickiej M\u0142odzie\u017cy Meksyka\u0144skiej (ACJM); od 1925 proboszcz w Chalchihuites, zyska\u0142 sobie miano \u201ekap\u0142ana Eucharystii i katechezy\u201d; zignorowa\u0142 drako\u0144skie dekrety rewolucyjnego prezydenta Meksyku, gen. P. Eliasa Callesa, nakazuj\u0105ce ksi\u0119\u017com opuszczenie parafii i pe\u0142ni\u0142 nadal pos\u0142ug\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105, przebywaj\u0105c w prywatnych domach, parafian za\u015b nak\u0142ania\u0142 do jawnego wyznawania wiary; po zorganizowaniu 26 lipca 1926 publicznego zebrania w obronie wolno\u015bci religii zosta\u0142 aresztowany za \u201eodprawianie mszy, chrzczenie i b\u0142ogos\u0142awienie po kryjomu ma\u0142\u017ce\u0144stw\u201d; rozstrzelano go wraz z trzema \u015bwieckimi wsp\u00f3\u0142pracownikami; jego okrzyk przed \u015bmierci\u0105: \u00a1Viva Cristo Rey y la Virgen de Guadalupe!<\/em> sta\u0142 si\u0119 zawo\u0142aniem cristeros<\/em> podczas powstania, zwanego cristiad\u0105<\/em> albo guerra cristera<\/em>, kt\u00f3re wybuch\u0142o wkr\u00f3tce po jego \u015bmierci; beatyfikowany 22 listopada 1992 wraz z innymi m\u0119czennikami pomordowanymi przez re\u017cim maso\u0144ski, a kanonizowany 21 maja 2001 przez papie\u017ca \u015bw. Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n

80 lat temu, 16 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Barcelonie, w wieku oko\u0142o 65 lat (ur. w 1871), Miguel Junyent Rovira<\/strong> [katal. Miquel Junyent i Rovira], prawnik, polityk, dziennikarz i publicysta tradycjonalistyczny; Katalo\u0144czyk i lider karlizmu katalo\u0144skiego o tendencji regionalistycznej; od 1903 redaktor \u201eEl Correo Catal\u00e1n\u201d [\u201eKurier Katalo\u0144ski\u201d]; w 1906 przyst\u0105pi\u0142 jako reprezentant karlist\u00f3w do Solidarno\u015bci Katalo\u0144skiej (Solidaritat Catalana), walcz\u0105cej o autonomi\u0119 regionaln\u0105; w 1907 zosta\u0142 wybrany deputowanym z Vich do Kongresu (izba ni\u017csza Kortez\u00f3w hiszpa\u0144skich), a w 1918 – senatorem; od 1919 do 1933 by\u0142 szefem Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej w Katalonii (Comuni\u00f3n Tradicionalista); zmar\u0142 tu\u017c przed tym, zanim milicjanci separatystycznego Pa\u0144stwa Katalo\u0144skiego (Estat Catal\u00c3\u00a0), Lewicy Republika\u0144skiej (Esquerra Republicana) i anarchist\u00f3w z Iberyjskiej Federacji Anarchistycznej (FAI) przyszli do jego domu, aby go zabi\u0107.<\/p>\r\n

80 lat temu, 16 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Madridejos k. Toledo, w wieku 56 lat (ur. 22 II 1880), Jes\u00c3\u00bas Requejo San Rom\u00e1n<\/strong>, prawnik, polityk i historyk Ko\u015bcio\u0142a, karlista; wychowanek jezuit\u00f3w, alumn seminari\u00f3w w Puebli i Astordze, \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich jednak nie przyj\u0105\u0142; nast\u0119pnie studiowa\u0142 prawo w Valladolid i Salamance, gdzie doktoryzowa\u0142 si\u0119 z historii prawa rzymskiego; osobisty przyjaciel i biograf prymasa Hiszpanii Pedra kard. Segury (1880-1957); cz\u0142onek Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista), wysuni\u0119ty przez ni\u0105 jako kandydat do Kongresu z listy CEDA (Konfederacji Autonomicznych Prawic Hiszpa\u0144skich) w lutym 1936, uzyska\u0142 mandat z Toledo; po wybuchu powstania w lipcu 1936 aresztowany i wielokrotnie torturowany; wraz z nim zamordowano jego syna Antonia; uznany przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 za m\u0119czennika, jego proces beatyfikacyjny jest w toku.<\/p>\r\n

100 lat temu, 17 sierpnia<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Tangerze (Maroko) Ralph de Toledano<\/strong>, poeta, powie\u015bciopisarz, dziennikarz i publicysta konserwatywny; jego rodzice byli sefardyjskimi \u017bydami maj\u0105cymi obywatelstwo ameryka\u0144skie, z kt\u00f3rymi od pi\u0105tego roku \u017cycia mieszka\u0142 w Nowym Jorku; ucz\u0119szcza\u0142 do artystycznej Juilliard School, gdzie rozwin\u0119\u0142o si\u0119 jego zainteresowanie muzyk\u0105 (by\u0142 wybitnym krytykiem muzycznym, w szczeg\u00f3lno\u015bci jazzu); studiowa\u0142 te\u017c literatur\u0119 i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Columbia; w m\u0142odo\u015bci by\u0142 socjalist\u0105, liderem m\u0142odzie\u017c\u00f3wki antykomunistycznej \u201eStarej Gwardii\u201d w Ameryka\u0144skiej Partii Socjalistycznej oraz redaktorem jej magazynu \u201eThe New Leader\u201d; w 1948 rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z tygodnikiem \u201eNewsweek\u201d; pod wp\u0142ywem rewelacji na temat agenturalnej dzia\u0142alno\u015bci Algera Hissa oraz zwi\u0105zanego z tym \u201enawr\u00f3cenia\u201d ekskomunisty Whittakera Chambersa (kt\u00f3rego sta\u0142 si\u0119 wielkim zwolennikiem) prze\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c prze\u0142om ideowy, staj\u0105c si\u0119 konserwatyst\u0105 i republikaninem; od 1950 przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Richardem Nixonem i wspiera\u0142 go odt\u0105d we wszystkich kampaniach wyborczych, pocz\u0105wszy od kandydowania do Senatu; by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1955) flagowego pisma ameryka\u0144skich konserwatyst\u00f3w \u201eNational Review\u201d; po opanowaniu \u201eNational Review\u201d przez \u201ekonia troja\u0144skiego\u201d w obozie prawicy, czyli tzw. neokonserwatyst\u00f3w, nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z za\u0142o\u017conym w 2002 przez Patricka J. Buchanana magazynem \u201eThe American Conservative\u201d; odkrywa\u0142 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy \u201espiskiem\u201d Szko\u0142y Frankfurckiej a terroryzmem kulturowym lewicy ameryka\u0144skiej; pod koniec \u017cycia uwa\u017ca\u0142 si\u0119 te\u017c podobno (wg \u015bwiadectwa jego syna) za libertarianina; zmar\u0142 w 2007 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, 19 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Barcelonie, w wieku oko\u0142o 58 lat (ur. w 1878), Salvador Anglada<\/strong> Llongueras, przedsi\u0119biorca i polityk karlistowski; by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem fabryki barwnik\u00f3w w dzielnicy Sants, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Centrum Karlistowskie; w 1919 by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Robotniczego Ateneum Legitymistycznego oraz wsp\u00f3\u0142organizatorem Wolnego Syndykatu (Sindicato Libre), stworzonego na podstawie nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a; od 1920 cz\u0142onek Rady Miejskiej Barcelony; od marca 1931 cz\u0142onek Junty Regionalnej Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) w Katalonii; aresztowany 14 sierpnia 1936 i rozstrzelany w Casa Ant\u00c3\u00banez (katal. Can Tunis) pi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej; jego syn Ricardo walczy\u0142 w oddzia\u0142ach katalo\u0144skich requet\u00c3\u00a9s<\/em>, a po dostaniu si\u0119 do niewoli by\u0142 internowany w obozie pracy w Concabelli.<\/p>\r\n

10 lat temu, 20 sierpnia<\/strong> 2006 roku, zmar\u0142 na zamku w Chanteloup-les-Boys (Ni\u00c3\u00a8vre, Burgundia), w wieku 81 lat (ur. 1 II 1925), G\u00c3\u00a9rard Saclier de la B\u00c3\u00a2tie<\/strong>, filozof i teolog polityczny, teoretyk i animator legitymizmu, heraldyk i genealog; w 1953 za\u0142o\u017cy\u0142 Centrum Wzajemnej Pomocy Genealogicznej i Pami\u0105tek Sancerre (CEGSS), a rok p\u00f3\u017aniej – stowarzyszenie La Vend\u00c3\u00a9e sancerroise (\u201eSancerre\u201d to nazwa szlachetnego bia\u0142ego wina z winnic Dolnej Loary), badaj\u0105ce histori\u0119 kontrrewolucji w Berry; w 1957, pod auspicjami kr\u00f3la z prawa Jakuba II vel<\/em> Henryka VI (Jakuba Henryka Burbo\u0144skiego, diuka Andegawenii i Segowii), za\u0142o\u017cy\u0142 Powszechne Stowarzyszenie Legitymist\u00f3w Francuskich (AGLF) – przekszta\u0142cone w 1979 w Uni\u0119 K\u00f3\u0142 Legitymistycznych Francji (UCLF) – oraz \u201eLa Gazette Royale\u201d (od 2000 wydawan\u0105 w formie elektronicznej), pozostaj\u0105c ich przewodnicz\u0105cym i redaktorem naczelnym do ko\u0144ca \u017cycia; jako bojownik Tradycji katolickiej (jego dewiz\u0105 by\u0142o zawo\u0142anie Wandejczyk\u00f3w: Pour Dieu et pour Roi<\/em>), za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 we Francji organizacj\u0119 \u015bwieckich tradycjonalist\u00f3w – Stowarzyszenie \u015aw. Piusa V, a nast\u0119pnie Komitet Koordynacyjny Stowarzysze\u0144 Katolickich; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c jednym z inicjator\u00f3w s\u0142ynnej \u201ezakazanej mszy\u201d, odprawionej 29 sierpnia 1976 w Lille przez abpa M. Lefebvre\u2019a; pomys\u0142odawca i g\u0142\u00f3wny redaktor wielkiej wsp\u00f3\u0142czesnej syntezy jurydycznej, historycznej, filozoficznej i teologicznej legitymizmu pt. Manifest Legitymistyczny<\/em> (2006); zmar\u0142 w 2006 roku; dzie\u0142o jego \u017cycia kontynuuje syn Hugues.<\/p>\r\n

80 lat temu, 21 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Madrycie, w wieku oko\u0142o 38 lat (ur. w 1898), Antonio Berm\u00c3\u00badez Ca\u00c3\u00b1ete<\/strong>, ekonomista, dziennikarz i polityk; od 1918 wsp\u00f3\u0142pracownik madryckiego dziennika \u201eEl D\u00c3\u00ada\u201d [\u201eDzie\u0144\u201d], pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142y naukowe do \u201eRevista Nacional de Econom\u00c3\u00ada\u201d i \u201eRevista de Occidente\u201d [\u201ePrzegl\u0105d Zachodni\u201d]; na Uniwersytecie Monachijskim obroni\u0142 w 1926 doktorat z ekonomii na podstawie tezy o pocz\u0105tkach kapitalizmu w Hiszpanii, ale nie uda\u0142o mu si\u0119 uzyska\u0107 profesury, wi\u0119c powr\u00f3ci\u0142 do dziennikarstwa; by\u0142 korespondentem we Francji, w Niemczech i (wojennym) w Abisynii; nale\u017ca\u0142 do Katolickiego Stowarzyszenia Propagandyst\u00f3w (ADCP), kierowanego przez \u00c3\u0081ngela Herrer\u0119 (1886-1968) – p\u00f3\u017aniejszego prezbitera i kardyna\u0142a, oraz do zwi\u0105zanej z nim i dzia\u0142aj\u0105cej w latach 1931-1933 chadeckiej partii Akcja Ludowa (Acci\u00f3n Popular), a jednocze\u015bnie podpisa\u0142 manifest grupy skupionej wok\u00f3\u0142 pisma \u201eLa Conquista del Estado\u201d [\u201ePodb\u00f3j Pa\u0144stwa\u201d], b\u0119d\u0105cej zal\u0105\u017ckiem radykalnego od\u0142amu faszyzmu hiszpa\u0144skiego, czyli Junt Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej; prze\u0142o\u017cy\u0142 nawet na kastylijski kilka rozdzia\u0142\u00f3w Mein Kampf<\/em> A. Hitlera; jednak pobyt w Berlinie od 1932 (w charakterze korespondenta chadeckiego dziennika \u201eEl Debate\u201d) rozczarowa\u0142 go do narodowego socjalizmu i ostatecznie w styczniu 1935 zosta\u0142 wydalony z Niemiec pod zarzutem \u201eoczerniania\u201d re\u017cimu hitlerowskiego; w lutym 1936 zosta\u0142 wybrany deputowanym do Kongresu z Oviedo, z listy chadecko-konserwatywnej Konfederacji Autonomicznych Prawic Hiszpa\u0144skich (CEDA) J.M. Gil-Roblesa; 18 lipca aresztowany, potem zwolniony, ponownie aresztowany 21 sierpnia i zastrzelony w \u201etunelu \u015bmierci\u201d w siedzibie Ko\u0142a Sztuk Pi\u0119knych, przej\u0119tej i u\u017cytkowanej przez madryck\u0105 CzeK\u0119 (Checa<\/em>).<\/p>\r\n

80 lat temu, 21 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany, prawdopodobnie w pobli\u017cu Walencji, w wieku 54 lat (ur. 3 VI 1882), b\u0142. Ludwik (Luis) Urbano Lanaspa OP<\/strong>, prezbiter, zakonnik, teolog i fizyk; do Zakonu Kaznodziejskiego wst\u0105pi\u0142 w 1898, \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1906; doktorat z fizyki uzyska\u0142 na Uniwersytecie Centralnym w Madrycie; przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia zwi\u0105zany by\u0142 z prowincj\u0105 arago\u0144sk\u0105 dominikan\u00f3w, nast\u0119pnie w Walencji, lecz towarzyszy\u0142 tak\u017ce legatowi papieskiemu, Juanowi B. kard. Benllochowi w podr\u00f3\u017cach do Chile, Ekwadoru i Peru; w uznaniu dla swego dorobku teologicznego oraz kunsztu kaznodziejskiego otrzyma\u0142 od zakonu tytu\u0142 Mistrza Teologii oraz kaznodziei generalnego; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c nadwornym kaznodziej\u0105 kr\u00f3la konstytucyjnego \u00bbAlfonsa XIII\u00ab; aresztowany po raz pierwszy 23 lipca, lecz zwolniony, ponownie – 21 sierpnia, zgin\u0105\u0142 tego samego dnia; beatyfikowany w grupie 233 m\u0119czennik\u00f3w 11 marca 2001 przez papie\u017ca \u015bw. Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n

25 lat temu, 21 sierpnia<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 we Frankfurcie nad Menem, w wieku 101 lat (ur. 8 III 1890), Oswald von Nell-Breuning SJ<\/strong>, katolicki teolog oraz filozof i etyk spo\u0142eczny; urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie arystokratycznej; w 1911 wst\u0105pi\u0142 do zakonu jezuit\u00f3w, a w 1921 otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; doktoryzowa\u0142 si\u0119 w 1928, po czym zosta\u0142 profesorem teologii moralnej, prawa ko\u015bcielnego i nauk spo\u0142ecznych jezuickiej Wy\u017cszej Szko\u0142y Filozoficzno-Teologicznej we Frankfurcie nad Menem; jako teoretyk katolickiej nauki spo\u0142ecznej (nazywany jej \u201enestorem\u201d) zdefiniowa\u0142 jej podstawowe zasady: personalizmu, solidarno\u015bci i pomocniczo\u015bci; papie\u017c Pius XI powierzy\u0142 mu zredagowanie swojej encykliki spo\u0142ecznej Quadragesimo anno<\/em> (1931); w III Rzeszy by\u0142 obj\u0119ty od 1936 zakazem publikacji; po II wojnie \u015bwiatowej wyk\u0142ada\u0142 etyk\u0119 gospodarcz\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie (od 1956 by\u0142 profesorem honorowym); by\u0142 cz\u0142onkiem Katolickiej Akademii Bawarskiej oraz laureatem Nagrody Romana Guardiniego.<\/p>\r\n

80 lat temu, 22 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Peralvillo (Ciudad Real, Kastylia-La Mancha), w wieku 53 lat (ur. 29 X 1882), b\u0142. Narcyz (Narciso) de Est\u00c3\u00a9naga<\/strong> y Echevarr\u00c3\u00ada, bp tytularny Dory, biskup-przeor Zakon\u00f3w Rycerskich, kawaler Zakonu Santiago (\u015aw. Jakuba), spowiednik i przyjaciel kr\u00f3la konstytucyjnego \u00bbAlfonsa XIII\u00ab, cz\u0142onek korespondent Kr\u00f3lewskiej Akademii Historii oraz Akademii Sztuk Pi\u0119knych \u015aw. Ferdynanda, beatyfikowany w grupie 497 m\u0119czennik\u00f3w 28 pa\u017adziernika 2007.<\/p>\r\n

80 lat temu, 22 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Maladze, w wieku 31 lat (ur. 17 X 1904), Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Hinojosa<\/strong> Lasarte, poeta z Pokolenia \u201827, pierwszy hiszpa\u0144ski surrealista; pochodzi\u0142 z bardzo religijnej i konserwatywnej rodziny ziemia\u0144skiej; uko\u0144czy\u0142 Liceum \u015bw. Ferdynanda; w 1921 rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze w Grenadzie, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w 1926 w Madrycie; w latach 20. znalaz\u0142 si\u0119 w kr\u0119gu bohemy artystycznej w Maladze, spotykaj\u0105cej si\u0119 w Caf\u00c3\u00a9 Ingl\u00c3\u00a9s oraz wydaj\u0105cej pismo \u201eAmbos\u201d [\u201eObaj\u201d], propaguj\u0105cej dadaizm, ekspresjonizm i futuryzm; w 1925 uda\u0142 si\u0119 na studia na Sorbonie w Pary\u017cu, gdzie pozna\u0142 tamtejszych surrealist\u00f3w; w 1928 odby\u0142 (wraz z Jos\u00c3\u00a9 Bergaminem) podr\u00f3\u017c do Londynu, kraj\u00f3w nordyckich i ZSSR, gdzie wyzby\u0142 si\u0119 iluzji lewicowych; w 1929 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142redaktorem awangardowego pisma literackiego \u201eLitoral\u201d [\u201eWybrze\u017ce\u201d], za\u0142o\u017conego w 1926 przez Emilia Pradosa i Manuela Altolaguirre; jego oniryczna poezja, bliska poetyk\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci Federica Garcii Lorki (rozstrzelanego cztery dni przed nim przez stron\u0119 powsta\u0144cz\u0105) i komunisty Rafaela Albertiego, by\u0142a mimo to pi\u0119tnowana przez krytyk\u00f3w – komunist\u00f3w (i dawnych przyjaci\u00f3\u0142, jak Bergam\u00c3\u00adn) jako przejaw pr\u00f3\u017cno\u015bci \u201eandaluzyjskiego paniczyka\u201d; od czasu proklamowania II Republiki (1931) zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 politycznie przeciwko nowemu re\u017cimowi: opublikowa\u0142 seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w w prasie konserwatywnej, w sierpniu 1932 popar\u0142 monarchistyczny pucz gen. Jos\u00c3\u00a9 Sanjurjo, a ostatecznie wst\u0105pi\u0142 do karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) i wyst\u0119powa\u0142 jako m\u00f3wca na jej mityngach; zosta\u0142 rozstrzelany przez milicjant\u00f3w \u201eantyfaszystowskich\u201d na cmentarzu \u015bw. Rafaela wraz z ojcem, bratem, Luisem Altolaguirre (bratem Manuela) oraz 46 innymi osobami.<\/p>\r\n

80 lat temu, 22 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 stracony w Leridzie (katal. Lleida), w wieku oko\u0142o 41 lat (ur. w 1895), Casimiro de Sangen\u00c3\u00ads<\/strong> Bertrand, w\u0142a\u015bciciel ziemski i polityk tradycjonalistyczny; uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim, a nast\u0119pnie by\u0142 wicesekretarzem Izby Rolniczej w Leridzie; podczas dyktatury (1923-1930) gen. Miguela Prima de Rivery by\u0142 deputowanym prowincjonalnym, w 1933 zosta\u0142 za\u015b wybrany do Kortez\u00f3w powszechnych z listy Unii Prawic (Uni\u00f3 de Dretes), jako reprezentant Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); w swoim najs\u0142ynniejszym wyst\u0105pieniu (po rewolucji pa\u017adziernikowej 1934 w Katalonii i Asturii) powiedzia\u0142: \u201eTradycjonalizm jest jedyn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce ocali\u0107 Hiszpani\u0119 przed rewolucj\u0105, plag\u0105 parlamentaryzmu i rewolucjonistami pragn\u0105cymi uczyni\u0107 z niej przedpok\u00f3j Stalina\u201d; w wyborach z lutego 1936 nie odnowi\u0142 mandatu; zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107 przez tzw. trybuna\u0142 ludowy; dwa dni wcze\u015bniej w tym samym mie\u015bcie odby\u0142a si\u0119 jedna z najwi\u0119kszych w tej wojnie egzekucji ksi\u0119\u017cy, zgin\u0119\u0142o ich w\u00f3wczas 74; jego syn Juan Casimiro de Sangen\u00c3\u00ads Corri\u00e1 by\u0142 w latach 1967-1974 burmistrzem Leridy.<\/p>\r\n

80 lat temu, 22<\/strong> i 23 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142o zamordowanych przez milicjant\u00f3w anarchistycznych w tzw. Masakrze w Modelo<\/strong> (Matanza de Modelo<\/em>) – g\u0142\u00f3wnym wi\u0119zieniu w Madrycie – 70 polityk\u00f3w r\u00f3\u017cnych opcji, funkcjonariuszy pa\u0144stwowych monarchii konstytucyjnej i II Republiki oraz wojskowych (wyselekcjonowanych uprzednio z ok. 1800 przetrzymywanych tam \u201efaszyst\u00f3w\u201d), w tym: Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Albi\u00c3\u00b1ana<\/strong> Sanz (ur. 13 X 1883) – lekarz, publicysta i polityk nacjonalistyczny (zob. nota ni\u017cej); Melqu\u00c3\u00adades \u00c3\u0081lvarez<\/strong> Gonz\u00e1lez-Posada (ur. 17 V 1864) – prawnik, profesor prawa rzymskiego na uniwersytecie w Oviedo, cz\u0142onek Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych, za\u0142o\u017cyciel (1912) Partii Reformistycznej, od 1931 przyw\u00f3dca Republika\u0144skiej Partii Liberalno-Demokratycznej (PRLD), wielokrotny (od 1898 do 1923 i od 1931 do 1936) deputowany do Kongresu oraz jego przewodnicz\u0105cy w latach 1922-1923; Ram\u00f3n \u00c3\u0081lvarez-Vald\u00c3\u00a9s<\/strong> Casta\u00c3\u00b1\u00f3n (ur. w 1886) – prawnik cywilista, dzia\u0142acz Partii Reformistycznej, a nast\u0119pnie Republika\u0144skiej Partii Liberalno-Demokratycznej, minister sprawiedliwo\u015bci od grudnia 1933 do kwietnia 1934 w centroprawicowym gabinecie radyka\u0142a Alejandra Lerroux; gen. bryg. Fernando Osvaldo Capaz Montes<\/strong> (ur. 17 III 1894) – uczestnik drugiej wojny maroka\u0144skiej (1911-1917), w 1936 komendant Ceuty; Rafael Esparza Garc\u00c3\u00ada<\/strong> (ur. w 1893) – prawnik, dzia\u0142acz katolickiej Akcji Ludowej (Acci\u00f3n Popular), a nast\u0119pnie Konfederacji Autonomicznych Prawic Hiszpa\u0144skich (CEDA), z jej ramienia deputowany do Kongresu od 1933; Francisco Javier Jim\u00c3\u00a9nez de la Puente<\/strong>, hr. (conde<\/em>) de Santa Engracia (ur. w 1883) – za monarchii konstytucyjnej dzia\u0142acz Partii Liberalnej, deputowany do Kongresu w latach 1910-1923; komisarz Santiago Mart\u00c3\u00adn B\u00e1guenas<\/strong> (ur. 14 X 1883) – szef wydzia\u0142u politycznego w Dyrekcji Generalnej Bezpiecze\u0144stwa w ostatnim roku monarchii konstytucyjnej; Jos\u00c3\u00a9 Mart\u00c3\u00adnez de Velasco<\/strong> y Escolar (ur. 16 VI 1875) – prawnik, dzia\u0142acz Partii Liberalnej, a za II Republiki lider prawicowej Hiszpa\u0144skiej Partii Agrarnej (PAE), deputowany do Kongresu w latach 1910-1914, 1916-1919 i 1931-1936, minister bez teki (1934-1935), przemys\u0142u, handlu i rolnictwa (wrzesie\u0144-pa\u017adziernik 1935) i stanu (pa\u017adziernik-grudzie\u0144 1935); Enrique Matorras P\u00e1ez<\/strong> (ur. w 1913) – falangista \u201enawr\u00f3cony\u201d z komunizmu (b. sekretarz Komitetu Centralnego PCE) i autor demaskatorskiej ksi\u0105\u017cki o komunistach hiszpa\u0144skich; Sinforiano Moldes<\/strong> (ur. w 1908) – falangista \u201enawr\u00f3cony\u201d z anarchosyndykalizmu; Fernando Primo de Rivera<\/strong> y S\u00e1enz de Heredia (ur. 31 V 1908) – lekarz, kawalerzysta i lotnik, syn gen. Miguela Prima de Rivery i m\u0142odszy brat Jos\u00c3\u00a9\u2019ego Antonia, szef Falangi Hiszpa\u0144skiej (Falange Espa\u00c3\u00b1ola) w Madrycie; Manuel Rico Avello<\/strong> y Garc\u00c3\u00ada de La\u00c3\u00b1\u00f3n (ur. 20 XII 1886) – prawnik, dzia\u0142acz Partii Reformistycznej, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1931) Ugrupowania w s\u0142u\u017cbie Republiki (Agrupaci\u00f3n al servicio de la Rep\u00c3\u00bablica) i od stycznia 1936 Partii Centrum Demokratycznego (PCD), deputowany do Kongresu od 1931, minister spraw wewn\u0119trznych (pa\u017adziernik 1933 – stycze\u0144 1934), Wysoki Komisarz w Maroku (stycze\u0144 1934 – 30 grudnia 1935), minister gospodarki (grudzie\u0144 1935 – luty 1936); Nicasio Ribagorda P\u00c3\u00a9rez<\/strong> (ur. 4 XII 1902) – falangista \u201enawr\u00f3cony\u201d z anarchosyndykalizmu; Julio Ruiz de Alda<\/strong> Miqueleiz (ur. 7 X 1897) – pilot wojskowy, pionier lotnictwa w Hiszpanii (wraz z Ramonem Franco, wykona\u0142 w 1926 wodolotem Plus Ultra<\/em> pierwszy lot bez mi\u0119dzyl\u0105dowania nad po\u0142udniowym Atlantykiem z Huelvy do Buenos Aires), wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1933) i cz\u0142onek triumwiratu kierowniczego Falangi Hiszpa\u0144skiej, aresztowany jeszcze w czasie pokoju (14 marca 1936) wraz Jos\u00c3\u00a9 Antonio i innymi przyw\u00f3dcami FE; Tom\u00e1s Salort<\/strong> y de Olives (ur. 14 VII 1905) – arystokrata z Minorki, prawnik, dzia\u0142acz Unii Prawic (Uni\u00f3n de Derechas) na Balearach, deputowany z listy CEDA od 1933; gen. dyw. Rafael Villegas Montesinos <\/strong>(ur. 28 VIII 1885) – komendant V Dywizji, uczestnik konspiracji wojskowej przewidziany na dow\u00f3dc\u0119 powstania w Madrycie, faktycznie, nie wierz\u0105c w powodzenie, zachowa\u0142 si\u0119 dwuznacznie.<\/p>\r\n

80 lat temu, 23 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w anarchistycznych w tzw. Masakrze w Modelo (Matanza de Modelo<\/em>) w Madrycie, w wieku 52 lat (ur. 13 X 1883), Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Albi\u00c3\u00b1ana<\/strong> Sanz – lekarz psychiatra, publicysta i polityk nacjonalistyczny; uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 na uniwersytecie w Walencji, doktoryzowa\u0142 si\u0119 z medycyny, prawa i filozofii; by\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Medycyny, nagrodzonym te\u017c przez ni\u0105 za dzie\u0142o o wsp\u00f3\u0142czesnym rozumieniu filozofii medycyny; w latach 20. prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 klinik\u0119 w stolicy Meksyku, gdzie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z prze\u015bladowaniami katolik\u00f3w przez re\u017cim maso\u0144ski, oraz publikowa\u0142 i wyg\u0142asza\u0142 odczyty na temat hispanidad<\/em>; po powrocie do Hiszpanii za\u0142o\u017cy\u0142 wiosn\u0105 1930 – wraz z Manuelem Delgado Barreto (1879-1936) – Hiszpa\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Nacjonalistyczn\u0105 (Partido Nacionalista Espa\u00c3\u00b1ol) o orientacji r\u00f3wnie\u017c monarchistycznej; w 1933 zosta\u0142 wybrany do II, a w lutym 1936 do III legislatury Drugiej Republiki; po wybuchu wojny domowej schroni\u0142 si\u0119 w budynku Kongresu, lecz 28 lipca wiceprzewodnicz\u0105cy Izby Luis Fern\u00e1ndez Cl\u00c3\u00a9rigo nakaza\u0142 mu, w imieniu przewodnicz\u0105cego Diega Martineza Barrio, opu\u015bci\u0107 budynek, po czym natychmiast zosta\u0142, mimo posiadanego immunitetu, aresztowany; uwa\u017ca\u0142 za swoje w\u0142asne, tradycjonalistyczne ideario<\/em>: \u201eB\u00f3g, Ojczyzna, Kr\u00f3l\u201d i w ostatniej woli prosi\u0142 swoich zwolennik\u00f3w o po\u0142\u0105czenie PNE z karlistowsk\u0105 Wsp\u00f3lnot\u0105 Tradycjonalistyczn\u0105, co te\u017c kilka miesi\u0119cy po jego \u015bmierci nast\u0105pi\u0142o.<\/p>\r\n

80 lat temu, 26 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w San Sebasti\u00e1n, w wieku 63 lat (ur. 27 III 1873), gen. <\/strong>dyw. Mario Muslera <\/strong>Planes; w 1922 zosta\u0142 awansowany do stopnia genera\u0142a brygady, a w 1928 – genera\u0142a dywizji; podczas dyktatury (1923-1930) gen. Miguela Prima de Rivery (1879-1930) by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 VIII Regionu Wojskowego w Galicji; po proklamowaniu II Republiki przyst\u0105pi\u0142 do Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) i wszed\u0142 do konspiracyjnej Junty Wojennej karlist\u00f3w; 14 sierpnia zosta\u0142 schwytany przez si\u0142y re\u017cimowe; rozstrzelano go wraz z mjr. Eduardem Baselg\u0105.<\/p>\r\n

40 lat temu, 26 sierpnia<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 85 lat (ur. 28 II 1891), gen.<\/strong> bryg. Roman<\/strong> J\u00f3zef Abraham<\/strong>, kawalerzysta, dow\u00f3dca, historyk wojskowo\u015bci, dzia\u0142acz niepodleg\u0142o\u015bciowy; syn wybitnego prawnika i historyka Ko\u015bcio\u0142a, prof. W\u0142adys\u0142awa Abrahama (1860-1941); w 1915 uzyska\u0142 tytu\u0142 doktora praw i umiej\u0119tno\u015bci politycznych na Uniwersytecie Lwowskim; w czasie studi\u00f3w dzia\u0142a\u0142 w Dru\u017cynach Bartoszowych i Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZet\u201d; podczas I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w armii austro-w\u0119gierskiej; od 1 listopada 1918 w Wojsku Polskim w stopniu porucznika; podczas wojny z Ukrai\u0144cami by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 sektora \u201eG\u00f3ra Stracenia\u201d we Lwowie, po czym stworzy\u0142 w\u0142asny oddzia\u0142 zwany \u201eStrace\u0144cami\u201d, walcz\u0105cy na r\u00f3\u017cnych odcinkach obrony Lwowa, kt\u00f3ry 22 listopada 1918 zatkn\u0105\u0142 polski sztandar na lwowskim ratuszu; 24 listopada mianowany rotmistrzem, od stycznia do sierpnia 1919 dowodzi\u0142 samodzielnym batalionem, pu\u0142kiem i wreszcie grup\u0105 operacyjn\u0105 w dywizji p\u0142k. W. Sikorskiego; w wojnie polsko-bolszewickiej zorganizowa\u0142 w lipcu 1920 wydzielony oddzia\u0142 walcz\u0105cy na froncie po\u0142udniowo-wschodnim; ranny pod Chodaczkowem, dowodzi\u0142 oddzia\u0142em z noszy; \u017co\u0142nierze z jego oddzia\u0142u pod dow\u00f3dztwem kpt. B. Zaj\u0105czkowskiego, za cen\u0119 wielkiej ofiary krwi (zgin\u0119\u0142o 318) stawili 17 sierpnia skuteczny op\u00f3r 1. Armii Konnej S. Budionnego w bitwie pod Zadw\u00f3rzem nazwanej polskimi Termopilami; po zawieszeniu broni by\u0142 oficerem do zlece\u0144 specjalnych w Sztabie Generalnym, zweryfikowanym w stopniu podpu\u0142kownika; oddelegowany na G\u00f3rny \u015al\u0105sk, by\u0142 pe\u0142nomocnikiem komisarza plebiscytowego Wojciecha Korfantego i 29 kwietnia 1921 bra\u0142 udzia\u0142 w odprawie Dow\u00f3dztwa Oddzia\u0142\u00f3w Powsta\u0144czych, nast\u0119pnie organizowa\u0142 dostawy broni i amunicji dla powsta\u0144c\u00f3w \u015bl\u0105skich; po uko\u0144czeniu Kursu Doszkolenia zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105, a p\u00f3\u017aniej (grudzie\u0144 1922 – grudzie\u0144 1927) kierownikiem Katedry Taktyki Og\u00f3lnej w Wy\u017cszej Szkole Wojennej w Warszawie; w grudniu 1927 mianowany dow\u00f3dc\u0105 26 Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w w Baranowiczach; 1 stycznia 1928 awansowany na pu\u0142kownika; od marca 1929 dow\u00f3dca Brygady Kawalerii \u201eToru\u0144\u201d (w 1934 przemianowanej na Brygad\u0119 Kawalerii \u201eBydgoszcz\u201d); 3 kwietnia 1937 mianowany dow\u00f3dc\u0105 Wielkopolskiej Brygady Kawalerii w Poznaniu; w 1930 wybrany pos\u0142em na Sejm z listy BBWR, zrzek\u0142 si\u0119 mandatu 16 stycznia 1931; 19 marca 1938 awansowany na genera\u0142a brygady; w wojnie polskiej 1939 dowodzi\u0142 Wielkopolsk\u0105 Brygad\u0105 Kawalerii w sk\u0142adzie Armii \u201ePozna\u0144\u201d gen. T. Kutrzeby, walczy\u0142 m.in. w bitwie nad Bzur\u0105; od 15 do 21 wrze\u015bnia dowodzi\u0142 Grup\u0105 Operacyjn\u0105 w\u0142asnego imienia: by\u0142 jedynym dow\u00f3dc\u0105 zwi\u0105zku taktycznego kawalerii, kt\u00f3ra w ca\u0142ej kampanii wrze\u015bniowej nie przegra\u0142a ani jednej bitwy, a przed jego oddzia\u0142em wycofa\u0142y si\u0119 dwie niemieckie dywizje, w tym jedna pancerna; 23 wrze\u015bnia gen. Kutrzeba mianowa\u0142 go dow\u00f3dc\u0105 Zbiorczej Brygady Kawalerii walcz\u0105cej do ko\u0144ca (28 wrze\u015bnia) w obronie Warszawy; ci\u0119\u017cko ranny i umieszczony w Szpitalu Ujazdowskim, 15 pa\u017adziernika zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w oskar\u017caj\u0105cych go o zatwierdzanie wyrok\u00f3w \u015bmierci na dywersantach niemieckich w \u015aremie i uwi\u0119ziony w al. Szucha (nast\u0119pnie w Cytadeli pozna\u0144skiej); ostatecznie jedynie internowany w oflagach (dwukrotnie pr\u00f3bowa\u0142 ucieczki), uwolniony 30 kwietnia 1945 przez wojska ameryka\u0144skie; w pa\u017adzierniku 1945 wr\u00f3ci\u0142 do kraju; nie pozwolono mu wst\u0105pi\u0107 do wojska, pracowa\u0142 wi\u0119c m.in. w Pa\u0144stwowym Urz\u0119dzie Repatriacyjnym, Polskim Czerwonym Krzy\u017cu, Ministerstwie Administracji Publicznej, wreszcie w sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, jednak w 1950 zosta\u0142 zmuszony do przej\u015bcia na emerytur\u0119; jako najstarszy rang\u0105 oficer by\u0142 od drugiej po\u0142owy lat 50. nieformalnym liderem g\u0142\u0119boko zakonspirowanej grupy pi\u0142sudczykowskiej – tzw. nurtu niepodleg\u0142o\u015bciowego (nn) – planuj\u0105cej strategi\u0119, taktyk\u0119, metody i formy dochodzenia do niepodleg\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rej ju\u017c po jego \u015bmierci, w 1979, wy\u0142oni\u0142a si\u0119 jawna Konfederacja Polski Niepodleg\u0142ej.<\/p>\r\n

70 lat temu, 28 sierpnia<\/strong> 1946 roku, zostali rozstrzelani w wi\u0119zieniu w Gda\u0144sku, jako ofiary komunistycznego mordu s\u0105dowego, w wieku 17 lat (ur. 5 IX 1928), Danuta<\/strong> Helena Siedzik\u00f3wna<\/strong>, ps. Inka<\/em><\/strong>, sanitariuszka odtworzonej na Bia\u0142ostocczy\u017anie 5. Wile\u0144skiej Brygady AK, po\u015bmiertnie awansowana do stopnia podporucznika, oraz, w wieku 42 lat (ur. 6 VI 1904), ppor. Feliks Selmanowicz<\/strong>, ps. Zago\u0144czyk<\/em><\/strong>, dow\u00f3dca 2. kompanii 4. Wile\u0144skiej Brygady AK, po\u015bmiertnie awansowany do stopnia podpu\u0142kownika.<\/p>\r\n

80 lat temu, 30 sierpnia<\/strong> 1936 roku, zgin\u0119li w Almerii \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 dwaj biskupi hiszpa\u0144scy: w wieku 77 lat (ur. 9 VIII 1869) b\u0142. Emanuel (Manuel) Medina Olmos<\/strong>, bp Guadix w Andaluzji, oraz w wieku 56 lat (ur. 22 VII 1880) b\u0142. Dydak (Diego) Ventaja Mil\u00e1n<\/strong>, bp Almerii; ich zw\u0142oki spalono; obaj beatyfikowani w grupie dziewi\u0119ciu m\u0119czennik\u00f3w 10 pa\u017adziernika 1993.<\/p>\r\n

30 lat temu, 30 sierpnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Tijuanie (Dolna Kalifornia, Meksyk), w wieku oko\u0142o 78 lat (ur. w 1908) Ceferino<\/strong> vel<\/em> Zeferino S\u00e1nchez Hidalgo<\/strong>, filozof, publicysta i polityk katolicki; w latach 30. szef podziemnej (dzia\u0142aj\u0105cej z aprobat\u0105 Episkopatu) organizacji katolickiej Legion\/Baza w stanie San Luis Potos\u00c3\u00ad; pomys\u0142odawca nazwy synarchizm<\/em> (jako derywatu od s\u0142owa synarchia<\/em>, b\u0119d\u0105cego antonimem do s\u0142owa anarchia<\/em>), przyj\u0119tej na zebraniu za\u0142o\u017cycielskim jawnego Narodowego Zwi\u0105zku Synarchistycznego (Uni\u00f3n Nacional Sinarquista) w Le\u00f3n 23 maja 1937; redaktor miesi\u0119cznika teoretycznego UNS \u201eOrden\u201d; za\u0142o\u017cyciel (1949) Instytutu Adriana Servina, szkol\u0105cego kadry m\u0142odych synarchist\u00f3w; od 1958 cz\u0142onek Partii Akcji Narodowej (PAN) i jej przewodnicz\u0105cy w stanie Dolna Kalifornia.<\/p>\r\n

125 lat temu, 31 sierpnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Suwa\u0142kach p\u0142k<\/strong> dypl. Adam<\/strong> Ignacy Koc<\/strong> h. D\u0105browa, dzia\u0142acz niepodleg\u0142o\u015bciowy, \u017co\u0142nierz, polityk i dziennikarz, pi\u0142sudczyk; jego dziadek by\u0142 powsta\u0144cem styczniowym, a babka kurierk\u0105 Rz\u0105du Narodowego, ojciec naucza\u0142 j\u0119zyk\u00f3w klasycznych; relegowany z gimnazjum za udzia\u0142 w strajku szkolnym, uko\u0144czy\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum klasycznym w Krakowie i rozpocz\u0105\u0142 studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim; cz\u0142onek Zwi\u0105zku Walki Czynnej (ZWC) i Zwi\u0105zku Strzeleckiego; od 1910 by\u0142 ju\u017c bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego; w czasie I wojny \u015bwiatowej komendant okr\u0119gu warszawskiego, a nast\u0119pnie komendant naczelny Polskiej Organizacji Wojskowej (POW); pomimo s\u0142abego zdrowia i wady wzroku zosta\u0142 oficerem liniowym Legion\u00f3w Polskich (w 5 Pu\u0142ku Piechoty III Brygady); ci\u0119\u017cko ranny w bitwie nad Stochodem (18 wrze\u015bnia 1916); po tzw. kryzysie przysi\u0119gowym internowany przez Niemc\u00f3w w Beniaminowie (zwolniony 22 kwietnia 1918 ze wzgl\u0119du na z\u0142y stan zdrowia); cz\u0142onek zakonspirowanego kierownictwa obozu pi\u0142sudczykowskiego, tzw. Konwentu Organizacji A; 10 listopada 1918 wita\u0142 na dworcu kolejowym wraz z ksi\u0119ciem Z. Lubomirskim zwolnionego z Magdeburga Pi\u0142sudskiego, po czym wyda\u0142 POW rozkaz o rozbrojeniu niemieckich wojsk okupacyjnych; od grudnia 1919 w Wojsku Polskim; od 1 stycznia 1920 cz\u0142onek kapitu\u0142y Orderu Virtuti Militari (jako jeden z pierwszych dziesi\u0119ciu kawaler\u00f3w); podczas wojny polsko-bolszewickiej (ju\u017c w stopniu podpu\u0142kownika) dow\u00f3dca 201. Pu\u0142ku Piechoty Obrony Warszawy, a nast\u0119pnie (lipiec-grudzie\u0144) Dywizji Ochotniczej; od 1921 cz\u0142onek tajnej organizacji \u201eHonor i Ojczyzna\u201d, za\u0142o\u017conej przez gen. W. Sikorskiego za wiedz\u0105 i zgod\u0105 Pi\u0142sudskiego i K. Sosnkowskiego (rozwi\u0105zanej w 1923); po uko\u0144czeniu III Kursu Doszkolenia w Wy\u017cszej Szkole Wojennej w pa\u017adzierniku 1924 uzyska\u0142 dyplom oficera Sztabu Generalnego, a 1 grudnia 1924 zosta\u0142 awansowany do stopnia pu\u0142kownika; uczestnik przewrotu majowego po stronie rokoszan; od wrze\u015bnia 1926 do marca 1928 szef sztabu Dow\u00f3dztwa Okr\u0119gu Korpusu nr VI we Lwowie; uwa\u017cany za cz\u0142onka tzw. grupy pu\u0142kownik\u00f3w; pose\u0142 na Sejm II, III i IV kadencji (1928-1936) z listy BBWR, w zwi\u0105zku z tym przeniesiony w stan nieczynny, a 30 kwietnia 1930 w stan spoczynku; 1929-1930 redaktor naczelny prorz\u0105dowego \u201eG\u0142osu Prawdy\u201d przekszta\u0142conego w \u201eGazet\u0119 Polsk\u0105\u201d; w 1930 by\u0142 jednym z pierwszych dziesi\u0119ciu odznaczonych Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci; od grudnia 1930 do grudnia 1935 wiceminister skarbu oraz komisarz rz\u0105dowy w Banku Polskim (negocjowa\u0142 umowy po\u017cyczkowe II RP z Francj\u0105 i Wielk\u0105 Brytani\u0105); od lutego do kwietnia 1936 prezes Banku Polskiego; w okresie \u201edekompozycji\u201d obozu rz\u0105dowego (a tak\u017ce \u201egrupy pu\u0142kownik\u00f3w\u201d) po \u015bmierci Marsza\u0142ka w grupie zwolennik\u00f3w gen. E. \u015amig\u0142ego-Rydza (tzw. grupa GISZ), rywalizuj\u0105ca z \u201eZamkiem\u201d prezydenta I. Mo\u015bcickiego i jego protegowanego, wicepremiera E. Kwiatkowskiego; od maja 1936 do czerwca 1938 komendant naczelny Zwi\u0105zku Legionist\u00f3w Polskich (ZLP); pierwszy szef (luty 1937 – stycze\u0144 1938) Obozu Zjednoczenia Narodowego oraz autor (b\u0105d\u017a wsp\u00f3\u0142autor) jego deklaracji ideowo-politycznej, przedstawionej w przem\u00f3wieniu radiowym 21 lutego 1937, oznaczaj\u0105cej zwrot w kierunku autorytarnego nacjonalizmu (prymat pa\u0144stwa, solidaryzm narodowy, antykomunizm, naczelna rola armii w \u017cyciu pa\u0144stwa, zwi\u0105zek \u017cycia narodu z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, konkurencja z \u017bydami na polu gospodarczym i kulturalnym); kierownictwo utworzonej 22 czerwca 1937 m\u0142odzie\u017c\u00f3wki OZN, Zwi\u0105zku M\u0142odej Polski, powierzy\u0142 Jerzemu Rutkowskiemu, zwi\u0105zanemu nieformalnie z Ruchem Narodowo-Radykalnym \u201eFalanga\u201d Boles\u0142awa Piaseckiego; ten faktyczny sojusz z \u201eFalang\u0105\u201d sta\u0142 si\u0119 przedmiotem krytyki oponent\u00f3w Koca w obozie sanacyjnym i ostatecznie doprowadzi\u0142 do jego dymisji 10 stycznia 1938; w czerwcu tego roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tak\u017ce jego kadencja w ZLP, wszed\u0142 natomiast do Senatu; we wrze\u015bniu 1939 jako wiceminister skarbu koordynowa\u0142 ewakuacj\u0119 z\u0142ota polskiego z kraju; minister skarbu, nast\u0119pnie przemys\u0142u i handlu i wreszcie II podsekretarz stanu w rz\u0105dzie emigracyjnym W. Sikorskiego; od 1940 przebywa\u0142 w USA, gdzie by\u0142 m.in. wicedyrektorem Instytutu J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Ameryce, \u017cyj\u0105c w trudnych warunkach materialnych i utrzymuj\u0105c si\u0119 z dorywczych prac, g\u0142\u00f3wnie w hotelach; zmar\u0142 w 1969 roku; pr\u00f3bowa\u0142 swoich si\u0142 w poezji (pod pseudonimem Adam Warmi\u0144ski), sta\u0142 si\u0119 te\u017c pierwowzorem postaci majora Pycia w powie\u015bci Juliusza Kaden-Bandrowskiego Genera\u0142 Barcz<\/em>.<\/p>\r\n

80 lat temu, w sierpniu<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Vic\u00e1lvaro (obecnie cz\u0119\u015b\u0107 Madrytu), w wieku oko\u0142o 65 lat (ur. w 1871), Francisco de Paula Ure\u00c3\u00b1a Navas<\/strong>, poeta i krytyk literacki; uko\u0144czy\u0142 prawo, filozofi\u0119 i literatur\u0119 na uniwersytecie w Sewilli; naucza\u0142 w Liceum \u015aw. Tomasza; w\u0142a\u015bciciel i redaktor \u201eEl Pueblo Cat\u00f3lico\u201d [\u201eNar\u00f3d Katolicki\u201d], przyw\u00f3dca nawi\u0105zuj\u0105cej do tradycji \u201e\u015awi\u0119tego Kr\u00f3lestwa\u201d (Kr\u00f3lestwa Ja\u00c3\u00a9n w ramach Korony Kastylijskiej), a w stylu do klasycyzmu i kastycyzmu (casticismo<\/em>), grupy literackiej El Madro\u00c3\u00b1o (nazwa wiejskiej posiad\u0142o\u015bci jego rodziny w Torredonjimeno, w andaluzyjskiej prowincji Ja\u00c3\u00a9n); cz\u0142onek korespondent Kr\u00f3lewskiej Akademii Hiszpa\u0144skiej; karlista g\u0142osz\u0105cy tradycjonalistyczn\u0105 doktryn\u0119 pokuty spo\u0142ecze\u0144stw za grzechy neopoga\u0144skiej nowoczesno\u015bci; zamordowany przez milicjant\u00f3w \u201eantyfaszystowskich\u201d wraz z synem; dok\u0142adna data jego \u015bmierci jest nieznana.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d wrzesie\u0144 2016<\/h2>\r\n

80 lat temu, 4 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zostali rozstrzelani (po\u015br\u00f3d innych wi\u0119\u017ani\u00f3w) przez milicjant\u00f3w z Iberyjskiej Federacji Anarchistycznej (FAI) w forcie Guadalupe w Fuenterrab\u00c3\u00adi (Guip\u00c3\u00bazcoa, Kraj Bask\u00f3w, Hiszpania):<\/p>\r\n

– w wieku 64 lat (ur. 4 VIII 1872), Joaqu\u00c3\u00adn Beunza<\/strong> Redin, prawnik i polityk tradycjonalistyczny; pochodzi\u0142 z ubogiej rodziny baskijskiej; w 1895 uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem studia prawnicze na uniwersytecie w Salamance, nast\u0119pnie doktoryzowa\u0142 si\u0119 w Madrycie i uzyska\u0142 stypendium na kontynuowanie studi\u00f3w w Pary\u017cu; po powrocie do Pampeluny pracowa\u0142 jako adwokat, specjalizuj\u0105c si\u0119 w prawie foralnym; po przyst\u0105pieniu do karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) zosta\u0142 z jej ramienia cz\u0142onkiem Rady Miejskiej w Pampelunie (1901-1906), a nast\u0119pnie (1909-1917) deputowanym prowincjonalnym; przyst\u0105pi\u0142 do ruchu na rzecz przywr\u00f3cenia (zniesionych w 1839) przywilej\u00f3w foralnych (Reintegraci\u00f3n Foral), skupiaj\u0105cego cz\u0119\u015b\u0107 basko-nawaryjskich karlist\u00f3w oraz umiarkowanych baskijskich nacjonalist\u00f3w, i by\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem jego petycji w tej sprawie; w 1918 zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Towarzystwa Studi\u00f3w Baskijskich (Sociedad de Estudios Vascos) oraz cz\u0142onkiem jego komisji przygotowuj\u0105cej autonomiczny Statut z Estelli (Basko-Nawaryjski), zaprezentowany 31 maja 1931 i proklamowany w Guernice 12 lipca 1931, lecz odrzucony w tym kszta\u0142cie przez re\u017cim republika\u0144ski ze wzgl\u0119du na jego katolicki charakter (zdaniem socjalistycznego polityka Indalecia Prieto by\u0142by to \u201eGibraltar watyka\u0144ski\u201d); 15 czerwca 1931 uczestniczy\u0142 w Akcie Afirmacji Katolickiej w Pampelunie, a w tym samym miesi\u0105cu zosta\u0142 wybrany z Nawarry do Kortez\u00f3w, jako kandydat koalicji katolicko-foralnej; w parlamencie zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Mniejszo\u015bci Basko-Nawaryjskiej (sekretarzem by\u0142 p\u00f3\u017aniejszy premier baskijskiego rz\u0105du lokalnego, Jos\u00c3\u00a9 Antonio Aguirre); nie by\u0142 informowany przez karlist\u00f3w o przygotowaniach do powstania, tote\u017c wybuch wojny zaskoczy\u0142 go w uzdrowisku w Cestonie, gdzie zosta\u0142 aresztowany 23 sierpnia 1936 i przewieziony do wi\u0119zienia w San Sebasti\u00e1n, a nast\u0119pnie do fortu Guadalupe;<\/p>\r\n

– w wieku 58 lat (ur. 6 VIII 1878), Leopoldo Matos<\/strong> y Massieu, prawnik i polityk konserwatywny, minister pracy od sierpnia 1921 do marca 1922 oraz minister rozwoju (stycze\u0144-listopad 1930) i spraw wewn\u0119trznych (listopad 1930 – luty 1931) podczas dictablanda<\/em> (\u201emi\u0119kkiej dyktatury\u201d) przedostatniego premiera \u00bbAlfonsa XIII\u00ab – gen. D\u00e1maso Berenguera (1873-1963);<\/p>\r\n

– w wieku 49 lat (ur. 29 X 1886), Honorio Maura Gamazo<\/strong>, dramaturg i polityk monarchistyczny; drugi z trzech syn\u00f3w Antonia Maury y Montanera (1853-1925) – przyw\u00f3dcy Partii Konserwatywnej i pi\u0119ciokrotnego premiera monarchii alfonsja\u0144skiej; uko\u0144czy\u0142 elitarne gimnazjum jezuickie w Chamart\u00c3\u00adn de la Rosa, Szko\u0142\u0119 Politechniczn\u0105 w Zurychu oraz prawo na uniwersytetach w Bonn i Akwizgranie; nast\u0119pnie sp\u0119dzi\u0142 cztery lata w Meksyku i Argentynie, gdzie pozna\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119; po powrocie do Hiszpanii po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci teatralnej, zyskuj\u0105c sobie uznanie jako autor ironicznych i frywolnych komedii rodzajowych z \u017cycia wy\u017cszych sfer; by\u0142 osobistym przyjacielem konstytucyjnego kr\u00f3la \u00bbAlfonsa XIII\u00ab i – w przeciwie\u0144stwie do swojego m\u0142odszego brata Miguela Maury (1887-1971) – po upadku monarchii nie przeszed\u0142 na pozycje konserwatywno-republika\u0144skie; wraz z redaktorem dziennika \u201eABC\u201d, markizem Juanem Ignacio Luca de Tena (1897-1975), za\u0142o\u017cy\u0142 Niezale\u017cny Klub Monarchistyczny, kt\u00f3rego zebranie inauguracyjne (10 maja 1931) sta\u0142o si\u0119 pretekstem do wszcz\u0119cia przez si\u0142y lewicowe antykatolickich rozruch\u00f3w w Madrycie i innych miastach: przez trzy dni, przy ca\u0142kowitej bierno\u015bci w\u0142adz, podpalono liczne klasztory, ko\u015bcio\u0142y, kaplice i szko\u0142y zakonne, niszcz\u0105c przy okazji tysi\u0105ce wolumin\u00f3w (w tym pierwodruki dzie\u0142 Lopego de Vegi i Calderona) oraz dzie\u0142 sztuki (m.in. p\u0142\u00f3tna Zurbarana i Van Dycka), Maura za\u015b zosta\u0142 aresztowany i oskar\u017cony o zamiar dokonania zamachu stanu; w lutym 1933 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem monarchistycznej partii Odnowa Hiszpa\u0144ska (Renovaci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola), na kt\u00f3rej czele stan\u0105\u0142 dawny przyjaciel i wsp\u00f3\u0142pracownik jego ojca, Antonio Goichoechea (1876-1953), i z jej ramienia uzyska\u0142 w listopadzie tego roku mandat do Kortez\u00f3w z Pontevedry; w parlamencie krytykowa\u0142 ustrojowy \u201eakcydentalizm\u201d i taktyk\u0119 \u201eposybilistyczn\u0105\u201d chadeckiej Konfederacji Autonomicznych Prawic Hiszpa\u0144skich (CEDA) oraz jej lidera, Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00adi Gil-Roblesa (1898-1980), a na \u0142amach \u201eABC\u201d i przegl\u0105du \u201eRenovaci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d zwalcza\u0142 otwarcie re\u017cim republika\u0144ski; podczas rewolucji pa\u017adziernikowej 1934 w Asturii opublikowa\u0142 w \u201eABC\u201d cykl artyku\u0142\u00f3w pi\u0119tnuj\u0105cych jej barbarzy\u0144stwo, zapowiadaj\u0105c jednocze\u015bnie \u201eautentyczn\u0105 i zbawcz\u0105\u201d dla Hiszpanii rewolucj\u0119 \u201ekrzy\u017ca i miecza\u201d; w grudniu 1934 sygnowa\u0142 manifest za\u0142o\u017cycielski prawicowego Bloku Narodowego (Bloque Nacional) pod przyw\u00f3dztwem Jos\u00c3\u00a9 Calvo Sotelo (1893-1936); aresztowany 23 lipca w swoim domu w Zarauz, by\u0142 przetrzymywany najpierw w wi\u0119zieniu San Sebasti\u00e1n, a nast\u0119pnie w forcie Guadalupe;<\/p>\r\n

– wed\u0142ug \u015bwiadectwa Ramona Bruneta (kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142) wszyscy wymienieni przechodzili tortury fizyczne i psychiczne, w tym parokrotne wyprowadzanie ich na rozstrzelanie na pla\u017c\u0119 i pozorowanie egzekucji, a po wystrzeleniu \u015blepych naboj\u00f3w oznajmiano im, \u017ce to by\u0142 tylko \u201e\u017cart\u201d; prawdziwa egzekucja nast\u0105pi\u0142a po otrzymaniu wiadomo\u015bci o zdobyciu pobliskiego Ir\u00c3\u00ban przez karlistowskich requet\u00c3\u00a9s<\/em>.<\/p>\r\n

80 lat temu, 4 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Madrycie, w wieku oko\u0142o 62 lat (ur. w 1874), ks. Emilio Ruiz Mu\u00c3\u00b1oz<\/strong>, znany tak\u017ce jako Javier Reina<\/em>, prezbiter, historyk i publicysta tradycjonalistyczny; Andaluzyjczyk, pochodzi\u0142 z Almer\u00c3\u00adi, lecz w m\u0142odo\u015bci zwi\u0105zany by\u0142 z Malag\u0105, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 czasopismo \u201eEl Pan del Rosario\u201d [\u201eChleb R\u00f3\u017ca\u0144ca\u201d]; uzyska\u0142 doktoraty z teologii i prawa kanonicznego; nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z g\u0142\u00f3wnym organem \u201eintegryst\u00f3w\u201d (Partii Katolicko-Narodowej, kt\u00f3ra w 1888 od\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 od karlizmu) \u201eEl Siglo Futuro\u201d [\u201ePrzysz\u0142y Wiek\u201d], a po \u015bmierci jego za\u0142o\u017cyciela i przyw\u00f3dcy partii – Ramona Nocedala (1842-1907) – wszed\u0142 do redakcji i prowadzi\u0142 przez nast\u0119pne 20 lat dzia\u0142 spo\u0142eczny: artyku\u0142y socjologiczne i polityczne podpisywa\u0142 jako Fabio<\/em>, a literackie jako El Caballero de las Calzas Prietas<\/em>; otrzyma\u0142 propozycj\u0119 obj\u0119cia kanonii w Maladze, ale na wyra\u017ane \u017cyczenie nuncjusza apostolskiego, abpa Francesca Ragonesi (przyjaciela Gaudiego, kt\u00f3rego nazywa\u0142 \u201eDantem architektury\u201d), otrzyma\u0142 dyspens\u0119 od rezydowania w kanonii, aby m\u00f3c kontynuowa\u0107 w stolicy prac\u0119 w redakcji \u201eEl Siglo Futuro\u201d i zwalcza\u0107 chadeckie b\u0142\u0119dy Sillonu; w tym celu przet\u0142umaczy\u0142 na kastylijski encyklik\u0119 \u015bw. Piusa X Notre charg\u00c3\u00a9 apostolique<\/em>; jako publicysta zwalcza\u0142 te\u017c konspiracj\u0119 judeomaso\u0144sk\u0105, antyklerykalizm republika\u0144ski oraz – zw\u0142aszcza po zamordowaniu kanclerza Austrii E. Dollfussa przez boj\u00f3wkarza hitlerowskiego – re\u017cim narodowosocjalistyczny i jego ideologi\u0119 rasistowsk\u0105; po 1931 powr\u00f3ci\u0142 wraz z \u201eintegrystami\u201d do Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej oraz nawi\u0105za\u0142 sta\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z organem nacionalcatolicismo<\/em> – \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d, gdzie pisa\u0142 pod pseudonimem Javier Reina<\/em>; po wybuchu wojny domowej zatrzymany przez milicjant\u00f3w anarchistycznych i przewieziony do wi\u0119zienia Czeki (Checa) znajduj\u0105cego si\u0119 w dawnym klasztorze salezjan\u00f3w przy ulicy San Bernardo; wed\u0142ug relacji dziennikarza Juana Marina del Campo \u201eChafarote\u201d by\u0142 przed \u015bmierci\u0105 torturowany (pi\u0142owano mu stopy i wyrwano j\u0119zyk), a zamordowa\u0142 go Aquilino F\u00c3\u00a9rvoles, rozstrzelany p\u00f3\u017aniej przez frankist\u00f3w.<\/p>\r\n

80 lat temu, 4 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Don Benito (Estremadura, Hiszpania), w wieku 43 lat (ur. 21 IX 1892), Francisco Vald\u00c3\u00a9s Nicolau<\/strong>, prawnik i pisarz, estremadurski regionalista; pochodzi\u0142 z rodziny wielkich posiadaczy ziemskich; uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Centralnym w Madrycie, gdzie udziela\u0142 si\u0119 tak\u017ce intensywnie w kr\u0119gach literackich, przyja\u017ani\u0105c si\u0119 zw\u0142aszcza z poet\u0105 Juanem Ramonem Jimenezem (1881-1958) – p\u00f3\u017aniejszym (1956) laureatem literackiej Nagrody Nobla; po powrocie do rodzinnego Don Benito naucza\u0142 w gimnazjum i za\u0142o\u017cy\u0142 regionalistyczny periodyk \u201eLa Semana\u201d [\u201eTydzie\u0144\u201d], na kt\u00f3rego \u0142amach krytykowa\u0142 rz\u0105dy republika\u0144skie; aresztowany 15 sierpnia 1936.<\/p>\r\n

70 lat temu, 4 wrze\u015bnia<\/strong> 1946 roku, zmar\u0142 na zamku w Penho\u00c3\u00abt w Avessac (Bretania), w wieku 88 lat (ur. 10 II 1858), R\u00c3\u00a9gis<\/strong>-Marie-Joseph markiz<\/strong> (marquis<\/em>) de l\u2019Estourbeillon<\/strong> de la Garnache, pisarz i polityk, regionalista breto\u0144ski; pochodzi\u0142 ze starej szlachty breto\u0144skiej, a jego matka by\u0142a potomkini\u0105 adm. Juliena P\u00c3\u00a9pina de Belle-Isle (1705-1785) – wpierw korsarza, a nast\u0119pnie naczelnego dow\u00f3dcy marynarki kr\u00f3lewskiej; 16 sierpnia 1898 za\u0142o\u017cy\u0142 Regionalistyczn\u0105 Uni\u0119 Breto\u0144sk\u0105 (URB) i by\u0142 jej przewodnicz\u0105cym przez nast\u0119pne 40 lat; redagowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c – z Ren\u00c3\u00a9 hr. de Laigue (1862-1942) – \u201eLa Revue de Bretagne\u201d [\u201ePrzegl\u0105d Breto\u0144ski\u201d]; w tym roku zosta\u0142 wybrany deputowanym rojalistycznym z Morbihan: wybierany jeszcze czterokrotnie (1902, 1906, 1910, 1914), w Izbie znalaz\u0142 si\u0119 w dwudziestotrzyosobowej Grupie Antysemickiej, kt\u00f3rej przewodnicz\u0105cym by\u0142 znany publicysta katolicki \u00c3\u2030douard Drumont (1844-1917), a nast\u0119pnie przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 wraz z ni\u0105 do Akcji Liberalno-Ludowej (ALP), za\u0142o\u017conej przez rojalist\u00f3w \u201eprzy\u0142\u0105czonych\u201d (ralli\u00c3\u00a9s<\/em>) do Republiki na wezwanie papie\u017ca Leona XIII; w 1904 by\u0142 uczestnikiem Kongresu Celtyckiego w Caernarfon (Walia); w 1909 przewodniczy\u0142 delegacji do ministra o\u015bwiaty Gastona Doumergue\u2019a – p\u00f3\u017aniejszego (1924-1931) prezydenta Republiki, wnosz\u0105cej o nauczanie j\u0119zyka breto\u0144skiego w liceach i gimnazjach regionu (pro\u015bba zosta\u0142a odrzucona, gdy\u017c zdaniem ministra mog\u0142oby to sprzyja\u0107 tendencjom separatystycznym); po wybuchu I wojny \u015bwiatowej zg\u0142osi\u0142 si\u0119 (maj\u0105c 56 lat) na ochotnika do armii; za dzielno\u015b\u0107 otrzyma\u0142 Legi\u0119 Honorow\u0105 i Krzy\u017c Wojenny 1914-1918; w 1919 og\u0142osi\u0142 na \u0142amach \u201eLa Libre Parole\u201d [\u201eWolne S\u0142owo\u201d] Drumonta kolejny apel domagaj\u0105cy si\u0119 nauczania j\u0119zyka breto\u0144skiego; by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem artystycznego ruchu breto\u0144skiego Seiz Breur<\/em> [\u201eSiedmiu Braci\u201d]; po ukonstytuowaniu si\u0119 Pa\u0144stwa Francuskiego (\u00c3\u2030tat Fran\u00c3\u00a7ais), w listopadzie 1940 zaapelowa\u0142 do marsz. Ph. P\u00c3\u00a9taina o uznanie \u201eprawowitych roszcze\u0144 prowincji breto\u0144skiej\u201d i powo\u0142anie zgromadzenia prowincjonalnego oraz obsadzanie stanowisk publicznych przez funkcjonariuszy pochodzenia breto\u0144skiego; pomimo obietnicy Marsza\u0142ka w rz\u0105dzie Vichy zwyci\u0119\u017cy\u0142y tendencje centralistyczne i rzecz si\u0119 nie zi\u015bci\u0142a; 11 pa\u017adziernika 1942 zosta\u0142 odznaczony orderem Francisque<\/em>.<\/p>\r\n

90 lat temu, 6 wrze\u015bnia<\/strong> 1926 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Londynie Maurice<\/strong> John Cowling<\/strong>, historyk i my\u015bliciel polityczny; pochodzi\u0142 z ni\u017cszej klasy \u015bredniej; studiowa\u0142, a nast\u0119pnie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia wyk\u0142ada\u0142 w Cambridge (Jesus College); od 1943 do 1947 s\u0142u\u017cy\u0142 w armii (na Dalekim Wschodzie), w regimencie piechoty, opuszczaj\u0105c s\u0142u\u017cb\u0119 w stopniu kapitana (po latach, jako historyk – i \u201eimperialistyczny izolacjonista\u201d – ocenia\u0142 krytycznie udzia\u0142 Wielkiej Brytanii w tej \u201eliberalnej wojnie, kt\u00f3ra korzy\u015b\u0107 przynios\u0142a wy\u0142\u0105cznie Sowietom i Amerykanom\u201d); z przekona\u0144 \u201ecyniczny konserwatysta, kt\u00f3ry nigdy nie mia\u0142 cienia entuzjazmu dla retoryki post\u0119pu, cnoty i ulepszania \u015bwiata\u201d; nieugi\u0119ty krytyk libera\u0142\u00f3w (zw\u0142aszcza \u201emoralnego totalitarysty\u201d J.S. Milla), tworz\u0105cych system polityczny, kt\u00f3rego broni\u0105 w ten sam spos\u00f3b, co absoluty\u015bci – nieust\u0119pliwie i doktrynersko, za legitymowalny uwa\u017caj\u0105c tylko ustr\u00f3j oparty na powszechnym i r\u00f3wnym prawie wyborczym, wielopartyjno\u015bci i kadencyjno\u015bci; libera\u0142owie delegalizuj\u0105 partie uwa\u017cane przez nich za faszystowskie, tote\u017c g\u0142osz\u0105c wolno\u015b\u0107, faktycznie zapewniaj\u0105 j\u0105 tylko sobie i tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 pogl\u0105dy do nich podobne; za\u0142o\u017cyciel i intelektualny przyw\u00f3dca tzw. Szko\u0142y Peterhouse (nazwanej tak od college\u2019u w Cambridge, gdzie wyk\u0142ada\u0142), kt\u00f3ra postawi\u0142a sobie za cel odrodzenie klasycznej, czyli wolnej od nalecia\u0142o\u015bci liberalnych, filozofii politycznej konserwatyzmu, a kt\u00f3rej manifestem by\u0142y zredagowane przeze\u0144 Eseje konserwatywne <\/em>(1978); mentor i protektor Rogera Scrutona, w Partii Konserwatywnej by\u0142 natomiast Powellite <\/em>(tzn. popiera\u0142 nacjonalistyczny nurt, kt\u00f3rego przyw\u00f3dc\u0105 by\u0142 Enoch Powell); konserwatyzm pojmowa\u0142 przede wszystkim jako \u201enegacj\u0119 ideologii\u201d, przywi\u0105zanie do konkretu, uformowanych przez wieki obyczaj\u00f3w, wspomnie\u0144, tradycji, form wsp\u00f3\u0142\u017cycia, odr\u0119bno\u015bci lokalnych, a tak\u017ce jako \u201enaturalny\u201d rojalizm; na tle bardzo zsekularyzowanej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie my\u015bli brytyjskiej wyr\u00f3\u017cnia\u0142o go przywi\u0105zanie do szczeg\u00f3lnej wi\u0119zi \u0142\u0105cz\u0105cej \u201eTron\u201d z \u201eO\u0142tarzem\u201d (w wersji narodowego, anglika\u0144skiego Established Church<\/em>) oraz polityki z religi\u0105; oskar\u017caj\u0105c laickich intelektualist\u00f3w o niszczenie tej wi\u0119zi, jak r\u00f3wnie\u017c o dechrystianizacj\u0119 kultury wsp\u00f3\u0142czesnej, sam te\u017c by\u0142 obiektem ostrych atak\u00f3w jako \u201eekscentryczny\u201d i \u201eniebezpieczny\u201d reakcjonista; wrogo\u015b\u0107 kulturalnego establishmentu zaskarbi\u0142 sobie tak\u017ce otwarcie wyra\u017canym sprzeciwem wobec \u201epompatycznej i teatralnej \u017cydowsko\u015bci\u201d oraz \u201ehisterii wok\u00f3\u0142 Holocaustu\u201d; zmar\u0142 w 2005 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, 6 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany przez nacjonalist\u00f3w baskijskich na cmentarzu Polloe k. San Sebasti\u00e1n, w wieku 64 lat (ur. 19 IV 1872), Juan V\u00c3\u00adctor Pradera<\/strong> y Larumbe, in\u017cynier, prawnik, polityk i my\u015bliciel tradycjonalistyczny; pochodzi\u0142 z nawaryjskiej rodziny od trzech pokole\u0144 (po mieczu i k\u0105dzieli) s\u0142u\u017c\u0105cej sprawie karlistowskiej; na jezuickim uniwersytecie w Deusto uko\u0144czy\u0142 najpierw in\u017cynieri\u0119 dr\u00f3g, a nast\u0119pnie prawo; zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z karlizmem jeszcze w XIX wieku i w sensie ideowym pozosta\u0142 karlist\u0105 do ko\u0144ca, acz nietypowym (bo niech\u0119tnym foralizmowi) i eklektycznym (bo zarazem \u201echadekizuj\u0105cym\u201d i sk\u0142aniaj\u0105cym si\u0119 ku autorytaryzmowi) oraz niezdyscyplinowanym organizacyjnie; by\u0142 trzykrotnie (1899, 1901, 1918) wybierany do Kongresu (Izby ni\u017cszej Kortez\u00f3w), za pierwszym i drugim razem z Tolosy, za trzecim z Pampeluny; w 1919 przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do \u201eschizmy mellistowskiej\u201d (cisma mellista<\/em>), czyli Partii Katolicko-Tradycjonalistycznej (PCT), za\u0142o\u017conej przez najwybitniejszego my\u015bliciela karlistowskiego Juana Vazqueza de Mell\u0119 (1861-1928), skonfliktowanego z kr\u00f3lem de iure<\/em> Jakubem III (Don Jaime de Borb\u00f3n) na tle stosunku do stron walcz\u0105cych w I wojnie \u015bwiatowej (Don Jaime, s\u0142u\u017c\u0105cy ongi\u015b w armii rosyjskiej i mieszkaj\u0105cy we Francji, popiera\u0142 Entent\u0119, a V\u00e1zquez de Mella – monarchie centralne) i z tego powodu wykluczonego ze Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej; w 1922 wda\u0142 si\u0119 w polemik\u0119 z redaktorem karlistowskiego dziennika \u201eEl Pensamiento Navarro\u201d, Jesusem Etayo Zalduendo (1894-1951), i innymi jaimistas<\/em>, uczestnicz\u0105cymi wraz z nacjonalistami baskijskimi w ods\u0142oni\u0119ciu w Amayur pomnika ku czci obro\u0144c\u00f3w zamku Maya (ostatniego punktu oporu Nawaryjczyk\u00f3w przed Kastyli\u0105 w 1522), uznaj\u0105c to za przedsi\u0119wzi\u0119cie \u201eantyhiszpa\u0144skie\u201d; w 1922 uczestniczy\u0142 z kolei w zak\u0142adaniu katolickiej Partii Spo\u0142eczno-Ludowej (Partido Social Popular), a w 1923 popar\u0142 dyktatur\u0119 gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) i wst\u0105pi\u0142 do Unii Patriotycznej; w 1931 powr\u00f3ci\u0142 wraz z innymi mellistas<\/em> do wsp\u00f3lnoty karlistowskiej i zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym jej Rady Kultury; jednocze\u015bnie nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z g\u0142osz\u0105cym doktryn\u0119 nacionalcatolicismo<\/em> miesi\u0119cznikiem \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d Ramira de Maeztu (1874-1936); wspiera\u0142 inicjatywy zjednoczeniowe na prawicy, takie jak Renovaci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola konserwatysty Antonia Goicoechey (1876-1953) i Blok Narodowy Jos\u00c3\u00a9 Calva Sotelo (1893-1936); w przeciwie\u0144stwie do niemal wszystkich karlist\u00f3w nie odrzuca\u0142 te\u017c wsp\u00f3\u0142pracy z Falang\u0105 Jos\u00c3\u00a9 Antonia Prima de Rivery (1903-1936), wyklucza\u0142 natomiast wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z nacjonalistami baskijskimi i popieranie postulat\u00f3w autonomicznych; w 1935 opublikowa\u0142 swoje g\u0142\u00f3wne dzie\u0142o El Estado Nuevo<\/em> [\u201eNowe Pa\u0144stwo\u201d], kt\u00f3re w istocie mia\u0142o by\u0107 zrewitalizowan\u0105 monarchi\u0105 tradycyjn\u0105 i korporacyjn\u0105 Kr\u00f3l\u00f3w Katolickich; aresztowany (mimo posiadania immunitetu jako cz\u0142onek, od 1933, Trybuna\u0142u Gwarancji Konstytucyjnych) 2 sierpnia, torturowany w Domu Ludowym nale\u017c\u0105cym do m\u0142odzie\u017c\u00f3wki partii socjalistycznej, a nast\u0119pnie osadzony w wi\u0119zieniu Ondarreta; wed\u0142ug licznych \u015bwiadectw podtrzymywa\u0142 na duchu innych wi\u0119\u017ani\u00f3w swoj\u0105 wielk\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105; pod koniec sierpnia przewieziony do fortu Guadalupe w Fuenterrab\u00c3\u00adi; po\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w rozstrzelanych tej nocy, co on, lecz kilka godzin p\u00f3\u017aniej, by\u0142 tak\u017ce jego starszy syn Javier; w 1945 Instytut Studi\u00f3w Politycznych opublikowa\u0142 dwa tomy jego Dzie\u0142 zebranych<\/em> opatrzone przedmow\u0105 Szefa Pa\u0144stwa, gen. F. Franco; ju\u017c po formalnej instauracji monarchii, dekretem Franco z 18 lipca 1949, otrzyma\u0142 po\u015bmiertnie dziedziczny tytu\u0142 I hrabiego (conde<\/em>) Pradera.<\/p>\r\n

15 lat temu, 7 wrze\u015bnia<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Madrycie, w wieku 80 lat (ur. 8 VI 1921), Ignacio Hernando de Larramendi<\/strong> y Montiano, przedsi\u0119biorca, za\u0142o\u017cyciel mi\u0119dzynarodowego (dzia\u0142aj\u0105cego w 49 krajach) holdingu ubezpieczeniowego MAPFRE, tradycjonalista; potomek jednej z najbardziej znanych od kilku pokole\u0144 rodzin karlistowskich – jego ojciec, Luis Hernando de Larramendi (1882-1957), by\u0142 szefem Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) i delegatem kr\u00f3la de iure<\/em> Jakuba III (Don Jaime de Borb\u00f3n) w latach 1910-1935; w wieku 16 lat zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do requet\u00c3\u00a9s<\/em> i walczy\u0142 na froncie katalo\u0144skim; po wojnie uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Madryckim (w czasie studi\u00f3w by\u0142 dzia\u0142aczem formalnie nielegalnego, lecz tolerowanego, Studenckiego Ugrupowania Tradycjonalistycznego), a nast\u0119pnie praktykowa\u0142 w Londynie, m.in. w banku Lloydsa; w 1955 za\u0142o\u017cy\u0142 MAPFRE, jako zrazu niewielkie towarzystwo ubezpieczeniowe, kt\u00f3re rozwin\u0105\u0142 w wielkie przedsi\u0119biorstwo dzia\u0142aj\u0105ce na kilku kontynentach, opieraj\u0105c je o \u201efilozofi\u0119 specjalizacyjnej dywersyfikacji\u201d bezpiecze\u0144stwa; w 1986 za\u0142o\u017cy\u0142 Fundacj\u0119 Hernando de Larramendi, kt\u00f3ra jest g\u0142\u00f3wnym sponsorem karlistowskich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 naukowych i kulturalnych (m.in. wydawnictwa ACTAS); w 1996 zosta\u0142 komandorem Orderu Izabeli Katolickiej.<\/p>\r\n

30 lat temu, 9 wrze\u015bnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w San Juan de Los Lagos (Jalisco, Meksyk), w wieku 75 lat (ur. 29 XII 1910), Manuel Zerme\u00c3\u00b1o<\/strong> y P\u00c3\u00a9rez, prawnik i dzia\u0142acz katolicki, synarchista; w latach 30. XX wieku cz\u0142onek podziemnej organizacji katolickiej (kontrolowanej przez Episkopat) Legion\/Baza i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (23 maja 1937) jawnego Narodowego Zwi\u0105zku Synarchistycznego (Uni\u00f3n Nacional Sinarquista), od 30 marca 1938 do 6 sierpnia 1940 drugi Jefe Nacional<\/em> UNS; na okres jego kierownictwa przypad\u0142 szczyt represji ze strony maso\u0144sko-komunizuj\u0105cego re\u017cimu oraz skrytob\u00f3jczych zamach\u00f3w lewicowych boj\u00f3wek na synarchist\u00f3w, kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o ok. 100 (tak\u017ce Zerme\u00c3\u00b1o zosta\u0142 zraniony 12 stycznia 1939), ale r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j organizacyjny i doktrynalny UNS; ukaza\u0142 si\u0119 tak\u017ce pierwszy numer tygodnika \u201eEl Sinarquista\u201d pod jego redakcj\u0105; po ust\u0105pieniu z szefostwa pracowa\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia jako notariusz publiczny.<\/p>\r\n

20 lat temu, 9 wrze\u015bnia<\/strong> 1996 roku, zmar\u0142 w Waszyngtonie, w wieku 82 lat (ur. 30 IX 1913), Robert<\/strong> Alexander Nisbet<\/strong>, socjolog i historyk idei, konserwatysta; pochodzi\u0142 z Kalifornii i uko\u0144czy\u0142 studia w Berkeley, uwie\u0144czone doktoratem z socjologii w 1939; ju\u017c jego teza doktorska by\u0142a mocn\u0105 obron\u0105 (inspirowan\u0105 pogl\u0105dami E. Burke\u2019a i A. de Tocqueville\u2019a) instytucji po\u015brednicz\u0105cych oraz my\u015bli konserwatywnej dziewi\u0119tnastowiecznej Europy; podczas II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w US Army na Pacyfiku; po powrocie do \u017cycia akademickiego za\u0142o\u017cy\u0142 w Berkeley Katedr\u0119 Socjologii; w 1972 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Arizony w Tucson, p\u00f3\u017aniej obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 im. Alberta Schweitzera na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku, a w 1978 powr\u00f3ci\u0142 na Uniwersytet Kalifornijski; przez osiem lat by\u0142 tak\u017ce zwi\u0105zany z think tankiem <\/em>American Entreprise Institute; cz\u0142onek Ameryka\u0144skiej Akademii Sztuk i Nauk; wsp\u00f3\u0142pracownik paleokonserwatywnego magazynu \u201eChronicles\u201d; w 1988 prezydent R. Reagan powierzy\u0142 mu wyg\u0142oszenie Wyk\u0142ad\u00f3w Jeffersonowskich<\/em>, sponsorowanych przez Narodow\u0105 Fundacj\u0119 Humanistyki; w tradycji socjologicznej ceni\u0142 zw\u0142aszcza dorobek francuskiego tradycjonalisty Louisa de Bonalda, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jego ponownego odkrycia jako prekursora naukowej socjologii, a tak\u017ce \u00c3\u2030mile\u2019a Durkheima, unaoczniaj\u0105c konserwatywne implikacje jego teorii pomimo lewicowych pogl\u0105d\u00f3w politycznych; w swoim najs\u0142ynniejszym dziele: Poszukiwanie wsp\u00f3lnoty<\/em> (1953) podda\u0142 druzgoc\u0105cej krytyce indywidualizm, wskazuj\u0105c, i\u017c zaprzeczaj\u0105c wa\u017cno\u015bci pop\u0119du wsp\u00f3lnotowego, pozostawia on ludzi samotnymi i bezbronnymi w obliczu centralizacyjnego nacisku pa\u0144stwa-narodu; nicowa\u0142 te\u017c ide\u0119 post\u0119pu i inne lewicowe przes\u0105dy, acz powa\u017cn\u0105 skaz\u0105 na jego konserwatyzmie by\u0142o uznanie aborcji za \u201epodstawowe prawo ka\u017cdej rodziny do decydowania o posiadaniu, b\u0105d\u017a te\u017c nie, oraz o ilo\u015bci swoich cz\u0142onk\u00f3w\u201d; jego zwi\u0119z\u0142a praca z 1986 pt. Konserwatyzm: marzenie i rzeczywisto\u015b\u0107<\/em> jest jedn\u0105 z najbardziej cenionych introdukcji do tej filozofii politycznej.<\/p>\r\n

125 lat temu, 10 wrze\u015bnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie, a 70 lat temu, 3 sierpnia<\/strong> 1946 roku, zmar\u0142 w Nowym Jorku p\u0142k<\/strong> dypl. Ignacy<\/strong> Hugo Stanis\u0142aw Matuszewski<\/strong>, \u017co\u0142nierz (wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca polskiego wywiadu wojskowego), polityk, dyplomata i publicysta pi\u0142sudczykowski, teoretyk polskiego autorytaryzmu; wnuk powsta\u0144ca styczniowego, syn wybitnego krytyka literackiego M\u0142odej Polski, Ignacego Matuszewskiego (1858-1919), i Anieli Bein ze spolonizowanej i schrystianizowanej rodziny \u017cydowskiej, chrze\u015bniak Boles\u0142awa Prusa, m\u0105\u017c (cywilny, po rozwodzie z pierwsz\u0105 \u017con\u0105) lekkoatletki i mistrzyni olimpijskiej Haliny Konopackiej (1900-1989), ojciec sanitariuszki pu\u0142ku \u201eBaszta\u201d w powstaniu warszawskim, rozstrzelanej przez Niemc\u00f3w, Ewy Matuszewskiej (1919-1944); w okresie gimnazjalnym uczestniczy\u0142 w strajku szkolnym; studiowa\u0142 filozofi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, architektur\u0119 w Mediolanie, prawo w Dorpacie i nauki rolnicze w Warszawie; podczas I wojny \u015bwiatowej, zmobilizowany w grudniu 1914 w stopniu chor\u0105\u017cego, s\u0142u\u017cy\u0142 (do 1917) w armii rosyjskiej (dwukrotnie ranny), dochodz\u0105c do stopnia sztabskapitana; w czerwcu 1917 by\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem I Og\u00f3lnego Zjazdu Wojskowych Polak\u00f3w w Piotrogrodzie: w czasie obrad postawi\u0142 i przeprowadzi\u0142 wniosek o wybranie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego honorowym prezesem zjazdu; nast\u0119pnie uczestniczy\u0142 w formowaniu Wojska Polskiego w Rosji, pe\u0142ni\u0105c r\u00f3\u017cne funkcje z ramienia Naczpolu (Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego); w grudniu 1917 wst\u0105pi\u0142 do I Korpusu Polskiego pod dow\u00f3dztwem gen. J. Dowb\u00f3r-Mu\u015bnickiego, a jednocze\u015bnie do konspiracyjnego Zwi\u0105zku Walki Czynnej (p\u00f3\u017aniej Polskiej Organizacji Wojskowej); skazany zaocznie na \u015bmier\u0107 przez bolszewik\u00f3w, odpowiedzia\u0142 zbrojnym zaj\u0119ciem (18 lutego 1918) Mi\u0144ska Litewskiego i zosta\u0142 komendantem miasta; poniewa\u017c na kar\u0119 \u015bmierci skazali go r\u00f3wnie\u017c Niemcy, wyjecha\u0142 do Kijowa; 21-22 maja 1918 by\u0142 wsp\u00f3\u0142organizatorem spisku POW maj\u0105cego na celu pozbawienie Dowb\u00f3r-Mu\u015bnickiego w\u0142adzy nad I Korpusem, niedopuszczenie do jego rozbrojenia i podj\u0119cie walki z Niemcami; po niepowodzeniu akcji wyjecha\u0142 do Bobrujska (za cich\u0105 zgod\u0105 Dowb\u00f3r-Mu\u015bnickiego, kt\u00f3ry jednak p\u00f3\u017aniej, gdy Matuszewski nie stawi\u0142 si\u0119 na s\u0105d nad spiskowcami, wyda\u0142 rozkaz jego \u015bcigania); nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 (jako kierownik oddzia\u0142u wywiadu) w Komendzie Naczelnej nr 3 POW w Kijowie, sk\u0105d 31 pa\u017adziernika 1918 zosta\u0142 wys\u0142any do Krakowa; 11 listopada 1918 zosta\u0142 przydzielony przez J. Pi\u0142sudskiego do Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza w stopniu majora; nast\u0119pnie zosta\u0142 przydzielony do Sztabu Generalnego, zostaj\u0105c kierownikiem biura wywiadowczego w Oddziale VI (p\u00f3\u017aniej II); w kulminacyjnym czasie wojny polsko-bolszewickiej (kwiecie\u0144-lipiec 1920) by\u0142 zast\u0119pc\u0105 szefa Oddzia\u0142u II w Sztabie \u015acis\u0142ym Naczelnego Wodza, a od 28 sierpnia 1920 – jego szefem w stopniu podpu\u0142kownika; jego prac\u0119 Pi\u0142sudski oceni\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eBy\u0142a to pierwsza wojna, kt\u00f3r\u0105 Polska prowadzi\u0142a od wielu stuleci, w czasie kt\u00f3rej mieli\u015bmy wi\u0119cej informacji o nieprzyjacielu ni\u017c on o nas\u201d; w listopadzie 1920 zosta\u0142 przydzielony jako ekspert wojskowy do delegacji polskiej na rokowania pokojowe w Rydze; po zawarciu pokoju wr\u00f3ci\u0142 na stanowisko szefa Oddzia\u0142u II Naczelnego Dow\u00f3dztwa (a po jego likwidacji – Sztabu Generalnego), kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142 do ko\u0144ca lipca 1923; nast\u0119pnie (listopad 1923 – pa\u017adziernik 1924) by\u0142 s\u0142uchaczem III Kursu Doszkolenia Wy\u017cszej Szko\u0142y Wojennej w Warszawie, lecz po jego uko\u0144czeniu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera zosta\u0142 \u201ezes\u0142any\u201d na stanowisko attach\u00c3\u00a9 wojskowego w Rzymie; 1 grudnia 1924 zosta\u0142 awansowany do stopnia pu\u0142kownika; po przewrocie majowym, wezwany do kraju i przeniesiony do rezerwy, sta\u0142 si\u0119 z czasem jednym z czo\u0142owych dzia\u0142aczy pa\u0144stwowych obozu pomajowego, reprezentuj\u0105c jego prawic\u0119; nale\u017ca\u0142 do nieformalnej \u201egrupy pu\u0142kownik\u00f3w\u201d, reprezentuj\u0105c w niej stanowiska najbardziej (obok W. S\u0142awka) konserwatywne (aczkolwiek to jego kampania publicystyczna w okresie tzw. afery \u017cyrardowskiej w 1934 przyczyni\u0142a si\u0119 do os\u0142abienia wp\u0142yw\u00f3w politycznych konserwatyst\u00f3w par excellence<\/em>); od listopada 1926 do wrze\u015bnia 1928 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora Departamentu Administracyjnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych; nast\u0119pnie by\u0142 pos\u0142em nadzwyczajnym i ministrem pe\u0142nomocnym na W\u0119grzech; 14 kwietnia 1929 zosta\u0142 kierownikiem Ministerstwa Skarbu, a nast\u0119pnie ministrem skarbu w rz\u0105dzie Kazimierza \u015awitalskiego, pe\u0142ni\u0105c t\u0119 funkcj\u0119 w pi\u0119ciu kolejnych gabinetach do 26 maja 1931; sprawuj\u0105c ten urz\u0105d w szczytowym okresie \u015bwiatowego kryzysu gospodarczego, stara\u0142 si\u0119 o zapewnienie r\u00f3wnowagi bud\u017cetowej poprzez maksymaln\u0105 redukcj\u0119 wydatk\u00f3w, ochron\u0119 sta\u0142o\u015bci kursu z\u0142otego oraz tzw. deflacji integralnej (swoje pogl\u0105dy gospodarcze przedstawia\u0142 tak\u017ce jako publicysta na \u0142amach \u201ePrzemys\u0142u i Handlu\u201d oraz \u201ePolityki Gospodarczej\u201d); wynegocjowa\u0142 tak\u017ce tzw. II po\u017cyczk\u0119 zapa\u0142czan\u0105 ze szwedzkim finansist\u0105 I. Kreugerem: jego odej\u015bcie z urz\u0119du tu\u017c po tym by\u0142o interpretowane jako wyraz niezadowolenia Marsza\u0142ka z jej warunk\u00f3w, ale bardziej prawdopodobnym powodem popadni\u0119cia w nie\u0142ask\u0119 by\u0142o jego d\u0105\u017cenie do redukcji bud\u017cetu wojskowego w ramach polityki \u201ezaciskania pasa\u201d; odej\u015bcie ze sfer rz\u0105dowych da\u0142o mu wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 w formu\u0142owaniu pogl\u0105d\u00f3w: w latach 1932-1935 by\u0142 czo\u0142owym publicyst\u0105 \u201eGazety Polskiej\u201d, jego niekt\u00f3re propozycje ustrojowe znalaz\u0142y wyraz w autorytarnej Konstytucji Kwietniowej, przestrzega\u0142 tak\u017ce przed dopuszczeniem mniejszo\u015bci narodowych do r\u00f3wnego z Polakami wp\u0142ywu na pa\u0144stwo; by\u0142 tak\u017ce redaktorem naczelnym geopolitycznego miesi\u0119cznika \u201ePolityka Narod\u00f3w\u201d; po opublikowaniu w 1937 zbioru Pr\u00f3by syntez<\/em> otrzyma\u0142 Z\u0142oty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury: jako zwolennik wype\u0142nienia testamentu Marsza\u0142ka co do prezydentury Walerego S\u0142awka, zaatakowa\u0142 17 kwietnia 1936 rz\u0105d lewicowego pi\u0142sudczyka M. Zyndram-Ko\u015bcia\u0142kowskiego za \u201ebrak powagi\u201d (by\u0142 to jedyny w historii wypadek konfiskaty prorz\u0105dowej w zasadzie \u201eGazety Polskiej\u201d), p\u00f3\u017aniej za\u015b znalaz\u0142 si\u0119 w konflikcie tak\u017ce z rz\u0105dem F. S\u0142awoja-Sk\u0142adkowskiego, wskutek czego musia\u0142 odej\u015b\u0107 z \u201eGazety Polskiej\u201d; od tej pory wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wile\u0144skim \u201eS\u0142owem\u201d S. Cata-Mackiewicza, gdzie w marcu 1938 rozpocz\u0105\u0142 kampani\u0119 na rzecz zwi\u0119kszenia bud\u017cetu wojskowego i sformowania trzech dywizji pancernych; jego kandydatur\u0119 do Senatu z Warszawy utr\u0105ci\u0142 Ob\u00f3z Zjednoczenia Narodowego; po zaj\u0119ciu przez Niemc\u00f3w Pragi napisa\u0142 w \u201ePolityce Gospodarczej\u201d artyku\u0142 (skonfiskowany przez cenzur\u0119) o konieczno\u015bci podwojenia armii; krytykowa\u0142 polityk\u0119 ministra J. Becka i przestrzega\u0142 przed wchodzeniem do wojny z Niemcami, przewiduj\u0105c zar\u00f3wno kl\u0119sk\u0119, jak i \u201erozstrzelanie Rzeczypospolitej\u201d wsp\u00f3lnie przez III Rzesz\u0119 i ZSSR; we wrze\u015bniu 1939 kierowa\u0142 osobi\u015bcie (wraz z H. Floyar-Rajchmanem) ewakuacj\u0105 75 ton z\u0142ota Banku Polskiego poprzez Rumuni\u0119, Turcj\u0119 i Syri\u0119 do Francji: po przekazaniu transportu w Pary\u017cu rz\u0105dowi W. Sikorskiego zamiast wdzi\u0119czno\u015bci spotka\u0142y go ma\u0142ostkowe oskar\u017cenia o nadmierne wydatki w trakcie przewozu; odsuni\u0119ty od s\u0142u\u017cby pa\u0144stwowej (nie przyj\u0119to go te\u017c do wojska), po kl\u0119sce Francji wyjecha\u0142 przez Hiszpani\u0119 (gdzie przez dwa tygodnie by\u0142 wi\u0119ziony) do Portugalii, a w listopadzie 1941 do USA, gdzie zainicjowa\u0142 powstanie Komitetu Narodowego Amerykan\u00f3w Polskiego Pochodzenia (KNAPP) oraz Kongresu Polonii; wraz z Wac\u0142awem J\u0119drzejewiczem i H. Floyar-Rajchmanem za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Instytut J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Ameryce; na \u0142amach gazet \u201eNowy \u015awiat\u201d i \u201eDziennik Polski\u201d oraz w szeregu broszur zwalcza\u0142 ugodow\u0105 polityk\u0119 W. Sikorskiego, a nast\u0119pnie S. Miko\u0142ajczyka wobec ZSSR, jak r\u00f3wnie\u017c sprzeciwia\u0142 si\u0119 polityce ust\u0119pstw wobec Stalina rz\u0105d\u00f3w ameryka\u0144skiego i brytyjskiego; jego niez\u0142omna, niepodleg\u0142o\u015bciowa publicystyka zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo zebrana po\u015bmiertnie w Wyborze pism<\/em> (1952); kawaler licznych order\u00f3w polskich i zagranicznych, w tym Krzy\u017ca Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\r\n

40 lat temu, 10 wrze\u015bnia<\/strong> 1976 roku, zmar\u0142 w Boulogne-Billancourt k. Pary\u017ca, w wieku 84 lat (ur. 18 IV 1892), Fran\u00c3\u00a7ois Camille Bernard de Vaulx<\/strong>, pisarz, dziennikarz i dzia\u0142acz rojalistyczny; pochodzi\u0142 ze szlachty burgundzkiej, od wiek\u00f3w dostarczaj\u0105cej monarchii oficer\u00f3w, a Ko\u015bcio\u0142owi kap\u0142an\u00f3w; przygotowywa\u0142 si\u0119 do studi\u00f3w wojskowych w Saint-Cyr, lecz z powod\u00f3w zdrowotnych nie m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 w armii; w 1915 rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na Sorbonie (uwie\u0144czone doktoratem), podczas kt\u00f3rych zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z Action fran\u00c3\u00a7aise i wkr\u00f3tce zosta\u0142 sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem jej dziennika; przez pewien czas by\u0142 sekretarzem katolickiego polityka Federacji Republika\u0144skiej, Louisa Marina (1871-1960), a od kwietnia 1917 do 1929 – Charlesa Maurrasa; w latach 30. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 nie tylko z \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c z \u201eRevue universelle\u201d, \u201eCandide\u201d i \u201eJe suis partout\u201d [\u201eJestem wsz\u0119dzie\u201d]; w marcu 1940 opublikowa\u0142 u Fayarda komentowan\u0105 antologi\u0119 tekst\u00f3w Josepha de Maistre\u2019a; w latach 1940-1943 by\u0142 radc\u0105 w ministerstwie finans\u00f3w Pa\u0144stwa Francuskiego (\u00c3\u2030tat Fran\u00c3\u00a7ais); w establishmencie Vichy by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych oponent\u00f3w uleg\u0142ego wobec Niemc\u00f3w Pierre\u2019a Lavala; w 1968 opublikowa\u0142 opart\u0105 na w\u0142asnych wspomnieniach biografi\u0119 Maurrasa.<\/p>\r\n

100 lat temu, 12 wrze\u015bnia<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Piotrogrodzie (dawniej i obecnie Petersburgu), w wieku 57 lat (ur. 30 XII 1858), Zygmunt Balicki<\/strong>, socjolog, publicysta i dzia\u0142acz narodowy, teoretyk nacjonalizmu i pedagogiki narodowej; studiowa\u0142 w Petersburgu, Zurychu i Genewie, gdzie w 1896 uzyska\u0142 doktorat z prawa; w Petersburgu zosta\u0142 cz\u0142onkiem konspiracyjnej Gminy Socjalist\u00f3w Polskich, a w 1880 organizowa\u0142 jej \u201egmin\u0119 warszawsk\u0105\u201d; po ucieczce do Lwowa za\u0142o\u017cy\u0142 w sierpniu 1881 wraz z Boles\u0142awem Limanowskim (1835-1935) organizacj\u0119 Lud Polski; s\u0105dzony i skazany we Lwowie, po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia, w obawie przed wydaniem go Rosjanom, wyjecha\u0142 do Szwajcarii, kt\u00f3rej obywatelstwo uzyska\u0142 w 1898; zosta\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem korespondentem Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Socjologicznego; w 1891 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Gabriel\u0105 z Iwanickich, p\u00f3\u017aniejsz\u0105 dzia\u0142aczk\u0105 o\u015bwiatow\u0105 i pos\u0142ank\u0105 na Sejm RP; zbli\u017cywszy si\u0119 w Szwajcarii do epigona insurekcyjnego patriotyzmu, p\u0142k. Zygmunta Mi\u0142kowskiego (1824-1915), wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w organizowaniu Ligi Polskiej (1887), sam za\u015b w tym samym roku, podczas nielegalnych pobyt\u00f3w w zaborach austriackim i rosyjskim, za\u0142o\u017cy\u0142 konspiracyjny Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZet\u201d, wzoruj\u0105c jego struktur\u0119 na masonerii (do kt\u00f3rej prawdopodobnie nale\u017ca\u0142); jednocze\u015bnie a\u017c do 1895 utrzymywa\u0142 formalne zwi\u0105zki z ruchem socjalistycznym jako cz\u0142onek Zwi\u0105zku Zagranicznego Socjalist\u00f3w Polskich; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z lwowskim organem ludowc\u00f3w (Boles\u0142awa Wys\u0142oucha) \u201ePrzegl\u0105d Spo\u0142eczny\u201d i z warszawskim \u201eG\u0142osem\u201d; wsp\u00f3lnie z Romanem Dmowskim dokona\u0142 w 1893 \u201ezamachu stanu\u201d, przekszta\u0142caj\u0105c Lig\u0119 Polsk\u0105 w stricte<\/em> ju\u017c nacjonalistyczn\u0105 (\u201enowy patriotyzm\u201d) Lig\u0119 Narodow\u0105, a na jej tajnym zje\u017adzie w Budapeszcie (1896) zosta\u0142 cz\u0142onkiem pi\u0119cioosobowego Komitetu Centralnego; po zamieszkaniu w Krakowie (1898) sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w \u201ePrzegl\u0105du Wszechpolskiego\u201d oraz \u201edusz\u0105\u201d poczyna\u0144 organizacyjnych LN i Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego, tworz\u0105c m.in. od podstaw ich struktury na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku i w Wielkopolsce; pracowa\u0142 tak\u017ce w Towarzystwie Szko\u0142y Ludowej i Towarzystwie Gimnastycznym \u201eSok\u00f3\u0142\u201d; w 1905 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy; w krytycznym dla endecji roku 1908 (secesje Narodowego Zwi\u0105zku Robotniczego, \u201eZetu\u201d i grupy \u201eRzeczpospolitej\u201d) popar\u0142 antyniemieck\u0105 i prorosyjsk\u0105 reorientacj\u0119 Dmowskiego, wzi\u0105\u0142 te\u017c udzia\u0142 w Zje\u017adzie S\u0142owia\u0144skim w Pradze; w tym samym roku zacz\u0105\u0142 redagowa\u0107 miesi\u0119cznik \u201ePrzegl\u0105d Narodowy\u201d; za artyku\u0142 Program Szymona Konarskiego<\/em> zosta\u0142 skazany na rok twierdzy: kar\u0119 odsiadywa\u0142 od lutego do czerwca 1910 we W\u0142oc\u0142awku, sk\u0105d zwolniono go na interwencj\u0119 konstytucyjnej kr\u00f3lowej de facto<\/em> Hiszpanii (Wiktorii Eugenii Battenberg); po wybuchu I wojny \u015bwiatowej wszed\u0142 w sk\u0142ad Komitetu Narodowego Polskiego i by\u0142 sygnatariuszem jego telegramu dzi\u0119kczynnego za deklaracj\u0119 wielkiego ksi\u0119cia Miko\u0142aja Miko\u0142ajewicza z 14 sierpnia 1914; z ramienia KNP zajmowa\u0142 si\u0119 organizowaniem tzw. Legionu Pu\u0142awskiego, a nast\u0119pnie Legion\u00f3w Polskich u boku armii rosyjskiej; w 1915 wyjecha\u0142 do Piotrogrodu, gdzie do \u015bmierci wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 ze \u201eSpraw\u0105 Polsk\u0105\u201d, wydawan\u0105 przez konserwatyst\u0119 Konstantego hr. Broel-Platera (1872-1927); uprawiaj\u0105c przez ca\u0142e \u017cycie r\u00f3wnolegle dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105 i polityczn\u0105, postulowa\u0142 rozdzielno\u015b\u0107 i niezale\u017cno\u015b\u0107 r\u00f3l spo\u0142ecznych uczonego (w jego wypadku socjologa) i polityka, acz obaj winni s\u0142u\u017cy\u0107 narodowi; jako socjolog \u201eodkry\u0142 dla polskiej psychologii psychologi\u0119 spo\u0142eczn\u0105, dla etyki etyk\u0119 narodow\u0105, za\u015b prawnikom pokaza\u0142 mo\u017cliwo\u015bci zajmowania si\u0119 socjologi\u0105 pa\u0144stwa i socjologi\u0105 prawa i moralno\u015bci\u201d (Joanna Kurczewska); byt spo\u0142eczny rozpatrywa\u0142 jako indywidualno\u015b\u0107 zbiorow\u0105, wyposa\u017con\u0105 w zmys\u0142y (receptywn\u0105 w\u0142adz\u0119 odbierania wra\u017ce\u0144), wyobra\u017ani\u0119, w\u0142adz\u0119 s\u0105dzenia oraz rozum, czyli w\u0142adz\u0119 tworzenia poj\u0119\u0107; w\u0142adze te stanowi\u0105 podstaw\u0119 identyfikacji form bytu spo\u0142ecznego, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cnia\u0142 dwie formacje \u201ebezwysi\u0142kowe\u201d (tzn. tworz\u0105ce si\u0119 bez \u015bwiadomego wysi\u0142ku my\u015bli) i dwie \u201ewysi\u0142kowe\u201d; formacj\u0105 bezwysi\u0142kow\u0105 ni\u017cszego rz\u0119du jest lud, wy\u017cszego za\u015b nar\u00f3d, w kt\u00f3rego istnieniu znajduje pe\u0142ni\u0119 swego wyrazu ja\u017a\u0144 spo\u0142eczna; z kolei wysi\u0142kow\u0105 stron\u0105 narodu jest spo\u0142ecze\u0144stwo, a ludu – pa\u0144stwo; nar\u00f3d jest wi\u0119c fundamentem \u017cycia spo\u0142ecznego, a pa\u0144stwo (narodowe) jego zwie\u0144czeniem, przenikaj\u0105cym wszystkie formacje i \u0142\u0105cz\u0105cym je w organiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 pot\u0119dze narodu; nar\u00f3d jest wi\u0119c centraln\u0105 kategori\u0105 zar\u00f3wno naukowej socjologii, jak i politycznej ideologii Balickiego; mo\u017ce by\u0107 on uwa\u017cany za reprezentanta \u201enajczystszego\u201d nacjonalizmu integralnego w Polsce, poniewa\u017c z jednej strony przeszed\u0142 wraz z ca\u0142ym obozem pierwsz\u0105 faz\u0119 ewolucji od \u201epatriotyzmu starej daty\u201d (a nawet od socjalizmu \u201enarodowego\u201d), z drugiej za\u015b – z powodu przedwczesnego zgonu nie uczestniczy\u0142 w dalszych etapach tej ewolucji ku formacji narodowo-katolickiej (by\u0142 indyferentny religijnie) i tradycjonalizmowi; nacjonalizm by\u0142 dla niego my\u015bl\u0105, kt\u00f3ra przekuwa w dzia\u0142anie uczucie patriotyczne; w swojej g\u0142\u00f3wnej pracy politycznej – Egoizm narodowy wobec etyki<\/em> (1902) – dokona\u0142 rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy indywidualistyczn\u0105 \u201eetyk\u0105 idea\u0142\u00f3w\u201d, postrzegaj\u0105c\u0105 wy\u0142\u0105cznie cz\u0142owieka abstrakcyjnego i stawiaj\u0105c\u0105 sobie cele \u201eog\u00f3lnoludzkie\u201d, a spo\u0142eczn\u0105 \u201eetyk\u0105 idei\u201d, kt\u00f3rej norm\u0105 podstawow\u0105 jest realne dobro konkretnego spo\u0142ecze\u0144stwa i wymagaj\u0105c\u0105, aby ka\u017cdy czu\u0142 si\u0119 cz\u0142onkiem w\u0142asnego narodu i zla\u0142 swoj\u0105 istot\u0119 spo\u0142eczn\u0105 z jego istot\u0105; w tym w\u0142a\u015bnie sensie etyka ta jest egoistyczna, ale nie jest to egoizm indywidualny, lecz spo\u0142eczny (narodowy); w p\u00f3\u017aniejszych latach Balickiego zajmowa\u0142o przede wszystkim wypracowanie podstaw \u201epedagogiki narodowej\u201d, kt\u00f3ra winna ukszta\u0142towa\u0107 typ \u201e\u017co\u0142nierza-obywatela\u201d, zahartowanego i karnego, przenikni\u0119tego duchem rycerskim i gotowo\u015bci\u0105 do walki w obronie Ojczyzny: dlatego mimo krytycznej (jak w ca\u0142ym jego obozie) oceny powsta\u0144 z punkt\u00f3w widzenia politycznego uwa\u017ca\u0142, \u017ce w programie edukacji narodowej bohaterskie typy powsta\u0144cze winny zajmowa\u0107 poczesne miejsce.<\/p>\r\n

80 lat temu, 16 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> – wraz ze swym szwagrem, Manuelem Carvajalem, markizem de Aguilafuerte – w rowie w Fuencarral k. Madrytu, w wieku 58 lat (ur. 12 IX 1878), Crist\u00f3bal Col\u00f3n y Aguilera, XV ksi\u0105\u017c\u0119<\/strong> (duque<\/em>) de Veragua<\/strong> y de la Vega de la Isla de Santo Domingo, markiz (marqu\u00c3\u00a9s<\/em>) Jamajki, grand Hiszpanii; ostatni bezpo\u015bredni potomek Krzysztofa Kolumba oraz jego wnuka Luisa Colona de Toledo (1522-1572), I ksi\u0119cia de Veragua; syn ministra marynarki w latach 1901-1902, Cristobala Colona de la Cerda (1837-1910), XIV ksi\u0119cia de Veragua; siostrzeniec delegata Karola VII i szefa Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) Enrique de Aguilery y Gamboa, XVII markiza de Cerralbo (1845-1922); na pocz\u0105tku wojny domowej jego pa\u0142ac zosta\u0142 podpalony i spl\u0105drowany, a s\u0142u\u017c\u0105cy zabici przez boj\u00f3wkarzy Frontu Ludowego, jego za\u015b aresztowano; zgin\u0105\u0142 pomimo oficjalnego \u017c\u0105dania zwolnienia go przez socjalistycznego ministra spraw wewn\u0119trznych Julia Alvareza del Vayo oraz dziekana korpusu dyplomatycznego, ambasadora Chile Aurelia Nu\u00c3\u00b1eza de Morgado; dobijaj\u0105cy strza\u0142 odda\u0142 dow\u00f3dca komanda, \u00f3wczesny (jako \u201ekret\u201d Kominternu) szef Zjednoczonej M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej Santiago Carrillo (1915-2012), wkr\u00f3tce jawny ju\u017c cz\u0142onek Komunistycznej Partii Hiszpanii (PCE) i wsp\u00f3\u0142organizator wielotysi\u0119cznych masakr w Paracuellos de Jarama (\u201ehiszpa\u0144skiego Katynia\u201d), od 1939 na emigracji, od 1960 sekretarz generalny PCE, w latach 70. promotor (wraz z przyw\u00f3dc\u0105 PCI, Enrico Berlinguerem) tzw. eurokomunizmu; po powrocie do Hiszpanii (1976) uczestnik tzw. transformacji (transici\u00f3n<\/em>) do demokracji, zaprzyja\u017aniony nawet z uzurpatorem \u00bbJanem Karolem I\u00ab, kt\u00f3ry po jego \u015bmierci nazwa\u0142 go \u201ebardzo drog\u0105 osob\u0105\u201d.<\/p>\r\n

125 lat temu, 17 wrze\u015bnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Potiej\u00f3wce na Kijowszczy\u017anie Zygmunt Berezowski<\/strong>, prawnik, dziennikarz i polityk narodowy; studiowa\u0142 prawo w Kijowie i Krakowie; od 1915 cz\u0142onek tajnej, tr\u00f3jzaborowej Ligi Narodowej; w marcu 1917 zosta\u0142 cz\u0142onkiem i sekretarzem Polskiego Komitetu Wykonawczego na Rusi; w II Rzeczypospolitej pose\u0142 na Sejm I, II i III kadencji (1922-1935) z klubu Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego (od 1928 – Stronnictwa Narodowego); autor wskaza\u0144 programowych z zakresu polityki zagranicznej Obozu Wielkiej Polski; w latach 1928-1935 cz\u0142onek Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego SN, nast\u0119pnie sekretarz Komitetu G\u0142\u00f3wnego; sekretarz generalny Polskiego Towarzystwa Opieki nad Kresami; od pa\u017adziernika 1939 cz\u0142onek konspiracyjnego Prezydium Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego SN; od stycznia do kwietnia 1944 cz\u0142onek Rady Jedno\u015bci Narodowej z ramienia SN; przerzucony tzw. mostem do Londynu, wszed\u0142 jako minister spraw wewn\u0119trznych do \u201eantyja\u0142ta\u0144skich\u201d gabinet\u00f3w Tomasza Arciszewskiego (1944-1947) i gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego (1947-1949); do jego zada\u0144 nale\u017ca\u0142o utrzymywanie \u0142\u0105czno\u015bci z krajem i antykomunistycznym podziemiem; zmar\u0142 w Londynie w 1979 roku.<\/p>\r\n

1150 lat temu, 19 wrze\u015bnia<\/strong> 866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Konstantynopolu Leon VI Filozof<\/strong> vel<\/em> M\u0105dry [\u00ce\u203a\u00ce\u00ad\u00cf\u2030\u00ce\u00bd \u00ce\u00a3\u00ce\u00a4\u00ce\u201e \u00e1\u00bd\u0081 \u00ce\u00a3\u00ce\u00bf\u00cf\u2020\u00cf\u0152\u00cf\u201a, Le\u00c5\u008dn VI ho Sophos<\/em>], cesarz bizanty\u0144ski (wschodniorzymski) z dynastii macedo\u0144skiej; syn za\u0142o\u017cyciela dynastii (by\u0107 mo\u017ce s\u0142owia\u0144skiego pochodzenia) Bazylego I Macedo\u0144czyka z drugiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa; od \u015bmierci ojca (29 sierpnia 886) wsp\u00f3\u0142cesarz wraz ze swoim m\u0142odszym bratem Aleksandrem (870-913), faktycznie sprawowa\u0142 wy\u0142\u0105czne rz\u0105dy; jego najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o doko\u0144czenie kodeksu praw (Opus Basilikon<\/em>), uaktualniaj\u0105cego Kodeks Justyniana<\/em>; w polityce zagranicznej mu si\u0119 nie wiod\u0142o (pora\u017cki w wojnach z Bu\u0142garami, Arabami i Rusi\u0105 Kijowsk\u0105); sw\u00f3j przydomek zawdzi\u0119cza\u0142 upodobaniu do wyg\u0142aszaniu kaza\u0144 w ko\u015bcio\u0142ach stolicy; jego synem i nast\u0119pc\u0105 (po rocznym samodzielnym panowaniu Aleksandra) by\u0142 jeden z najbardziej uczonych cesarzy Bizancjum – Konstantyn VII Porfirogeneta (\u201eZrodzony w purpurze\u201d); zmar\u0142 w 912 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, pomi\u0119dzy 19<\/strong> a 25 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zagin\u0105\u0142 w Barcelonie, najprawdopodobniej zamordowany, w wieku 64 lat (ur. 13 VIII 1872), o. Ignacio Casanovas<\/strong> Camprub\u00c3\u00ad SJ<\/strong>, filozof, historyk i pisarz religijny; pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej; nowicjat w Towarzystwie Jezusowym rozpocz\u0105\u0142 w 1888, pierwsze \u015bluby z\u0142o\u017cy\u0142 w 1890, a \u015bwi\u0119cenie kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1903; studiowa\u0142 literatur\u0119 i filozofi\u0119 w seminarium cysterskim w Verueli, a nast\u0119pnie w kolegium wi\u0119kszym w Tortosie; w latach 1905-1932 rezydowa\u0142 w kolegium Naj\u015bwi\u0119tszego Serca w Barcelonie; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z za\u0142o\u017conym w 1901 przegl\u0105dem jezuickim \u201eRaz\u00f3n y Fe\u201d [\u201eRozum i Wiara\u201d]; jako dyrektor Akademii J\u0119zyka Katalo\u0144skiego wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 I Mi\u0119dzynarodowy Kongres J\u0119zyka Katalo\u0144skiego w 1906; by\u0142 m\u0119\u017cem zaufania biskupa Vich i teoretyka regionalizmu Josepa Torrasa i Bagesa (1846-1916) oraz przewodnikiem duchowym przyw\u00f3dcy Solidarno\u015bci Katalo\u0144skiej (Solidaritat Catalana), Enrica Prata de la Riba (1870-1917); by\u0142 badaczem my\u015bli, znawc\u0105, edytorem dzie\u0142 zbiorowych oraz organizatorem mi\u0119dzynarodowego kongresu w stulecie urodzin swojego wielkiego krajana z Vich, ks. Jaime Balmesa (1810-1848); w 1921 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Akademii Literatury; w lipcu 1936 schroni\u0142 si\u0119 w mieszkaniu pobo\u017cnej wdowy Vallet; rozpoznany jako jezuita, zosta\u0142 uprowadzony przez milicjant\u00f3w; jego cia\u0142a nigdy nie odnaleziono; nie nale\u017cy go myli\u0107 z jego imiennikiem – pijarem, b\u0142. Ignacym Casanovasem Perramonem (1893-1936), zamordowanym kilka dni wcze\u015bniej (16 wrze\u015bnia) i beatyfikowanym 1 pa\u017adziernika 1995.<\/p>\r\n

100 lat temu, 20 wrze\u015bnia<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Saint-\u00c3\u2030tienne (Owernia) Pierre Boutang<\/strong>, filozof, poeta, powie\u015bciopisarz, krytyk literacki, diarysta, t\u0142umacz, dziennikarz i publicysta, rojalista narodowy; uko\u0144czy\u0142 filozofi\u0119 w presti\u017cowej \u00c3\u2030cole normale sup\u00c3\u00a9rieure; ju\u017c w m\u0142odo\u015bci znalaz\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem idei Charlesa Maurrasa, by\u0142 jego sekretarzem oraz wszed\u0142 do redakcji \u201eL\u2019Action Fran\u00c3\u00a7aise\u201d; wsp\u00f3\u0142prac\u0119 t\u0119 kontynuowa\u0142 po zainstalowaniu si\u0119 dziennika w Lyonie, lecz po zaj\u0119ciu przez Niemc\u00f3w zone libre<\/em> w listopadzie 1942 przedosta\u0142 si\u0119 do Afryki P\u00f3\u0142nocnej, aby walczy\u0107 z Niemcami; uczestniczy\u0142 w tymczasowym rz\u0105dzie gen. Henriego Girauda, dow\u00f3dcy francuskich wojsk kolonialnych w Tunezji i Maroku (1879-1949); po wojnie nawi\u0105za\u0142 ponownie wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze \u015brodowiskiem Akcji Francuskiej i jej tygodnikiem \u201eAspects de la France\u201d (nazwa Action fran\u00c3\u00a7aise by\u0142a ustawowo zakazana), a w komentarzach do w\u0142asnego przek\u0142adu Obrony Sokratesa<\/em> wskazywa\u0142 paralel\u0119 pomi\u0119dzy obu skaza\u0144cami demokracji: Sokratesem i Maurrasem; we wsp\u00f3\u0142pracy z literack\u0105 grup\u0105 \u201eHuzar\u00f3w\u201d (R. Nimier, A. Blondin, J. Laurent, M. D\u00c3\u00a9on) tworzy\u0142 blok oporu przeciwko dominacji w powojennym \u017cyciu intelektualnym komunist\u00f3w oraz egzystencjalistycznych \u201eentreprener\u00f3w nihilizmu\u201d na czele z J.-P. Sartre\u2019em; wraz ze swoim przyjacielem i r\u00f3wnie\u017c filozofem, Michelem Vivierem (1921-1958), za\u0142o\u017cy\u0142 w 1955 tygodnik \u201eLa Nation fran\u00c3\u00a7aise\u201d; podtrzymuj\u0105c w zasadzie tradycj\u0119 maurrasistowsk\u0105, przeprowadza\u0142 tam jednak rewizj\u0119 nacjonalizmu integralnego w szeregu punkt\u00f3w, przede wszystkim odcinaj\u0105c si\u0119 od antysemityzmu (popiera\u0142 te\u017c pa\u0144stwo Izrael jako, jego zdaniem, reprezentanta Europy na Bliskim Wschodzie, oraz chwali\u0142 jego militarny etos); w 1958 popar\u0142 gen. Ch. de Gaulle\u2019a i jego powr\u00f3t do w\u0142adzy, a Konstytucj\u0119 V Republiki uzna\u0142 za wyra\u017caj\u0105c\u0105 \u201educha monarchistycznego\u201d w praktyce; jego gaullistowskimi przyjaci\u00f3\u0142mi byli zw\u0142aszcza: premier Michel Debr\u00c3\u00a9 i \u201eszara eminencja\u201d do spraw afryka\u0144skich Jacques Foccart; kryzys w \u015brodowisku Nation fran\u00c3\u00a7aise wywo\u0142a\u0142a sprawa algierska, kiedy odeszli za\u0142o\u017cyciele prooasowskiego \u201eEsprit public\u201d (R. Girardet, R. Laudenbach i in.), lecz Boutang, mimo pot\u0119piania terroru Frontu Wyzwolenia Narodowego odm\u00f3wi\u0142 poparcia Organizacji Tajnej Armii i pozosta\u0142 \u201efilogaullist\u0105\u201d a\u017c do 1967, kiedy redagowany przeze\u0144 tygodnik upad\u0142, a on przesta\u0142 wypowiada\u0107 si\u0119 publicznie w sprawach bie\u017c\u0105cych; wyk\u0142ada\u0142 filozofi\u0119 w Liceum Turgota, a w 1974 otrzyma\u0142 katedr\u0119 metafizyki na Sorbonie, kt\u00f3r\u0105 zajmowa\u0142 a\u017c do emerytury w 1984; po goszystowskiej rewolucji w maju 1968 nawi\u0105za\u0142 ponownie zwi\u0105zki ze \u015brodowiskiem Akcji Francuskiej; by\u0142 tak\u017ce do ko\u0144ca \u017cycia przyjacielem i zwolennikiem orleanistycznego pretendenta do korony francuskiej, ksi\u0119cia Henryka, zwanego \u00bbhrabi\u0105 Pary\u017ca\u00ab (comte de Paris<\/em>); zmar\u0142 w 1998 roku; w filozofii politycznej podstawow\u0105 inspiracj\u0119 swojego rojalizmu w maurrasizmie \u0142\u0105czy\u0142 z wielorakimi wp\u0142ywami, zar\u00f3wno dawnych mistrz\u00f3w (Platon, Boecjusz, \u015bw. Tomasz z Akwinu, Bossuet, Hegel), jak wsp\u00f3\u0142czesnych (zw\u0142aszcza \u201esokratyka chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d Gabriela Marcela), d\u0105\u017c\u0105c do odbudowania fundament\u00f3w monarchizmu w metafizyce i teologii chrze\u015bcija\u0144skiej z ich g\u0142\u00f3wnymi tematami polityki jako troski o dobro wsp\u00f3lne, prawowito\u015bci, \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142adzy i sprawiedliwo\u015bci; jego trzytomowa Ontologia tajemnicy<\/em> jest z kolei jedn\u0105 z najbardziej ambitnych wsp\u00f3\u0142czesnych pr\u00f3b odnowienia systematycznej metafizyki; jako krytyk literacki da\u0142 nowe odczytania dzie\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w z r\u00f3\u017cnych epok i literatur narodowych, od staro\u017cytno\u015bci po Faulknera i Kafk\u0119; na dog\u0142\u0119bne poznanie i odczytanie czeka wci\u0105\u017c jego w\u0142asna tw\u00f3rczo\u015b\u0107, cho\u0107 mo\u017ce onie\u015bmiela\u0107 wielo\u015bci\u0105 uprawianych dyscyplin, gatunk\u00f3w i temat\u00f3w, a nawet sam\u0105 obj\u0119to\u015bci\u0105, nadto pisane przez p\u00f3\u0142 wieku i licz\u0105ce w r\u0119kopisie 5000 stron jego dzienniki metafizyczne wci\u0105\u017c nie zosta\u0142y opublikowane.<\/p>\r\n

775 lat temu, 23 wrze\u015bnia<\/strong> 1241 roku, zgin\u0105\u0142 w Reykholt (Islandia), w wieku ok. 62 lat (ur. w 1179), Snorri Sturluson<\/strong>, poeta, dziejopis i przyw\u00f3dca polityczny; autor napisanej ok. 1215-1223, trzycz\u0119\u015bciowej Eddy<\/em>, zwanej (dla odr\u00f3\u017cnienia od Starszej<\/em> lub Poetyckiej<\/em>, kt\u00f3r\u0105 cytuje) M\u0142odsz\u0105<\/em> lub Prozaiczn\u0105<\/em> (w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 hipotez\u0119, \u017ce mityczni bogowie byli deifikowanymi po\u015bmiertnie wodzami i kr\u00f3lami plemiennymi), zbioru sag Heimskringla<\/em>, zawieraj\u0105cych historie o kr\u00f3lach norweskich, pocz\u0105wszy od legendarnych Ynling\u00f3w do 1177 roku oraz (prawdopodobnie) Sagi o Egilu<\/em>; w latach 1215-1218 oraz 1222-1231 by\u0142 marsza\u0142kiem (L\u00f6gs\u00f6guma\u00c3\u00b0ur<\/em>, dos\u0142. \u201eg\u0142osiciel praw\u201d) islandzkiego parlamentu (Althing) – najstarszego na \u015bwiecie; w 1218 po\u017ceglowa\u0142 z Islandii do Norwegii; popar\u0142 zamiar kr\u00f3la Haakona IV Starego podporz\u0105dkowania Islandii Norwegii, lecz p\u00f3\u017aniej wda\u0142 si\u0119 w rebeli\u0119 przeciwko niemu i na jego rozkaz zosta\u0142 zabity w swoim domu.<\/p>\r\n

25 lat temu, 27 wrze\u015bnia<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Warszawie, w wieku 80 lat (ur. 7 III 1911), Stefan Kisielewski<\/strong>, pseud. Kisiel<\/em>, Teodor Klon<\/em>, Tomasz Stali\u0144ski<\/em>, Julia Ho\u0142y\u0144ska<\/em>, prozaik, publicysta, felietonista, diarysta, kompozytor, krytyk muzyczny i polityk; syn prozaika, dzia\u0142acza Polskiej Partii Socjalistycznej (redaktora \u201eRobotnika\u201d), legionisty i pi\u0142sudczyka, Zygmunta Kisielewskiego (1882-1942), oraz (pochodz\u0105cej ze spolonizowanej rodziny \u017cydowskiej) Salomei z d. Szapiro (ciotki komunistki Hanki Sawickiej), bratanek m\u0142odopolskiego dramaturga i proendeckiego satyryka Jana Augusta (1876-1918); ojciec m.in. pianisty (duet Marek i Wacek) Wac\u0142awa (1943-86); studiowa\u0142 polonistyk\u0119 i filozofi\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim oraz (od 1927) w Konserwatorium Warszawskim, gdzie uzyska\u0142 dyplomy z teorii muzyki (1934), kompozycji (1937) i fortepianu (1937); nale\u017ca\u0142 do sanacyjnego Legionu M\u0142odych, lecz odsun\u0105\u0142 si\u0119 od niego zra\u017cony prokomunistycznym kursem Zbigniewa Zapasiewicza (ojca), a (ku rozpaczy swojego ojca) zainteresowa\u0142 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 publicystyczn\u0105 Romana Dmowskiego; jako recenzent muzyczny debiutowa\u0142 (1935) w mesjanistycznym pi\u015bmie \u201eZet\u201d Jerzego Brauna, jako publicysta polityczny i kulturalny zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z neokonserwatywnym \u201eBuntem M\u0142odych\u201d (od 1937 – \u201ePolityk\u0105\u201d) Jerzego Giedroycia; jego najg\u0142o\u015bniejszy tekst z tego okresu wymierzony by\u0142 w trzy \u201eterroryzmy ideowe\u201d: komunistyczny, oenerowski i demoliberalny (\u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d); w kwietniu 1939 zosta\u0142 kierownikiem muzycznym Rozg\u0142o\u015bni \u201eWarszawa II\u201d; po udziale w kampanii wrze\u015bniowej (co – podobnie jak okres wsp\u00f3\u0142pracy z \u201ePolityk\u0105\u201d – opisa\u0142 w powie\u015bci Sprzysi\u0119\u017cenie<\/em>) okres okupacji niemieckiej sp\u0119dzi\u0142 w Warszawie, b\u0119d\u0105c cz\u0142onkiem Armii Krajowej oraz pracownikiem Delegatury Rz\u0105du na Kraj; podczas powstania warszawskiego pracowa\u0142 w powsta\u0144czym radiu; po wojnie zamieszka\u0142 (do 1961, kiedy powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy) w Krakowie, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eRuch Muzyczny\u201d i by\u0142 jego redaktorem naczelnym a\u017c do przymusowej likwidacji pisma (1948); w latach 1945-1949 by\u0142 te\u017c wyk\u0142adowc\u0105 Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej, usuni\u0119tym na osobiste polecenie W. Sokorskiego; od 1945 do 1989 (z dwiema przerwami: na czas likwidacji pisma w latach 1953-1956 oraz \u201ezapisu\u201d na jego nazwisko w latach 1968-1971) by\u0142 publicyst\u0105 oraz felietonist\u0105 \u201eTygodnika Powszechnego\u201d; cykle jego felieton\u00f3w (wzorowanych na przemy\u015blnie aluzyjnej, antybonapartystycznej publicystyce Henriego de Rocheforta) podpisywanych pseudonimem Kisiel<\/em> zyska\u0142y mu najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107; po pa\u017adzierniku 1956 sformu\u0142owa\u0142 (wraz ze Stanis\u0142awem Stomm\u0105) koncepcj\u0119 tzw. neopozytywizmu, czyli akceptacji PRL i \u201esojuszu\u201d z ZSSR z pozycji niekomunistycznych i niesocjalistycznych; w latach 1957-1965 by\u0142 pos\u0142em na Sejm PRL, wchodz\u0105cym w sk\u0142ad Ko\u0142a Poselskiego \u201eZnak\u201d: jego nieuzgodnione, opozycyjne wyst\u0105pienia w kwestiach wykraczaj\u0105cych poza sprawy eklezjalne, budzi\u0142y niezadowolenie ugodowych koleg\u00f3w z ko\u0142a i w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 Z. Kliszki; w 1964 podpisa\u0142 List 34<\/em>, a od 1967 wydawa\u0142 powie\u015bci w paryskim Instytucie Literackim pod pseudonimem Tomasz Stali\u0144ski<\/em>; w marcu 1968, po s\u0142ynnym przem\u00f3wieniu na zebraniu Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich o \u201edyktaturze ciemniak\u00f3w\u201d, zosta\u0142 dotkliwie pobity przez \u201enieznanych sprawc\u00f3w\u201d; od 1976 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z rozmaitymi \u015brodowiskami ujawnionej opozycji i jej czasopismami, zachowuj\u0105c jednak pozycj\u0119 niezale\u017cn\u0105, acz szczeg\u00f3ln\u0105 sympati\u0119 (niewoln\u0105 od uszczypliwo\u015bci) okazuj\u0105c Ruchowi M\u0142odej Polski; do jego najg\u0142o\u015bniejszych tekst\u00f3w tego okresu nale\u017cy (opublikowana w Londynie) broszura Na czym polega socjalizm<\/em> oraz artyku\u0142 Czy geopolityka straci\u0142a znaczenie?<\/em> w \u201eRes Publice\u201d; w 1984 podda\u0142 ostrej krytyce Solidarno\u015b\u0107, wskazuj\u0105c na apori\u0119 w jej programie pomi\u0119dzy politycznym antykomunizmem a ekonomicznym socjalizmem; w 1987 zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Ruchu Polityki Realnej, a w 1989 – Unii Polityki Realnej (i jej honorowym przewodnicz\u0105cym); w 1990 zerwa\u0142 demonstracyjnie wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z \u201eTygodnikiem Powszechnym\u201d wskutek cenzurowania jego tekst\u00f3w przez redakcj\u0119 oraz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na \u0142amy \u201eWprost\u201d; wbrew pozorom – i pospolicie przyklejanej mu etykiecie \u201ekonserwatywnego liberalizmu\u201d – \u201ekisielizm\u201d wymyka si\u0119 jednoznacznym przyporz\u0105dkowaniom ideowo-politycznym (mawia\u0142 zreszt\u0105 przewrotnie, \u017ce nie posiada pogl\u0105d\u00f3w politycznych, a jedynie gospodarcze), gdy\u017c jego cech\u0105 podstawow\u0105 jest \u201esyngularno\u015b\u0107\u201d (\u201ejednostka Kisiel\u201d) i (w lu\u017anym znaczeniu) \u201eheterodoksja\u201d; w \u201ekisielizmie\u201d miesza\u0142y si\u0119 rozmaite ingrediencje: ekonomiczny leseferyzm, realizm konserwatywny (tradycja krakowskiej szko\u0142y historycznej) i endecki, \u201ekulturalizm\u201d K. Irzykowskiego; specyficzna by\u0142a tak\u017ce jego pozycja religijna: z jednej strony – \u201ewieczny katechumen\u201d stoj\u0105cy w progu Ko\u015bcio\u0142a i broni\u0105cy Go raczej jako najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0119 moraln\u0105 oraz cywilizacyjn\u0105, z drugiej – przywi\u0105zany do tradycji (tak\u017ce liturgicznej) ostry krytyk \u201esoborowych szale\u0144stw\u201d progresizmu, w tym redakcji \u201eTygodnika Powszechnego\u201d.<\/p>\r\n

125 lat temu, 28 wrze\u015bnia<\/strong> 1891 roku, zmar\u0142 w Nowym Jorku, w wieku 72 lat (ur. 1 VIII 1819), Herman Melville<\/strong>, powie\u015bciopisarz, poeta i eseista; syn kupca pochodzenia szkockiego (po matce mia\u0142 korzenie holenderskie); otrzyma\u0142 surowe, kalwi\u0144skie wychowanie; wskutek bankructwa ojca od 15 roku \u017cycia musia\u0142 zaniecha\u0107 formalnej edukacji i ima\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w: wiele lat sp\u0119dzi\u0142 na statku wielorybniczym; znana mu historia statku Essex, staranowanego przez kaszalota, sta\u0142a si\u0119 kanw\u0105 jego arcydzie\u0142a – mrocznego moralitetu z symbolik\u0105 biblijn\u0105 – Moby Dick albo Wieloryb<\/em> (1851); w 1850 zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z innym wielkim (te\u017c reprezentuj\u0105cym nurt \u201eciemnego romantyzmu\u201d) pisarzem, Nathanielem Hawthorne\u2019em (1804-1864): pomimo i\u017c przyja\u017a\u0144 wkr\u00f3tce os\u0142ab\u0142a, dedykowa\u0142 mu Moby Dicka<\/em>; wskutek nieprzychylnego przyj\u0119cia jego tw\u00f3rczo\u015bci prozatorskiej po 1857 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w stron\u0119 poezji; od 1866 pracowa\u0142 jako inspektor celny; bezpardonowy wr\u00f3g \u201eciemnych wiek\u00f3w\u201d demokracji (\u201ek\u2026y przez rajfur\u00f3w koronowanej\u201d); przez krytyk\u0119 zacz\u0105\u0142 by\u0107 doceniany dopiero w setn\u0105 rocznic\u0119 swoich urodzin, pocz\u0105wszy od artyku\u0142u Carla Van Dorena.<\/p>\r\n

80 lat temu, 28 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> w Vic\u00e1lvaro k. Madrytu, w wieku 52 lat (ur. w 1884), Santiago Vinardell i Palau<\/strong>, dziennikarz i pisarz; by\u0142 autorem dwuj\u0119zycznym (katalo\u0144skim i kastylijskim); w rodzinnym Matar\u00f3 za\u0142o\u017cy\u0142 tygodnik \u201eMestral\u201d, w Barcelonie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z karlistowskim \u201eJoventut\u201d [\u201eM\u0142odo\u015b\u0107\u201d] i \u201eEl Poble Catal\u00c3\u00a0\u201d [\u201eLud Katalo\u0144ski\u201d], redagowa\u0142 \u201eLa Tribuna\u201d i \u201eEl D\u00c3\u00ada Gr\u00e1fico\u201d [\u201eDzie\u0144 Ilustrowany\u201d]; po przeprowadzce do Madrytu w 1915 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eLa Vanguardia\u201d.<\/p>\r\n

15 lat temu, 28 wrze\u015bnia<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 90 lat (ur. 7 VIII 1911), ks. Antonio Piolanti<\/strong>, prezbiter i teolog dogmatyczny, tomista, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli teologicznej Szko\u0142y Rzymskiej w XX wieku; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1934; od 1938 do 1955 by\u0142 profesorem teologii w Ateneum Propagandy Wiary; r\u00f3wnolegle od 1945 wyk\u0142ada\u0142 na Papieskim Uniwersytecie Latera\u0144skim, gdzie w latach 1955-1962 by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Teologicznego, a nast\u0119pnie (do 1969) rektorem; konsultor wielu kongregacji Kurii Rzymskiej, w czasie Soboru Watyka\u0144skiego II by\u0142 te\u017c ekspertem teologicznym tradycjonalistycznej Mi\u0119dzynarodowej Grupy Ojc\u00f3w (Coetus Internationalis Patrum); od 1969 do 2001 wiceprezes Papieskiej Akademii \u015aw. Tomasza; kanonik Bazyliki \u015aw. Piotra; postulator w procesie beatyfikacyjnym papie\u017ca Piusa IX (2000).<\/p>\r\n

100 lat temu, 29 wrze\u015bnia<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Fabiankach k. W\u0142oc\u0142awka (Ziemia Dobrzy\u0144ska) Jerzy Pietrkiewicz<\/strong>, Peterkiewicz<\/em>, polski poeta i angielski powie\u015bciopisarz, eseista, historyk literatury i t\u0142umacz; pochodzi\u0142 z rodziny ch\u0142opskiej (acz jego matka pochodzi\u0142a z rodziny szlacheckiej); kiedy mia\u0142 12 lat obumar\u0142a go matka, a dwa lata p\u00f3\u017aniej ojciec, mimo to zdo\u0142a\u0142 uko\u0144czy\u0107 katolickie liceum im. Jana D\u0142ugosza i rozpocz\u0105\u0107 studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim; do literatury wszed\u0142 przebojem jako dziewi\u0119tnastoletni reprezentant tzw. autentyzmu, g\u0142osz\u0105cego bezpo\u015bredni\u0105 i subiektywn\u0105 \u201ejedno\u015b\u0107 prawdy artystycznej i \u017cyciowej\u201d; debiutowa\u0142 w wydawanej w Ostrzeszowie przez inicjatora tego kierunku – Stanis\u0142awa Czernika (1899-1969) – \u201eOkolicy Poet\u00f3w\u201d, skupiaj\u0105cej tw\u00f3rc\u00f3w pochodzenia ch\u0142opskiego i broni\u0105cej warto\u015bci prowincji w opozycji do wielkomiejskiego kosmopolityzmu; rych\u0142o zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z nacjonalistycznym tygodnikiem \u201eProsto z Mostu\u201d, za poemat Prowincja<\/em> (1936) otrzyma\u0142 jego nagrod\u0119 literack\u0105 i by\u0142 entuzjastycznie prezentowany przez Stanis\u0142awa Piaseckiego (1900-1941) jako najwi\u0119ksza nadzieja literatury narodowej; sam krytykowa\u0142 ostro antynarodow\u0105 postaw\u0119 poet\u00f3w \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d, w tym Juliana Tuwima, kt\u00f3ry potem odgryz\u0142 mu si\u0119 wulgarnie (\u201ePierd-Pietrkiewic\u201d) w Kwiatach polskich<\/em>; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z \u201eMy\u015bl\u0105 Narodow\u0105\u201d; we wrze\u015bniu 1939 przedosta\u0142 si\u0119 przez Rumuni\u0119 i Francj\u0119 do Wielkiej Brytanii, gdzie uko\u0144czy\u0142 szkocki Uniwersytet \u015aw. Andrzeja (St Andrews); doktorat z anglistyki uzyska\u0142 w 1948 na londy\u0144skim King\u2019s College; w latach 1950-1979 by\u0142 profesorem i kierownikiem Departamentu J\u0119zyk\u00f3w i Literatur S\u0142owia\u0144skich na Uniwersytecie Londy\u0144skim; pocz\u0105wszy od 1953 opublikowa\u0142 – jako Jerzy Peterkiewicz – osiem powie\u015bci w j\u0119zyku angielskim, staj\u0105c si\u0119 drugim po Josephie Conradzie polskim mistrzem s\u0142owa w literaturze angielskiej; liryk\u0119 (w znacznej cz\u0119\u015bci religijn\u0105) uprawia\u0142 jednak nadal wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku polskim; w 1980 ukaza\u0142 si\u0119 w kraju jego pierwszy wyb\u00f3r wierszy (Kula magiczna<\/em>); od tego czasu publikowa\u0142 tak\u017ce w krajowych periodykach naukowych, literackich i prasie katolickiej; t\u0142umaczy\u0142 poezj\u0119 angielsk\u0105 na polski i polsk\u0105 na angielski, w tym Collected Poems<\/em> Karola Wojty\u0142y (b\u0119d\u0105c z nim zaprzyja\u017aniony, jako jedyny na \u015bwiecie t\u0142umacz mia\u0142 oficjalne upowa\u017cnienie autora do przek\u0142adania jego poezji); zmar\u0142 w 2007 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, 29 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 w Wiedniu, w wieku 87 lat (ur. 12 IX 1849), Don Alfonso Carlos Fernando Jos\u00c3\u00a9 Juan P\u00c3\u00ado de Borb\u00f3n y Austria-Este, duque de San Jaime \/ Alphonse-Charles Ferdinand Joseph Jean Pie de Bourbon, duc d\u2019Anjou, od 2 pa\u017adziernika 1931 kr\u00f3l de iure<\/em> Hiszpanij jako Alfons Karol I<\/strong> oraz Francji i Nawarry jako Karol XII<\/strong>; drugi syn kr\u00f3la de iure<\/em> Hiszpanij w latach 1861-1868 Jana III oraz (pod tym samym imieniem) Francji i Nawarry od 1883 i c\u00f3rki ksi\u0119cia Modeny, arcyks. Marii Beatrycze, m\u0142odszy brat kr\u00f3la de iure<\/em> Hiszpanij od 1868, Karola VII (1848-1909), b\u0119d\u0105cego tak\u017ce (pod imieniem Karola XI) kr\u00f3lem Francji i Nawarry od 1887; urodzony w Londynie, dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w Modenie, na dworze wuja, ksi\u0119cia Franciszka V, wraz ze swoj\u0105 pobo\u017cn\u0105 matk\u0105, pozostaj\u0105c\u0105 w separacji ze skandalicznie liberalnym ma\u0142\u017conkiem, oraz starszym bratem; po aneksji Modeny przez naje\u017ad\u017ac\u00f3w piemonckich (1859) i wygnaniu ksi\u0119cia Franciszka uda\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 do Wiednia; w wieku 18 lat zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do \u017cuaw\u00f3w papieskich i broni\u0142 do ko\u0144ca (1870) Rzymu przed inwazj\u0105 Sabaudczyk\u00f3w i Garibaldiego; w 1871 po\u015blubi\u0142 na zamku w Kleinheubach (Bawaria) infantk\u0119 portugalsk\u0105, c\u00f3rk\u0119 kr\u00f3la Micha\u0142a (Miguela) I, ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Mari\u0119 \u015anie\u017cn\u0105 (de las Nieves) de Braganza (1852-1941) – niewiast\u0119 dzieln\u0105, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a mu we wszystkich, r\u00f3wnie\u017c wojennych, przedsi\u0119wzi\u0119ciach, lecz z kt\u00f3r\u0105, niestety, nie doczeka\u0142 si\u0119 potomstwa; podczas III wojny karlistowskiej (1872-1876) jego kr\u00f3lewski brat powierzy\u0142 mu naczelne dow\u00f3dztwo w Katalonii, co wywo\u0142a\u0142o napi\u0119cia w relacjach z legendarnym, lokalnym dow\u00f3dc\u0105 karlistowskim, gen. Francesciem Savallsem (1817-1886); w 1873 doprowadzi\u0142 do po\u0142\u0105czenia si\u0142 katalo\u0144skich z armi\u0105 Centrum, co pozwoli\u0142o mu w nast\u0119pnym roku podj\u0105\u0107 ofensyw\u0119 w Aragonii i Nowej Kastylii, uwie\u0144czon\u0105 zdobyciem Cuency; jednak decyzja Karola VII o ponownym rozdzieleniu si\u0142 zbrojnych Katalonii i Centrum spowodowa\u0142a jego podanie si\u0119 do dymisji i opuszczenie Hiszpanii; przez nast\u0119pne dziesi\u0119ciolecia mieszka\u0142 w Wiedniu, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie dzia\u0142alno\u015bci w stowarzyszeniach katolickich, zwalczaj\u0105cych obyczaj pojedynkowania si\u0119; monarsze dziedzictwo po swoim bratanku obj\u0105\u0142, maj\u0105c ju\u017c 82 lata, lecz w pe\u0142ni si\u0142 fizycznych i umys\u0142owych; w porz\u0105dku sukcesji hiszpa\u0144skiej powinien by\u0107 w\u0142a\u015bciwie Alfonsem XII, lecz zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 imi\u0119 Alfonsa Karola, aby nie by\u0107 mylonym z \u201ekonstytucyjnym\u201d uzurpatorem w latach 1874-1885, natomiast przyjmuj\u0105c imi\u0119 Karola XII w porz\u0105dku sukcesji francuskiej, chcia\u0142 nawi\u0105za\u0107 symbolicznie i do ostatniego faktycznego, lecz wygnanego, kr\u00f3la Francji Karola X, i do swego brata, Karola XI, jako pierwszego \u201ekarlistowskiego\u201d kr\u00f3la Francji; jego kr\u00f3tkie panowanie de iure<\/em> w Hiszpanii (pokrywaj\u0105ce si\u0119 w czasie z II Republik\u0105 w rzeczywisto\u015bci empirycznej) przynios\u0142o rewitalizacj\u0119 karlizmu, pogr\u0105\u017conego w kryzysie za jego poprzednika (Jakuba III): do (zreorganizowanej w 1932) Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) powr\u00f3cili po p\u00f3\u0142 wieku integry\u015bci z Partii Katolicko-Narodowej oraz tzw. mellistas<\/em> z Partii Tradycjonalistycznej, czyli zwolennicy Juana Vazqueza de Melli (1861-1928), wykluczonego ze Wsp\u00f3lnoty w 1919 z powodu sprzeciwiania si\u0119 proalianckiej orientacji Jakuba III; przy\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 do niej r\u00f3wnie\u017c inne ruchy katolickie i prawicowe, nast\u0105pi\u0142 tak\u017ce skokowy wzrost liczebny oraz poziomu wyszkolenia karlistowskich si\u0142 paramilitarnych (requet\u00c3\u00a9s<\/em>), dzi\u0119ki czemu mog\u0142y one odegra\u0107 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w powodzeniu powstania (Alzamiento Nacional<\/em>) w lipcu 1936, zw\u0142aszcza na p\u00f3\u0142nocy (Nawarra i Asturia); w 1935 kierownictwo Wsp\u00f3lnoty powierzy\u0142 dynamicznemu eksintegry\u015bcie z Andaluzji, Manuelowi Fal Conde (1894-1975), mianuj\u0105c go jednocze\u015bnie swoim delegatem; 23 stycznia 1936 og\u0142osi\u0142 5 Zasad Legitymizmu Hiszpa\u0144skiego, na czele z katolicko\u015bci\u0105 monarchii, b\u0119d\u0105cych fundamentem tradycjonalizmu; nakaza\u0142 karlistom przyst\u0105pienie do powstania wraz z wojskowymi bez stawiania warunk\u00f3w wst\u0119pnych co do formy ustroju i osoby w\u0142adcy oraz powo\u0142a\u0142 Karlistowsk\u0105 Junt\u0119 Wojenn\u0105; 27 wrze\u015bnia 1936, kiedy przechodzi\u0142 przez jezdni\u0119, zosta\u0142 przypadkowo potr\u0105cony przez rozp\u0119dzon\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 wojskow\u0105 i dozna\u0142 licznych obra\u017ce\u0144; mimo szybkiej pomocy zmar\u0142 w szpitalu dwa dni p\u00f3\u017aniej, osierocaj\u0105c Wsp\u00f3lnot\u0119; jego bezpotomna \u015bmier\u0107 oznacza\u0142a koniec karlistowskiej linii prostej w sukcesji hiszpa\u0144skiej: przewiduj\u0105c wynikaj\u0105ce st\u0105d komplikacje, 23 stycznia 1936 wyda\u0142 tak\u017ce dekret ustanawiaj\u0105cy regencj\u0119 w osobie ks. Franciszka Ksawerego Burbon-Parma, pomijaj\u0105c zatem ksi\u0105\u017c\u0105t z linii \u201eizabelickiej\u201d (i potomk\u00f3w najm\u0142odszego z syn\u00f3w Karola IV – Franciszka z Paoli, ksi\u0119cia Sewilli) z powodu ich wcze\u015bniejszej uzurpacji oraz sprzeniewierzenia si\u0119 \u201eprawowito\u015bci wykonywania\u201d (legitimidad de ejercicio<\/em>), a tak\u017ce Burbon\u00f3w Sycylijskich z powodu uznania przez nich uzurpacji \u00bbAlfonsa XII\u00ab i \u00bbAlfonsa XIII\u00ab, jednak zalecaj\u0105cej ostateczne od\u0142o\u017cenie kwestii intronizacji kr\u00f3la na czas po wojnie; z kolei w porz\u0105dku sukcesji francuskiej jego zgon zako\u0144czy\u0142 trwaj\u0105c\u0105 od 1883 personalno-dynastyczn\u0105 uni\u0119 koron, gdy\u017c zgodnie z automatyzmem primogenitury we Francji kr\u00f3lem de iure<\/em> (jako Alfons I) stawa\u0142 si\u0119 odt\u0105d wcze\u015bniejszy \u00bbAlfons XIII\u00ab w Hiszpanii.<\/p>\r\n

80 lat temu, 30 wrze\u015bnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Madrycie, w wieku 71 lat (ur. 2 VI 1865), \u00c3\u0081lvaro L\u00f3pez N\u00c3\u00ba\u00c3\u00b1ez<\/strong>, dziennikarz i pisarz katolicki; studia filozoficzne i literackie rozpocz\u0105\u0142 w Le\u00f3n, a uko\u0144czy\u0142 w Salamance; by\u0142 uczniem i przyjacielem wybitnego filozofa i integrysty katolickiego, Juana Manuela Ort\u00c3\u00ad y Lary (1826-1904), oraz historyka Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00adi Quadrado (1819-1896); po uko\u0144czeniu studi\u00f3w naucza\u0142 prywatnie literatury w r\u00f3\u017cnych miastach; w 1895 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci dziennikarskiej i spo\u0142ecznej; za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eLa Lectura Dominical\u201d [\u201eLektura Niedzielna\u201d], a wraz z Rufinem Blanco Sanchezem (1861-1936) – zamordowanym cztery dni po nim – periodyk katolicki \u201eEl Universo\u201d; zwi\u0105zany by\u0142 z integrystyczn\u0105 grup\u0105 polityczn\u0105, skupion\u0105 wok\u00f3\u0142 II markiza de Comillas (Claudio L\u00f3pez Bru, 1853-1925) – fundatora Uniwersytetu Papieskiego Comillas (kt\u00f3rego profesorem jest obecnie karlista Miguel Ayuso); g\u0142\u00f3wnym przedmiotem jego zainteresowa\u0144 by\u0142o bezpiecze\u0144stwo socjalne; w 1919 zosta\u0142 wybrany do Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych; wraz z nim pod murem cmentarza La Almudena rozstrzelano najm\u0142odsz\u0105 z jego trzech c\u00f3rek (a sze\u015bciorga dzieci) – Ester\u0119.<\/p>\r\n

30 lat temu, 30 wrze\u015bnia<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w mie\u015bcie Meksyk, w wieku 86 lat (ur. 15 X 1899), Jes\u00c3\u00bas Guisa y Azevedo<\/strong> (vel<\/em> Acevedo), filozof i pisarz, najwybitniejszy my\u015bliciel (\u201efilozof reakcji\u201d) meksyka\u0144skiej prawicy kontrrewolucyjnej w XX wieku, z racji wp\u0142ywu, jaki wywar\u0142 na niego Charles Maurras, nazywany tak\u017ce el peque\u00c3\u00b1o maurrasito<\/em>; po uko\u0144czeniu szko\u0142y w Morelli uda\u0142 si\u0119 do Belgii, aby studiowa\u0107 filozofi\u0119 na uniwersytecie katolickim w Lowanium, gdzie uzyska\u0142 doktorat w 1923; po powrocie do kraju wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 opozycyjne wobec maso\u0144skiego re\u017cimu P. Eliasa Callesa oraz wyst\u0119puj\u0105ce w obronie Ko\u015bcio\u0142a dzienniki \u201eExc\u00c3\u00a9lsior\u201d i \u201eEl Universal\u201d; za poparcie udzielane cristeros<\/em> pisma zosta\u0142y zamkni\u0119te, a on i dwaj inni redaktorzy (Victoriano Salado \u00c3\u0081lvarez i Jos\u00c3\u00a9 Elguero Videgaray) zostali deportowani do USA; powr\u00f3ci\u0142 po zako\u0144czeniu guerra cristera<\/em>; w 1934, na zaproszenie rektora najbardziej presti\u017cowej uczelni w kraju – Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyka\u0144skiej (UNAM) – Antonia Caso Andrade (1883-1946), obj\u0105\u0142 specjalnie utworzon\u0105 dla niego i pierwsz\u0105 w historii Meksyku Katedr\u0119 Filozofii Tomistycznej, lecz ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a ona zlikwidowana w nast\u0119pstwie rozci\u0105gni\u0119cia na wy\u017csze uczelnie przez komunizuj\u0105cy rz\u0105d gen. L\u00e1zaro Cardenasa del R\u00c3\u00ado art. 3 konstytucji o obowi\u0105zkowej \u201eedukacji socjalistycznej\u201d; w 1936 za\u0142o\u017cy\u0142 wydawnictwo Polis i przegl\u0105d \u201eLectura. Libros e Ideas\u201d, od 1938 by\u0142 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracownikiem \u201eNovedades\u201d; w Doktrynie politycznej reakcji<\/em> (1939) zawar\u0142 entuzjastyczn\u0105 laudacj\u0119 gen. Francisco Franco, jako pogromcy komunizmu, kt\u00f3ry ocali\u0142 cywilizacj\u0119, chrze\u015bcija\u0144stwo i prawdziwy humanizm; w czasie II wojny \u015bwiatowej demaskowa\u0142 pozorno\u015b\u0107 antykomunizmu Hitlera: komunizm i hitleryzm s\u0105 t\u0105 sam\u0105 rzecz\u0105, z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce hitlerowcy s\u0105 barbarzy\u0144cami, a bolszewicy dzikusami; zwalczaj\u0105c wszelkie lewicowe idee, a tak\u017ce demoliberaln\u0105 \u201etyrani\u0119 politykier\u00f3w\u201d i \u201ebezczelno\u015b\u0107 lichwiarzy\u201d w plutokracji, potrafi\u0142 przyja\u017ani\u0107 si\u0119 prywatnie z komunistycznymi artystami (muralistami): Diego River\u0105 i Davidem Alfaro Siqueirosem; by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (1939) konserwatywnej zrazu Partii Akcji Narodowej, lecz opu\u015bci\u0142 j\u0105 p\u00f3\u017aniej, zra\u017cony jej oportunizmem i ze\u015blizgiem w chadeck\u0105 centrowo\u015b\u0107; zwi\u0105za\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas z Narodowym Zwi\u0105zkiem Synarchistycznym (UNS) i by\u0142 w 1946 kandydatem utworzonej przez UNS partii Si\u0142a Ludowa (Fuerza Popular), co mia\u0142o jedynie walor demonstracji w faktycznie monopartyjnym systemie politycznym Meksyku; w 1956 zosta\u0142 wybrany do Meksyka\u0144skiej Akademii Literatury (krzes\u0142o I).<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d pa\u017adziernik 2016<\/h2>\r\n

80 lat temu, 1 pa\u017adziernika<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> na szosie w Vic\u00e1lvaro k. Madrytu, w wieku 57 lat (ur. 16 III 1879), o. Zacar\u00c3\u00adas Garc\u00c3\u00ada Villada SJ<\/strong>, prezbiter, historyk i paleograf; do Towarzystwa Jezusowego wst\u0105pi\u0142 w 1894, \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1909; uko\u0144czy\u0142 studia filozoficzne i literackie, a nast\u0119pnie teologi\u0119; pracowa\u0142 w archiwum Korony Arago\u0144skiej, nast\u0119pnie w Wy\u017cszej Szkole In\u017cynierii Przemys\u0142owej i Telekomunikacji (ICAI) przy Uniwersytecie Papieskim Comillas w Madrycie; g\u0142\u00f3wnym przedmiotem jego studi\u00f3w by\u0142a historia staro\u017cytnego i \u015bredniowiecznego Ko\u015bcio\u0142a hiszpa\u0144skiego; w 1934 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Historii.<\/p>\r\n

400 lat temu, 2 pa\u017adziernika<\/strong> 1616 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w G\u0142ogowie Andreas Greif, znany w literaturze pod zlatynizowan\u0105 form\u0105 imienia i nazwiska Andreas Gryphius<\/strong>, dramaturg i poeta barokowy (niemiecki i \u0142aci\u0144ski); syn lutera\u0144skiego archidiakona; syndyk stan\u00f3w Ksi\u0119stwa G\u0142ogowskiego; przedstawiciel tzw. drugiej szko\u0142y \u015bl\u0105skiej (Zweite Schlesische Schule<\/em>); autor m.in. \u015bpiewogry w j\u0119zyku niemieckim, ale o tre\u015bci patriotycznej polskiej pt. Piastus<\/em>, napisanej dla uczczenia narodzin ksi\u0119cia legnicko-wo\u0142owsko-brzeskiego, Jerzego IV Wilhelma (1660-1675) – ostatniego z rodu Piast\u00f3w, opartej o legend\u0119 o dw\u00f3ch w\u0119drowcach, kt\u00f3rzy przyszli do chaty Piasta Ko\u0142odzieja, gdy nie wpuszczono ich do grodu kniazia Popiela, i na postrzy\u017cynach jego syna Siemowita wypowiedzieli s\u0142owa: \u201eg\u0142owy twoich potomk\u00f3w ozdobi blask korony kr\u00f3lewskiej\u201d; zmar\u0142 w 1664 roku.<\/p>\r\n

275 lat temu, 2 pa\u017adziernika<\/strong> 1741 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Villeneuve-de-Berg (Owernia) o. Augustin<\/strong> [de] Barruel SJ<\/strong>, pisarz kontrrewolucyjny; pochodzi\u0142 z rodziny szlacheckiej; do zakonu jezuit\u00f3w wst\u0105pi\u0142 w 1756, a po ich wygnaniu z Francji dekretem Ludwika XV (1764) przebywa\u0142 najpierw w Polsce, a nast\u0119pnie w Czechach, gdzie uko\u0144czy\u0142 studia teologiczne i otrzyma\u0142 (w Chomutowie) \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; przez jaki\u015b czas naucza\u0142 na Morawach, a nast\u0119pnie powr\u00f3ci\u0142 do Francji jako nauczyciel prywatny s\u0142owackiej rodziny arystokratycznej; a\u017c do kasaty Towarzystwa Jezusowego (1773) przez papie\u017ca Klemensa XIV przebywa\u0142 w domu zakonnym w Awinionie; nast\u0119pnie zosta\u0142 nauczycielem dzieci ksi\u0119cia Franciszka Ksawerego Saskiego (syna kr\u00f3la Polski Augusta III); od 1774 do 1784 by\u0142 sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem \u201eL\u2019Ann\u00c3\u00a9e litt\u00c3\u00a9raire\u201d konserwatywnego oponenta Encyklopedyst\u00f3w – \u00c3\u2030lie Fr\u00c3\u00a9rona (1718-1776), wspieraj\u0105cym jego antyo\u015bwieceniowe kampanie, kt\u00f3re kontynuowa\u0142 w latach 1788-1792 w \u201eJournal eccl\u00c3\u00a9siastique\u201d; na pocz\u0105tku rewolucji sprzyja\u0142 demokratyzacji spo\u0142ecznej (czego dowodem by\u0142a te\u017c rezygnacja z partyku\u0142y szlacheckiej przed nazwiskiem), lecz przeszed\u0142 do opozycji po uchwaleniu (1790) schizmatyckiej de facto<\/em> Konstytucji Cywilnej Kleru; w 1792 wyemigrowa\u0142 do Londynu, gdzie go\u015bciny udzieli\u0142 mu Edmund Burke; powr\u00f3ci\u0142 do Francji po 18 brumaire\u2019a (1799) Napoleona Bonaparte; w 1803 og\u0142osi\u0142 apologi\u0119 konkordatu z 1801, po czym zosta\u0142 mianowany przez Pierwszego Konsula kanonikiem katedry Notre Dame w Pary\u017cu, lecz w 1811 zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez uzurpatora z powodu stani\u0119cia w obronie papie\u017ca Piusa VII; po przywr\u00f3ceniu zakonu jezuit\u00f3w w 1814 wystosowa\u0142 pro\u015bb\u0119 do o. P.-J. de Clorivi\u00c3\u00a8re\u2019a (1735-1820), kt\u00f3ry mia\u0142 odbudowa\u0107 zakon we Francji, o ponowne przyj\u0119cie do Towarzystwa; uzyska\u0142 zgod\u0119, lecz musia\u0142 odby\u0107 (w wieku 73 lat) ponowny nowicjat; zmar\u0142 w 1820 roku; do historii przeszed\u0142 – z w\u0105tpliw\u0105 reputacj\u0105 wyznawcy \u201ekonspiracjonizmu\u201d – jako autor pi\u0119ciotomowej Historii jakobinizmu<\/em> (przet\u0142umaczonej na j\u0119zyk polski ju\u017c w 1812 przez ks. Karola Surowieckiego), w kt\u00f3rej przedstawia\u0142 rewolucj\u0119 jako efekt antychrze\u015bcija\u0144skiego spisku towarzystw tajnych, na czele z masoneri\u0105 (do kt\u00f3rej w m\u0142odo\u015bci, jak przyzna\u0142, sam nale\u017ca\u0142), r\u00f3\u017cokrzy\u017cowc\u00f3w, \u201enowych templariuszy\u201d, protestant\u00f3w oraz \u017byd\u00f3w, przy czym za g\u0142\u00f3wn\u0105 ze spr\u0119\u017cyn tego spisku uwa\u017ca\u0142 bawarskie Towarzystwo Iluminat\u00f3w, za\u0142o\u017cone 2 maja 1776 przez eksjezuit\u0119, wojuj\u0105cego ateist\u0119 oraz komunizuj\u0105cego wroga wszelkiego porz\u0105dku spo\u0142ecznego, Adama Weishaupta; je\u017celi nawet jego interpretacja by\u0142a zbyt uproszczona, a szczeg\u00f3lna rola iluminat\u00f3w – niedowiedziona, to przygotowanie rewolucji przez soci\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9s de pens\u00c3\u00a9e<\/em> zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej dowiedzione naukowymi metodami przez Augustina Cochina i innych historyk\u00f3w.<\/p>\r\n

80 lat temu, 3 pa\u017adziernika<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> w Paracuellos de Jarama k. Madrytu, w wieku 74 lat (ur. 16 XI 1861), Rufino Blanco y S\u00e1nchez<\/strong>, pedagog, filolog, teoretyk sztuki czytania, bibliograf i dziennikarz katolicki, neoscholastyk; doktoryzowa\u0142 si\u0119 z filozofii i filologii na Uniwersytecie Centralnym w Madrycie, gdzie by\u0142 ulubionym uczniem wielkiego poligrafa i tradycjonalisty, Marcelina Menendeza Pelayo (1856-1912); zosta\u0142 profesorem w Szkole Kryminologii, a nast\u0119pnie Centralnej Szkole Normalnej, zajmuj\u0105c si\u0119 ju\u017c przede wszystkim pedagogik\u0105 i jej histori\u0105; r\u00f3wnolegle od 1899 by\u0142 redaktorem \u201eLa Ense\u00c3\u00b1anza\u201d [\u201eNauczanie\u201d], a od 1904 r\u00f3wnie\u017c dziennika katolickiego \u201eEl Universo\u201d, pisa\u0142 tak\u017ce do monarchistycznego dziennika \u201eABC\u201d; w 1909 zosta\u0142 mianowany przez ministra wychowania publicznego cz\u0142onkiem komisji organizacyjnej Szko\u0142y Studi\u00f3w Wy\u017cszych, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c autorem programu tych studi\u00f3w; zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady ds. Likwidacji Analfabetyzmu oraz mi\u0119dzyministerialnej komisji ds. edukacji fizycznej; w pedagogice reprezentowa\u0142 kierunek przeciwny do liberalnego, promowanego przez Instytut Wolnej Edukacji, oparty za\u015b na neoscholastyce (wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z belgijskim kardyna\u0142em D. Mercierem); w 1920 zosta\u0142 wiceprezesem Madryckiego Stowarzyszenia Prasowego, a w 1922 przewodnicz\u0105cym honorowym Hiszpa\u0144skiej Federacji Stowarzysze\u0144 Prasowych; w kwietniu 1936 zosta\u0142 wybrany do Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk Moralnych i Politycznych; by\u0142 autorem bardzo p\u0142odnym – opublikowa\u0142 57 ksi\u0105\u017cek; pomimo skrajnej chudo\u015bci z powodu diety wegetaria\u0144skiej cieszy\u0142 si\u0119 doskona\u0142ym zdrowiem i nigdy nie chorowa\u0142.<\/p>\r\n

275 lat temu, 4 pa\u017adziernika<\/strong> 1741 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Ho\u0142oskowie k. Ko\u0142omyi Franciszek Karpi\u0144ski<\/strong> h. Korab, poeta, dramaturg, t\u0142umacz, publicysta, memuarysta, najwybitniejszy reprezentant sentymentalizmu w literaturze polskiej; pochodzi\u0142 z rodziny drobnoszlacheckiej; uko\u0144czy\u0142 presti\u017cowe kolegium jezuickie w Stanis\u0142awowie; na Uniwersytecie Lwowskim uzyska\u0142 tytu\u0142 doktora filozofii i nauk wyzwolonych oraz baka\u0142arza teologii (s\u0142ucha\u0142 tak\u017ce wyk\u0142ad\u00f3w w Wiedniu); mimo nam\u00f3w abpa lwowskiego, Wac\u0142awa Hieronima Sierakowskiego, nie wst\u0105pi\u0142 do stanu duchownego; przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia by\u0142 nauczycielem na dworach magnackich – najsilniej zwi\u0105zany by\u0142 z Czartoryskimi, kt\u00f3rym uporz\u0105dkowa\u0142 i skatalogowa\u0142 bibliotek\u0119; podczas pobyt\u00f3w w stolicy (1783-1791) by\u0142 uczestnikiem obiad\u00f3w czwartkowych u kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta; by\u0142 zwolennikiem sukcesji tronu; w latach 1785-1818 przebywa\u0142 na dworze Branickich w Bia\u0142ymstoku; upadek Rzeczypospolitej pogr\u0105\u017cy\u0142 go w g\u0142\u0119bokiej i trwa\u0142ej melancholii; w 1800 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk; reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w nabytej wsi Chorowszczyzna k. Wo\u0142kowyska, gdzie zmar\u0142 w 1825; jego arcydzie\u0142ami s\u0105 zar\u00f3wno sielanki (Laura i Filon<\/em>) i erotyki (Do Justyny. T\u0119skno\u015b\u0107 na wiosn\u0119<\/em>), charakterystyczne dla nurtu sentymentalnego, jak utwory religijne, zebrane w Pie\u015bniach nabo\u017cnych<\/em> (1792), po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 m.in. Kiedy ranne wstaj\u0105 zorze<\/em>, Wszystkie nasze dzienne sprawy<\/em> oraz kol\u0119da B\u00f3g si\u0119 rodzi<\/em>; te utwory czyni\u0105 go bodaj najpopularniejszym polskim poet\u0105, ale w szerokich ko\u0142ach anonimowym.<\/p>\r\n

25 lat temu, 4 pa\u017adziernika<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Neuenkirchen (Dolna Saksonia), w wieku 83 lat (ur. 18 VIII 1908), Heinrich<\/strong> Peter Hellwege<\/strong>, by\u0142 synem kupca i przej\u0105\u0142 po ojcu firm\u0119 importowo-eksportow\u0105 w Hamburgu; do 1933 by\u0142 dzia\u0142aczem Partii Niemiecko-Hanowerskiej (DHP); w III Rzeszy nale\u017ca\u0142 do opozycyjnego wzgl\u0119dem re\u017cimu i odrzucaj\u0105cego rasistowski \u201eparagraf aryjski\u201d od\u0142amu niemieckiego ewangelicyzmu pn. \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Wyznaj\u0105cy\u201d (Bekennende Kirche) oraz do Dolnosakso\u0144skiego Ruchu Wolno\u015bciowego; w czasie II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w Luftwaffe; w 1947 za\u0142o\u017cy\u0142 Dolnosakso\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Krajow\u0105 (NLP) i by\u0142 jej przewodnicz\u0105cym do 1961; r\u00f3wnolegle by\u0142 krajowym przewodnicz\u0105cym og\u00f3lnofederalnej Partii Niemieckiej (DP), z kt\u00f3rej ramienia uczestniczy\u0142 w pr\u00f3bie utworzenia – wraz z Niemieck\u0105 Parti\u0105 Konserwatywn\u0105, Parti\u0105 Niemieckiej Prawicy oraz hesk\u0105 Parti\u0105 Narodowo-Demokratyczn\u0105 – wsp\u00f3lnej listy w wyborach do pierwszego parlamentu RFN, lecz fuzja ta nie uzyska\u0142a koncesji od brytyjskich w\u0142adz okupacyjnych; z ramienia DP by\u0142 cz\u0142onkiem Landtagu Dolnej Saksonii od 1947 do (z przerwami) 1963 oraz do federalnego Bundestagu w latach 1949-1955; w tych samych latach by\u0142 ministrem federalnym w rz\u0105dach kanclerza Konrada Adenauera; od 1955 do 1959 by\u0142 premierem Dolnej Saksonii; w 1961 wst\u0105pi\u0142 do CDU, w kt\u00f3rej pozosta\u0142 do 1979, kiedy to wyst\u0105pi\u0142 na znak protestu wskutek jej przesuwania si\u0119 \u201ena lewo od centrum\u201d.<\/p>\r\n

70 lat temu, 5 pa\u017adziernika<\/strong> 1946 roku, zosta\u0142 zamordowany w Moskwie, w wieku 72 lat (ur. 8 I 1874), Istv\u00e1n hr.<\/strong> (gr\u00f3f<\/em>) Bethlen<\/strong> de Bethlen, ekonomista, dyplomata i polityk, d\u0142ugoletni premier W\u0119gier; pochodzi\u0142 z arystokratycznego i kalwi\u0144skiego rodu siedmiogrodzkiego, kt\u00f3rego najs\u0142awniejszym przedstawicielem by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Siedmiogrodu w latach 1613-1629 – Gabriel Bethlen; od 1901 zasiada\u0142 w parlamencie z ramienia partii liberalnej, lecz reprezentowa\u0142 w niej nurt konserwatywny, wrogi demokratyzacji politycznej i spo\u0142ecznej; uchodzi\u0142 za zwolennika separacji W\u0119gier od Austrii; popiera\u0142 premiera Istvana hr. Tisz\u0119, zamordowanego przez zrewoltowanych \u017co\u0142nierzy podczas \u201erewolucji chryzantem\u201d (31 pa\u017adziernika 1918); nale\u017ca\u0142 do delegacji w\u0119gierskiej na konferencj\u0119 pokojow\u0105 w Pary\u017cu; po ustanowieniu \u017cydobolszewickiej W\u0119gierskiej Republiki Rad (21 marca 1919) zorganizowa\u0142 grup\u0119 kontrrewolucyjn\u0105 w Wiedniu, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce przenios\u0142a si\u0119 do Szegedu i stamt\u0105d rozpocz\u0119\u0142a ofensyw\u0119 na Budapeszt likwiduj\u0105c\u0105 w sierpniu re\u017cim komunistyczny; po pierwszej nieudanej pr\u00f3bie restauracji kr\u00f3la Karola IV regent adm. Mikl\u00f3s Horthy (1868-1957) powierzy\u0142 mu sformowanie rz\u0105du; na czele gabinetu o stabilnej wi\u0119kszo\u015bci prawicowej – tworzonej g\u0142\u00f3wnie przez jego w\u0142asn\u0105 Chrze\u015bcija\u0144sko-Narodow\u0105 Parti\u0119 Jedno\u015bci oraz Parti\u0119 Drobnych Posiadaczy, po\u0142\u0105czone w Parti\u0119 Jedno\u015bci Narodowej (Nemzeti Egys\u00c3\u00a9g P\u00e1rtja) – sta\u0142 przez dziesi\u0119\u0107 lat (14 marca 1921 – 19 sierpnia 1931); w 1927 zawar\u0142 traktat o przyja\u017ani z W\u0142ochami, podczas II wojny \u015bwiatowej sprzeciwia\u0142 si\u0119 natomiast sojuszowi z III Rzesz\u0105; po zaj\u0119ciu W\u0119gier przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 zosta\u0142 aresztowany w kwietniu 1945 i wywieziony do ZSSR, gdzie zastrzelono go w wi\u0119zieniu wraz z innymi patriotami w\u0119gierskimi.<\/p>\r\n

100 lat temu, 6 pa\u017adziernika<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Walencji Rafael Calvo Serer<\/strong>, historyk, filozof i polityk, opusdeista<\/em>; pochodzi\u0142 z rodziny drobnych przemys\u0142owc\u00f3w; uko\u0144czy\u0142 Kolegium Wi\u0119ksze B\u0142. Jana de Ribery w Burjasot oraz filozofi\u0119 i literatur\u0119 na uniwersytecie w Walencji; w 1935 zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Regionalnej Federacji Student\u00f3w Katolickich; w marcu 1936 pozna\u0142 g\u0142\u00f3wnego teoretyka nacionalcatolicismo<\/em>, Ramira de Maeztu (1874-1936), oraz za\u0142o\u017cyciela Opus Dei, Jos\u00c3\u00a9mar\u00c3\u00ad\u0119 Escriv\u0119 de Balaguera (1902-1975), i sta\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce numerariuszem tej kongregacji; po wybuchu powstania narodowego przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do obozu narodowego, acz z powodu ci\u0119\u017ckiej choroby przez prawie ca\u0142\u0105 wojn\u0119 przebywa\u0142 w r\u00f3\u017cnych szpitalach; w 1940 doktoryzowa\u0142 si\u0119 z historii na Uniwersytecie Madryckim, a w 1942 otrzyma\u0142 Katedr\u0119 Historii Powszechnej Nowo\u017cytnej i Wsp\u00f3\u0142czesnej w Walencji; podczas pobytu w Szwajcarii w 1943 pozna\u0142 pretendenta do tronu hiszpa\u0144skiego, ks. Jana Burbo\u0144skiego (1913-1993), zwanego te\u017c hr. Barcelony, i zosta\u0142 przyj\u0119ty do grupy jego doradc\u00f3w politycznych; pod koniec 1945 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady Stosunk\u00f3w Kulturalnych przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a w 1946 utworzono dla niego Katedr\u0119 Historii Filozofii Hiszpa\u0144skiej i Filozofii Historii; po rocznym pobycie w Londynie (1947) na stanowisku wicedyrektora Instytutu Hiszpa\u0144skiego w 1948 zosta\u0142 redaktorem organu Rady Najwy\u017cszej Bada\u0144 Naukowych (CSIC) – miesi\u0119cznika \u201eArbor\u201d; okre\u015blaj\u0105c si\u0119 w\u00f3wczas jako \u201eneotradycjonalista\u201d, wypowiada\u0142 walk\u0119 wszelkiej heterodoksji i g\u0142osi\u0142 konieczno\u015b\u0107 pe\u0142nej rekatolicyzacji Hiszpanii; za ksi\u0105\u017ck\u0119 Hiszpania bez problemu<\/em> (1949), refutuj\u0105c\u0105 \u201epolityk\u0119 wyci\u0105gni\u0119tej (do libera\u0142\u00f3w) r\u0119ki\u201d, zaproponowan\u0105 w ksi\u0105\u017cce Hiszpania jako problem<\/em> (1948) przez falangist\u0119 Pedra Laina Entralgo (1908-2001), otrzyma\u0142 Narodow\u0105 Nagrod\u0119 Literack\u0105 im. Francisco Franco; by\u0142 w\u00f3wczas nie tylko \u201ebeniaminkiem\u201d frankizmu, ale i \u201eteoretykiem restauracji\u201d oraz ideowym sojusznikiem karlist\u00f3w, kt\u00f3rych (F. El\u00c3\u00adas de Tejada, R. Gambra) dzie\u0142a wydawa\u0142 w za\u0142o\u017conym przez siebie wraz z innym opusdeist\u0105<\/em>, Florentinem Perezem Embidem (1918-1974), wydawnictwie Rialp; tradycjonalistycznego ideario<\/em> wypar\u0142 si\u0119 (tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 opusdeistas<\/em>) w latach 60., g\u0142\u00f3wnie pod wp\u0142ywem soborowej \u201erewolucji w tiarze i kapie\u201d; w 1966 zosta\u0142 prezesem Rady Administracyjnej i publicyst\u0105 liberalnego dziennika \u201eMadrid\u201d, opozycyjnego wobec frankizmu i z tego tytu\u0142u zamkni\u0119tego w listopadzie 1971; w odpowiedzi na to og\u0142osi\u0142 (ju\u017c jako emigrant) w paryskim \u201eLe Monde\u201d pot\u0119piaj\u0105cy ustr\u00f3j artyku\u0142 Moi, aussi j\u2019accuse<\/em>, po kt\u00f3rym wytoczono mu (zaocznie) proces za przest\u0119pstwo przeciwko autorytetowi Pa\u0144stwa, zako\u0144czony skazaniem go na siedem lat wi\u0119zienia; na emigracji, jako reprezentant monarchist\u00f3w liberalnych, popieraj\u0105cych Don Juana, wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 (1974) antyfrankistowsk\u0105 Junt\u0119 Demokratyczn\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 r\u00f3wnie\u017c komunist\u00f3w; w 1976 powr\u00f3ci\u0142 nielegalnie do Hiszpanii, gdzie po kr\u00f3tkim pobycie w wi\u0119zieniu zosta\u0142 amnestionowany; zmar\u0142 w 1988 roku.<\/p>\r\n

70 lat temu, 10 pa\u017adziernika<\/strong> 1946 roku, zmar\u0142 w Lozannie, w wieku 80 lat (ur. 4 III 1866), Adam <\/strong>Amor hr. Tarnowski<\/strong> h. Leliwa, dyplomata (austro-w\u0119gierski) i polityk; syn Jana Dzier\u017cys\u0142awa (1835-1894), bratanek Stanis\u0142awa (1837-1917), m\u0142odszy brat Zdzis\u0142awa (1862-1937) i Juliusza (1864-1917); w s\u0142u\u017cbie dyplomatycznej monarchii austro-w\u0119gierskiej od 1897; w latach 1911-1916 ambasador w Bu\u0142garii; w 1916 zosta\u0142 mianowany ambasadorem w USA, lecz wskutek zerwania stosunk\u00f3w dyplomatycznych przez USA z Austro-W\u0119grami obowi\u0105zki te pe\u0142ni\u0142 faktycznie jedynie od lutego do maja 1917 i nie zd\u0105\u017cy\u0142 nawet z\u0142o\u017cy\u0107 list\u00f3w uwierzytelniaj\u0105cych; po powrocie rozwa\u017cano jego kandydatur\u0119 na ministra spraw zagranicznych Austrii, z drugiej strony za\u015b proponowano mu cz\u0142onkostwo w Radzie Regencyjnej Kr\u00f3lestwa Polskiego; po zaprzysi\u0119\u017ceniu tej\u017ce Rada mianowa\u0142a go 29 pa\u017adziernika 1917 premierem, lecz sprzeciwili si\u0119 temu Niemcy (kt\u00f3rzy chcieli os\u0142abi\u0107 zwi\u0105zki polsko-austriackie) i ostatecznie premierem zosta\u0142 Jan Kucharzewski (1876-1952); nieformalnie by\u0142 jednak \u0142\u0105cznikiem pomi\u0119dzy RR a cesarzem Karolem I, austriackim Ministerstwem Spraw Zagranicznych oraz premierem W\u0119gier Istvanem Tisz\u0105; w II Rzeczypospolitej nie pe\u0142ni\u0142 \u017cadnych funkcji urz\u0119dowych, lecz utrzymywa\u0142 stosunki z Naczelnikiem Pa\u0144stwa (m.in. w zakresie polityki ukrai\u0144skiej), a po przewrocie majowym by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych (obok braci Zdzis\u0142awa i Kazimierza Lubomirskich) mediator\u00f3w pomi\u0119dzy marsz. J. Pi\u0142sudskim a konserwatystami; w czasie okupacji niemieckiej ukrywa\u0142 w swojej kamienicy przy ul. Pi\u0119knej cz\u0142onka Krajowej Rady Ministr\u00f3w, Stanis\u0142awa Jasiukowicza ze Stronnictwa Narodowego; odbywa\u0142y si\u0119 tam te\u017c szkolenia podchor\u0105\u017cych Armii Krajowej; po pr\u00f3bie aresztowania go przez Milicj\u0119 Obywatelsk\u0105 w marcu 1945 i przej\u015bciowym uwi\u0119zieniu \u017cony przez NKWD zdecydowa\u0142 si\u0119 wyjecha\u0107 do Szwajcarii, gdzie zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc.<\/p>\r\n

100 lat temu, 11 pa\u017adziernika<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Ma\u0142omierzycach k. I\u0142\u017cy gen. <\/strong>bryg. Antoni Heda<\/strong>, pseud. Szary<\/em>, dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej i AK, a nast\u0119pnie antykomunistycznych formacji niepodleg\u0142o\u015bciowych: Ruchu Oporu Armii Krajowej, Delegatury Si\u0142 Zbrojnych na Kraj, Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107 oraz NIE; jego \u201especjalno\u015bci\u0105\u201d by\u0142o rozbijanie areszt\u00f3w i wi\u0119zie\u0144 oraz uwalnianie wi\u0119\u017ani\u00f3w, najpierw niemieckich, p\u00f3\u017aniej Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa – najwi\u0119kszy wyczyn to rozbicie 5 sierpnia 1945 g\u0142\u00f3wnego wi\u0119zienia ubeckiego w Kielcach i uwolnienie co najmniej 354 wi\u0119\u017ani\u00f3w; po tej akcji (podczas kt\u00f3rej zosta\u0142 ranny) zaniecha\u0142 dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej i pod zmienionym nazwiskiem wyjecha\u0142 na Wybrze\u017ce; poszukiwany przez Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, zosta\u0142 aresztowany w 1948 w Gdyni, po czym otrzyma\u0142 cztery wyroki \u015bmierci; u\u0142askawiony dzi\u0119ki interwencji znaj\u0105cych go oficer\u00f3w Armii Ludowej, wyrok do\u017cywocia odsiadywa\u0142 przy ul. Rakowieckiej, w Rawiczu i Wronkach; amnestionowany w 1956, by\u0142 przez wiele lat doradc\u0105 prymasa Stefana kard. Wyszy\u0144skiego; w 1981 zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Niezale\u017cnego Zwi\u0105zku Kombatant\u00f3w przy NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej; internowany od 13 grudnia 1981 do 16 czerwca 1982; w 1990 doprowadzi\u0142 do zjednoczenia 30 organizacji kombatanckich w \u015awiatow\u0105 Federacj\u0119 Polskich Kombatant\u00f3w i zosta\u0142 jej prezesem; by\u0142 tak\u017ce komendantem g\u0142\u00f3wnym Zwi\u0105zku Strzeleckiego; do stopnia pu\u0142kownika awansowa\u0142 go w 1990 prezydent Ryszard Kaczorowski, a do stopnia genera\u0142a brygady w 2006 – prezydent Lech Kaczy\u0144ski; zmar\u0142 w 2008 roku, po\u015bmiertnie otrzyma\u0142 Krzy\u017c Komandorski z Gwiazd\u0105 Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\r\n

30 lat temu, 11 pa\u017adziernika<\/strong> 1986 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 88 lat (ur. 4 III 1898), Georges Dum\u00c3\u00a9zil<\/strong>, filolog, lingwista, religioznawca, mitograf, historyk cywilizacji, odkrywca tr\u00f3jdzielnej formy spo\u0142ecze\u0144stw tradycyjnych; zainteresowania j\u0119zykami (ju\u017c w wieku 9 lat czyta\u0142 pono\u0107 Eneid\u0119<\/em> w oryginale) odziedziczy\u0142 po ojcu, filologu klasycznym; od 1916 studiowa\u0142 lingwistyk\u0119 w \u00c3\u2030cole normale sup\u00c3\u00a9rieure; studia – przerwane s\u0142u\u017cb\u0105 na froncie jako oficer artylerii – uko\u0144czy\u0142 w 1921; w roku akademickim 1921\/22 by\u0142 lektorem j\u0119zyka francuskiego na Uniwersytecie Warszawskim; w 1924 obroni\u0142 (z trudem) doktorat; nie mog\u0105c liczy\u0107 na szybk\u0105 karier\u0119 akademick\u0105, wyjecha\u0142 do Turcji, sk\u0105d du\u017co podr\u00f3\u017cowa\u0142, staj\u0105c si\u0119 ekspertem od j\u0119zyk\u00f3w kaukaskich; w 1931 otrzyma\u0142 prac\u0119 na uniwersytecie w Uppsali (Szwecja), a w 1935 w paryskiej Szkole Praktycznej Studi\u00f3w Wy\u017cszych; w 1949 otrzyma\u0142 profesur\u0119 w Coll\u00c3\u00a8ge de France; w 1968 przeszed\u0142 na emerytur\u0119, lecz przez trzy nast\u0119pne lata wyk\u0142ada\u0142 jeszcze w USA (Princeton, Chicago, Berkeley); 26 pa\u017adziernika 1978 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Akademii Francuskiej (fotel 40); by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Belgijskiej Akademii Kr\u00f3lewskiej Nauk, Literatury i Sztuk Pi\u0119knych, Wiede\u0144skiej Akademii Nauk, Akademii Napis\u00f3w i Literatury w Pary\u017cu, Kr\u00f3lewskiej Akademii Irlandzkiej oraz poczw\u00f3rnym doktorem honoris causa (Uppsala, Stambu\u0142, Berno, Li\u00c3\u00a8ge); katolik i zwolennik \u201edynastycyzmu\u201d jako zasady wy\u0142aniania w\u0142adzy pa\u0144stwowej, wolnej od kaprys\u00f3w i ambicji, w latach 20. by\u0142 zbli\u017cony do Action fran\u00c3\u00a7aise, przyja\u017ani\u0105c si\u0119 zw\u0142aszcza z historykiem Pierre\u2019em Gaxotte\u2019em (1895-1982), przez kt\u00f3rego pozna\u0142 Charlesa Maurrasa, w latach 30. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 (pod pseudonimem Georges Marcenay) z dziennikiem nacjonalistycznym \u201eLe Jour\u201d [\u201eDzie\u0144\u201d], w kt\u00f3rym ostrzega\u0142 przed zagro\u017ceniem ze strony Niemiec hitlerowskich, przez rok (1972-1973) nale\u017ca\u0142 te\u017c do komitetu patronackiego przy organie Nowej Prawicy, \u201eNouvelle \u00c3\u00a9cole\u201d, lecz zasadniczo nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 politycznie; jego najwi\u0119kszym odkryciem naukowym, maj\u0105cym tak\u017ce znaczenie dla to\u017csamo\u015bci kilku nurt\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej prawicy, by\u0142 tr\u00f3jdzielny paradygmat (tripartisme<\/em>) mitycznej wyobra\u017ani, rz\u0105dz\u0105cy struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i \u017cyciem duchowym wszystkich cywilizacyj tradycyjnych, zbudowanych przez ludy indoeuropejskie (aryjskie); tr\u00f3jpodzia\u0142 ten, przenikaj\u0105cy religi\u0119, etyk\u0119, mitologi\u0119, literatur\u0119, ustr\u00f3j polityczny i obyczaje, jest pochodn\u0105 tr\u00f3jstanowego i hierarchicznego ustroju spo\u0142ecznego, b\u0119d\u0105cego z kolei projekcj\u0105 trzech podstawowych funkcji \u017cyciowych w spo\u0142ecze\u0144stwie tradycyjnym: suwerennej – polegaj\u0105cej na sprawowaniu w\u0142adzy, tak duchowej, jak politycznej, militarnej oraz produkcyjnej; w ka\u017cdej tradycyjnej cywilizacji indoeuropejskiej, od aryjskich Indii po Europ\u0119 ancien r\u00c3\u00a9gime<\/em>\u2019u, spo\u0142ecze\u0144stwa \u201euk\u0142adaj\u0105 si\u0119\u201d w hierarchiczne triady, z\u0142o\u017cone ze stanu kap\u0142a\u0144skiego, stanu rycerskiego i stanu \u201etrzeciego\u201d (rolnicy i rzemie\u015blnicy); np. bramini, kszatrijowie i waj\u015bjowie w wedyjskich Indiach, flamini (p\u00f3\u017aniej stan senatorski), kwiryci i lud (populus<\/em>) w Rzymie, duchowie\u0144stwo, rycerstwo i mieszcza\u0144stwo w \u015bredniowieczu; poza obr\u0119bem trzech stan\u00f3w znajduje si\u0119 natomiast ca\u0142a reszta populacji niewyposa\u017conej ani w prawa, ani w obowi\u0105zki stanowe: hinduscy \u015budrowie i pariasi, rzymski plebs z\u0142o\u017cony z \u201eproletariuszy\u201d, tj. tych, kt\u00f3rzy nie posiadaj\u0105 niczego opr\u00f3cz dzieci (proles<\/em>), poddani ch\u0142opi oraz \u201eludzie lu\u017ani\u201d w epoce feudalnej etc.; na p\u0142aszczy\u017anie teologicznej tripartisme <\/em>znalaz\u0142 odzwierciedlenie w triadach b\u00f3stw religii naturalnych: Mitra, Waruna, Indra w religii wedyjskiej; Brahma, Wisznu, Siwa w braminizmie; Jowisz, Mars, Kwirynus w religii rzymskiej; Odyn, Thor, Freyr w religii nordyckiej itd.; w chrze\u015bcija\u0144stwie tr\u00f3jdzielno\u015b\u0107 (tu raczej \u201etr\u00f3j\u0142\u0105czno\u015b\u0107\u201d) znalaz\u0142a wyt\u0142umaczenie w dogmacie Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej Os\u00f3b Boskich.<\/p>\r\n

15 lat temu, 12 pa\u017adziernika<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Londynie, w wieku 94 lat (ur. 9 X 1907), Quintin<\/strong> McGarel Hogg, lord Hailsham<\/strong> (2. wicehr. \/viscount<\/em>\/ Hailsham), prawnik, publicysta i polityk konserwatywny, wielokrotny minister w r\u00f3\u017cnych gabinetach; syn Douglasa Hogga (1872-1950), 1. wicehr. Hailsham i lorda kanclerza w gabinecie Stanleya Baldwina; uko\u0144czy\u0142 Eton College i Christ Church w Oksfordzie; w 1931 zosta\u0142 cz\u0142onkiem All Souls College i wyk\u0142ada\u0142 literatur\u0119 klasyczn\u0105, lecz po uko\u0144czeniu prawa zosta\u0142 powo\u0142any do Lincoln\u2019s Inn; w 1938 zosta\u0142 wybrany po raz pierwszy do Izby Gmin; w 1940 popar\u0142 W. Churchilla przeciwko N. Chamberlainowi; w czasie wojny walczy\u0142 na froncie afryka\u0144skim w Brygadzie Strzelc\u00f3w, a nast\u0119pnie w sztabie gen. H. Wilsona; z wojska odszed\u0142 w stopniu majora; w 1950 odziedziczy\u0142 tytu\u0142 po zmar\u0142ym ojcu i zasiad\u0142 w Izbie Lord\u00f3w; w 1956 zosta\u0142 pierwszym lordem Admiralicji w gabinecie A. Edena, a w 1957 – ministrem edukacji w rz\u0105dzie H. Macmillana; przed Komitetem Wolfendena (opracowuj\u0105cym raport na temat przest\u0119pstw homoseksualnych i prostytucji) stwierdzi\u0142, \u017ce instynkt ludzko\u015bci nakazuje postrzega\u0107 akty homoseksualne jako nienaturalne, a homoseksuali\u015bci powoduj\u0105 zgorszenie i uprawiaj\u0105 prozelityzm quasi-religijny; w latach 1957-1959 by\u0142 przewodnicz\u0105cym Partii Konserwatywnej; w 1959 zosta\u0142 lordem Tajnej Piecz\u0119ci, a w 1960 przewodnicz\u0105cym Izby Lord\u00f3w; po rezygnacji Macmillana z urz\u0119du premiera (1963), licz\u0105c na zostanie liderem partii i premierem, zrezygnowa\u0142 z tytu\u0142u parowskiego i da\u0142 si\u0119 wybra\u0107 do Izby Gmin, lecz ostatecznie przegra\u0142 rywalizacj\u0119 z innym lordem, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zrezygnowa\u0142 z parostwa, sir Alekiem Douglas-Home; zosta\u0142 natomiast w jego rz\u0105dzie ministrem sportu, a nast\u0119pnie edukacji; w czasie rz\u0105d\u00f3w Partii Pracy piastowa\u0142 r\u00f3\u017cne stanowiska w konserwatywnych gabinetach cieni; po powrocie konserwatyst\u00f3w do w\u0142adzy (1970) zosta\u0142 lordem kanclerzem Wielkiej Brytanii (t\u0119 wyj\u0105tkowo presti\u017cow\u0105 godno\u015b\u0107 pe\u0142ni\u0142 te\u017c w latach 1935-1938 jego ojciec), uprzednio b\u0119d\u0105c kreowany ponownie (pierwszy taki przypadek w historii) parem (do\u017cywotnim) jako bar. Hailsham of St Marylebone; w 1974 wycofa\u0142 si\u0119 z polityki, lecz w 1979 zosta\u0142 ponownie lordem kanclerzem i pozosta\u0142 nim do 1987; kawaler Orderu Podwi\u0105zki; by\u0142 konserwatyst\u0105 tradycjonalistycznym i religijnym, g\u0142osz\u0105cym, \u017ce konserwatyzm winien by\u0107 przede wszystkim antyliberalny lub antysocjalistyczny, w zale\u017cno\u015bci od tego, kt\u00f3re zagro\u017cenie dla spo\u0142ecze\u0144stwa jest w danej sytuacji powa\u017cniejsze: ze strony nieograniczonego leseferyzmu (jak w XIX wieku) lub ze strony etatystycznego socjalizmu (jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie).<\/p>\r\n

950 lat temu, 14 pa\u017adziernika<\/strong> 1066, zgin\u0105\u0142 w bitwie pod Hastings (East Sussex), w wieku ok. 44 lat (ur. ok. 1022), Harold<\/strong> II<\/strong> [Harold Godwinson, staroang. Harold Godpinson], przedostatni anglosaski kr\u00f3l Anglii; syn Godwina, earla Wessexu, i Gythii Thorkelsd\u00f3ttir, spowinowaconej z Knutem Wielkim, szwagier \u015bw. Edwarda Wyznawcy; po \u015bmierci ojca (1053) odziedziczy\u0142 jego tytu\u0142, w 1057 otrzyma\u0142 we w\u0142adanie pogranicze walijskie, a w 1058 zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c hr. Herefordu; sta\u0142 na czele opozycji magnat\u00f3w anglosaskich sprzeciwiaj\u0105cych si\u0119 faworyzowaniu przez kr\u00f3la Edwarda przybyszy z Normandii; w 1056 pos\u0142owa\u0142 do Ratyzbony, gdzie negocjowa\u0142 z kr\u00f3lem W\u0119gier Andrzejem I powr\u00f3t do Anglii ostatniego m\u0119skiego krewnego Edwarda Wyznawcy – Edwarda Wygna\u0144ca (kt\u00f3ry w 1057 powr\u00f3ci\u0142, lecz wkr\u00f3tce zmar\u0142, pozostawiaj\u0105c nieletniego syna, Edgara \u00c3\u2020thelinga); w kampanii (1062) przeciwko walijskiemu ksi\u0119ciu Gruffyddowi zyska\u0142 s\u0142aw\u0119 wybitnego dow\u00f3dcy; w 1064, w niejasnych okoliczno\u015bciach, znalaz\u0142 si\u0119 na dworze ksi\u0119cia Normandii, Wilhelma II (zwanemu Bastardem, a p\u00f3\u017aniej Zwyci\u0119zc\u0105), w Ponthieu (wg jednej z wersji mia\u0142 potwierdzi\u0107 w imieniu Edwarda domniemane przyrzeczenie sukcesji korony angielskiej Wilhelmowi z 1051); z pewno\u015bci\u0105 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wyprawie Wilhelma przeciwko ksi\u0119ciu Normandii Conanowi II oraz zosta\u0142 pasowany przez Wilhelma na rycerza; po \u015bmierci Edwarda (5 stycznia 1066) oznajmi\u0142, \u017ce kr\u00f3l na \u0142o\u017cu \u015bmierci naznaczy\u0142 go swoim spadkobierc\u0105; zgromadzenie tan\u00f3w anglosaskich (witan) uzna\u0142o go i zosta\u0142 on natychmiast koronowany przez (ekskomunikowanego) abpa Stiganda (by\u0142a to pierwsza koronacja dokonana w Opactwie Westminsterskim); w sukcesji pomini\u0119ty zosta\u0142 (uznany przez tan\u00f3w za zbyt m\u0142odego i niedo\u015bwiadczonego) ostatni potomek Alfreda Wielkiego – Edgar \u00c3\u2020theling (ok. 1051 \u201d\u201d ok. 1126), natomiast pretensje do korony zg\u0142osili jednocze\u015bnie Wilhelm i kr\u00f3l Norwegii Harald III Srogi; z w\u0142adc\u0105 norweskim sprzymierzy\u0142 si\u0119 brat Harolda, Tostig; po l\u0105dowaniu Haralda i Tostiga na p\u00f3\u0142nocy Anglii oraz zdobyciu przez nich Yorku (20 wrze\u015bnia 1066) wyruszy\u0142 przeciw nim i 25 wrze\u015bnia wyda\u0142 im bitw\u0119 pod Stamford Bridge, w kt\u00f3rej zada\u0142 im druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119 (kr\u00f3l norweski zgin\u0105\u0142 trafiony strza\u0142\u0105 w gard\u0142o); w pa\u017adzierniku dosz\u0142a go wie\u015b\u0107, \u017ce 29 wrze\u015bnia inwazji przez Kana\u0142 La Manche dokona\u0142 Wilhelm; Harold ruszy\u0142 na po\u0142udnie; 13 pa\u017adziernika stan\u0105\u0142 pod Hastings, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 ju\u017c Wilhelm; nie czekaj\u0105c na przybycie pospolitego ruszenia wolnych kmieci (fyrd<\/em>), stan\u0105\u0142 do bitwy, maj\u0105c 6000 ludzi znu\u017conych d\u0142ugim marszem; mimo to w pierwszej fazie bitwy anglosaski mur z tarcz okaza\u0142 si\u0119 nie do sforsowania przez Norman\u00f3w; o przechyleniu szali na rzecz naje\u017ad\u017ac\u00f3w zdecydowa\u0142a zab\u0142\u0105kana strza\u0142a, kt\u00f3ra trafi\u0142a Harolda w oko; po jego upadku szyk Anglosas\u00f3w za\u0142ama\u0142 si\u0119 pod uderzeniem kawalerii Norman\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 armii rzuci\u0142a si\u0119 do ucieczki, a gwardia przyboczna Harolda (huskarlowie<\/em>) zosta\u0142a wybita do nogi wraz z nim samym i jego dwoma bra\u0107mi; trzeci syn Harolda z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa (zawartego wg prawa du\u0144skiego, nieuznawanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142) – Magnus (1051 \u201d\u201d po 1109) – znalaz\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce w Polsce i by\u0142 komesem wroc\u0142awskim, a nast\u0119pnie mazowieckim, rezyduj\u0105cym w Czersku, gdzie w 1966 odkryto gr\u00f3b zawieraj\u0105cy prawdopodobnie jego szkielet.<\/p>\r\n

850 lat temu, 18 pa\u017adziernika<\/strong> 1166 roku, poleg\u0142 w starciu zw. bitw\u0105 pod W\u0105brze\u017anem (Ziemia Che\u0142mi\u0144ska), w wieku oko\u0142o 36 lat (ur. ok. 1130), ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk Sandomierski<\/strong> z rodu Piast\u00f3w; sz\u00f3sty i przedostatni w porz\u0105dku starsze\u0144stwa, a pi\u0105ty w ma\u0142\u017ce\u0144stwie z hrabiank\u0105 Salome\u0105 z Bergu, syn Boles\u0142awa III Krzywoustego; jako pierwszy z Piastowic\u00f3w nosi\u0142 to imi\u0119, odziedziczone po swoim dziadku po k\u0105dzieli, hr. Bergu; wg przewa\u017caj\u0105cego dzi\u015b w historiografii pogl\u0105du nie otrzyma\u0142 w\u0142asnej dzielnicy w ustawie sukcesyjnej (zw. testamentem) swego ojca, do zaj\u0119cia tej\u017ce (ze stolic\u0105 w Sandomierzu) dosz\u0142o dopiero po zakwestionowaniu ustawy przez bunt jego rodzonych braci oraz mo\u017cnych przeciwko ksi\u0119ciu senioralnemu W\u0142adys\u0142awowi II i wygnaniu tego\u017c (1146); prawdopodobnie wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w II wyprawie krzy\u017cowej (krucjacie) w latach 1147-1148, a w 1149 towarzyszy\u0142 swemu bratu i nowemu ksi\u0119ciu seniorowi, Boles\u0142awowi IV K\u0119dzierzawemu, w jego wyprawie wspomagaj\u0105cej ruskiego ksi\u0119cia Izjas\u0142awa II Pantelejmona w staraniach o odzyskanie Kijowa; w 1154 ponownie uda\u0142 si\u0119 na czele pocztu rycerzy polskich do Ziemi \u015awi\u0119tej, aby broni\u0107 Jerozolimy przed Saracenami; toczone tam przeze\u0144 przez rok walki przynios\u0142y mu podziw dla jego odwagi i po\u015bwi\u0119cenia oraz nimb \u015bwi\u0119to\u015bci; po powrocie do kraju powzi\u0105\u0142 my\u015bl o chrystianizacji tkwi\u0105cych nadal w dziko\u015bci i b\u0142\u0119dach poga\u0144stwa p\u00f3\u0142nocno-wschodnich s\u0105siad\u00f3w Polski (Prus\u00f3w i Ja\u0107wing\u00f3w), sprowadzi\u0142 do Zago\u015bcia joannit\u00f3w oraz zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 dla Ko\u015bcio\u0142a jako fundator kilku kolegiat i ko\u015bcio\u0142\u00f3w (Wi\u015blica, Opat\u00f3w i Czerwi\u0144sk n. Wis\u0142\u0105); wypraw\u0119 przeciwko Prusom podj\u0105\u0142 wraz z Boles\u0142awem Krzywoustym; wraz z wieloma innymi rycerzami \u015bmier\u0107 znalaz\u0142 z powodu wpadni\u0119cia w zasadzk\u0119 zastawion\u0105 w mateczniku zaros\u0142ym g\u0105szczem ciernistych krzew\u00f3w na b\u0142otnisto-smolistym pod\u0142o\u017cu; dok\u0142adne miejsce tej potyczki nie jest znane, a wymieniane s\u0105 r\u00f3\u017cne miejscowo\u015bci; jako bez\u017cenny, nie pozostawi\u0142 potomstwa, a swoj\u0105 dzielnic\u0119 zapisa\u0142 najm\u0142odszemu z syn\u00f3w Krzywoustego (pogrobowcowi) – Kazimierzowi, nazwanemu p\u00f3\u017aniej Sprawiedliwym, kt\u00f3ry faktycznie otrzyma\u0142 jedynie jej trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107; prawdopodobnie zosta\u0142 pochowany w kolegiacie pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w Wi\u015blicy, pod tzw. p\u0142yt\u0105 orant\u00f3w, odkryt\u0105 w 1959; jest bohaterem powie\u015bci Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza pt. Czerwone tarcze <\/em>(1934).<\/p>\r\n

60 lat temu, 21 pa\u017adziernika<\/strong> 1956 roku, zmar\u0142 w Winchester (Hampshire, Anglia), w wieku 66 lat (ur. 20 I 1890), Frank Lawrence Owsley<\/strong>, historyk i publicysta konserwatywny, reprezentant Tradycji Po\u0142udnia (Southern Tradition<\/em>); pochodzi\u0142 z Alabamy, gdzie uko\u0144czy\u0142 uniwersytet w Auburn, a doktoryzowa\u0142 si\u0119 w 1924 z historii (pod kierunkiem liberalnego demokraty Williama E. Dodda) na Uniwersytecie Chicagowskim; od 1928 do 1949 by\u0142 profesorem historii na Uniwersytecie Vanderbilta w Nashville (Tennessee), w latach 1951-1954 by\u0142 szefem Departamentu Historycznego na Uniwersytecie Alabamy, po czym wyjecha\u0142 do Europy, aby bada\u0107 archiwa francuskie i brytyjskie; nale\u017ca\u0142 do grona 12 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli (nieformalny szef – John Crowe Ransom, oraz D. Davidson, A.N. Lytle, A. Tate, R.P. Warren, S. Young i in.) grupy literacko-politycznej Agrary\u015bci (resp<\/em>. Ziemianie) Po\u0142udnia (Southern Agrarians<\/em>), nazywanej te\u017c m.in. \u201eUciekinierami vel<\/em> Uchod\u017acami\u201d (Fugitives<\/em>), oraz sygnatariuszy ich manifestu I\u2019ll Take My Stand: The South and the Agrarian Tradition <\/em>(1930), reprezentuj\u0105c w tej grupie najbardziej polityczne podej\u015bcie, jako autor programu (Plain Folk of the Old South<\/em>) rewitalizacji regionalizmu, odrzucaj\u0105cej zar\u00f3wno centralistyczny, etatystyczny interwencjonizm, jak indywidualistyczny leseferyzm; jako historyk broni\u0142 dziedzictwa Konfederacji, ale nie piel\u0119gnowa\u0142 typowej dla tego \u015brodowiska legendy romantycznej, lecz uprawia\u0142 \u201enow\u0105 histori\u0119 spo\u0142eczn\u0105\u201d Po\u0142udnia \u201erealnego\u201d, koncentruj\u0105c si\u0119 z jednej strony na historii dyplomacji konfederackiej, z drugiej za\u015b na spo\u0142eczno-ekonomicznych aspektach historii \u201eKr\u00f3la Bawe\u0142ny\u201d (King Cotton<\/em>); na podstawie archiwalnych spis\u00f3w podatkowych dowodzi\u0142 m.in., \u017ce wolne spo\u0142ecze\u0144stwo stan\u00f3w po\u0142udniowych sk\u0142ada\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ze \u015bredniorolnych farmer\u00f3w (nie tylko bia\u0142ych, ale r\u00f3wnie\u017c Murzyn\u00f3w-dzier\u017cawc\u00f3w), maj\u0105cych poczucie, \u017ce w starciu z Uni\u0105 broni\u0105 tych samych swob\u00f3d, co ich przodkowie w 1776, a bogaci biali plantatorzy stanowili tylko jeden z kra\u0144c\u00f3w spo\u0142eczno-gospodarczego spektrum, drugim za\u015b byli najubo\u017csi biali; z kolei w studiach dotycz\u0105cych P\u00f3\u0142nocy unaocznia\u0142 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy abolicjonistami i \u201erekonstrukcjonistami\u201d po wojnie secesyjnej a wsp\u00f3\u0142czesnymi \u201epoprawiaczami rasy\u201d z kr\u0119g\u00f3w eugenicznych, jako duchowymi wnukami tych pierwszych.<\/p>\r\n

15 lat temu, 21 pa\u017adziernika<\/strong> 2001 roku, zmar\u0142 w Wersalu, w wieku 69 lat (ur. 30 XI 1931), Jean-Fran\u00c3\u00a7ois Chiappe<\/strong>, historyk oraz producent radiowy i telewizyjny, katolik i monarchista; potomek rodziny korsyka\u0144skiej, kt\u00f3ra wyda\u0142a m.in. deputowanego i sekretarza Konwencji (1792-1795) oraz cz\u0142onka Rady Pi\u0119ciuset (1795-1797) za Dyrektoriatu – Ange\u2019a Chiappe\u2019a (1766-1826); jego ojciec, Angelo Chiappe (1889-1945), by\u0142 prefektem r\u00f3\u017cnych departament\u00f3w i region\u00f3w zar\u00f3wno w III Republice, jak w Pa\u0144stwie Francuskim (Vichy), a stryj – Jean Chiappe (1878-1940) – prefektem policji paryskiej w latach 1927-1934, nast\u0119pnie (1934-1936) przewodnicz\u0105cym Rady Municypalnej Pary\u017ca z ramienia konserwatywnej grupy Republikan\u00f3w Niezale\u017cnych, a w 1940 marsza\u0142ek Ph. P\u00c3\u00a9tain mianowa\u0142 go Wysokim Komisarzem Francji w Lewancie; Jean-Fran\u00c3\u00a7ois uko\u0144czy\u0142 Kursy Hattemera w 1954, a nast\u0119pnie rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w firmie kosmetycznej L\u2019Or\u00c3\u00a9al jako dyrektor reklamy; od 1957 by\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem i wsp\u00f3\u0142producentem wielu program\u00f3w telewizyjnych oraz radiowych (g\u0142\u00f3wnie historycznych); by\u0142 te\u017c redaktorem naczelnym przegl\u0105du \u201eLe Miroir de l\u2019histoire\u201d [\u201eZwierciad\u0142o Historii\u201d]; w 1961 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z pisark\u0105 i producentk\u0105 Marin\u0105 Grey (1919-2005) – c\u00f3rk\u0105 gen. Antona Denikina, kt\u00f3ra po \u015bmierci m\u0119\u017ca powr\u00f3ci\u0142a do Rosji i otrzyma\u0142a od prezydenta W. Putina obywatelstwo rosyjskie; od 1957 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z (\u201eotwartym na wszystkie prawice\u201d) przegl\u0105dem \u201eC\u2019est-\u00c3\u00a0-dire\u201d [\u201eTo znaczy\u201d] Jeana Ferr\u00c3\u00a9go (1929-2006), p\u00f3\u017aniejszego (1987) za\u0142o\u017cyciela Radia Courtoisie, a od 1958 – z ultraprawicowym tygodnikiem \u201eRivarol\u201d; w 1976 zosta\u0142 cz\u0142onkiem i wiceprzewodnicz\u0105cym Komitetu Centralnego Frontu Narodowego; od 1988 wspiera\u0142 kandydatur\u0119 J.-M. Le Pena w wyborach prezydenckich; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wiceprezesem Stowarzyszenia Zawodowego Prasy Monarchistycznej i Katolickiej; autor trzytomowej historii powstania w Wandei oraz dwutomowej Historii prawic francuskich<\/em>, biograf Monteskiusza, Ludwika XV, Ludwika XVI, Georgesa Cadoudala i Henryka V (hr. de Chambord); laureat Wielkiej Nagrody Goberta Akademii Francuskiej (1983) i Nagrody Hugona Capeta (1996).<\/p>\r\n

1275 lat temu, 22 pa\u017adziernika<\/strong> 741 roku, zmar\u0142 w Quierzy-sur-Oise (Pikardia), w wieku 55 lat (ur. 22 VIII 686), Karol M\u0142ot<\/strong> (franc. Charles Martel<\/em>, niem. Karl Martell<\/em>), majordomus frankijskich Merowing\u00f3w, faktyczny w\u0142adca kr\u00f3lestwa Frank\u00f3w, tw\u00f3rca pot\u0119gi rodu Karoling\u00f3w, katechon chrze\u015bcija\u0144skiej Europy; by\u0142 nie\u015blubnym synem Pepina (II) z Heristalu (635\/640-714), lecz nie odziedziczy\u0142 po ojcu rz\u0105d\u00f3w w \u017cadnej cz\u0119\u015bci pa\u0144stwa Frank\u00f3w, a nawet zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez wdow\u0119 po ojcu, Plektrud\u0119; dopiero pod koniec 715 uciek\u0142 z wi\u0119zienia i stan\u0105\u0142 na czele buntu mo\u017cnych, kt\u00f3rzy og\u0142osili go majordomem Austrazji; przez nast\u0119pne dwa lata toczy\u0142 ze zmiennym szcz\u0119\u015bciem wojn\u0119 z kr\u00f3lem Neustrii Chilperykiem II i jego majordomem Ragenfriedem (sprzymierzonymi z Fryzami), lecz ostatecznie (21 marca 717) pokona\u0142 Neustryjczyk\u00f3w; w 718 pokona\u0142 r\u00f3wnie\u017c (pod Soissons) oraz podporz\u0105dkowa\u0142 sobie kolejnego sprzymierze\u0144ca Neustrii, ksi\u0119cia Akwitanii Odona Wielkiego; nast\u0119pnie wyruszy\u0142 na Sas\u00f3w, kt\u00f3rych rozgromi\u0142 w Lesie Teutoborskim i (w 719) wkroczy\u0142 do Fryzji, kt\u00f3r\u0105 sobie podporz\u0105dkowa\u0142 oraz zainicjowa\u0142 jej ewangelizacj\u0119, wysy\u0142aj\u0105c tam Wilibrorda, zwanego p\u00f3\u017aniej \u201eaposto\u0142em Fryzji\u201d; po \u015bmierci Chilperyka II by\u0142 ju\u017c w stanie wyznaczy\u0107 jego nast\u0119pc\u0119 na tronie neustryjskim, w osobie Teuderyka IV; w latach 720-723 toczy\u0142 boje z Bawarami: przy wsparciu Alaman\u00f3w pokona\u0142 bawarskiego ksi\u0119cia Hugberta z rodu Agilolfing\u00f3w i zmusi\u0142 go do uznania zwierzchno\u015bci Frank\u00f3w; kiedy z kolei w 730 zbuntowali si\u0119 Alamanowie, po pokonaniu ich ksi\u0119cia Lantfrida, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 na polu walki, wcieli\u0142 Alamani\u0119 bezpo\u015brednio do pa\u0144stwa Frank\u00f3w; w 732 musia\u0142 stawi\u0107 czo\u0142a drugiej ju\u017c inwazji maureta\u0144skiego emiratu Kordowy za Pireneje (pierwsz\u0105, w 721, powstrzyma\u0142 Odon Wielki); nowy emir, Abdul Rahman Al Ghafiqi, otrzyma\u0142 wsparcie od kalifa i na czele silnej armii ruszy\u0142 z zamiarem podbicia frankijskiej Galii; tym razem ksi\u0105\u017c\u0119 Odon nie zdo\u0142a\u0142 go powstrzyma\u0107, poni\u00f3s\u0142 kl\u0119sk\u0119 w bitwie nad Garonn\u0105, utraci\u0142 Bordeaux i zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Karola z apelem o pomoc; Karol zebra\u0142 wyj\u0105tkowo liczn\u0105 na owe czasy armi\u0119 (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105 nawet o 75 000 wojownik\u00f3w); mahometa\u0144scy naje\u017ad\u017acy i Frankowie spotkali si\u0119 na polu pomi\u0119dzy Tours a Poitiers; w bitwie, kt\u00f3ra przesz\u0142a do historii jako jedna z decyduj\u0105cych w dziejach \u015bwiata, stoczonej 25 pa\u017adziernika 732, Karol zada\u0142 Maurom druzgoc\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119 (zgin\u0105\u0142 w niej tak\u017ce emir), zmuszaj\u0105c ich do odwrotu za Pireneje, ocalaj\u0105c rodz\u0105c\u0105 si\u0119 Europ\u0119 przed islamem, a samemu zyskuj\u0105c przydomek \u201eM\u0142ot\u201d; musia\u0142 jednak stawi\u0107 czo\u0142a jeszcze jednej inwazji Maur\u00f3w cztery lata p\u00f3\u017aniej, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105c konflikt Karola z nowym ksi\u0119ciem Akwitanii, Hunoldem, zaj\u0119li szereg miejscowo\u015bci w Akwitanii i Langwedocji; przy pomocy kr\u00f3la Longobard\u00f3w Liutpranda Karol zdo\u0142a\u0142 jednak odzyska\u0107 je wszystkie, a w 737 zada\u0142 mahometanom dwie decyduj\u0105ce kl\u0119ski – pod Arles i nad rzek\u0105 Berre; w tym samym roku zmar\u0142 kr\u00f3l Teuderyk IV, ale pozycja Karola by\u0142a ju\u017c tak silna, \u017ce m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na niewyznaczenie \u017cadnego z Merowing\u00f3w nowym w\u0142adc\u0105 i a\u017c do 743 na tronie frankijskim (obejmuj\u0105cym ponownie ju\u017c zjednoczone przez Karola kr\u00f3lestwa Neustrii, Austrazji i Burgundii) panowa\u0142 wakat; umieraj\u0105c, faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 podzieli\u0142 mi\u0119dzy dw\u00f3ch spo\u015br\u00f3d trzech swoich syn\u00f3w: Karlomana (otrzyma\u0142 Austrazj\u0119, Alemani\u0119 i zwierzchnictwo nad Bawari\u0105) i Pepina, zw. p\u00f3\u017aniej Kr\u00f3tkim lub Ma\u0142ym (otrzyma\u0142 Neustri\u0119, Burgundi\u0119 i zwierzchnictwo nad Akwitani\u0105), kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej (753) zdetronizuje ostatniego Merowinga oraz zostanie pierwszym formalnym ju\u017c w\u0142adc\u0105 Frank\u00f3w i za\u0142o\u017cycielem nowej dynastii (Karoling\u00f3w); zosta\u0142 pochowany w bazylice Saint-Denis.<\/p>\r\n

125 lat temu, 22 pa\u017adziernika<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Niepo\u0142omicach Ignacy Czuma<\/strong>, prawnik, polityk katolicki i sanacyjny, teoretyk autorytaryzmu; w 1922 otrzyma\u0142 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim doktorat z prawa, a dwa lata p\u00f3\u017aniej habilitacj\u0119, po czym zosta\u0142 profesorem prawa i skarbowo\u015bci na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim; w latach 1926-28 by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Prawa i Nauk Spo\u0142eczno-Ekonomicznych KUL, a w roku akademickim 1938\/39 – prorektorem; dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w Stronnictwie Katolicko-Ludowym (za\u0142o\u017conym pod patronatem ordynariusza tarnowskiego, bpa Leona Wa\u0142\u0119gi), z kt\u00f3rym w 1928 wst\u0105pi\u0142 do Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem; z listy BBWR zosta\u0142 wybrany na pos\u0142a III kadencji w 1930; w Sejmie by\u0142 jednym z najczynniejszych cz\u0142onk\u00f3w Komisji Konstytucyjnej oraz sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142autorem Konstytucji Kwietniowej (by\u0142 m.in. autorem s\u0142ynnej formu\u0142y o odpowiedzialno\u015bci Prezydenta RP przed Bogiem i histori\u0105 oraz wsp\u00f3\u0142autorem tzw. dekalogu konstytucyjnego); w listopadzie 1939 zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez Niemc\u00f3w na Zamku Lubelskim; uwolniony za haracz w 1940, uciek\u0142 do rodzinnych Niepo\u0142omic, gdzie prowadzi\u0142 tajne nauczanie; po 1945 kierowa\u0142 lubelskimi strukturami konspiracyjnej organizacji Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107, z kt\u00f3rego to powodu by\u0142 w latach 1950-1953 wi\u0119ziony; po zwolnieniu powr\u00f3ci\u0142 do pracy naukowej i dydaktycznej na KUL; w 1949 otrzyma\u0142 od papie\u017ca Piusa XII tytu\u0142 szambelana papieskiego; zmar\u0142 w 1963 roku; jego bratem by\u0142 gen. bryg. Walerian Czuma (1890-1962) – dow\u00f3dca obrony Warszawy we wrze\u015bniu 1939; w ma\u0142\u017ce\u0144stwie z prawos\u0142awn\u0105 Lubow z kniaziowskiego (i spokrewnionego z Rurykowiczami) domu Szujskich (1899-1984) mia\u0142 dziesi\u0119cioro dzieci, w tym tak wybitne, jak: rze\u017abiarz Jerzy (1918-2004), duszpasterz akademicki o. Hubert Walerian (ur. 1930), profesor ekonomii \u0141ukasz (1935-2012), za\u0142o\u017cyciel \u201eRuchu\u201d, a nast\u0119pnie wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i rzecznik Ruchu Obrony Praw Cz\u0142owieka i Obywatela Andrzej (ur. 1938), r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowany jak starsi bracia w opozycj\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 Benedykt (ur. 1941).<\/p>\r\n

525 lat temu, 23 pa\u017adziernika<\/strong> 1491 roku, urodzi\u0142 si\u0119 na zamku Loyola w Azpeitia (Guip\u00c3\u00bazcoa, Kraj Bask\u00f3w) I\u00c3\u00b1igo L\u00f3pez de O\u00c3\u00b1az y Loyola, znany p\u00f3\u017aniej jako \u015bw. Ignacy Loyola<\/strong>, rycerz, potem prezbiter i teolog, za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa Jezusowego (Compa\u00c3\u00b1\u00c3\u00ada de Jes\u00c3\u00bas, Societas Iesu) i autor s\u0142awnych \u00c4\u2020wicze\u0144 duchownych<\/em>; by\u0142 najm\u0142odszym z trzyna\u015bciorga dzieci zamo\u017cnego baskijskiego feuda\u0142a i p\u00f3\u0142sierot\u0105, gdy\u017c wkr\u00f3tce po porodzie obumar\u0142a go matka; we wczesnej m\u0142odo\u015bci przyj\u0105\u0142 tonsur\u0119, co dawa\u0142o mu przywileje duchowie\u0144stwa, lecz poci\u0105ga\u0142o go \u017cycie \u015bwiatowe (dworskie) i rycerskie; zosta\u0142 paziem podskarbiego Kr\u00f3lestwa Kastylii, a w wieku 26 lat wst\u0105pi\u0142 do przybocznej gwardii ksi\u0119cia N\u00e1jery; dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 honorowego tytu\u0142u gentilhombre<\/em>, fascynowa\u0142 si\u0119 bohaterami epos\u00f3w rycerskich (Pie\u015b\u0144 o Rolandzie<\/em>, Cyd<\/em>, Rycerze Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u<\/em>), cz\u0119sto si\u0119 pojedynkowa\u0142 i uprawia\u0142 hazard; podczas bitwy o Pampelun\u0119 (20 maja 1521) pomi\u0119dzy Hiszpanami a Francuzami kula armatnia zmia\u017cd\u017cy\u0142a mu ko\u015bci jednej nogi poni\u017cej kolana: chocia\u017c francuski lekarz j\u0105 uratowa\u0142, nigdy ju\u017c nie odzyska\u0142a pe\u0142nej sprawno\u015bci i by\u0142a wyra\u017anie kr\u00f3tsza; podczas d\u0142ugiej rekonwalescencji otrzyma\u0142 do lektury (zamiast jakiej\u015b opowie\u015bci rycerskiej, o kt\u00f3r\u0105 prosi\u0142) Vita Christi<\/em> Ludolfa z Saksonii – kartuza ze szko\u0142y devotio moderna<\/em>; dzie\u0142o to – oraz doznana wizja NMP z Dzieci\u0105tkiem – odmieni\u0142y go duchowo, nape\u0142niaj\u0105c \u201es\u0142odycz\u0105 i obrzydzeniem do grzech\u00f3w\u201d; zrezygnowa\u0142 z kariery wojskowej, a jego wzorem do na\u015bladowania sta\u0142 si\u0119 \u015bw. Franciszek z Asy\u017cu; w 1522 uda\u0142 si\u0119 do s\u0142ynnego benedykty\u0144skiego klasztoru i sanktuarium maryjnego w katalo\u0144skim Montserrat, gdzie po trzech dniach modlitwy przed figur\u0105 \u201eCzarnulki\u201d (La Moreneta<\/em>) zawiesi\u0142 na o\u0142tarzu swoj\u0105 bro\u0144; rozda\u0142 te\u017c ubogim wszystko, co mia\u0142, \u0142\u0105cznie z ubraniem, przebra\u0142 si\u0119 w zgrzebny str\u00f3j oraz uda\u0142 si\u0119 do jaskini w pobli\u017cu Manresy, gdzie sp\u0119dzi\u0142 kilkana\u015bcie miesi\u0119cy na modlitwie, kontemplacji i ascezie; z powodu umartwie\u0144, kt\u00f3re sobie zadawa\u0142, zachorowa\u0142 i trafi\u0142 do szpitala, gdzie miewa\u0142 za dnia pi\u0119kne wizje, daj\u0105ce mu ukojenie, lecz rozdra\u017cnienie, gdy znika\u0142y; w 1523 wyruszy\u0142 z pielgrzymk\u0105 do Ziemi \u015awi\u0119tej, pragn\u0105c zosta\u0107 m\u0119czennikiem, lecz na polecenie franciszkan\u00f3w opu\u015bci\u0142 j\u0105 po dwudziestu dniach; po powrocie do Hiszpanii w wieku 31 lat rozpocz\u0105\u0142 dopiero regularn\u0105 edukacj\u0119; w latach 1526-1527 studiowa\u0142 filozofi\u0119 w Alcal\u00e1 de Henares, a nast\u0119pnie w Salamance: i tu, i tam, wyda\u0142 si\u0119 podejrzany inkwizytorom z powodu uprawiania kaznodziejstwa ulicznego (popadanie s\u0142uchaj\u0105cych go kobiet w egzaltacj\u0119 i trans budzi\u0142o podejrzenie o jego przynale\u017cno\u015b\u0107 do gnostycyzuj\u0105cych alumbrados<\/em>) i by\u0142 dwukrotnie uwi\u0119ziony; w 1528 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca i rozpocz\u0105\u0142 studia na Sorbonie; i tutaj by\u0142 pod baczn\u0105 obserwacj\u0105 \u015aw. Inkwizycji, a raz zosta\u0142 nawet skazany na publiczne biczowanie; z czasem zacz\u0105\u0142 wnosi\u0107 skargi, a wreszcie sam wyst\u0105pi\u0142 do trybuna\u0142u o proces, w wyniku czego inkwizytor paryski oczy\u015bci\u0142 go z zarzut\u00f3w, a rektor musia\u0142 go prosi\u0107 o wybaczenie; Uniwersytet Paryski uko\u0144czy\u0142 w 1534 i odt\u0105d nazywano go Master Ignatius<\/em>; podczas studi\u00f3w w Pary\u017cu zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Piotrem Fabrem z Sabaudii, Franciszkiem Ksawerym z Nawarry, Szymonem Rodriguesem z Portugalii oraz Jakubem Lainezem, Alfonsem Salmeronem i Miko\u0142ajem Bobadill\u0105 z Kastylii: Faber by\u0142 ju\u017c ksi\u0119dzem, pozostali przygotowywali si\u0119 do kap\u0142a\u0144stwa; grono to by\u0142o zal\u0105\u017ckiem przysz\u0142ego zakonu jezuit\u00f3w; 15 sierpnia 1534 z\u0142o\u017cyli oni wsp\u00f3lnie w ko\u015bciele \u015bw. Piotra na Montmartre \u015bluby czysto\u015bci i ub\u00f3stwa oraz zobowi\u0105zali si\u0119 uda\u0107 po uzyskaniu \u015bwi\u0119ce\u0144 do Palestyny, aby nawraca\u0107 tam muzu\u0142man\u00f3w, a gdyby okaza\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe, do oddania si\u0119 do dyspozycji papie\u017cowi; wszyscy spotkali si\u0119 w Wenecji 6 stycznia 1537, lecz nie mogli dosta\u0107 si\u0119 do Palestyny z powodu wojny z Turcj\u0105; udali si\u0119 wi\u0119c do Rzymu, aby odda\u0107 si\u0119 do dyspozycji papie\u017ca Paw\u0142a III, kt\u00f3ry udzieli\u0142 im b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa; nast\u0119pnie wr\u00f3cili do Wenecji i 24 czerwca 1537 otrzymali \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; jako form\u0119 organizacyjn\u0105 wybrali \u201etowarzystwo\u201d (compa\u00c3\u00b1\u00c3\u00ada<\/em>) – nazwa \u201ezakon jezuit\u00f3w\u201d jest nieformalna, jak r\u00f3wnie\u017c okre\u015blenie \u201ejezuita\u201d, kt\u00f3re pojawi\u0142o si\u0119 po raz pierwszy w 1544 i w sensie pejoratywnym (reprymendy dla \u201e\u015bwi\u0119toszkowato\u015bci\u201d); Ignacy spisa\u0142 pierwsz\u0105 regu\u0142\u0119 zakonu w 16 tezach i pi\u0119ciu rozdzia\u0142ach (Formula Instituti<\/em>); Towarzystwo zatwierdzi\u0142 27 wrze\u015bnia 1540, bull\u0105 Regimini Militantis Ecclesiae<\/em>, Pawe\u0142 III, ograniczaj\u0105c wszelako liczb\u0119 jego cz\u0142onk\u00f3w do 60 (kilka lat p\u00f3\u017aniej ograniczenie to zosta\u0142o zniesione); 22 kwietnia 1541 Ignacy zosta\u0142 wybrany (nie bez opor\u00f3w) pierwszym prze\u0142o\u017conym Towarzystwa z tytu\u0142em jego genera\u0142a i pozosta\u0142 nim do \u015bmierci; w 1548 opublikowa\u0142 po raz pierwszy \u00c4\u2020wiczenia duchowne<\/em> (sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem ostatniego w jego \u017cyciu badania inkwizycyjnego), a w 1551 za\u0142o\u017cy\u0142 (przy wsparciu finansowym Franciszka Borgiasza – zamo\u017cnego arystokraty arago\u0144skiego i prawnuka papie\u017ca Aleksandra VI oraz p\u00f3\u017aniejszego genera\u0142a zakonu) Papieski Uniwersytet Gregoria\u0144ski (Gregorianum<\/em>), b\u0119d\u0105cy te\u017c prototypem przysz\u0142ych kolegi\u00f3w jezuickich; formu\u0142\u0119 instytutu odnowi\u0142 bull\u0105 Exposcit debitum<\/em> (1550) papie\u017c Juliusz III, a ostateczna wersja Konstytucji Towarzystwa zosta\u0142a napisana przez Ignacego i przyj\u0119ta w 1554: zawiera\u0142a ona zasad\u0119 \u015bcis\u0142ego pos\u0142usze\u0144stwa i podporz\u0105dkowania tylko papie\u017cowi w my\u015bl tezy, i\u017c \u201etak dalece winni\u015bmy by\u0107 zgodni z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, a\u017ceby uzna\u0107 za czarne to, co naszym oczom wydaje si\u0119 bia\u0142e, je\u015bliby Ko\u015bci\u00f3\u0142 okre\u015bli\u0142 to jako czarne\u201d; w latach 1553-1555 podyktowa\u0142 swoj\u0105 autobiografi\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana dopiero w 1943; zmar\u0142 wskutek zapadni\u0119cia na malari\u0119 w 1556 roku i zosta\u0142 pochowany w rzymskim ko\u015bciele Il Ges\u00c3\u00b9<\/em>; w chwili jego \u015bmierci Towarzystwo liczy\u0142o oko\u0142o 1000 cz\u0142onk\u00f3w (ale tylko 35 wy\u015bwi\u0119conych) i mia\u0142o 100 dom\u00f3w zakonnych w 10 prowincjach; beatyfikowa\u0142 go 27 lipca 1609 papie\u017c Pawe\u0142 V, a kanonizowa\u0142 12 marca 1622 papie\u017c Grzegorz XV; 25 lipca 1922 papie\u017c Pius XI og\u0142osi\u0142 go patronem wszystkich rekolekcji.<\/p>\r\n

200 lat temu, 24 pa\u017adziernika<\/strong> 1816 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu Henri<\/strong>-L\u00c3\u00a9on Camusat hr.<\/strong> (comte<\/em>) de Riancey<\/strong>, prawnik, polityk, publicysta, historyk i apologeta katolicki oraz legitymistyczny; pochodzi\u0142 ze starej rodziny szlacheckiej z Szampanii, by\u0142 wnukiem emigranta poleg\u0142ego w rojalistycznej armii Kondeusza; uko\u0144czy\u0142 elitarne liceum Henryka IV Wielkiego (w 1834 zdoby\u0142 pierwsz\u0105 nagrod\u0119 na konkursie retorycznym) i studia prawnicze na Sorbonie; pomi\u0119dzy 1831 a 1841 napisa\u0142 i opublikowa\u0142 wraz ze swoim bratem Charlesem czterotomow\u0105 Histori\u0119 \u015bwiata<\/em>; do 1844 pracowa\u0142 w kancelarii adwokackiej, lecz porzuci\u0142 t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz dziennikarstwa; b\u0119d\u0105c w kr\u0119gu znakomitego kaznodziei katedry Notre-Dame – o. H.-D. Lacordaire\u2019a (1802-1861), sta\u0142 si\u0119 jednym z trzech za\u0142o\u017cycieli Katolickiego Instytutu Konferencjonist\u00f3w \u015bw. Wincentego \u00c3\u00a0 Paulo; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c jednym z prekursor\u00f3w katolicyzmu spo\u0142ecznego we Francji, jako wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Towarzystwa Ekonomii Mi\u0142osierdzia; w 1841 za\u0142o\u017cy\u0142 dziennik \u201eL\u2019Union catholique\u201d, kt\u00f3ry po kilku latach dokona\u0142 fuzji z ultramonta\u0144skim dziennikiem \u201eL\u2019Univers\u201d Louisa Veuillota (1813-1883), lecz wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z katolicko-liberalnym \u201eLe Correspondant\u201d Charlesa hr. de Montalemberta (1810-1870) oraz z \u201eL\u2019Ami de la religion\u201d, wychodz\u0105cym pod patronatem bpa Orleanu, F\u00c3\u00a9lixa Dupanloupa (1802-1878), a tak\u017ce z p\u00f3\u0142oficjalnym organem k.z.p. Henryka V (hr. de Chambord) – \u201eL\u2019Union monarchique\u201d; w czerwcu 1848 kandydowa\u0142 bezskutecznie do Konstytuanty, lecz w maju 1849 uzyska\u0142 mandat z Sarthe, kandyduj\u0105c jako reprezentant unii prawic z \u201epartii porz\u0105dku\u201d (parti de l\u2019ordre<\/em>); po zamachu stanu ksi\u0119cia-prezydenta Ludwika Napoleona Bonaparte (2 XII 1851) by\u0142 przez kilka dni wi\u0119ziony w Vincennes; niez\u0142omny legitymista, od 1852 by\u0142 redaktorem naczelnym \u201eL\u2019Union\u201d i pozosta\u0142 nim do swojej \u015bmierci; w 1864 by\u0142 uczestnikiem kongresu katolik\u00f3w w Malines (Belgia); w 1869 wyjecha\u0142 do Rzymu, aby obserwowa\u0107 zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski i agitowa\u0107 za dogmatem o nieomylno\u015bci papie\u017ca, lecz tam nabawi\u0142 si\u0119 choroby i po powrocie do Pary\u017ca zmar\u0142 w 1870 roku; jako \u017carliwy obro\u0144ca papiestwa otrzyma\u0142 od Piusa IX order jego imienia oraz tytu\u0142 hrabiowski, a jako r\u00f3wnie niez\u0142omny obro\u0144ca prawowitych dynast\u00f3w w\u0142oskich zosta\u0142 mianowany przez kr\u00f3la Obojga Sycylii Franciszka II komandorem zakonu Franciszka I i Zakonu Konstanty\u0144skiego \u015aw. Jerzego, od ksi\u0119cia Modeny otrzyma\u0142 Krzy\u017c Or\u0142a Este\u0144skiego, a od ksi\u0119\u017cnej-regentki Parmy – Krzy\u017c \u015aw. Ludwika; patriarcha Jerozolimy uczyni\u0142 go kawalerem-komandorem Grobu \u015awi\u0119tego; osieroci\u0142 dziesi\u0119cioro dzieci, a jego potomkiem po k\u0105dzieli by\u0142 znakomity pisarz Henry de Montherlant (1895-1972).<\/p>\r\n

150 lat temu, 27 pa\u017adziernika<\/strong> 1866 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Radomicach (Kujawy) Szymon Dzierzgowski<\/strong> h. Jastrz\u0119biec, chemik, higienista, dzia\u0142acz monarchistyczny i teoretyk monarchizmu; pochodzi\u0142 z rodu, kt\u00f3ry wyda\u0142 m.in. wybitnego reprezentanta kontrreformacji, abpa gnie\u017anie\u0144skiego i prymasa Polski – Miko\u0142aja Dzierzgowskiego (ok. 1490-1559), a po k\u0105dzieli wywodzi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z prastarego i senatorskiego rodu Hutten-Czapskich; uko\u0144czy\u0142 Politechnik\u0119 w Zurychu, a na tamtejszym uniwersytecie uzyska\u0142 w 1900 doktorat z filozofii; zaproszony przez ksi\u0119cia Oldenburskiego do Cesarskiego Instytutu Medycyny Eksperymentalnej w Petersburgu, obj\u0105\u0142 kierownictwo Wydzia\u0142u Higieny, a w okresie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 dyrektorem tego instytutu; w 1917 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady Polskiej Zjednoczenia Mi\u0119dzypartyjnego w Polsce; po wybuchu rewolucji bolszewickiej powr\u00f3ci\u0142 do Polski i obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Higieny w Uniwersytecie Warszawskim; wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 te\u017c Polsk\u0105 Akademi\u0119 Lekarsk\u0105, w\u0142\u0105czon\u0105 p\u00f3\u017aniej jako Wydzia\u0142 IV do Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci; dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w Stra\u017cy Narodowej p\u0142k. Czes\u0142awa M\u0105czy\u0144skiego (dow\u00f3dcy obrony Lwowa przed Ukrai\u0144cami w listopadzie 1918), a nast\u0119pnie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem monarchistycznym; by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem (stycze\u0144 1924) pisma \u201ePro Patria\u201d, autorem odezwy inauguracyjnej (sierpie\u0144 1925) i prezesem Zarz\u0105du Tymczasowego Obozu Monarchist\u00f3w Polskich, a od 27 lutego 1926 wicemarsza\u0142kiem Rady Naczelnej Zjednoczenia Monarchist\u00f3w Polskich, kt\u00f3re powsta\u0142o z po\u0142\u0105czenia OMP i Organizacji Monarchistycznej, lecz z powodu stani\u0119cia dzia\u0142aczy ZMP w obronie legalnych w\u0142adz podczas przewrotu majowego sanacyjne ju\u017c Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych odm\u00f3wi\u0142o w lipcu 1926 jego rejestracji; Dzierzgowski, kt\u00f3ry by\u0142 przez kilka tygodni po przewrocie wi\u0119ziony, usi\u0142owa\u0142 pod koniec 1926 odbudowa\u0107 OMP, lecz bez powodzenia; zmar\u0142 w 1928 roku; jako autor studi\u00f3w: Demokracja i monarchia <\/em>(1925), Wyja\u015bnienie naszych programowych tez politycznych <\/em>(1927) i Kr\u00f3l \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0142adzy <\/em>(1927-1928), by\u0142 jednym z najwybitniejszych teoretyk\u00f3w monarchizmu w II RP, odwo\u0142uj\u0105cym si\u0119 w pierwszym rz\u0119dzie do argument\u00f3w socjobiologicznych: monarchia, w jego uj\u0119ciu, jest ustrojem najbardziej zgodnym z prawami natury panuj\u0105cymi w ca\u0142ym \u015bwiecie o\u017cywionym, a przede wszystkim z instynktem samozachowawczym, kt\u00f3rego wyrazem w \u017cyciu spo\u0142ecznym jest instytucja rodziny, z kt\u00f3rej – drog\u0105 rozci\u0105gni\u0119cia w\u0142adzy ojcowskiej na r\u00f3d, plemi\u0119, wreszcie nar\u00f3d – powsta\u0142o pa\u0144stwo; im wy\u017cszy jest organizm biologiczny, tym wi\u0119ksze zr\u00f3\u017cnicowanie kompetencji, wymagaj\u0105ce sprawnego kierownictwa; obok zasady kompetencji na wy\u017cszo\u015b\u0107 monarchii wskazuje zasada mi\u0142o\u015bci do potomstwa, b\u0119d\u0105ca wy\u017csz\u0105, kulturaln\u0105, postaci\u0105 naturalnego instynktu samozachowawczego; tylko monarcha sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 dziedzicznie mo\u017ce naprawd\u0119 kocha\u0107 swoich poddanych, jak w\u0142asne dzieci, i troszczy\u0107 si\u0119 o ich przysz\u0142e dobro, co jest sytuacj\u0105 niemo\u017cliw\u0105, gdy g\u0142owa pa\u0144stwa wybierana jest spo\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych obywateli i jedynie na czas ograniczony; Wroga jedynow\u0142adztwu \u201eiluzja demokratyczna\u201d nale\u017cy natomiast do \u201enajci\u0119\u017cszych form psychozy spo\u0142ecznej\u201d.<\/p>\r\n

80 lat temu, 29 pa\u017adziernika<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Aravaca k. Madrytu, w wieku 62 lat (ur. 4 V 1874 – niekiedy podaje si\u0119 b\u0142\u0119dn\u0105 dat\u0119 urodzenia 4 V 1875), Ramiro de Maeztu <\/strong>y Whitney, dyplomata, eseista i my\u015bliciel, przedstawiciel Pokolenia \u201898, najwi\u0119kszy teoretyk nacionalcatolicismo<\/em>; syn in\u017cyniera i hacjendera kuba\u0144skiego pochodzenia baskijskiego oraz Szkotki, c\u00f3rki dyplomaty brytyjskiego, starszy brat malarza Gustawa (1887-1947); atmosfera domu rodzinnego by\u0142a kosmopolityczna, a jego dzieci\u0144stwo i wczesna m\u0142odo\u015b\u0107 up\u0142yn\u0119\u0142y pomi\u0119dzy baskijsk\u0105 Vitori\u0105 i Bilbao oraz Pary\u017cem i Hawan\u0105; by\u0142 te\u017c samoukiem, kt\u00f3ry nigdy nie uko\u0144czy\u0142 regularnej edukacji; w 1897 osiad\u0142 w Madrycie, gdzie wprz\u00f3dy nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z periodykami orientacji socjalistyczno-reformistycznej (\u201eGerminal\u201d, \u201eEl Pa\u00c3\u00ads\u201d, \u201eVida Nueva\u201d, \u201eLa Espa\u00c3\u00b1a Moderna\u201d, \u201eEl Socialista\u201d); w tym okresie by\u0142 tak\u017ce pod wp\u0142ywem progresywistycznej, republika\u0144skiej i liberalnej ideologii \u201eregeneracjonizmu\u201d (Joaqu\u00c3\u00adn Costa i in.), pragn\u0105cego \u201eodnowi\u0107\u201d Hiszpani\u0119 przez odci\u0119cie si\u0119 od jej tradycji; wraz z J. Martinezem Ruizem (1873-1967), znanym pod pseudonimem Azor\u00c3\u00adn, oraz P\u00c3\u00ado Baroj\u0105 (1872-1956) uformowa\u0142 literack\u0105 \u201eGrup\u0119 Trzech\u201d, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce, wraz z Miguelem de Unamuno (1864-1936), poet\u0105 Antoniem Machado (1875-1939), dramaturgiem Ramonem del Valle-Inclanem (1866-1936) i in. pisarzami przesz\u0142a do historii jako Pokolenie \u201898 (Generaci\u00f3n del 98<\/em>), reprezentuj\u0105ce hiszpa\u0144ski modernizm literacki oraz liberalny nacjonalizm, szukaj\u0105cy dr\u00f3g odnowy w \u201eeuropeizmie\u201d po traumie kl\u0119ski w wojnie z USA; tego ducha wyra\u017ca\u0142a pierwsza ksi\u0105\u017cka Maeztu (kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej chcia\u0142 spali\u0107) – W stron\u0119 innej Hiszpanii <\/em>(1899); od 1905 do 1919 mieszka\u0142 w Londynie jako korespondent kilku periodyk\u00f3w hiszpa\u0144skich (w czasie wojny by\u0142 tak\u017ce korespondentem wojennym we Francji, Niemczech i W\u0142oszech); publikowa\u0142 w\u00f3wczas ksi\u0105\u017cki po angielsku, ca\u0142y czas wyznaj\u0105c pogl\u0105dy liberalne; prze\u0142omem okaza\u0142 si\u0119 dla\u0144 wstrz\u0105s wywo\u0142any wie\u015bciami o rewolucji bolszewickiej w Rosji, a pog\u0142\u0119bi\u0142o go odkrycie i lektura Juana Donoso Cortesa (\u201eDonoso mia\u0142 racj\u0119: powinni\u015bmy obj\u0105\u0107 krzy\u017c obiema r\u0119kami, w innym wypadku runiemy w rewolucyjny potok\u201d); jak \u201esyn marnotrawny\u201d powr\u00f3ci\u0142 do katolicyzmu i identycznej z nim tradycji hiszpa\u0144skiej, w nich odt\u0105d upatruj\u0105c wiecznie \u017cywych \u017ar\u00f3de\u0142 duszy hiszpa\u0144skiej i mo\u017cliwo\u015bci odrodzenia wielko\u015bci Hiszpanii (\u201eW ko\u0144cu doszed\u0142em do przekonania, \u017ce moja ojczyzna zesz\u0142a z drogi w momencie, gdy zacz\u0119\u0142a oddala\u0107 si\u0119 od Ko\u015bcio\u0142a. Nie powr\u00f3ci ona na w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119 do chwili, kiedy zdecyduje si\u0119 na nowo uto\u017csami\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em, jak dalece jest to tylko mo\u017cliwe\u201d); po powrocie do kraju popar\u0142 dyktatur\u0119 gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) i zosta\u0142 cz\u0142onkiem Konsultacyjnego Zgromadzenia Narodowego; od grudnia 1927 do lutego 1930 by\u0142 ambasadorem Hiszpanii w Argentynie, gdzie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z poet\u0105 i politykiem nacjonalistycznym Leopoldem Lugonesem (1874-1938) oraz jezuit\u0105 (p\u00f3\u017aniejszym bpem pomocniczym Toledo), o. Zacar\u00c3\u00adasem de Vizcarra (1879-1963), kt\u00f3ry jako pierwszy propagowa\u0142 zast\u0105pienie terminu \u201erasa\u201d (raza<\/em>) hiszpa\u0144ska – ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 b\u0142\u0119dnego kojarzenia go z biologicznymi doktrynami rasowymi, cho\u0107 jego pierwotny sens by\u0142 kulturowy – terminem Hispanidad<\/em>; Maeztu przyj\u0105\u0142 \u00f3w termin za sw\u00f3j i uczyni\u0142 z niego sw\u00f3j ideowy sztandar: \u201eHispanidad <\/em>jest z\u0142o\u017cona z ludzi rasy bia\u0142ej, czarnej, india\u0144skiej i malajskiej oraz ich mieszanek; by\u0142oby absurdem charakteryzowa\u0107 j\u0105 za pomoc\u0105 metod etnografii\u201d, to idea duchowa, transcendentalna, otwarta dla wszystkich katolik\u00f3w rzymskich, dlatego uniwersalna, a nie monolatryczna i ekskluzywna; je\u017celi idea Hispanidad <\/em>zdo\u0142a na powr\u00f3t po\u0142\u0105czy\u0107 narody Hispanoameryki z dawn\u0105 metropoli\u0105, to odparte zostanie tak\u017ce zagro\u017cenie p\u0142yn\u0105ce z jednej strony od materializmu bolszewickiego, z drugiej za\u015b od materializmu ameryka\u0144skiego, a \u201ewie\u017cowce nowojorskie stan\u0105 si\u0119 kup\u0105 \u017celastwa i rozsypi\u0105 si\u0119 w gruzy, zanim znajd\u0105 si\u0119 lokatorzy, kt\u00f3rzy byliby w stanie zap\u0142aci\u0107 w\u0142a\u015bcicielom ustalone komorne\u201d; po proklamowaniu II Republiki stan\u0105\u0142 na czele intelektualnego (metapolitycznego) oporu przeciwko niej, zak\u0142adaj\u0105c w grudniu 1931 – wraz z hr. de Santib\u00e1\u00c3\u00b1ez del R\u00c3\u00ado (Fernando Gallego de Chaves, 1889-1974) i Eugeniem Vegasem Latapie (1907-1985) – miesi\u0119cznik \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d oraz skupione wok\u00f3\u0142 niego stowarzyszenie o tej samej nazwie; cho\u0107 nazwa by\u0142a wzorowana na \u201eAction Fran\u00c3\u00a7aise\u201d, od galijskiego odpowiednika r\u00f3\u017cni\u0142 Akcj\u0119 Hiszpa\u0144sk\u0105 \u017carliwy, kontrreformacyjny i mistyczny katolicyzm, acz \u0142\u0105czy\u0142 monarchizm i konserwatywny nacjonalizm; pismo by\u0142o otwarte na wszystkie nurty hiszpa\u0144skiej prawicy, od karlist\u00f3w (V. Pradera, J. Reina) po narodowych radyka\u0142\u00f3w (wsp\u00f3\u0142pracowali z nim tak\u017ce teoretycy portugalskiego Integralismo Lusitano<\/em>), a mniej wi\u0119cej po\u0142owa (kilkunastu) g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d zosta\u0142o zamordowanych w czasie wojny domowej; dominuj\u0105cym nurtem by\u0142 jednak teoretyzowany przez Maeztu nacionalcatolicismo<\/em>; nie jest on w\u0142a\u015bciwie nacjonalizmem, nawet katolickim, gdy\u017c w nacionalcatolicismo<\/em> to, co narodowe<\/em>, zawiera si\u0119 i usprawiedliwia wy\u0142\u0105cznie w s\u0142u\u017cebno\u015bci wobec tego, co uniwersalne<\/em> (religijne), w pe\u0142nieniu misji chrystianizacji \u015bwiata; jest on \u201epatriotyzmem duchowym\u201d (el patriotismo espiritual<\/em>), bogatszym ni\u017c patriotyzm nami\u0119tno\u015bci (pasi\u00f3n<\/em>) lub \u201eziemi i rasy\u201d (de la tierra y de la raza<\/em>); Hiszpania jest ze swojej natury <\/em>katolicka: \u201ew j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim Hiszpania otrzyma\u0142a chrze\u015bcija\u0144stwo, a wraz z chrze\u015bcija\u0144stwem idea\u0142\u201d, je\u015bli zatem chce zn\u00f3w zaistnie\u0107 naprawd\u0119, musi ponownie z\u0142\u0105czy\u0107 sw\u00f3j byt (ser<\/em>) ze swoim idea\u0142em (ideal<\/em>), swoj\u0105 materi\u0119 <\/em>z form\u0105<\/em> zdoln\u0105 j\u0105 ukszta\u0142towa\u0107; powr\u00f3t do utraconej od XVIII stulecia jedno\u015bci duchowej i spo\u0142ecznej wymaga natomiast odrzucenia wszystkich idei niehiszpa\u0144skich, \u201eprzywleczonych\u201d na P\u00f3\u0142wysep Iberyjski przez kolejne frakcje kosmopolitycznych afrancesados<\/em>, tworz\u0105cych jedn\u0105, cho\u0107 wewn\u0119trznie sk\u0142\u00f3con\u0105, \u201eantyojczyzn\u0119\u201d (Antipatria<\/em>); od tradycjonalizmu karlistowskiego nacionalcatolicismo<\/em> r\u00f3\u017cni\u0142a tylko nielegitymistyczna opcja dynastyczna; na \u0142amach \u201eAcci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d Maeztu zamieszcza\u0142 swoj\u0105 Obron\u0119 Hispanidad<\/em>, do kt\u00f3rej drugiego wydania ksi\u0105\u017ckowego w 1935 przedmow\u0119 napisa\u0142 prymas Hiszpanii, abp Toledo Isidro Gom\u00e1 y Tom\u00e1s (1869-1940); w 1935 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Luca de Teny, przyznawan\u0105 przez monarchistyczny dziennik \u201eABC\u201d, oraz zosta\u0142 przyj\u0119ty do Kr\u00f3lewskiej Akademii Hiszpa\u0144skiej; zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z konserwatywno-monarchistyczn\u0105 parti\u0105 \u201eRenovaci\u00f3n Espa\u00c3\u00b1ola\u201d [\u201eOdnowa Hiszpa\u0144ska\u201d], kt\u00f3rej przyw\u00f3dc\u0105 by\u0142 Antonio Goicoechea (1876-1953), a nast\u0119pnie Jos\u00c3\u00a9 Calvo Sotelo (1893-1936), i z jej ramienia by\u0142 w latach 1933-1935 deputowanym do Kortez\u00f3w z baskijskiej prowincji Guip\u00c3\u00bazcoa; 30 lipca 1936 zosta\u0142 aresztowany przez milicjant\u00f3w Frontu Ludowego i osadzony w madryckim wi\u0119zieniu (przed wojn\u0105 kobiecym) Ventas; w nocy z 28 na 29 pa\u017adziernika obudzili go stra\u017cnicy, anonsuj\u0105c mu rozmow\u0119 z dyrektorem wi\u0119zienia; kiedy zacz\u0105\u0142 si\u0119 ubiera\u0107, jeden ze stra\u017cnik\u00f3w (\u201eniegdy\u015b kelner, mistrz w zabijaniu\u201d) powiedzia\u0142: \u201eTam, gdzie si\u0119 Pan udaje, mo\u017cna i\u015b\u0107 w pi\u017camie\u201d; Maeztu poprosi\u0142 wtedy kap\u0142ana – towarzysza z celi – o rozgrzeszenie; najprawdopodobniej wywieziono go wraz z innymi wi\u0119\u017aniami do Aravaca i tam rozstrzelano pod bram\u0105 cmentarza, acz nie jest wykluczone, \u017ce zosta\u0142 zabity ju\u017c w wi\u0119zieniu, a wywieziono zw\u0142oki; podobno jego ostatnie s\u0142owa brzmia\u0142y: \u201eWy nie wiecie, dlaczego mnie zabijacie, ale ja wiem, za co umieram i dla waszych dzieci b\u0119d\u0119 lepszy ni\u017c wy\u201d; powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce by\u0142 najznakomitszym spo\u015br\u00f3d wszystkich (licznych) intelektualist\u00f3w zamordowanych przez rojos<\/em> (poeta Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada Pem\u00e1n nazwa\u0142 go w poemacie z 1937 \u201eKapitanem Krucjaty\u201d); w 1948 zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w Madrycie naukowo-badawczy Instytut Ramira de Maeztu, lecz od dawna nie ma on nic wsp\u00f3lnego z ideami swojego patrona; dla uczczenia stulecia jego urodzin, 18 lipca 1974, dekretem F. Franco ustanowione zosta\u0142o dziedziczne hrabstwo (condado<\/em>) de Maeztu, a Ramiro zosta\u0142 po\u015bmiertnie mianowany I hr. (conde<\/em>) de Maeztu, jako \u201eobro\u0144ca Hispanidad<\/em>, \u017carliwy katolik, znakomity pisarz, filozof i my\u015bliciel, niestrudzony bojownik o jedno\u015b\u0107 i wielko\u015b\u0107 Ojczyzny, za kt\u00f3rej spraw\u0119 ofiarowa\u0142 swoje \u017cycie\u201d.<\/p>\r\n

80 lat temu, 30 pa\u017adziernika<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> w Gironie (katal. Gerona), w wieku 57 lat (ur. 13 VIII 1879), Joaqu\u00c3\u00adn Font Fargas<\/strong>, pedagog, dziennikarz i polityk tradycjonalistyczny (karlista); uko\u0144czy\u0142 studia pedagogiczne w Barcelonie oraz Szko\u0142\u0119 Muzyczn\u0105; mieszkaj\u0105c jaki\u015b czas w Leridzie, by\u0142 tam prezesem Ko\u0142a Tradycjonalistycznego oraz redaktorem naczelnym \u201eLa Tradici\u00f3n Leridana\u201d; po przeniesieniu si\u0119 w 1900 do Girony za\u0142o\u017cy\u0142 i redagowa\u0142 trzy periodyki karlistowskie: \u201eEl Tradicionalista\u201d (1903-1910), \u201eLa Defensa\u201d (1910-1911) i \u201eEl Norte\u201d (1910-1923); w 1914 kandydowa\u0142 do Kortez\u00f3w z ramienia Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); w 1916 wygra\u0142 konkurs na profesora Katedry Historii w Wy\u017cszej Szkole Nauczycielskiej w Kadyksie, lecz po roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na takie samo stanowisko w Gironie i by\u0142 dyrektorem szko\u0142y w latach 1919-1921; w 1921 za\u0142o\u017cy\u0142 prowincjonalne Stowarzyszenie Nauczycieli Katolickich oraz jego pismo \u201eGerunda\u201d; na zlocie (aplech<\/em>) karlist\u00f3w katalo\u0144skich w Santuario de Tona w 1919 og\u0142osi\u0142, \u017ce karli\u015bci (\u00f3wcze\u015bnie – za panowania de iure<\/em> Don Jaime – jaimistas<\/em>) pragn\u0105 Katalonii przede wszystkim katolickiej, a nie \u201ebogatej i ca\u0142ej\u201d, jak g\u0142osi\u0142 hymn nacjonalist\u00f3w.<\/p>\r\n

625 lat temu, 31 pa\u017adziernika<\/strong> 1391 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Viseu (Portugalia) Edward I Portugalski <\/strong>(Dom Duarte I de Portugal), zwany \u201eWymownym\u201d (Eloquente<\/em>) lub \u201eKr\u00f3lem-Filozofem\u201d (El Rei-Fil\u00f3sofo<\/em>), kr\u00f3l Portugalii i Algavre z dynastii Avis w latach 1433-1438; najstarszy syn za\u0142o\u017cyciela dynastii, kr\u00f3la Jana I, i Filipy Lancaster; imi\u0119 otrzyma\u0142 po swoim pradziadku po k\u0105dzieli – Edwardzie III Angielskim; na tron wst\u0105pi\u0142 po \u015bmierci swego ojca 14 sierpnia 1433; jego kr\u00f3tkie panowanie by\u0142o wszelako znacz\u0105ce dla kontynuacji polityki eksploracji m\u00f3rz i podboju Afryki, w czym szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 jego m\u0142odszy brat, infant Dom Henrique de Avis, 1\u00ba ksi\u0105\u017c\u0119 (duque<\/em>) de Viseu (1394-1460), zw. Henrykiem \u0179eglarzem, kt\u00f3ry spenetrowa\u0142 wybrze\u017ce afryka\u0144skie a\u017c do Sierra Leone, szukaj\u0105c drogi do kr\u00f3lestwa chrze\u015bcija\u0144skiego zw. Kr\u00f3lestwem Ksi\u0119dza Jana (co odpowiada\u0142o Etiopii), aby zawrze\u0107 z nim sojusz przeciwko nieprzyjacio\u0142om wiary chrze\u015bcija\u0144skiej; nie powiod\u0142a si\u0119 natomiast maj\u0105ca na celu zdobycie Tangeru ekspedycja do Maroka w 1437 dwu kr\u00f3lewskich braci: Henryka i Ferdynanda (Dom Fernando); drugi z nich zmar\u0142 w niewoli (1443), nie godz\u0105c si\u0119 na to, aby wymieni\u0107 go na Ceut\u0119; \u00f3w \u201e\u015awi\u0119ty Infant\u201d (Infante Santo<\/em>) zosta\u0142 w 1470 beatyfikowany, a p\u00f3\u017aniej (1629) zosta\u0142 bohaterem dramatu Pedra Calderona El pr\u00c3\u00adncipe constante<\/em>, kongenialnie przerobionego w 1844 przez Juliusza S\u0142owackiego (Ksi\u0105\u017c\u0119 Niez\u0142omny<\/em>); w polityce wewn\u0119trznej by\u0142 monarch\u0105 ch\u0119tnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z Kortezami, kt\u00f3re zwo\u0142a\u0142 do przedyskutowania spraw pa\u0144stwa a\u017c pi\u0119\u0107 razy; posiada\u0142 wielk\u0105 kultur\u0119 literack\u0105 i filozoficzn\u0105, t\u0142umaczy\u0142 z \u0142aciny, uprawia\u0142 poezj\u0119, natomiast proz\u0105 napisa\u0142 m.in. wysoce oryginalny (dedykowany \u017conie, Eleonorze Arago\u0144skiej) traktat Lojalny Doradca<\/em> (Leal Conselheiro<\/em>), \u0142\u0105cz\u0105cy rozwa\u017cania polityczne, moralne i religijne z analiz\u0105 uczu\u0107 i stan\u00f3w duszy; zmar\u0142 w 1438 roku.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d listopad 2016<\/h2>\r\n

80 lat temu, 1 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w anarchosyndykalistycznej Krajowej Konfederacji Pracy (CNT) w Barcelonie, w wieku oko\u0142o 43 lat (ur. w 1893), Ram\u00f3n Sales Amen\u00f3s<\/strong>, syndykalista tradycjonalistyczny; pochodzi\u0142 z Leridy (gdzie jako ch\u0142opiec wst\u0105pi\u0142 do karlistowskich requet\u00c3\u00a9s<\/em>), lecz w wieku 15 lat przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z owdowia\u0142\u0105 matk\u0105 i bra\u0107mi do Barcelony; jako urz\u0119dnik w domu towarowym wst\u0105pi\u0142 do Syndykatu Handlowego CNT, lecz wkr\u00f3tce (grudzie\u0144 1919), zra\u017cony jego ideologi\u0105 tzw. komunizmu libertaria\u0144skiego, opu\u015bci\u0142 t\u0119 organizacj\u0119 i za\u0142o\u017cy\u0142 Legitymistyczne Centrum Robotnicze (Centro Obrero Legitimista), przekszta\u0142cone wkr\u00f3tce w Uni\u0119 Wolnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych (Uni\u00f3n de Sindicatos Libres; katal. Uni\u00f3 de Sindicats Lliures), kt\u00f3rych sta\u0142 si\u0119 niekwestionowanym liderem; USL sta\u0142a si\u0119 powa\u017cn\u0105 si\u0142\u0105, osi\u0105gaj\u0105c w 1929 liczb\u0119 prawie dwustu tysi\u0119cy cz\u0142onk\u00f3w, z czego ponad 40% w Katalonii; ruch ten, zwalczany bezwzgl\u0119dnie przez syndykalist\u00f3w lewicowych (53 dzia\u0142aczy USL zosta\u0142o zastrzelonych przez anarchistycznych pistoleros<\/em>), katolicki i tradycjonalistyczny (jego motto brzmia\u0142o: \u201eSprawiedliwo\u015b\u0107 i Wolno\u015b\u0107\u201d), antyliberalny i antymarksistowski, zwalczaj\u0105cy anarchizm, separatyzm, masoneri\u0119, komunizm i judaizm, traktowany jest te\u017c przez historyk\u00f3w jako \u201eprefaszystowski\u201d (C.M. Winston) lub \u201eczysto faszystowski\u201d, ale i \u201epost\u0119powy\u201d (M. Pastor); za\u0142o\u017cona r\u00f3wnolegle przez Salesa antyseparatystyczna partia Hiszpa\u0144ska Liga Patriotyczna popar\u0142a w 1923 dyktatur\u0119 gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) i wesz\u0142a w sk\u0142ad prorz\u0105dowej Unii Patriotycznej; po upadku dyktatury i proklamowaniu (1931) II Republiki Sales, prze\u015bladowany przez autonomiczny re\u017cim Katalonii pod prezydentur\u0105 lewicowca Lluisa Companysa (1882-1940), musia\u0142 emigrowa\u0107 do Francji, gdzie pracowa\u0142 jako murarz; wr\u00f3ci\u0142 potajemnie w 1935; schwytany wiosn\u0105 1936 przez boj\u00f3wkarzy CNT, zdo\u0142a\u0142 im uciec (zn\u00f3w do Francji) 19 lipca, lecz po powrocie do Barcelony zosta\u0142 ponownie wytropiony 30 pa\u017adziernika; przed \u015bmierci\u0105 by\u0142 torturowany, a zamordowano go w wyj\u0105tkowo okrutny spos\u00f3b: jego r\u0119ce i nogi przywi\u0105zano \u0142a\u0144cuchami do czterech ci\u0119\u017car\u00f3wek, kt\u00f3re nast\u0119pnie rozjecha\u0142y si\u0119 w przeciwnych kierunkach, rozrywaj\u0105c cia\u0142o na cztery cz\u0119\u015bci.<\/p>\r\n

25 lat temu, 2 listopada<\/strong> 1991 roku, zmar\u0142 w Wiedniu, w wieku 79 lat (ur. 16 I 1912), Heinrich Drimmel<\/strong>, prawnik, polityk, publicysta i historyk, katolicki konserwatysta; by\u0142 synem policjanta; w latach 1930-1936 studiowa\u0142 prawo na Uniwersytecie Wiede\u0144skim; by\u0142 rzecznikiem katolickiego zwi\u0105zku studenckiego Nordgau (Katholische \u00c3\u2013sterreichische Hochschulverbindung Nordgau Wien), propaguj\u0105cego ide\u0119 pa\u0144stwa stanowego; w lutym 1934 walczy\u0142 w obronie rz\u0105du w szeregach Heimwehry przeciwko rewolcie marksistowskiej; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w (uwie\u0144czonych doktoratem) pracowa\u0142 w Dyrekcji Finansowej, a nast\u0119pnie w Wydziale Nauczania; jego karier\u0119 urz\u0119dnicz\u0105 przerwa\u0142 Anschlu\u00c3\u0178<\/em> Austrii do III Rzeszy; w 1941 zosta\u0142 powo\u0142any do Wehrmachtu, pod koniec wojny dosta\u0142 si\u0119 do niewoli ameryka\u0144skiej; po zwolnieniu w 1946 powr\u00f3ci\u0142 do pracy w Ministerstwie Edukacji; w 1954 zosta\u0142 ministrem edukacji w rz\u0105dzie kanclerza Juliusa Raaba (1891-1964); w dniu podpisania (15 maja 1955) Traktatu Pa\u0144stwowego przywracaj\u0105cego Austrii suwerenno\u015b\u0107 przyst\u0105pi\u0142 do Austriackiej Partii Ludowej (\u00c3\u2013VP), a w 1960 zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym jej komisji programowej; jako minister przyczyni\u0142 si\u0119 do za\u0142o\u017cenia uniwersytetu w Salzburgu, Wy\u017cszej Szko\u0142y Nauk Ekonomicznych w Linzu i Akademii Muzyki i Sztuki w Grazu, przeforsowa\u0142 te\u017c ustaw\u0119 gwarantuj\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142finansowanie szkolnictwa ko\u015bcielnego przez pa\u0144stwo oraz bra\u0142 udzia\u0142 w zawieraniu konkordatu ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 w 1962; w latach 60. popada\u0142 w coraz wi\u0119ksz\u0105 izolacj\u0119 z powodu swoich konserwatywnych zasad; po przegraniu w 1963 wybor\u00f3w na lidera \u00c3\u2013VP wycofa\u0142 si\u0119 z polityki federalnej i kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 jedynie na szczeblu lokalnym, w landzie sto\u0142ecznym (w latach 1964-1969 by\u0142 wiceburmistrzem Wiednia); ostatecznie wycofa\u0142 si\u0119 z polityki w 1970, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 odt\u0105d pisaniu (napisa\u0142 m.in. wielotomow\u0105 histori\u0119 Austrii XIX i XX wieku); jako publicysta konserwatywny broni\u0142 autorytetu pa\u0144stwa, rodziny, szko\u0142y i Ko\u015bcio\u0142a, konfrontuj\u0105c si\u0119 z lewic\u0105 i rewolt\u0105 studenck\u0105 1968 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, w nocy z 4\/5<\/strong> lub 6 listopada<\/strong> 1936 roku zosta\u0142 zamordowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> w Madrycie, w wieku oko\u0142o 38 lat (ur. w 1898), Enrique Est\u00c3\u00a9vez Ortega<\/strong>, dziennikarz, humorysta, krytyk sztuki i historyk teatru; pochodzi\u0142 z Galicji i pisa\u0142 z mi\u0142o\u015bci\u0105 o jej \u201eduszy\u201d; wsp\u00f3\u0142pracownik licznych pism literackich i artystycznych; interesowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie scenografi\u0105 teatraln\u0105; w latach 30. by\u0142 cz\u0142onkiem redakcji monarchistycznego dziennika \u201eABC\u201d.<\/p>\r\n

80 lat temu, 7 listopada<\/strong> 1936 roku, w pierwszej z trzydziestu trzech wielotysi\u0119cznych masakr (sacas<\/em>), trwaj\u0105cych do 4 grudnia<\/strong>, w Paracuellos de Jarama k. Madrytu, zgin\u0119li m.in.:<\/p>\r\n

\u201d\u201d w wieku 59 lat (ur. 14 I 1877), Jes\u00c3\u00bas C\u00e1novas del Castillo y Vallejo<\/strong>, prawnik, ekonomista i ziemianin, cz\u0142onek rodziny, kt\u00f3ra wyda\u0142a najwybitniejszego polityka konserwatywno-liberalnego w XIX-wiecznej Hiszpanii – wielokrotnego premiera w epoce Restauracji – Antonia Canovasa del Castillo (1828-1897), deputowany do Kongresu z ramienia Partii Konserwatywnej w latach 1921-1923, w okresie II Republiki dzia\u0142acz Partii Agrarnej;<\/p>\r\n

\u201d\u201d Ricardo de la Cierva y Codorn\u00c3\u00adu<\/strong>, prawnik i polityk; syn polityka Partii Konserwatywnej oraz wielokrotnego ministra wielu resort\u00f3w w epoce Restauracji, Juana de la Cierva y Pe\u00c3\u00b1afiel (1864-1938), m\u0142odszy brat wynalazcy prototypu helikoptera, in\u017c. Juana de Cierva y Codorn\u00c3\u00adu (1895-1936), ojciec znakomitego historyka oraz ministra kultury w rz\u0105dzie Adolfa Suareza, Ricarda de la Ciervy y Hoces (1926-2015), oraz zdobywcy pierwszego hiszpa\u0144skiego Oskara za efekty specjalne, in\u017c. Juana de la Ciervy u Hoces (ur. 1929); w latach 1920-1923 deputowany do Kongresu z ramienia Partii Konserwatywnej; w II Republice nale\u017ca\u0142 do katolickiej partii Akcja Ludowa (Acci\u00f3n Popular), a nast\u0119pnie przyst\u0105pi\u0142 do narodowo-radykalnej Falangi Hiszpa\u0144skiej (Falange Espa\u00c3\u00b1ola); pracowa\u0142 jako prawnik w Ambasadzie Norwegii; aresztowany przez zdrad\u0119 kolegi, kiedy z lotniska Barajas pr\u00f3bowa\u0142 wydosta\u0107 si\u0119 z Madrytu, aby po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z \u017con\u0105 i sze\u015bciorgiem dzieci, by\u0142 wi\u0119ziony w Modelo, a przez ca\u0142y czas uwi\u0119zienia kilku cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du Frontu Ludowego zwodzi\u0142o ambasadora norweskiego mo\u017cliwo\u015bci\u0105 jego uwolnienia;<\/p>\r\n

\u201d\u201d w wieku 57 lat (ur. 27 IX 1879), Manuel Delgado Barreto<\/strong>, dziennikarz i polityk zrazu konserwatywny, potem nacjonalistyczny i filofaszystowski; pochodzi\u0142 z Teneryfy na Kanarach, gdzie w m\u0142odo\u015bci za\u0142o\u017cy\u0142 Ateneum Literackie oraz periodyki \u201eGente Nueve\u201d i \u201eLa Opini\u00f3n\u201d; w 1901 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie zosta\u0142 redaktorem naczelnym dziennika \u201eEl Globo\u201d, a nast\u0119pnie \u201eLa Correspodencia de Espa\u00c3\u00b1a\u201d; kierowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c kilkoma periodykami satyrycznymi, jak \u201eBromas y Veras\u201d [\u201eZmy\u015blenia i Prawdy\u201d], \u201eEl Mentidero\u201d [\u201eK\u0142amca\u201d] i \u201eGracia y Justicia\u201d [\u201e\u0141aska i Sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d]; w latach 1914-1916 i 1919-1920 by\u0142 konserwatywnym deputowanym do Kongresu z Santa Cruz de Tenerife – w Partii Konserwatywnej nale\u017ca\u0142 do grona reformistycznych spo\u0142ecznie mauristas<\/em>, czyli zwolennik\u00f3w pi\u0119ciokrotnego premiera Antonia Maury (1853-1925); po \u201emarszu na Rzym\u201d zainteresowa\u0142 si\u0119 faszyzmem i w organie mauryst\u00f3w \u201eLa Acci\u00f3n\u201d opublikowa\u0142 tekst postuluj\u0105cy zbudowanie w Hiszpanii podobnego ruchu; od wrze\u015bnia 1925 do kwietnia 1936 kierowa\u0142 dziennikiem \u201eLa Naci\u00f3n\u201d, kt\u00f3ry w okresie dyktatury gen. Miguela Prima de Rivery (1870-1930) propagowa\u0142 zasady Unii Patriotycznej; pomi\u0119dzy 1927 a 1930 by\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem Konsultatywnego Zgromadzenia Narodowego; po ustanowieniu II Republiki, w lipcu 1930, za\u0142o\u017cy\u0142 wraz Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ad\u0105 Albi\u00c3\u00b1ana (1883-1936) opozycyjn\u0105 i monarchistyczn\u0105 Hiszpa\u0144sk\u0105 Parti\u0119 Nacjonalistyczn\u0105 (Partido Nacionalista Espa\u00c3\u00b1ol), kt\u00f3ra ju\u017c na pocz\u0105tku wojny domowej dokona\u0142a fuzji z karlistami; w lutym 1933 zosta\u0142 dyrektorem efemerycznego tygodnika \u201eEl Fascio\u201d, nast\u0119pnie zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do monarchistyczno-konserwatywnego Bloku Narodowego pod przyw\u00f3dztwem Jos\u00c3\u00a9 Calvo Sotelo (1893-1936), atakuj\u0105c jednocze\u015bnie bardziej umiarkowan\u0105 i chadeck\u0105 Hiszpa\u0144sk\u0105 Konfederacj\u0119 Prawic Autonomicznych (CEDA), kierowan\u0105 przez J.M. Gil-Roblesa (1898-1980); przedstawiaj\u0105c si\u0119 podczas wybor\u00f3w w lutym 1936 jako kandydat kontrrewolucyjny, nie ukrywa\u0142 przekonania, \u017ce musi doj\u015b\u0107 do konfrontacji zbrojnej pomi\u0119dzy lewic\u0105 a prawic\u0105; po zwyci\u0119stwie Frontu Ludowego jego dziennik zosta\u0142 zamkni\u0119ty przez nowy re\u017cim; aresztowany po wybuchu wojny domowej w swoim domu 20 lipca 1936, zosta\u0142 przewieziony do madryckiego wi\u0119zienia Modelo;<\/p>\r\n

\u201d\u201d w wieku 54 lat (ur. 3 XI 1882), Hernando<\/strong> Carlos Mar\u00c3\u00ada Teresa Fitz-James Stuart y Falc\u00f3<\/strong> Portocarrero y Osorio, grand Hiszpanii, XVIII ksi\u0105\u017c\u0119 (duque<\/em>) de Pe\u00c3\u00b1aranda de Duero, XIII markiz (marqu\u00c3\u00a9s<\/em>) de Valderr\u00e1bano, XI hr. (conde<\/em>) de Montijo, marsza\u0142ek dworu (gentilhombre de c\u00e1mara<\/em>) kr\u00f3la de facto<\/em> \u00bbAlfonsa XIII\u00ab; sukcesor kastylijskiego ksi\u0105\u017c\u0119cego Domu Alba de Tormes, z\u0142\u0105czonego ze szkockim z pochodzenia Domem Fitz-James Stuart, wywodz\u0105cym si\u0119 od syna naturalnego Jakuba VII(II), Jamesa Fitz-James, ks. Berwicku; zdobywca (wraz ze swoim starszym bratem Jakubem, XVII ksi\u0119ciem de Alba de Tormes i X ks. Berwicku, oraz trzema innymi zawodnikami) srebrnego medalu w polo na Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920 roku;<\/p>\r\n

\u201d\u201d w wieku 36 lat (ur. 27 VIII 1900), Federico Salm\u00f3n<\/strong> Amor\u00c3\u00adn, prawnik, polityk i dziennikarz katolicki; pochodzi\u0142 z Alicante; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w prawniczych na uniwersytecie w Walencji zosta\u0142 (1924) prokuratorem (abogado del Estado<\/em>) w Murcji, wyk\u0142ada\u0142 tak\u017ce prawo publiczne na tamtejszym uniwersytecie; ju\u017c jako student by\u0142 g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowany religijnie jako za\u0142o\u017cyciel Federacji Student\u00f3w Katolickich, a w Murcji przyst\u0105pi\u0142 do Katolickiego Stowarzyszenia Propagandyst\u00f3w (ACdP) oraz zosta\u0142 dyrektorem gazety \u201eLa Verdad\u201d [\u201ePrawda\u201d]; po nastaniu II Republiki wst\u0105pi\u0142 do katolickiej Akcji Ludowej (Acci\u00f3n Popular), kt\u00f3ra w 1933 zintegrowa\u0142a si\u0119 z Konfederacj\u0105 Autonomicznych Prawic Hiszpa\u0144skich (CEDA); z jej ramienia w 1933 zosta\u0142 deputowanym do Kortez\u00f3w z Murcji; po zwyci\u0119stwie wyborczym centroprawicy, od maja do wrze\u015bnia 1935, by\u0142 ministrem pracy, zdrowia i opieki spo\u0142ecznej w gabinecie radyka\u0142a Alejandra Lerroux (1864-1949), a od wrze\u015bnia do grudnia ministrem sprawiedliwo\u015bci w gabinecie libera\u0142a Joaquina Chapapriety (1871-1951); by\u0142 autorem ustawy z 26 czerwca 1935 o prognozowaniu bezrobocia, kt\u00f3ra zak\u0142ada\u0142a ulgi podatkowe dla firm deweloperskich buduj\u0105cych tanie mieszkania dla robotnik\u00f3w; uwi\u0119ziony na pocz\u0105tku wojny domowej wraz z przyjacielem Rafaelem Vinaderem, kt\u00f3ry go ukrywa\u0142 w swoim domu, i przewieziony do wi\u0119zienia Modelo;<\/p>\r\n

\u201d\u201d w wieku 48 lat (ur. 3 XII 1887), Jos\u00c3\u00a9 San Germ\u00e1n Oca\u00c3\u00b1a<\/strong>, powie\u015bciopisarz i dziennikarz; urodzi\u0142 si\u0119 na Kubie jako syn kapitana karabinier\u00f3w, lecz po utracie wyspy przez Hiszpani\u0119 w 1898 zamieszka\u0142 w by\u0142ej metropolii; redagowa\u0142 dziennik \u201eEl Cant\u00e1brico\u201d [\u201eKantabryjczyk\u201d] w Santander, a w 1908 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 literack\u0105 oraz by\u0142 reporterem \u201eEl Diario Universal\u201d; nale\u017ca\u0142 do grupy M\u0142odzie\u017cy Liberalnej, kt\u00f3ra w 1910 zmieni\u0142a nazw\u0119 na M\u0142odzi Libera\u0142owie (J\u00f3venes Liberales); od 1913 by\u0142 komentatorem \u201eLa Correspondencia de Espa\u00c3\u00b1a\u201d, a nast\u0119pnie wszed\u0142 do redakcji monarchistycznego dziennika \u201eABC\u201d; od 1925 by\u0142 redaktorem nacjonalistycznego dziennika \u201eLa Naci\u00f3n\u201d, za\u0142o\u017conego przez Manuela Delgado Barreto; w latach 1927-1928 by\u0142 cz\u0142onkiem Rady Kierowniczej Madryckiego Stowarzyszenia Prasowego, a w 1934 zosta\u0142 wiceprzewodnicz\u0105cym Autonomicznego Zwi\u0105zku Dziennikarzy; w 1934 przyst\u0105pi\u0142 do narodowo-radykalnej Falangi Hiszpa\u0144skiej oraz opublikowa\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 pok\u0142osiem kilku podr\u00f3\u017cy do W\u0142och na zaproszenie B. Mussoliniego: \u017bydzi, masoni i marksi\u015bci przeciwko Italii<\/em>; po wybuchu wojny domowej uwi\u0119ziony w Modelo.<\/p>\r\n

75 lat temu, 8 listopada<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 83 lat (ur. 1 IV 1858), Gaetano Mosca<\/strong>, socjolog, prawnik, politolog, historyk i polityk; Sycylijczyk, syn urz\u0119dnika pa\u0144stwowego; w 1881 uko\u0144czy\u0142 prawo na uniwersytecie w Palermo, lecz pomimo opublikowania ju\u017c w 1884 nowatorskiej ksi\u0105\u017cki o teorii rz\u0105d\u00f3w jego kariera akademicka by\u0142a op\u00f3\u017aniona: dopiero po wydaniu w 1895 Podstaw nauki o polityce<\/em> otrzyma\u0142 propozycj\u0119 obj\u0119cia Katedry Prawa Konstytucyjnego na Uniwersytecie Tury\u0144skim (kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142); w Turynie pracowa\u0142 przez 28 lat, a od 1902 wyk\u0142ada\u0142 r\u00f3wnolegle nauki polityczne i histori\u0119 doktryn politycznych na prywatnym mediola\u0144skim Uniwersytecie Bocconi; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Wy\u017cszej Rady Szkolnictwa Publicznego oraz prezesem Tury\u0144skiego Towarzystwa Kulturalnego; od 1901 stale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z mediola\u0144skim dziennikiem (\u00f3wcze\u015bnie konserwatywno-liberalnego) \u201eCorriere della Sera\u201d [\u201eKurier Wieczorny\u201d], pisa\u0142 tak\u017ce do \u201eGazzetta del Popolo\u201d i nacjonalistycznej \u201eTribuna\u201d; w 1919 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Mi\u0119dzynarodowego Instytutu Socjologicznego z siedzib\u0105 w Pary\u017cu; w 1923 zmieni\u0142 ponownie miejsce zamieszkania i uczelni\u0119, przyjmuj\u0105c propozycj\u0119 obj\u0119cia Katedry Historii Instytucji i Doktryn Politycznych na Uniwersytecie Rzymskim, gdzie pracowa\u0142 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1933; politycznie zwi\u0105zany by\u0142 z destra storica<\/em> (\u201eprawic\u0105 historyczn\u0105\u201d), personalnie zw\u0142aszcza z jej przyw\u00f3dc\u0105 pod koniec XIX wieku i dwukrotnym (1891-1892, 1896-1898) premierem W\u0142och – Antoniem Starabb\u0105, markizem di Rudini (1839-1908); do parlamentu jednak uda\u0142o mu si\u0119 wej\u015b\u0107 (z okr\u0119gu Caccamo na Sycylii) dopiero w 1909, a powt\u00f3rnie w 1913; w latach 1914-1916 by\u0142 podsekretarzem stanu ds. kolonii w gabinecie Antonia Salandry (1853-1931); w 1919 zosta\u0142 mianowany przez Wiktora Emanuela III do\u017cywotnim senatorem; po doj\u015bciu do w\u0142adzy Benita Mussoliniego zaj\u0105\u0142 stanowisko krytyczne wobec nowego re\u017cimu i podpisa\u0142 Manifest Intelektualist\u00f3w Antyfaszystowskich<\/em> zredagowany przez Benedetta Crocego (1866-1952) oraz wyg\u0142osi\u0142 w Senacie (19 XII 1925) mow\u0119 przeciwko ustawie \u201eO atrybutach i prerogatywach Szefa Rz\u0105du\u201d, znosz\u0105cej odpowiedzialno\u015b\u0107 Capo del Governo<\/em> przed parlamentem; po 1926 faktycznie wycofa\u0142 si\u0119 z \u017cycia politycznego, cho\u0107 zachowa\u0142 urz\u0105d senatora; z przekona\u0144 konserwatywny libera\u0142, pomimo wrogiego nastawienia do demokracji (g\u0142osowa\u0142 przeciwko ustanowieniu powszechnego prawa wyborczego) opowiada\u0142 si\u0119 za parlamentaryzmem, uznaj\u0105c system przedstawicielski za najlepszy z wyst\u0119puj\u0105cych w historii, a faszyzm uwa\u017ca\u0142 za jako\u015bciowo z\u0142\u0105 oligarchi\u0119; jako uczony jest jedynym z tw\u00f3rc\u00f3w socjologii polityki, zaliczonym tak\u017ce (przez Jamesa Burnhama) do grona \u201emakiawelian\u201d (V. Pareto, R. Michels, G. Sorel – inni doliczaj\u0105 tak\u017ce Guida Dorsa), czyli \u201erealist\u00f3w politycznych\u201d; o ile jego stosunki z Michelsem, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za jego ucznia, by\u0142y wy\u015bmienite, o tyle z Paretem toczy\u0142 wieloletni sp\u00f3r o autorstwo teorii elit, zarzucaj\u0105c mu plagiat, co Pareto odrzuca\u0142 z w\u0142a\u015bciw\u0105 sobie bezceremonialno\u015bci\u0105; swojemu systemowi Mosca nada\u0142 nazw\u0119 \u201eformu\u0142y politycznej\u201d (formola politica<\/em>), za jej g\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015b\u0107 uznaj\u0105c analiz\u0119 roli warstwy kierowniczej, czyli \u201eklasy politycznej\u201d (jest autorem tego powszechnie dzi\u015b u\u017cywanego, a nawet zbanalizowanego, poj\u0119cia); punktem wyj\u015bcia teorii tej klasy jest obserwacja najbardziej elementarnego i wyst\u0119puj\u0105cego w ka\u017cdym – od najprymitywniejszego skupienia po najbardziej z\u0142o\u017cone organizmy pa\u0144stwowe – spo\u0142ecze\u0144stwie podzia\u0142u na dwie klasy: rz\u0105dz\u0105c\u0105 i rz\u0105dzon\u0105: \u201epierwsza jest zawsze mniej liczna, ona to sprawuje wszystkie funkcje polityczne i monopolizuje w\u0142adz\u0119, ciesz\u0105c si\u0119 przywilejami, podczas gdy druga – liczniejsza, podlega rozkazom pierwszej i jest przez ni\u0105 kierowana. Kierowanie to jest bardziej czy mniej zalegalizowane, mniej lub bardziej arbitralne i sprawowane przemoc\u0105, a s\u0142u\u017cy do tego, aby rz\u0105dzonym dostarcza\u0107 \u015brodki utrzymania i do rz\u0105dzenia pa\u0144stwem\u201d; zjawisko to jest, zdaniem Mosci, o wiele istotniejsze od dw\u00f3ch, zwykle przecenianych, fakt\u00f3w politycznych, czyli: (1) istnienia jednostki piastuj\u0105cej jakkolwiek nazwan\u0105 funkcj\u0119 g\u0142owy pa\u0144stwa oraz (2) nacisku, jaki na warstw\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 wywieraj\u0105 niezadowolone i roznami\u0119tnione masy: \u017caden zwierzchnik pa\u0144stwa nie mo\u017ce bowiem efektywnie rz\u0105dzi\u0107 bez poparcia przynajmniej cz\u0119\u015bci klasy panuj\u0105cej, a gdyby nawet zechcia\u0142 (jak Stalin) za jednym zamachem wyeliminowa\u0107 wszystkich jej aktualnych reprezentant\u00f3w, to i tak musia\u0142by natychmiast stworzy\u0107 inn\u0105, analogiczn\u0105 klas\u0119, pod gro\u017ab\u0105 ca\u0142kowitego parali\u017cu swojej w\u0142adzy; binarny podzia\u0142 na rz\u0105dz\u0105cych i rz\u0105dzonych jest tak\u017ce bardziej podstawowy ni\u017c wszystkie formalne rozr\u00f3\u017cnienia typ\u00f3w ustroju; panuj\u0105ca mniejszo\u015b\u0107 to w\u0142a\u015bnie klasa polityczna resp<\/em>. elita kierownicza; jej najistotniejsz\u0105 cech\u0105 jest wysoki stopie\u0144 wewn\u0119trznego zorganizowania, co pozwala jej w\u0142ada\u0107 niezorganizowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105: \u201emniejszo\u015b\u0107 jest zorganizowana po prostu dlatego, \u017ce jest mniejszo\u015bci\u0105. Stu ludzi dzia\u0142aj\u0105cych wsp\u00f3lnie i wed\u0142ug wsp\u00f3lnego planu pokona tysi\u0105c ludzi, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 i z kt\u00f3rymi mo\u017cna si\u0119 dlatego rozprawi\u0107 po kolei\u201d; nie znaczy to, i\u017cby rz\u0105dy mniejszo\u015bci panuj\u0105cej w danym momencie by\u0142y niezagro\u017cone i wieczy\u015bcie stabilne: przeciwnie – stan r\u00f3wnowagi politycznej jest niezmiernie chwiejny, a ca\u0142\u0105 histori\u0119 ludzko\u015bci mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 konfliktem mi\u0119dzy d\u0105\u017ceniem rz\u0105dz\u0105cych do zmonopolizowania i dziedziczno\u015bci w\u0142adzy a d\u0105\u017ceniem nowych si\u0142 do zmiany stosunk\u00f3w w\u0142adzy (\u201eJest prawd\u0105, jak naucza\u0142 Marks, \u017ce historia ludzko\u015bci jest histori\u0105 walki, ale nie walki ekonomicznej, tylko politycznej. Ta walka trwa pomi\u0119dzy mniejszo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra chce pozosta\u0107 klas\u0105 polityczn\u0105, a inn\u0105 mniejszo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra aspiruje do zast\u0105pienia tamtej\u201d); zdarza si\u0119 nawet nag\u0142e i ca\u0142kowite odnowienie elity kierowniczej – jak ongi\u015b wskutek najazd\u00f3w barbarzy\u0144skich, a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wskutek rewolucyj – niemniej zawsze jaka\u015b mniejsza lub wi\u0119ksza liczba cz\u0142onk\u00f3w dawnej elity potrafi wej\u015b\u0107 do nowej; teoria klasy politycznej wsp\u00f3\u0142tworzy \u201eformu\u0142\u0119 polityczn\u0105\u201d z typologi\u0105 system\u00f3w ideologicznych (s\u0105 one odpowiednikiem Weberowskiej typologii legitymizacji, acz si\u0119 z ni\u0105 nie ca\u0142kiem pokrywaj\u0105), na kt\u00f3rych opieraj\u0105 si\u0119 instytucje polityczne tworzone przez dan\u0105 klas\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, kt\u00f3re to systemy z kolei uwarunkowane s\u0105 uprzednim zaistnieniem dwojakiego rodzaju si\u0142 zapewniaj\u0105cych warto\u015b\u0107 danej formule: intelektualno-moralnych i materialnych; przez \u201eformu\u0142\u0119 polityczn\u0105\u201d nale\u017cy tedy rozumie\u0107 fakt, \u017ce klasa kierownicza usprawiedliwia swoj\u0105 w\u0142adz\u0119, opieraj\u0105c j\u0105 na jakim\u015b wierzeniu lub na jakim\u015b poczuciu, kt\u00f3re w danej epoce jest powszechnie wyznawane (mo\u017ce by\u0107 to przypuszczalna wola Boga lub narodu, wierno\u015b\u0107 tradycyjna dla jakiej\u015b dynastii, \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa czy zaufanie jednostce obdarzonej rzeczywi\u015bcie lub pozornie wyj\u0105tkowymi zaletami); ka\u017cda formu\u0142a polityczna musi atoli by\u0107 w harmonii z poj\u0119ciami o \u015bwiecie, jakie w danym momencie ma dany nar\u00f3d, bo tylko wtedy mo\u017ce stanowi\u0107 wi\u0119\u017a moraln\u0105 mi\u0119dzy jednostkami stanowi\u0105cymi nar\u00f3d; je\u015bli jaka\u015b si\u0142a oddzia\u0142ywania jakiej\u015b formu\u0142y s\u0142abnie, jest to oznak\u0105, \u017ce przygotowuj\u0105 si\u0119 zmiany w kierownictwie warstwy politycznej; zdaniem autora historycznie da si\u0119 wyodr\u0119bni\u0107 trzy typy organizacji warstwy kierowniczej: feudalny, biurokratyczny i liberalny; pierwszy jest najprostszy i najpierwotniejszy, drugi wprowadza zmian\u0119 w wype\u0142nianiu funkcji rz\u0105dowych z organizacji terytorialnej na zadaniow\u0105, trzeci charakteryzuje si\u0119 najliczniejsz\u0105 warstw\u0105 kierownicz\u0105 oraz tym, \u017ce przekazywanie w\u0142adzy odbywa si\u0119 od do\u0142u ku g\u00f3rze (przez g\u0142osowanie); dwa pierwsze mo\u017cna by nazwa\u0107 \u0142\u0105cznie typem autokratycznym, natomiast typ liberalny jest \u201emieszany\u201d, gdy\u017c element biurokratyczny te\u017c jest w nim nieodzowny, a biurokracja prawie zawsze dobierana jest metod\u0105 autokratyczn\u0105; dlatego, chocia\u017c dominuj\u0105c\u0105 dzi\u015b formu\u0142\u0105 legitymizacyjn\u0105 w\u0142adzy jest formu\u0142a demokratyczna, to nie jest mo\u017cliwe zupe\u0142ne usuni\u0119cie formu\u0142y arystokratycznej, bo wymaga\u0142oby to zniesienia mo\u017cliwo\u015bci dziedziczenia przez potomstwo zar\u00f3wno \u015brodk\u00f3w materialnych, jak w\u0142a\u015bciwo\u015bci duchowych, kt\u00f3re przodkom pozwoli\u0142y wej\u015b\u0107 do elity kierowniczej; wyp\u0142ywa st\u0105d wniosek, \u017ce najlepszymi systemami politycznymi s\u0105 ustroje \u201emieszane\u201d, w kt\u00f3rych ani czynnik autokratyczny nie mo\u017ce tamowa\u0107 sta\u0142ego, lecz powolnego, odnawiania elity kierowniczej, ani czynnik liberalny nie mo\u017ce wyeliminowa\u0107 zar\u00f3wno dziedziczenia, jak biurokratycznej fachowo\u015bci; mniejsze znaczenie od teorii klasy politycznej posiada dzi\u015b – ceniona ongi\u015b, lecz powierzchowna i nazbyt \u201eitalocentryczna\u201d – historia doktryn politycznych Mosci (przek\u0142ad polski w 1939), acz nowatorski by\u0142 w niej w\u00f3wczas postulat, i\u017c nie powinna ona ogranicza\u0107 si\u0119 do studiowania expressis verbis <\/em>wy\u0142o\u017conych teorii i system\u00f3w politycznych, lecz winna rekonstruowa\u0107 my\u015bli ludzi tycz\u0105ce organizacji spo\u0142ecznej na podstawie bardziej zr\u00f3\u017cnicowanych \u015bwiadectw i dokument\u00f3w, cz\u0119sto po\u015brednich, b\u0119d\u0105cych pomnikami danej cywilizacji, jak r\u00f3wnie\u017c bada\u0107 doktryny nie tylko w ich immanentnym kszta\u0142cie, ale r\u00f3wnie\u017c pod k\u0105tem ich oddzia\u0142ywania na, czy te\u017c wsp\u00f3\u0142okre\u015blania, rzeczywisto\u015bci politycznej.<\/p>\r\n

80 lat temu, 10 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Madrycie, w wieku ok. 46 lat (ur. w 1890), Ricardo Cortes Villasana<\/strong>, prawnik, syndykalista i polityk katolicki; pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej z okolic Salda\u00c3\u00b1i w Palencji; wychowanek jezuit\u00f3w, uko\u0144czy\u0142 prawo na uniwersytecie w Deusto; katolik spo\u0142eczny, zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Katolickiego Stowarzyszenia Propagandyst\u00f3w (ACdP) oraz Partii Spo\u0142eczno-Ludowej (PSP) – pierwszego w Hiszpanii ugrupowania o profilu chadeckim; cz\u0142onek Kastylijskiej Unii Agrarnej (UCA), a nast\u0119pnie (a\u017c do \u015bmierci) przewodnicz\u0105cy Krajowej Konfederacji Katolicko-Agrarnej, zrzeszaj\u0105cej patronat katolicki; z ramienia Hiszpa\u0144skiej Konfederacji Prawic Autonomicznych (CEDA) zosta\u0142 wybrany w lutym 1936 do Kongresu Deputowanych; w obliczu \u015bmierci odwa\u017cnie potwierdzi\u0142 swoj\u0105 wiar\u0119 wobec oprawc\u00f3w.<\/p>\r\n

125 lat temu, 12 listopada<\/strong> 1891 roku, zmar\u0142 w Sergijewskim Posadzie (obw\u00f3d moskiewski), w wieku 60 lat (ur. 13 I 1831), Konstantin<\/strong> Niko\u0142ajewicz Leontjew <\/strong>[\u00d0\u0161\u00d0\u00be\u00d0\u00bd\u00d1\u0081\u00d1\u201a\u00d0\u00b0\u00d0\u00bd\u00d1\u201a\u00d0\u00b8\u00d0\u00bd \u00d0\u00d0\u00b8\u00d0\u00ba\u00d0\u00be\u00d0\u00bb\u00d0\u00b0\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u203a\u00d0\u00b5\u00d0\u00be\u00d0\u00bd\u00d1\u201a\u00d1\u0152\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2<\/em>], filozof, pisarz, lekarz i dyplomata; pochodzi\u0142 z rodziny arystokratycznej; w 1854 uko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 na Uniwersytecie Moskiewskim i w czasie wojny krymskiej s\u0142u\u017cy\u0142 jako lekarz polowy; w latach 1863-1874 pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 konsularn\u0105 na Krecie oraz w r\u00f3\u017cnych miastach Azji Mniejszej nale\u017c\u0105cych do su\u0142tanatu tureckiego; porzuci\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 dyplomatyczn\u0105 tyle\u017c z powodu niezgody na pros\u0142owia\u0144ski kurs polityki rosyjskiej, co kryzysu duchowego: ci\u0119\u017cko chory, z\u0142o\u017cy\u0142 w modlitwie obietnic\u0119 po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia Bogu w razie wyzdrowienia; po odzyskaniu zdrowia przebywa\u0142 kolejno w klasztorach Athosu, monasterze \u015bw. Miko\u0142aja na Ugrieszy, monasterze \u015bw. Jerzego w Mieszczowsku i w Pustelni Opty\u0144skiej w Kozielsku: tam, ponownie ci\u0119\u017cko chory, z\u0142o\u017cy\u0142 23 sierpnia 1891 w tajemnicy \u015bluby mnisze; 30 sierpnia przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \u0141awry Troicko-Siergijewskiej, gdzie zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc; by\u0142 najznakomitszym oraz najbardziej reakcyjnym reprezentantem my\u015bli prawos\u0142awno-rosyjskiej w XIX wieku, por\u00f3wnywalnym na katolickim Okcydencie z J. de Maistre\u2019em (a podziwia\u0142 go N. G\u00f3mez D\u00e1vila); swoj\u0105 filozofi\u0119 historii oraz teori\u0119 kultury i rozwoju spo\u0142ecze\u0144stw wy\u0142o\u017cy\u0142 zasadniczo w pracy Bizantynizm i S\u0142owia\u0144szczyzna<\/em> (1875); w jego uj\u0119ciu ka\u017cdy organizm zbiorowy przechodzi przez trzy stadia: na pocz\u0105tku jest pierwotna jedno\u015b\u0107 i prostota ca\u0142o\u015bci; przej\u015bcie do drugiego stadium dokonuje si\u0119 w procesie wzrastaj\u0105cej z\u0142o\u017cono\u015bci, indywidualizacji, a jednocze\u015bnie spajania cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych przez \u201edespotyczn\u0105 jedno\u015b\u0107 formy\u201d; po osi\u0105gni\u0119ciu kulminacyjnego punktu, jakim jest \u201ekwitn\u0105ca z\u0142o\u017cono\u015b\u0107\u201d, rozw\u00f3j przechodzi w rozk\u0142ad, przejawiaj\u0105cy si\u0119 jako ponowne mieszanie si\u0119 element\u00f3w sk\u0142adowych, a co za tym idzie, ponowne rozlu\u017anienie si\u0119 i upraszczanie ca\u0142o\u015bci; to trzecie stadium zapowiada \u015bmier\u0107 organizmu; w odniesieniu do filozofii dziej\u00f3w ten triadyczny schemat stosuje si\u0119 nie do og\u00f3\u0142u \u201eabstrakcyjnej ludzko\u015bci\u201d, lecz do typ\u00f3w \u201ekulturalno-historycznych\u201d: na przyk\u0142ad Europa, kt\u00f3ra sw\u00f3j kulminacyjny punkt \u201ekwitn\u0105cej z\u0142o\u017cono\u015bci\u201d osi\u0105gn\u0119\u0142a w epoce Odrodzenia, od XVIII wieku wesz\u0142a w stadium gnicia, wskutek tego, \u017ce wszystko w niej sta\u0142o si\u0119 \u201ebardziej swobodne i p\u0142askie\u201d, ro\u015bnie wprawdzie jej pot\u0119ga przemys\u0142owa i wzrasta dobrobyt ludno\u015bci, ale rozpada si\u0119 kultura, mo\u017cliwa tylko w warunkach wewn\u0119trznego zr\u00f3\u017cnicowania; g\u0142\u00f3wnym symptomem gnicia Europy jest \u201eproces liberalno-egalitarny\u201d, kt\u00f3ry jest antytez\u0105 rozwoju, mo\u017cliwego tylko w ramach \u201edespotyzmu formy\u201d; z powodu wrogo\u015bci do \u201eliberalnego nihilizmu\u201d i \u201ebur\u017cuazyjnego plebeizmu\u201d nazwano Leontjewa nawet \u201erosyjskim Nietzschem\u201d; (znienawidzonym) symbolem cywilizacji bur\u017cuazyjnej by\u0142a dla niego kolej \u017celazna oraz europejska odzie\u017c (przypomina\u0142 w tym niemieckiego romantyka konserwatywnego Adama H. M\u00fcllera) – pozbawiona malowniczo\u015bci i \u201eniezno\u015bnie powszechna\u201d, podczas gdy moment estetyczny jest istotny, gdy\u017c cz\u0142owiek powinien wzorowa\u0107 si\u0119 na przyrodzie, kt\u00f3ra \u201eub\u00f3stwia r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i wspania\u0142o\u015b\u0107 form\u201d; warunkiem pi\u0119kna jest wyra\u017ana odr\u0119bno\u015b\u0107, swoisto\u015b\u0107, specyficzny koloryt, a to wszystko wymaga zr\u00f3\u017cnicowania i hierarchii, kt\u00f3r\u0105 – wraz z indywidualno\u015bci\u0105 os\u00f3b, prowincji i narod\u00f3w – zabija liberalny humanizm, indywidualizm, eudajmonizm, egalitaryzm i utylitaryzm (\u201etrzeba by by\u0142o wstydzi\u0107 si\u0119 za ludzko\u015b\u0107, gdyby \u00f3w pod\u0142y idea\u0142 powszechnego po\u017cytku, mia\u0142kiej, pospolitej pracy i haniebnej prozy zatriumfowa\u0142 na wieki\u201d); gardz\u0105c europejsk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105, podziwia\u0142 jednak \u201estar\u0105 Europ\u0119\u201d z jej feudalizmem, rycersk\u0105 arystokracj\u0105 i w\u0142adczym Ko\u015bcio\u0142em; wszystko to powinno by\u0107 przestrog\u0105 dla Rosji, aby nie wst\u0119powa\u0142a na t\u0119 sam\u0105, zgubn\u0105 drog\u0119 \u201epost\u0119pu\u201d i ustrzeg\u0142a si\u0119 przed tym \u201ezara\u017aliwym oddechem\u201d Europy: \u201eTrzeba zamrozi\u0107 Rosj\u0119, a\u017ceby nie zgni\u0142a\u201d; nale\u017cy piel\u0119gnowa\u0107 odmienno\u015b\u0107 rosyjsk\u0105, kt\u00f3ra bynajmniej nie le\u017cy w s\u0142owia\u0144sko\u015bci (b\u0119d\u0105cej tylko materia\u0142em etnograficznym, podatnym na r\u00f3\u017cne wp\u0142ywy), lecz w byciu przez Rosj\u0119 spadkobierczyni\u0105 cywilizacji bizanty\u0144skiej; zdobycie Konstantynopola umo\u017cliwi\u0142oby wytworzenie przez Rosj\u0119 nowego typu kulturalnego, atoli nie \u201es\u0142owia\u0144skiego\u201d, lecz \u201eneobizanty\u0144skiego\u201d; generalna niech\u0119\u0107 Leontjewa do S\u0142owian nabiera\u0142a cechy odrazy w odniesieniu do Bu\u0142gar\u00f3w, kt\u00f3rzy przeszli od razu z pierwszego do trzeciego stadium rozwoju, przeistaczaj\u0105c si\u0119 ze \u201e\u015bwiniopas\u00f3w\u201d w \u201eliberalnych mieszczan\u201d o cechach \u201esobaczej staro\u015bci\u201d; w polityce zagranicznej trzeba popiera\u0107 zatem nie nacjonalistyczne ruchy s\u0142owia\u0144skie – antypa\u0144stwowe, egalitarno-liberalne, laickie i w ostatecznych konsekwencjach kosmopolityczne – lecz prawos\u0142awnych nosicieli bizantynizmu, takich jak greccy fanarioci (ten pogl\u0105d kolidowa\u0142 ze \u201es\u0142owia\u0144sk\u0105\u201d polityk\u0105 Aleksandra II, tote\u017c zamkn\u0105\u0142 autorowi karier\u0119 dyplomatyczn\u0105); takie spojrzenie doprowadzi\u0142o te\u017c autora do od\u017cegnywania si\u0119 od panslawizmu (b\u0119d\u0105cego rzecz\u0105 \u201enader niebezpieczn\u0105, je\u015bli nie ca\u0142kiem zgubn\u0105\u201d), gdy\u017c \u201em\u0142odszy brat\u201d S\u0142owianin, zara\u017cony duchem liberalno-egalitarnym, jest najgorszym wrogiem kultury prawos\u0142awno-bizanty\u0144skiej, a nawet od s\u0142owianofilstwa, cho\u0107 do pokrewie\u0144stwa z tym ruchem po cz\u0119\u015bci si\u0119 przyznawa\u0142; epigonom s\u0142owianofilstwa, takim jak Jurij Samarin czy Iwan Aksakow, nie m\u00f3g\u0142 wybaczy\u0107 ich udzia\u0142u w reformach liberalnych, znosz\u0105cych stanowe przywileje szlachty oraz w egalitarystycznej polityce rusyfikacyjnej; w przeciwie\u0144stwie do nich (a tak\u017ce innych reakcjonist\u00f3w, jak N. Danilewski czy F. Tiutczew) Leontjew nie \u017cywi\u0142 wrogo\u015bci do Polski i Polak\u00f3w: powstanie styczniowe uwa\u017ca\u0142 na przyk\u0142ad za \u201ereakcyjne\u201d i ubolewa\u0142, i\u017c jego st\u0142umienie poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 demokratyzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego; jego zdaniem carat powinien nie prze\u015bladowa\u0107, lecz pieczo\u0142owicie chroni\u0107 arystokratyczne tradycje polskiej szlachty oraz niemieckich baron\u00f3w inflanckich, t\u0119pienie szlachty i katolicyzmu jest za\u015b szerzeniem rozk\u0142adowego egalitaryzmu i przyspieszaniem zgubnego procesu homogenizacji; pi\u0119tnowa\u0142 natomiast szerzenie si\u0119 i po\u015br\u00f3d prawos\u0142awnych, i po\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, \u201echrze\u015bcija\u0144stwa r\u00f3\u017cowego\u201d, tj. pr\u00f3buj\u0105cego \u201ehumanizowa\u0107\u201d religi\u0119, sentymentalnego, moralistycznego, demokratycznego i pseudoewangelicznego; autentyczne chrze\u015bcija\u0144stwo jest \u201eczarne\u201d – ascetyczne, dogmatyczne, hierarchiczne i autorytarne, jak \u201ebizanty\u0144ski pesymizm\u201d mnich\u00f3w z g\u00f3ry Atos; pomimo sympatii dla polityki \u201ezbawiennej reakcji\u201d Aleksandra III Leontjew coraz bardziej w\u0105tpi\u0142 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyleczenia – te\u017c ju\u017c zara\u017conego duchem post\u0119powym – spo\u0142ecze\u0144stwa rosyjskiego i popada\u0142 w coraz g\u0142\u0119bszy pesymizm historiozoficzny; prorokowa\u0142, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do socjalizmu (acz mo\u017ce jaki\u015b car stanie na czele ruchu socjalistycznego i go zdyscyplinuje), albo zdemokratyzowana i zsekularyzowana Rosja stanie si\u0119 ojczyzn\u0105 Antychrysta; w pierwszym wypadku jedyn\u0105 pociech\u0105 jest to, \u017ce rewolucja \u201estworzy porz\u0105dki tak surowe, jakich, by\u0107 mo\u017ce, jeszcze nie widzieli\u015bmy\u201d, i zagrodzi drog\u0119 libera\u0142om.<\/p>\r\n

300 lat temu, 14 listopada<\/strong> 1716 roku, zmar\u0142 w Hanowerze, w wieku 70 lat (ur. 1 VII 1646), Gottfried Wilhelm Leibniz<\/strong>, polihistor, filozof, matematyk, fizyk, historyk i dyplomata; syn profesora filozofii na uniwersytecie w Lipsku, sam – jako wunderkind<\/em> – wst\u0105pi\u0142 na t\u0119 sam\u0105 uczelni\u0119 w wieku 14 lat; nast\u0119pnie studiowa\u0142 w Heidelbergu i w Jenie; po uzyskaniu doktoratu z prawa wst\u0105pi\u0142 do s\u0142u\u017cby dyplomatycznej i w latach 1672-1676 przebywa\u0142 na dworze Ludwika XIV; po wygraniu konkursu rozpisanego przez ksi\u0119cia-elektora Hanoweru Jerzego Ludwika (1660-1727) zosta\u0142 jego osobistym asystentem, pe\u0142ni\u0105c t\u0119 funkcj\u0119 (oraz nadwornego bibliotekarza, historiografa i nauczyciela dzieci ksi\u0105\u017c\u0119cych) a\u017c do \u015bmierci; dzi\u0119ki licznym podr\u00f3\u017com dyplomatycznym pozna\u0142 niemal wszystkich w\u0142adc\u00f3w oraz wybitniejszych uczonych Europy; nak\u0142oni\u0142 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 kr\u00f3low\u0105 prusk\u0105 Zofi\u0119 Karolin\u0119 do za\u0142o\u017cenia (1700) Pruskiej Akademii Nauk i zosta\u0142 jej pierwszym prezesem; korespondowa\u0142 przez szereg lat z najwybitniejszym katolickim my\u015blicielem tej epoki – bpem J.-B. Bossuetem (1627-1704) – w nadziei na przywr\u00f3cenie jedno\u015bci protestant\u00f3w z Ko\u015bcio\u0142em katolickim; powiada si\u0119 o nim, \u017ce by\u0142 ostatnim cz\u0142owiekiem na ziemi, kt\u00f3ry wiedzia\u0142 wszystko, tzn. by\u0142 w stanie ogarn\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 wiedz\u0119 ze wszystkich dziedzin dost\u0119pn\u0105 za jego \u017cycia; najbardziej znan\u0105 i wa\u017ck\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego filozofii jest \u201emonadologia\u201d, czyli teoria ontologiczna, przyjmuj\u0105ca istnienie w \u015bwiecie niesko\u0144czonego zbiorowiska \u201emonad\u201d, tj. indywidualnych jednostek si\u0142y, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 stopniem doskona\u0142o\u015bci (nie ma dw\u00f3ch monad jednakowych); zbiorami monad s\u0105 wszelkie organizmy (np. nasze cia\u0142a), dusza jest za\u015b ich monad\u0105 centraln\u0105; szczeg\u00f3ln\u0105 monad\u0105 – b\u0119d\u0105c\u0105 ostateczn\u0105 przyczyn\u0105 i celem istnienia pozosta\u0142ych monad – jest tak\u017ce B\u00f3g; zgodno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy monadami stanowi wynik \u201eharmonii przedustawnej\u201d (harmonia praestabilita<\/em>), zaprowadzonej przez Boga, dzi\u0119ki czemu \u015bwiat przez Niego urz\u0105dzony jest najlepszy z mo\u017cliwych, a nawet jedynie mo\u017cliwym do pomy\u015blenia (gdyby by\u0142 mo\u017cliwy \u015bwiat lepszy, to B\u00f3g wiedzia\u0142by o tym dzi\u0119ki Swojej m\u0105dro\u015bci, a Jego dobro\u0107 sk\u0142oni\u0142aby Go do jego urzeczywistnienia); w ten spos\u00f3b Leibnizowska teoria bytu przechodzi w teodyce\u0119 (jej optymistyczny wyd\u017awi\u0119k wy\u015bmiewa\u0142 sceptyk Wolter, acz jej powa\u017cnym oponentem by\u0142 te\u017c Newton); cho\u0107 filozofia polityczna zajmuje po\u015blednie miejsce w jego systemie, to mo\u017cna uzna\u0107 go za jednego z prekursor\u00f3w konserwatyzmu ewolucjonistycznego, akcentuj\u0105cego zgubno\u015b\u0107 upodobania do nowo\u015bci; by\u0142 te\u017c zdecydowanym monarchist\u0105, uznaj\u0105cym monarchi\u0119 za ustrojowy ekwiwalent najlepszego ze \u015bwiat\u00f3w; swoj\u0105 ewaluacj\u0119 typ\u00f3w ustroj\u00f3w przedstawi\u0142 w napisanym specjalnie dla polskiej szlachty z okazji elekcji w 1669 roku i wydanym w Wilnie traktacie Specimen demonstrationum politicarum pro eligendo Rege Polonorum<\/em> (\u201eWzorzec dowod\u00f3w politycznych dotycz\u0105cych wyboru kr\u00f3la Polak\u00f3w\u201d); po odrzuceniu demokracji i arystokracji jako ustroj\u00f3w nieodpowiednich wskazuje na monarchi\u0119 jako na ustr\u00f3j najodpowiedniejszy dla Rzeczypospolitej; co wi\u0119cej, cho\u0107 sam protestant, podkre\u015bla\u0142, \u017ce kr\u00f3l Polski musi by\u0107 katolikiem, jest nim za\u015b \u201eten, kto stanowi cz\u0105stk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a chrze\u015bcija\u0144skiego w jedno\u015bci katolickiej i w \u0142\u0105czno\u015bci ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest to spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci\u0105 jedna, religi\u0105 powszechna. Religia katolicka jest to religia, kt\u00f3ra dosz\u0142a do nas od Chrystusa przez Aposto\u0142\u00f3w nieprzerwanym ci\u0105giem czasu. Heretyk pozostaje poza nawiasem religii katolickiej, a zatem poza Chrystusem. Schizmatyk pozostaje poza jedno\u015bci\u0105 mi\u0142o\u015bci. (\u2026) A zatem, kto nie jest katolikiem, tego zbawienie wieczne jest albo wykluczone, albo trudne do osi\u0105gni\u0119cia. A zatem najwi\u0119kszym dobrem jest by\u0107 katolikiem. A zatem kr\u00f3l niech b\u0119dzie katolikiem\u201d; kr\u00f3l Polski winien broni\u0107 nie tylko swojego kr\u00f3lestwa, ale r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lnego dziedzictwa ca\u0142ej cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej, poniewa\u017c \u201ecele Polski i \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego s\u0105 zbie\u017cne. A zatem przy wyborze kr\u00f3la Polacy powinni ku w\u0142asnemu po\u017cytkowi s\u0142ucha\u0107 rad \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d.<\/p>\r\n

150 lat temu, 14 listopada<\/strong> 1866 roku, zmar\u0142 (na wygnaniu) w Karlsruhe (Badenia-Wirtembergia), w wieku 64 lat (ur. 26 X 1802), Micha\u0142 I Portugalski<\/strong> [Dom Miguel Maria do Patroc\u00c3\u00adnio Jo\u00c3\u00a3o Carlos Francisco de Assis Xavier de Paula Pedro de Alc\u00c3\u00a2ntara Ant\u00f3nio Rafael Gabriel Joaquim Jos\u00c3\u00a9 Gonzaga Evaristo de Bragan\u00c3\u00a7a e Bourbon<\/em>] z dynastii Braganz\u00f3w, ostatni faktycznie panuj\u0105cy (w latach 1828-1834) prawowity kr\u00f3l Portugalii i Algarve; drugi syn kr\u00f3la Jana VI i Karoliny Joachimy Burbo\u0144skiej, infantki Hiszpanii; jeszcze za \u017cycia swojego (schorowanego) ojca – ubezw\u0142asnowolnionego przez maso\u0144sko-liberalnych puczyst\u00f3w (vintistas<\/em>), kt\u00f3rzy narzucili mu w 1822 roku konstytucj\u0119 opart\u0105 o zasad\u0119 suwerenno\u015bci ludu – sta\u0142 si\u0119 polityczn\u0105 ikon\u0105 tradycjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy za jego aprobat\u0105 wszcz\u0119li 23 maja 1823 powstanie w Vila Franca (vilafrancada<\/em>), on sam za\u015b wyda\u0142 odezw\u0119 wzywaj\u0105c\u0105 do z\u0142amania \u017celaznych p\u0119t [liberalizmu], \u201ew kt\u00f3rych podle \u017cyjemy\u201d; pomimo zwyci\u0119stwa dow\u00f3dcy powsta\u0144c\u00f3w, Manuela da Silveira Pinto da Fonseca hr. d\u2019Amarante (1781-1830), pod Lizbon\u0105 i uniewa\u017cnienia konstytucji oraz mianowania Dom Miguela szefem rz\u0105du chwiejny Jan VI ponownie uleg\u0142 naciskom libera\u0142\u00f3w i zmusi\u0142 syna do emigracji (przebywa\u0142 w Wiedniu, gdzie jego politycznym mentorem by\u0142 kanclerz Austrii, ks. Metternich); po \u015bmierci (10 marca 1826) Jana VI kr\u00f3lem zosta\u0142 jego starszy syn, Piotr IV (Dom Pedro), lecz b\u0119d\u0105c ju\u017c od 1822 samowolnie proklamowanym przez kolonist\u00f3w (konstytucyjnym) cesarzem Brazylii, zrezygnowa\u0142 z tronu portugalskiego na rzecz swojej c\u00f3rki, Marii da Gloria, i zobowi\u0105za\u0142 j\u0105 zarazem do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia (po uzyskaniu pe\u0142noletnio\u015bci i za dyspens\u0105 papiesk\u0105 z powodu bliskiego pokrewie\u0144stwa) za Dom Miguela, kt\u00f3remu powierzy\u0142 regencj\u0119 i urz\u0105d namiestnika (Lugar-Tenente<\/em>) kr\u00f3lestwa: przedtem jednak oktrojowa\u0142 Kart\u0119 Konstytucyjn\u0105 (mniej liberaln\u0105 ni\u017c ta z 1822 i \u201emoderantystyczn\u0105\u201d w duchu koncepcji B. Constanta, tj. z \u201ew\u0142adz\u0105 po\u015brednicz\u0105c\u0105\u201d kr\u00f3la); Dom Miguel zaprzysi\u0105g\u0142 konstytucj\u0119 i 22 lutego 1828 wr\u00f3ci\u0142 do ojczyzny; tu jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce, z jednej strony, prowadzony przez zakonnik\u00f3w lud wiejski wita\u0142 go wsz\u0119dzie okrzykami \u201eniech \u017cyje nasz kr\u00f3l absolutny, \u015bmier\u0107 konstytucji!\u201d, z drugiej za\u015b – \u017ce deputowani liberalni odm\u00f3wili z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi regentowi i na Kart\u0119; w tej sytuacji Dom Miguel rozwi\u0105za\u0142 13 marca 1828 Izb\u0119 Deputowanych, 18 marca studenci uniwersytetu w Coimbrze proklamowali go kr\u00f3lem absolutnym, 25 kwietnia uczyni\u0142a to samo Izba Par\u00f3w, a 7 czerwca Kortezy – zwo\u0142ane na tradycjonalistycznej zasadzie reprezentacji trzech stan\u00f3w (Tr\u00c3\u00aas Estados<\/em>): kleru, szlachty i ludu – og\u0142osi\u0142y go oficjalnie kr\u00f3lem Micha\u0142em I; jego panowanie zosta\u0142o uznane przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 i wszystkie dwory europejskie oraz USA, lecz ju\u017c w 1829 libera\u0142owie zacz\u0119li zn\u00f3w spiskowa\u0107; w sprawy wmiesza\u0142 si\u0119 ponownie ekskr\u00f3l Piotr (zmuszony przez swoich zamorskich poddanych 7 kwietnia 1831 do abdykowania z tronu brazylijskiego na rzecz swego ma\u0142oletniego syna, Piotra II), kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142 si\u0119 regentem kr\u00f3lestwa w imieniu swojej c\u00f3rki oraz zaj\u0105\u0142 Azory; w nast\u0119pstwie tych fakt\u00f3w pomi\u0119dzy miguelistas <\/em>a pedristas<\/em> wybuch\u0142a wojna domowa, kt\u00f3ra przesz\u0142a do historii pod nazw\u0105 Wojny Dw\u00f3ch Braci (A Guerra de Dois Irm\u00c3\u00a3os<\/em>); libera\u0142owie uzyskali wsparcie zewn\u0119trzne ze strony Wielkiej Brytanii (kt\u00f3r\u0105 po upadku w 1830 torysowskiego gabinetu ksi\u0119cia Wellingtona rz\u0105dzili wigowie), Francji (gdzie wskutek rewolucji lipcowej zainstalowa\u0142 si\u0119 uzurpatorski re\u017cim orlea\u0144ski) oraz Hiszpanii (gdzie r\u00f3wnie\u017c, moc\u0105 bezprawnej Sankcji Pragmatycznej<\/em> Ferdynanda VII, odsuni\u0119ty od tronu zosta\u0142 prawowity nast\u0119pca, Don Carlos – szwagier Dom Miguela, i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 odg\u00f3rna, kontrolowana rewolucja liberalna): te trzy kraje zawar\u0142y z Dom Pedro tzw. Poczw\u00f3rny Sojusz (Qu\u00e1drupla Alian\u00c3\u00a7a<\/em>), kt\u00f3rego strony zobowi\u0105zywa\u0142y si\u0119 do udzielania sobie wzajemnej pomocy celem niedopuszczenia do powrotu prawowitych w\u0142adc\u00f3w; na pomoc Micha\u0142owi pospieszyli natomiast ochotnicy legitymi\u015bci z Francji i Hiszpanii; 8 lipca 1832 Dom Pedro wyl\u0105dowa\u0142 w Porto, lecz spotka\u0142 si\u0119 z wrogim przyj\u0119ciem ludno\u015bci i ponosi\u0142 same kl\u0119ski; o wyniku wojny przes\u0105dzi\u0142a zbrojna interwencja marynarki angielskiej, a na l\u0105dzie – armii hiszpa\u0144skiej; po zwyci\u0119stwie interwent\u00f3w zagranicznych pod Santar\u00c3\u00a9m, a libera\u0142\u00f3w pod Asseiceir\u0105 (16 V 1834), armia miguelistas<\/em> skapitulowa\u0142a 26 maja w \u00c3\u2030vora-Monte, a kr\u00f3l – zaszanta\u017cowany gro\u017ab\u0105 rozstrzelania wiernych mu oficer\u00f3w – zosta\u0142 zmuszony do abdykacji i opuszczenia kraju, w kt\u00f3rym libera\u0142owie rozpocz\u0119li natychmiast terror antyko\u015bcielny i barbarzy\u0144skie niszczenie zabytk\u00f3w i zbior\u00f3w sztuki sakralnej; po wydostaniu si\u0119 na wolno\u015b\u0107 kr\u00f3l odwo\u0142a\u0142 (we W\u0142oszech) swoj\u0105 abdykacj\u0119, tymczasem w Portugalii w imieniu uzurpatorki Marii wydane zosta\u0142o (19 grudnia 1834) \u201eprawo o wygnaniu\u201d (Lei do Banimento<\/em>) jego i wszystkich jego potomnych oraz wykluczeniu ich z prawa do sukcesji korony portugalskiej; reszt\u0119 swojego \u017cycia Micha\u0142 sp\u0119dzi\u0142 g\u0142\u00f3wnie na dworze wielkiego ksi\u0119cia Badenii, gdzie w 1851 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z ksi\u0119\u017cniczk\u0105 Adelajd\u0105 von L\u00f6wenstein-Wertheim-Rosenberg (1831-1909); w Portugalii wierni mu poddani zorganizowali si\u0119 w Parti\u0119 Legitymistyczn\u0105, lecz nie osi\u0105gn\u0119\u0142a ona nigdy tego znaczenia, co karlizm w Hiszpanii; po jego \u015bmierci prawa do tronu przej\u0105\u0142 jego jedyny syn (spo\u015br\u00f3d siedmiorga dzieci), Micha\u0142 II January (1853-1927), kt\u00f3rego wnukiem jest obecny kr\u00f3l z prawa Portugalii Edward III Pius (Dom Duarte Pio, ur. 1945); w 1967 szcz\u0105tki Micha\u0142a I oraz jego ma\u0142\u017conki zosta\u0142y z\u0142o\u017cone w Panteonie Dynastii Braganza w klasztorze \u015bw. Wincentego z Saragossy w Lizbonie.<\/p>\r\n

80 lat temu, 14 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany przez karabinier\u00f3w republika\u0144skich ko\u0142o Ponts (L\u00c3\u00a9rida – katal. Lleida; Katalonia), w wieku 37 lat (ur. 10 IX 1899), Benedicto Torralba de Damas<\/strong>, pisarz, dziennikarz i polityk karlistowski; pochodzi\u0142 z okolic Grenady, by\u0142 synem notariusza; uko\u0144czy\u0142 gimnazjum jezuickie w Gij\u00f3n, filozofi\u0119 i literatur\u0119 na Uniwersytecie Grenadyjskim oraz prawo (korespondencyjnie) na Uniwersytecie Madryckim; jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka by\u0142a bardzo zr\u00f3\u017cnicowana gatunkowo: pisa\u0142 sonety, ody, romance, epitalamia, poematy, komedie (w tym \u201edramat karlistowski\u201d Bardziej wierny ni\u017c wytworny<\/em>, napisany wsp\u00f3lnie z przyjacielem, Antoniem Perezem de Olaguerem \/1907-68\/), powie\u015bci, opowiadania i eseje; by\u0142 redaktorem naczelnym barcelo\u0144skiego przegl\u0105du katolickiego \u201eLa Familia\u201d oraz – z mandatu hierarchii ko\u015bcielnej – przegl\u0105du \u201eExposici\u00f3n Misional Espa\u00c3\u00b1ola\u201d; za\u0142o\u017cony przez niego tygodnik tradycjonalistyczny \u201eDon Fantasma\u201d zosta\u0142 zakazany przez autonomiczn\u0105 Generalno\u015b\u0107 Katalo\u0144sk\u0105 w okresie II Republiki; w\u00f3wczas za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z Perezem de Olaguerem nowy tygodnik pt. \u201eGuirigay\u201d; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z innymi periodykami politycznymi, m.in. z \u201eReacci\u00f3n\u201d, oraz by\u0142 wybitnym m\u00f3wc\u0105; zwi\u0105zany od m\u0142odo\u015bci z ruchem legitymistycznym, w 1936 roku by\u0142 sekretarzem generalnym Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) w Katalonii, zaanga\u017cowanym w przygotowywanie powstania przeciwko re\u017cimowi Frontu Ludowego; po jego niepowodzeniu (w Barcelonie) usi\u0142owa\u0142 wraz z rodzin\u0105 przekroczy\u0107 granic\u0119 w Pirenejach, lecz schwytany przez karabinier\u00f3w i uwi\u0119ziony w Seo de Urgel, zosta\u0142 nast\u0119pnie przewieziony do Leridy i rozstrzelany.<\/p>\r\n

100 lat temu, 15 listopada<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Vevey (Vaud, Szwajcaria), w wieku 70 lat (ur. 5 V 1846), Henryk <\/strong>Adam Aleksander Pius Sienkiewicz <\/strong>h. Oszyk, pseud. literacki Litwos<\/em>, powie\u015bciopisarz, nowelista, krytyk literacki i publicysta, jeden z najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w mowy polskiej, laureat literackiej Nagrody Nobla; pochodzi\u0142 ze zubo\u017ca\u0142ej rodziny szlacheckiej, wywodz\u0105cej si\u0119 z Tatar\u00f3w zawo\u0142\u017ca\u0144skich, kt\u00f3rej ga\u0142\u0105\u017a przyj\u0119\u0142a chrzest i otrzyma\u0142a nobilitacj\u0119 w 1775 roku; uko\u0144czy\u0142 gimnazjum w Warszawie, a w 1866 zda\u0142 na wydzia\u0142 lekarski Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej, lecz zrezygnowa\u0142 z medycyny i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na wydzia\u0142 prawa, a ostatecznie na filologiczno-historyczny, jednak studi\u00f3w (ju\u017c na zrusyfikowanym w 1869 Uniwersytecie Cesarskim) nie doko\u0144czy\u0142, bo do dyplomu zabrak\u0142o mu egzaminu z greki; w 1869 debiutowa\u0142 jako dziennikarz (w \u201ePrzegl\u0105dzie Tygodniowym\u201d i \u201eTygodniku Ilustrowanym\u201d); od 1873 mia\u0142 sta\u0142y felieton w \u201eGazecie Polskiej\u201d, a od 1874 prowadzi\u0142 dzia\u0142 literacki w \u201eNiwie\u201d; wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 wi\u0119c zar\u00f3wno z tzw. star\u0105 pras\u0105, jak i z umiarkowanym od\u0142amem prasy pozytywistycznej; jego debiutem ksi\u0105\u017ckowym by\u0142a powie\u015b\u0107 Na marne<\/em> (1872); by\u0142 aktywny towarzysko w salonach warszawskich: poetessy Deotymy <\/em>(Jadwigi \u0141uszczewskiej) i aktorki Heleny Modrzejewskiej; wraz z ni\u0105 i grup\u0105 znajomych w 1876 wybra\u0142 si\u0119 w podr\u00f3\u017c do USA, czego pok\u0142osiem by\u0142y Listy z podr\u00f3\u017cy do Ameryki<\/em>, kt\u00f3re przynios\u0142y mu wielk\u0105 popularno\u015b\u0107 (podr\u00f3\u017cowa\u0142 zreszt\u0105 po \u015bwiecie niemal przez ca\u0142e \u017cycie, maj\u0105c natur\u0119 globtrotera); po powrocie do Europy (1878) zatrzyma\u0142 si\u0119 w Londynie, a nast\u0119pnie mieszka\u0142 przez rok w Pary\u017cu; w tym okresie powsta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego \u201ema\u0142ych arcydzie\u0142\u201d nowelistycznych, po cz\u0119\u015bci utrzymanych w poetyce naturalizmu – pr\u0105du, kt\u00f3ry pozna\u0142 podczas pobytu we Francji i o kt\u00f3rym napisa\u0142 tak\u017ce kilka studi\u00f3w; w 1882 zosta\u0142 redaktorem naczelnym nowo utworzonego warszawskiego dziennika konserwatywnego \u201eS\u0142owo\u201d (kierownictwo redakcji przekaza\u0142 w 1887 M\u015bcis\u0142awowi Godlewskiemu); na jego \u0142amach (i r\u00f3wnolegle w organie konserwatyst\u00f3w krakowskich \u201eCzas\u201d) publikowa\u0142 od 2 maja 1883 powie\u015b\u0107 Ogniem i mieczem <\/em>(pierwotny – w zamy\u015ble – tytu\u0142: Wilcze gniazdo<\/em>), kt\u00f3ra spotka\u0142a si\u0119 z niebywa\u0142ym entuzjazmem czytelnik\u00f3w r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w oraz przynios\u0142a mu nie\u015bmierteln\u0105 s\u0142aw\u0119, pomimo foch\u00f3w Boles\u0142awa Prusa i gwa\u0142townego ataku Aleksandra \u015awi\u0119tochowskiego (\u201esprzeda\u0142 swe nazwisko na szyld\u2026 filii banku sta\u0144czykowskiego\u2026, godzi si\u0119 z ca\u0142ym tym klerykalno-szlacheckim towarem\u2026, zdj\u0105\u0142 kapotk\u0119 demokratyczn\u0105 i w\u0142o\u017cy\u0142 czamar\u0119 szlacheck\u0105\u201d); zapocz\u0105tkowa\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c tzw. Trylogi\u0119<\/em> (Potop <\/em>i Pan Wo\u0142odyjowski<\/em>); podr\u00f3\u017c do Afryki (1888) zaowocowa\u0142a Listami z Afryki<\/em>, a w p\u00f3\u017aniejszym okresie – powie\u015bci\u0105 dla m\u0142odzie\u017cy W pustyni i w puszczy <\/em>(1912); na pocz\u0105tku lat 90. wprowadzi\u0142 do literatury polskiej gatunek powie\u015bci psychologicznej (Bez dogmatu<\/em>), natomiast obyczajowa powie\u015b\u0107 Rodzina Po\u0142anieckich<\/em> (1895) \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na\u0144 wrogo\u015b\u0107 kr\u0119g\u00f3w \u201epost\u0119powych\u201d, zw\u0142aszcza Wac\u0142awa Na\u0142kowskiego (\u201emaszkara i karze\u0142\u2026, typ abiologiczno-socjalny\u2026, pieczeniarz arystokracji i szlachty\u2026, gust do kobiet niewolniczych i g\u0142upich, aliant hrabi\u00f3w, ksi\u0119\u017cy i bur\u017cuj\u00f3w powstrzymuj\u0105cych poch\u00f3d ludzko\u015bci ku \u015bwiat\u0142u\u201d; \u201eskutki dzia\u0142alno\u015bci pana Sienkiewicza na nasze ciemne spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142y fatalne. Rozla\u0142a ona niewolniczo\u015b\u0107, wzmog\u0142a filisteri\u0119, o\u017cywi\u0142a gnij\u0105c\u0105 szlachetczyzn\u0119 i arystokracj\u0119. Wzmog\u0142a geszefciarstwo klerykalne, pogard\u0119 dla nauki, rozpanoszenie si\u0119 lokajstwa. Niepr\u0119dko spo\u0142ecze\u0144stwo zdo\u0142a wydali\u0107 z siebie te trupie, parali\u017cuj\u0105ce pierwiastki\u201d) i Stanis\u0142awa Brzozowskiego (\u201eklasyk polskiej ciemnoty\u2026, szlacheckiego nieuctwa i lenistwa duchowego\u201d; \u201ejak\u017ce to takiej Maryni Po\u0142anieckiej wyt\u0142umaczy\u0107 istnienie walki klas?\u201d); powie\u015b\u0107 historyczna z pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, Quo vadis<\/em> (1896), przynios\u0142a mu s\u0142aw\u0119 w ca\u0142ym \u015bwiecie: zosta\u0142a przet\u0142umaczona na 57 j\u0119zyk\u00f3w, wielokrotnie adaptowano j\u0105 i wystawiano na deskach teatr\u00f3w, mia\u0142a kilka ekranizacji w kinematografiach r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w; w 1900 opublikowa\u0142 powie\u015b\u0107 Krzy\u017cacy<\/em>, zosta\u0142 cz\u0142onkiem zagranicznym Czeskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, a od narodu polskiego otrzyma\u0142 w darze na jubileusz dwudziestopi\u0119ciolecia pracy tw\u00f3rczej dworek i maj\u0105tek ziemski w Obl\u0119gorku; w 1901 opublikowa\u0142 list otwarty do cesarza Wilhelma II protestuj\u0105cy przeciwko barbarzy\u0144skiej germanizacji dzieci polskich we Wrze\u015bni, w 1905 zosta\u0142 za\u015b wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej; w tym samym roku otrzyma\u0142 literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla: uroczysto\u015b\u0107 jej wr\u0119czenia wykorzysta\u0142 do przypomnienia, \u017ce Polska \u017cyje i umie zwyci\u0119\u017ca\u0107, cho\u0107 \u201eg\u0142oszono j\u0105 umar\u0142\u0105\u201d; w 1906 wszed\u0142 do komitetu wyborczego trzech ugrupowa\u0144: konserwatywnego Stronnictwa Polityki Realnej, Narodowej Demokracji i liberalnej Polskiej Partii Post\u0119powej, acz sam odm\u00f3wi\u0142 kandydowania do rosyjskiej Dumy Pa\u0144stwowej; w 1911 opublikowa\u0142 kontrrewolucyjn\u0105 powie\u015b\u0107 Wiry<\/em> (\u201eSocjalizm\u2026 p\u0142ynie ta rzeka przez ca\u0142e wieki\u2026, obecnie mamy pow\u00f3d\u017a\u2026 kt\u00f3ra mo\u017ce zatopi\u0107 nie tylko fabryki, miasta i kraje, lecz nawet cywilizacj\u0119\u2026; kapita\u0142 o\u017ceniony z demagogi\u0105 nie m\u00f3g\u0142 sp\u0142odzi\u0107 innego dziecka, \u017ce za\u015b to dziecko ma g\u0142ow\u0119 potwora i kretyna, to tym gorzej dla jego ojca\u201d); na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej wyjecha\u0142 do Szwajcarii, gdzie wraz z Ignacym Paderewskim zorganizowa\u0142 Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojennym w Polsce; utrzymywa\u0142 dystans wobec g\u0142\u00f3wnych si\u0142 politycznych i tzw. orientacji w czasie wojny: z jednej strony, jeszcze w kraju, odm\u00f3wi\u0142 wyj\u015bcia do legionist\u00f3w, gdy\u017c walcz\u0105 po stronie Niemiec, z drugiej strony – cho\u0107 niew\u0105tpliwie bli\u017cszy endecji – odm\u00f3wi\u0142 te\u017c podpisania protestu k\u00f3\u0142 proalianckich przeciwko Aktowi 5 Listopada; jego szcz\u0105tki zosta\u0142y uroczy\u015bcie sprowadzone do Polski w 1924 i z\u0142o\u017cone w sarkofagu w podziemiach Katedry \u015bw. Jana w Warszawie; \u201epokaza\u0142 nam, jak si\u0119 kocha Chrystusa a\u017c do m\u0119cze\u0144stwa, i jak si\u0119 kocha Polsk\u0119 a\u017c do bohaterstwa\u201d (ks. prof. abp Antoni Szlagowski).<\/p>\r\n

225 lat temu, 18 listopada<\/strong> 1791 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Lizbonie Manuel Francisco de Barros e Sousa de Mesquita de Macedo de Leit\u00c3\u00a3o e Carvalhosa, 2.\u00ba wicehr. <\/strong>(visconde<\/em>) de Santar\u00c3\u00a9m<\/strong>, historyk, geograf, dyplomata i polityk legitymistyczny, ojciec nowoczesnej portugalskiej historiografii i geografii historycznej; syn 1.\u00ba wicehr. de Santar\u00c3\u00a9m (Jo\u00c3\u00a3o Diogo de Barros Leit\u00c3\u00a3o Carvalhosa); w wieku 11 lat wst\u0105pi\u0142 do Kolegium Szlacheckiego, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w 1807; po naje\u017adzie napoleo\u0144skim towarzyszy\u0142 kr\u00f3lowi Janowi VI i jego rodzinie w Brazylii, gdzie podj\u0105\u0142 w Archiwum Kr\u00f3lewskim w Rio de Janeiro systematyczne badania nad histori\u0105 dyplomacji portugalskiej; w 1814 zosta\u0142 mianowany sekretarzem ministra spraw zagranicznych, Antonia Saldanhy de Gama, maj\u0105cym mu towarzyszy\u0107 na Kongresie Wiede\u0144skim, lecz ju\u017c z pok\u0142adu korwety zosta\u0142 cofni\u0119ty, aby wyszukiwa\u0107 dokumenty maj\u0105ce uzasadnia\u0107 portugalskie prawa do terytori\u00f3w w Ameryce Po\u0142udniowej; ostatecznie do Europy powr\u00f3ci\u0142 dopiero w 1819 i (zahaczaj\u0105c o Angli\u0119) obj\u0105\u0142 stanowisko charge d\u2019affaires <\/em>w Kopenhadze; po zwyci\u0119stwie puczu maso\u0144sko-liberalnego w Portugalii (1820) poda\u0142 si\u0119 do dymisji i odm\u00f3wi\u0142 powrotu do kraju; w styczniu 1821 bra\u0142 nieoficjalnie udzia\u0142 w Kongresie \u015awi\u0119tego Przymierza w austriackiej Lublanie; powr\u00f3ci\u0142 do Portugalii dopiero po powrocie kr\u00f3la Jana VI z Brazylii (1821) i zosta\u0142 cz\u0142onkiem Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk w Lizbonie; w 1823 odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia funkcji pos\u0142a i ministra pe\u0142nomocnego w USA, przyj\u0105\u0142 natomiast urz\u0105d naczelnego stra\u017cnika Archiwum Kr\u00f3lewskiego (Torre de Tombo); w okresie rz\u0105d\u00f3w konstytucyjnych Piotra IV zosta\u0142 w czerwcu 1826 ministrem handlu i przemys\u0142u, a w sierpniu – marynarki i terytori\u00f3w zamorskich; za regencji Dom Miguela zosta\u0142 (w lutym 1828) ministrem spraw zagranicznych i piastowa\u0142 ten urz\u0105d r\u00f3wnie\u017c po proklamowaniu Dom Miguela kr\u00f3lem Micha\u0142em I przez Kortezy Trzech Stan\u00f3w, a\u017c do ko\u0144ca (1834) domowej Wojny Dw\u00f3ch Braci (A Guerra de Dois Irm\u00c3\u00a3os<\/em>); po pokonaniu legitymist\u00f3w przez libera\u0142\u00f3w (wspomaganych militarnie przez Wielk\u0105 Brytani\u0119 oraz nowe, liberalne re\u017cimy Hiszpanii i Francji) zosta\u0142 aresztowany, a nast\u0119pnie skazany na do\u017cywotnie wygnanie; \u017cy\u0142 odt\u0105d w Pary\u017cu, zyskuj\u0105c mi\u0119dzynarodowe uznanie swoimi dzie\u0142ami, t\u0142umaczonymi na francuski i angielski; zosta\u0142 cz\u0142onkiem Instytutu Francuskiego, Brazylijskiego Instytutu Historycznego i Geograficznego, towarzystw geograficznych w Berlinie, Frankfurcie, Londynie, Pary\u017cu i Petersburgu; zosta\u0142 te\u017c kawalerem Zakonu Chrystusa (Ordem de Cristo), hiszpa\u0144skiego zakonu Santiago i otrzyma\u0142 liczne odznaczenia hiszpa\u0144skie oraz brazylijskie; w 1856 uzyska\u0142 prawo powrotu do Portugalii, lecz ju\u017c w styczniu tego roku zmar\u0142 w Pary\u017cu; w przedmowie do reedycji jego monumentalnego dzie\u0142a o historii i teorii Kortez\u00f3w Generalnych Ant\u00f3nio Sardinha (1887-1925) uzna\u0142 go za g\u0142\u00f3wnego prekursora Integralizmu Luzyta\u0144skiego.<\/p>\r\n

80 lat temu, 18 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w Mahon (Ma\u00f3) na Minorce, w wieku 55 lat (ur. 1 IV 1881), Lorenzo Lafuente Vanrell <\/strong>[katal. Lloren\u00c3\u00a7 Lafuente i Vanrell], katolicki pisarz, publicysta i \u017co\u0142nierz; po uko\u0144czeniu liceum w rodzinnym mie\u015bcie wst\u0105pi\u0142 do Regionalnej Kompanii Saper\u00f3w na Balearach, a nast\u0119pnie uko\u0144czy\u0142 Akademi\u0119 Piechoty w Toledo; a\u017c do emerytury s\u0142u\u017cy\u0142 w r\u00f3\u017cnych garnizonach na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim oraz w Afryce P\u00f3\u0142nocnej; tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literack\u0105 uprawia\u0142 zar\u00f3wno w j\u0119zyku katalo\u0144skim, jak kastylijskim; by\u0142 wielkim znawc\u0105 i mi\u0142o\u015bnikiem folkloru, geografii oraz historii Minorki, za\u0142o\u017cycielem i sekretarzem Ateneum w Mahon; w 1931 uczestniczy\u0142 w zak\u0142adaniu wyborczej Unii Prawic (Uni\u00f3 de Dretes) na Minorce; aresztowany po wybuchu powstania w lipcu 1936 roku, zosta\u0142 uwi\u0119ziony na statku-wi\u0119zieniu; rozstrzelano go wraz z 72 innymi wi\u0119\u017aniami, zar\u00f3wno \u015bwieckimi, jak duchownymi.<\/p>\r\n

125 lat temu, 20 listopada<\/strong> 1891 roku, zmar\u0142 na zamku w Squividan (Finist\u00c3\u00a8re, Bretania), w wieku 78 lat (ur. 9 I 1813), gen. Henri hr. <\/strong>(comte<\/em>) de Cathelineau<\/strong>, \u017co\u0142nierz i bojownik legitymistyczny, \u017cuaw papieski; wnuk bohaterskiego pierwszego generalissimusa wandejskiej Armii Katolickiej i Kr\u00f3lewskiej, wo\u017anicy Jacquesa Cathelineau (1759-1793), zw. \u201e\u015awi\u0119tym z Andegawenii\u201d (Saint de l\u2019Anjou<\/em>); syn jednego z o\u015bmiorga dzieci tego\u017c (i jedynego syna, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 rze\u017a Wandejczyk\u00f3w) – Jacquesa-Josepha de Cathelineau (1787-1832), uczestnika antynapoleo\u0144skiej insurekcji rojalistycznej w Wandei w 1815 roku, uszlachconego ordonansem Ludwika XVIII z 14 marca 1816, dow\u00f3dcy Stra\u017cy Kr\u00f3lewskiej Karola X, uczestnika kolejnej insurekcji rojalistycznej w Wandei w 1832, rozstrzelanego przez \u017candarm\u00f3w uzurpatora \u00bbLudwika Filipa\u00ab (kt\u00f3rym odda\u0142 si\u0119 dobrowolnie w r\u0119ce, aby ocali\u0107 \u017cycie wie\u015bniaka, kt\u00f3ry go ukrywa\u0142); wraz z ojcem bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu z 1832, a po jego kl\u0119sce odda\u0142 si\u0119 pod dow\u00f3dztwo marsza\u0142ka Francji, Louisa hr. de Bourmont (1773-1846), aby wraz z nim broni\u0107 praw do tronu Micha\u0142a I (Dom Miguela) w Wojnie Dw\u00f3ch Braci (A Guerra de Dois Irm\u00c3\u00a3os<\/em>); mianowany kapitanem, odznaczy\u0142 si\u0119 w bitwie pod Porto i otrzyma\u0142 Order Wie\u017cy i Szpady oraz Krzy\u017c Micha\u0142a; po kl\u0119sce miguelistas<\/em> wyjecha\u0142 do Turynu, a nast\u0119pnie osiad\u0142 we Fryburgu szwajcarskim; po upadku Monarchii Lipcowej (1848) powr\u00f3ci\u0142 do Francji i o\u017ceni\u0142 si\u0119 z pann\u0105 de Kermel, z kt\u00f3r\u0105 dochowa\u0142 si\u0119 dziesi\u0119ciorga dzieci; po zaatakowaniu Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego przez Piemontczyk\u00f3w (1859) pospieszy\u0142 do Rzymu, aby broni\u0107 papiestwa; na pro\u015bb\u0119 papie\u017ca b\u0142. Piusa IX utworzy\u0142 oddzia\u0142 nazwany \u201eKrzy\u017cowcami (Crois\u00c3\u00a9s<\/em>) Cathelineau\u201d, po kilku miesi\u0105cach wcielony do \u0179uaw\u00f3w Papieskich; po wybuchu wojny francusko-pruskiej (1870) utworzy\u0142 wolny ochotniczy Korpus Cathelineau, otrzymuj\u0105c stopie\u0144 pomocniczego genera\u0142a brygady; wzi\u0105\u0142 on udzia\u0142 m.in. w drugiej bitwie o Orlean; 16 kwietnia 1884 zosta\u0142 kawalerem Zakonu Rycerskiego Bo\u017cogrobc\u00f3w w Jerozolimie; po \u015bmierci (24 sierpnia 1883, na wygnaniu w Frohsdorf) prawowitego kr\u00f3la Henryka V (hr. de Chambord) znalaz\u0142 si\u0119 w gronie niez\u0142omnych legitymist\u00f3w, kt\u00f3rzy nie pogodzili si\u0119 z dynastyczn\u0105 \u201efuzj\u0105\u201d na rzecz Ksi\u0105\u017c\u0105t Orlea\u0144skich, dochowuj\u0105c wierno\u015bci Burbonom z linii \u201ehiszpa\u0144skiej\u201d, st\u0105d te\u017c nazywanymi potocznie Blanc d\u2019Espagne<\/em>; 27 lipca 1884 og\u0142osi\u0142 na \u0142amach \u201eJournal de Paris\u201d wraz z Maurice\u2019em hr. d\u2019Andigne i in. osobisto\u015bciami deklaracj\u0119 \u201eniewzruszonego przywi\u0105zania do sprawy prawa monarchicznego, dziedzicznego i tradycyjnego, kt\u00f3rego prawowitym reprezentantem, w rozumieniu prawa salickiego, jest od \u015bmierci Henryka V szef Domu Andegawe\u0144skiego [tj. Jan III, w Hiszpanii – hr. de Montiz\u00f3n]\u201d, a pod koniec tego roku zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Komitetu Centralnego Propagandy Legitymistycznej (CCPL); w 1886 prowadzi\u0142 w Gorycji kondukt pogrzebowy wdowy po Henryku V – kr\u00f3lowej Marii Teresy Mode\u0144skiej; jednym z jego syn\u00f3w by\u0142 Joseph-Jacques Marie de Cathelineau, hr. de Montfort (1861-1953) – wybitny dzia\u0142acz legitymistyczny i za\u0142o\u017cyciel (1911-1912) dwumiesi\u0119cznika \u201eLa Monarchie fran\u00c3\u00a7aise\u201d, g\u0142osz\u0105cego \u201etradycjonalizm integralny\u201d w kontrze do \u201enacjonalizmu integralnego\u201d \u201eL\u2019Action fran\u00c3\u00a7aise\u201d; pochodz\u0105cy z tej samej rodziny kpt. piechoty G\u00c3\u00a9rard de Cathelineau (1921-1957) poleg\u0142 za Francj\u0119 w Algierii.<\/p>\r\n

80 lat temu, 20 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany w republika\u0144skim wi\u0119zieniu w Alicante (Walencja), w wieku 33 lat (ur. 24 IV 1903), Jos\u00c3\u00a9 Antonio Primo de Rivera <\/strong>y S\u00e1enz de Heredia, III markiz (marqu\u00c3\u00a9s<\/em>) de Estella, grand Hiszpanii, zwany cz\u0119sto po prostu \u201eJos\u00c3\u00a9 Antonio\u201d, prawnik i polityk, za\u0142o\u017cyciel i charyzmatyczny przyw\u00f3dca narodowo-syndykalistycznej Falangi Hiszpa\u0144skiej (Falange Espa\u00c3\u00b1ola), uwa\u017canej za specyficznie hiszpa\u0144sk\u0105 odmian\u0119 faszyzmu; najstarszy z trzech syn\u00f3w (i sze\u015bciorga dzieci) dyktatora (formalnie przewodnicz\u0105cego Dyrektoriatu) w latach 1923-1930, gen. Miguela Prima de Rivery y Orbaneja, II markiza de Estella (1870-1930); osierocony przez matk\u0119 w wieku pi\u0119ciu lat, odebra\u0142 wraz z rodze\u0144stwem starann\u0105 edukacj\u0119 domow\u0105 a\u017c do bakalaureatu z prawa pod kierunkiem prywatnych nauczycieli; pe\u0142ne studia prawnicze uko\u0144czy\u0142 ju\u017c na Uniwersytecie Centralnym w Madrycie w 1922; nast\u0119pnie odby\u0142 jednoroczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 jako ochotnik; w 1925 zosta\u0142 kawalerem Zakonu Santiago, gentilhombre<\/em> \u00bbAlfonsa XIII\u00ab, czyli cz\u0142onkiem elitarnego (z\u0142o\u017conego wy\u0142\u0105cznie z grand\u00f3w Hiszpanii) korpusu szlachty nadwornej, a tak\u017ce Kolegium Adwokat\u00f3w Madrytu (otwieraj\u0105c te\u017c w\u0142asn\u0105 kancelari\u0119); w maju 1930 uczestniczy\u0142 w zak\u0142adaniu Zwi\u0105zku Monarchistyczno-Narodowego (Uni\u00f3n Mon\u00e1rquica Nacional) i zosta\u0142 wicesekretarzem generalnym tej partii, pr\u00f3buj\u0105cej kontynuowa\u0107 kurs polityczny obalonego ju\u017c i zmuszonego do emigracji gen. Miguela Prima de Rivery; r\u00f3wnie\u017c Jos\u00c3\u00a9 Antonio broni\u0142 na \u0142amach \u201eLa Naci\u00f3n\u201d polityki swojego ojca, oskar\u017caj\u0105c \u201epseudointelektualist\u00f3w\u201d s\u0142u\u017calczych wobec mas, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do upadku dyktatury; po upadku monarchii liberalnej i ustanowieniu II Republiki rozpocz\u0105\u0142 jednak b\u0142yskawiczn\u0105 ewolucj\u0119 od monarchizmu do radykalizmu, fascynuj\u0105c si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciami w\u0142oskiego faszyzmu, kontrastuj\u0105cymi z indolencj\u0105 pa\u0144stwa liberalnego, czemu po raz pierwszy da\u0142 wyraz w artykule opublikowanym na \u0142amach pierwszego (i jedynego, gdy\u017c natychmiast zamkni\u0119tego przez re\u017cim republika\u0144ski) numeru przegl\u0105du \u201eEl Fascio\u201d; wraz ze s\u0142ynnym lotnikiem (lot Plus Ultra <\/em>z Huelvy przez Atlantyk do Buenos Aires w 1925) Juliem Ruizem de Alda (1897-1936) oraz pisarzem (autorem zawo\u0142ania \u00a1Arriba Espa\u00c3\u00b1a!<\/em>) Rafaelem Sanchezem Mazasem (1894-1966) za\u0142o\u017cy\u0142 Hiszpa\u0144ski Ruch Syndykalistyczny (Movimiento Espa\u00c3\u00b1ol Sindicalista), g\u0142osz\u0105cy \u201esyndykalizm wertykalny\u201d i ustanowienie Nowego Pa\u0144stwa (Nuevo Estado<\/em>), kt\u00f3re przezwyci\u0119\u017cy walk\u0119 klas i nacjonalizm\u00f3w, oraz koncepcj\u0119 \u201enowego cz\u0142owieka\u201d (hombre nuevo<\/em>), b\u0119d\u0105cego nosicielem \u201ewarto\u015bci wiecznych\u201d (valores eternos<\/em>), sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej oraz \u201e\u017cycia godnego i ludzkiego\u201d (vida digna y humana<\/em>); MES sta\u0142 si\u0119 zal\u0105\u017ckiem Falangi Hiszpa\u0144skiej, kt\u00f3rej powstanie Jos\u00c3\u00a9 Antonio og\u0142osi\u0142 w madryckim Teatrze Comedia (29 pa\u017adziernika 1933), proklamuj\u0105c te\u017c wol\u0119 zbudowania pa\u0144stwa autorytarnego, b\u0119d\u0105cego wyk\u0142adnikiem \u201etranscendentnej syntezy\u201d Ojczyzny (Patria<\/em>), w opozycji do liberalno-parlamentarnego, ufundowanego (w czym zreszt\u0105 si\u0119 myli\u0142) na kontraktualistycznej koncepcji J.-J. Rousseau; w tym s\u0142ynnym przem\u00f3wieniu (by\u0142 znakomitym i porywaj\u0105cym m\u00f3wc\u0105, egzaltuj\u0105cym, tak\u017ce swoj\u0105 urod\u0105, szczeg\u00f3lnie kobiety) pad\u0142y tak\u017ce, usprawiedliwiaj\u0105ce przemoc, s\u0142owa o \u201edialektyce pi\u0119\u015bci i pistolet\u00f3w\u201d (la dial\u00c3\u00a9ctica de los pu\u00c3\u00b1os y las pistolas<\/em>); ta \u201esorelia\u0144ska\u201d retoryka s\u0142abo jednak korespondowa\u0142a z rzeczywisto\u015bci\u0105, gdy\u017c to raczej falangi\u015bci byli na og\u00f3\u0142 ofiarami \u201epi\u0119\u015bci i pistolet\u00f3w\u201d boj\u00f3wek lewicowych; w wyborach z listopada 1933, kandyduj\u0105c z koalicyjnej listy konserwatywno-monarchistycznej, uzyska\u0142 mandat do Kortez\u00f3w z Kadyksu (sk\u0105d pochodzi\u0142a jego rodzina); w marcu 1934 dosz\u0142o do po\u0142\u0105czenia si\u0119 Falangi z Juntami Ofensywy Narodowo-Syndykalistycznej (JONS) filonazisty Ramira Ledesmy Ramosa (1905-1936) i katolika On\u00c3\u00a9sima Redondo (1905-1936): z t\u0105 chwil\u0105 partia rozszerzy\u0142a swoj\u0105 nazw\u0119 na Falange Espa\u00c3\u00b1ola y las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista, a na jej czele stan\u0105\u0142 triumwirat z\u0142o\u017cony z Jos\u00c3\u00a9 Antonia, Ledesmy i Ruiza de Alda; jednak rok p\u00f3\u017aniej Ledesma (dla kt\u00f3rego falangi\u015bci byli zbyt \u201epaniczykowaci\u201d i bur\u017cuazyjni) zosta\u0142 wykluczony z partii, a jej jedynym szefem zosta\u0142 ju\u017c Jos\u00c3\u00a9 Antonio; w 1935 objecha\u0142 ca\u0142\u0105 Hiszpani\u0119, wyg\u0142aszaj\u0105c liczne przem\u00f3wienia (publikowane nast\u0119pnie na \u0142amach tygodnika Falangi \u201eArriba\u201d) na mityngach, mimo to Falanga pozostawa\u0142a wci\u0105\u017c organizacj\u0105 niezbyt liczebn\u0105 i marginalizowan\u0105 w szeroko rozumianym obozie hiszpa\u0144skiej prawicy (dopiero tu\u017c przed wybuchem wojny domowej jej aktywa osobowe wzros\u0142y do ok. 40 000 cz\u0142onk\u00f3w), acz skupiaj\u0105c\u0105 wok\u00f3\u0142 siebie doborowe grono m\u0142odych intelektualist\u00f3w i artyst\u00f3w (gdy\u017c faszyzm to r\u00f3wnie\u017c \u201epoezja, wino i mi\u0142o\u015b\u0107\u201d), jak E. Gim\u00c3\u00a9nez Caballero, R. S\u00e1nchez Mazas, E. Montes, J.M. Alfaro, A. de Foxa, D. Ridruejo i inni; Jos\u00c3\u00a9 Antonio wywar\u0142 bez w\u0105tpienia przemo\u017cny (cho\u0107 nie wy\u0142\u0105czny) wp\u0142yw na ukszta\u0142towanie si\u0119 ideologii falangistowskiej, \u0142\u0105cz\u0105cej eklektycznie w\u0105tki tradycjonalistyczno-katolickie z modernistycznymi (pochodnymi zar\u00f3wno od liberalnego nacjonalizmu Miguela de Unamuno i liberalnego konserwatyzmu Jos\u00c3\u00a9 Ortegi y Gasseta – przed obu tymi mistrzami falangi\u015bci byli \u201ena kolanach\u201d – jak od faszyzmu, kt\u00f3ry Jos\u00c3\u00a9 Antonio uwa\u017ca\u0142 za zjawisko nie specyficznie w\u0142oskie, lecz uniwersalne, \u0142aci\u0144sko-katolicko-klasycystyczne); jego prze\u015bwiadczenie o mo\u017cliwo\u015bci po\u0142\u0105czenia tradycji i rewolucji w bli\u017cej nieokre\u015blonej syntezie \u201etradycjonalizmu rewolucyjnego\u201d (przez karlist\u00f3w, jak Rafael Gambra, dezawuowanej jako \u201eimitacja Tradycji\u201d), przekraczaj\u0105cego te\u017c podzia\u0142 na prawic\u0119 i lewic\u0119, proklamowanie jednoczesnej walki z marksizmem i kapitalizmem oraz o sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 (\u201eOjczyzna, chleb, sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d), syndykalistyczna koncepcja organizacji pa\u0144stwa w miejsce parlamentarnej, paternalistyczna wizja \u201epa\u0144stwa totalitarnego\u201d, ale s\u0142u\u017c\u0105cego osobie ludzkiej, spirytualistyczna koncepcja cz\u0142owieka i historii jako fundamentu kosmowizji katolickiej (lecz nie klerykalnej) sk\u0142ada\u0142y si\u0119 w sumie na \u00f3w (wedle okre\u015blenia ameryka\u0144skiego hispanisty Stanleya G. Payne\u2019a) \u201edziwny przypadek faszyzmu hiszpa\u0144skiego\u201d (el extra\u00c3\u00b1o caso del fascismo espa\u00c3\u00b1ol<\/em>), w kt\u00f3rym faszy\u015bci umundurowani i w zwartym szyku maszeruj\u0105, ale na pielgrzymkach do sanktuarium \u015bw. Jakuba; wypowiedzi Jos\u00c3\u00a9 Antonio w kwestii, czy falangizm jest ruchem faszystowskim, czy jedynie pokrewnym faszyzmowi, by\u0142y zreszt\u0105 wzajemnie sprzeczne; podziwia\u0142 Mussoliniego (kt\u00f3rego pozna\u0142 w pa\u017adzierniku 1933), natomiast \u017cywi\u0142 odraz\u0119 do Hitlera, po spotkaniu z kt\u00f3rym (w maju 1934) o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce jest z\u0142ym cz\u0142owiekiem, bo nie wierzy w Boga; by\u0142 formalnym cz\u0142onkiem za\u0142o\u017cycielem (w 1933) sekcji hiszpa\u0144skiej faszystowskiej \u201emi\u0119dzynarod\u00f3wki\u201d pod auspicjami W\u0142och (Comitati d\u2019Azione per l\u2019Universalit\u00c3\u00a0 di Roma) i wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w II Kongresie CAUR w szwajcarskim Montreux we wrze\u015bniu 1935, gdzie jednak, w wyg\u0142oszonym przem\u00f3wieniu, podkre\u015bli\u0142, \u017ce Falanga nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 ruchem \u201einternacjonalistycznym\u201d, lecz tylko \u201esupranacjonalistycznym\u201d, ze wzgl\u0119du na niezale\u017cno\u015b\u0107 i indywidualizm hiszpa\u0144skiego charakteru narodowego; nie przeszkodzi\u0142o mu to jednak przyjmowa\u0107, ju\u017c od kwietnia 1935, regularnych subwencji od rz\u0105du w\u0142oskiego dla Falangi; w wyborach z lutego 1936, kiedy naprzeciw siebie stan\u0119\u0142y dwa bloki – Frontu Ludowego i Frontu Narodowego – Falanga, startuj\u0105c samodzielnie, zdoby\u0142a zaledwie 44 tysi\u0105ce g\u0142os\u00f3w (czyli 0,7%), co nie prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na \u017caden mandat; po zdobyciu w\u0142adzy przez frentepopulistas <\/em>oraz po (nieudanym) zamachu falangist\u00f3w (w odwecie za zastrzelenie przez socjalist\u00f3w studenta falangisty Juana Jos\u00c3\u00a9 Olano) na wyk\u0142adowc\u0119 Uniwersytetu Madryckiego, prawnika Luisa Jimeneza de As\u00c3\u00baa, Jos\u00c3\u00a9 Antonio zosta\u0142 14 marca 1936 aresztowany i osadzony w wi\u0119zieniu Modelo, sk\u0105d 5 lipca przewieziono go do wi\u0119zienia w Alicante; przez ca\u0142y czas utrzymywa\u0142 listowny kontakt ze swoimi podw\u0142adnymi, jak r\u00f3wnie\u017c z przyw\u00f3dcami konspiracji wojskowej (g\u0142\u00f3wnie z gen. Emiliem Mol\u0105); chocia\u017c od pocz\u0105tku zak\u0142ada\u0142 nieuchronno\u015b\u0107 zbrojnej konfrontacji z marksizmem, to jednak nie mo\u017cna go uwa\u017ca\u0107 za jednego z inspirator\u00f3w powstania, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na lekcewa\u017cenie Falangi przez dow\u00f3dc\u00f3w armii i przyw\u00f3dc\u00f3w g\u0142\u00f3wnych oboz\u00f3w politycznych prawicy, a nazbyt wyg\u00f3rowane w stosunku do posiadanych si\u0142 jej aspiracje do kierownictwa (oficjalny program Falangi przewidywa\u0142 jej pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy po dokonaniu \u201epodboju pa\u0144stwa\u201d), z drugiej strony za\u015b na nadzieje, kt\u00f3re Jos\u00c3\u00a9 Antonio d\u0142ugo \u017cywi\u0142 co do mo\u017cliwo\u015bci porozumienia z przyw\u00f3dc\u0105 umiarkowanego skrzyd\u0142a socjalist\u00f3w, Indaleciem Prieto (1883-1962), tym samym za\u015b unikni\u0119cia wojny domowej; wyra\u017ca\u0142 tak\u017ce obawy co do \u201ereakcyjnego\u201d charakteru powstania, w jednostronnym interesie \u201eklas posiadaj\u0105cych\u201d; ostatecznie jednak, pomimo tych waha\u0144, 17 lipca zredagowa\u0142 manifest przes\u0142any do Moli, w kt\u00f3rym zadeklarowa\u0142 bezwarunkowe poparcie Falangi dla powstania; potem zn\u00f3w zmieni\u0142 zdanie i 14 sierpnia wystosowa\u0142 list do republika\u0144skiego sekretarza regionalnej Junty w Lewancie – Martina Echeverr\u00c3\u00adi, w kt\u00f3rym – wyra\u017caj\u0105c obaw\u0119, \u017ce powstanie przeradza si\u0119 w \u201enow\u0105 wojn\u0119 karlistowsk\u0105\u201d dw\u00f3ch Hiszpanii – uznawa\u0142 rz\u0105d republika\u0144ski za prawowity i oferowa\u0142 swoj\u0105 gotowo\u015b\u0107 podj\u0119cia si\u0119 (gdyby zwolniono go na \u201es\u0142owo honoru\u201d) nak\u0142onienia strony powsta\u0144czej do negocjacji i zako\u0144czenia wojny oraz wsp\u00f3lnego przeprowadzenia przez \u201erz\u0105d pojednania narodowego\u201d (bez udzia\u0142u wojskowych) koniecznych reform spo\u0142ecznych, politycznych i ekonomicznych; ju\u017c po wybuchu powstania falangi\u015bci snuli r\u00f3\u017cne plany umo\u017cliwienia mu ucieczki z wi\u0119zienia (m.in. drog\u0105 powietrzn\u0105), kt\u00f3re spe\u0142z\u0142y na niczym, podobnie, jak pr\u00f3by si\u0142owego zaj\u0119cia Walencji i Alicante, z drugiej za\u015b strony – inicjatywa wymienienia go za syna socjalistycznego premiera (od 4 wrze\u015bnia), F. Largo Caballero (1869-1946), kt\u00f3ry wpad\u0142 w r\u0119ce powsta\u0144c\u00f3w; 3 pa\u017adziernika rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 przed Trybuna\u0142em Najwy\u017cszym, mianowanym przez S\u0105d Narodowy (Audiencia Nacional) w Madrycie, jego proces z oskar\u017cenia o konspirowanie przeciwko pa\u0144stwu i przygotowywanie rebelii zbrojnej; wsp\u00f3\u0142oskar\u017conymi byli jego brat Miguel (1904-1964), szef Falangi w Kadyksie (drugi brat, Fernando, nie \u017cy\u0142 ju\u017c od 23 sierpnia, zamordowany w masakrze w Modelo), \u017cona tego\u017c, Margarita Larios i inne osoby; dopuszczony przed s\u0105d 3 listopada Jos\u00c3\u00a9 Antonio odrzuci\u0142 wszystkie zarzuty; 17 listopada zosta\u0142 uznany za winnego i skazany na kar\u0119 \u015bmierci; jego brat otrzyma\u0142 do\u017cywocie (do kwietnia 1938 przybywa\u0142 w obozie koncentracyjnym w Miranda de Ebro), a szwagierka zosta\u0142a skazana na sze\u015b\u0107 lat wi\u0119zienia; w swoim testamencie wyrazi\u0142 nadziej\u0119, \u017ce jego krew b\u0119dzie ostatni\u0105 krwi\u0105 hiszpa\u0144sk\u0105 rozlan\u0105 z powodu niezgody spo\u0142ecznej; zosta\u0142 rozstrzelany o \u015bwicie, wraz z dwoma innymi falangistami i dwoma karlistami; k\u0142opotliwy dla F. Franco (kt\u00f3rego z wzajemno\u015bci\u0105 nie znosi\u0142), dop\u00f3ki \u017cy\u0142, sta\u0142 si\u0119 wielce u\u017cyteczny po \u015bmierci jako symbol m\u0119cze\u0144stwa nacjonalist\u00f3w; po uko\u0144czeniu monumentalnej Bazyliki Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego w Dolinie Poleg\u0142ych (Valle de los Ca\u00c3\u00addos) w pobli\u017cu Eskurialu jego szcz\u0105tki zosta\u0142y w 1959 roku ekshumowane i pochowane uroczy\u015bcie przed g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem; tak\u017ce po\u015bmiertnie, po formalnej instauracji monarchii, wyniesiony 18 lipca 1948 przez Szefa Pa\u0144stwa do godno\u015bci I ksi\u0119cia (duque<\/em>) Primo de Rivera, r\u00f3wnie\u017c z\u0142\u0105czonej z grandostwem (grandeza<\/em>) Hiszpanii; obecny nosiciel tytu\u0142u – jego bratanek, syn Fernanda Prima de Rivery (1908-1936), Miguel Primo de Rivera y Urquijo, III ksi\u0105\u017c\u0119 Primo de Rivera i V markiz de Estella (ur. 1934), w okresie transici\u00f3n<\/em> by\u0142 referentem w Kortezach Ustawy o Reformie Politycznej <\/em>zmieniaj\u0105cej ustr\u00f3j pa\u0144stwa na demokratyczno-parlamentarny, wybranym do tego specjalnie ze wzgl\u0119du na nazwisko i tradycj\u0119, kt\u00f3r\u0105 personifikowa\u0142, aby uzyska\u0107 aprobat\u0119 tego prawa przez frankistowskich procuradores<\/em>, a \u201ew nagrod\u0119\u201d zosta\u0142 mianowany w 1977 przez \u00bbJana Karola I\u00ab senatorem kr\u00f3lestwa.<\/p>\r\n

100 lat temu, 21 listopada<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w pa\u0142acu Sch\u00f6nbrunn w Wiedniu, w wieku 86 lat (ur. 18 VIII 1830), Franciszek J\u00f3zef I<\/strong> [Franz Joseph Karl I.<\/em>, w\u0119g. I. Ferenc J\u00f3zsef<\/em>] z Domu Habsbursko-Lotary\u0144skiego [Haus Habsburg-Lothringen<\/em>], syn arcyks. (Erzherzog<\/em>) Franciszka Karola (1802-1878) i Zofii Wittelsbach (1805-1872), bratanek i nast\u0119pca cesarza Ferdynanda I (1793-1875), od 2 grudnia 1848 cesarz austriacki, apostolski kr\u00f3l W\u0119gier, kr\u00f3l Czech, Dalmacji, S\u0142awonii, Galicji, Lodomerii i Ilirii, kr\u00f3l Jerozolimy etc., arcyksi\u0105\u017c\u0119 Austrii, wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Toskanii i Krakowa, ksi\u0105\u017c\u0119 Lotaryngii, Salzburga, Styrii, Karyntii, Krainy i Bukowiny, wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Siedmiogrodu, margrabia Moraw, ksi\u0105\u017c\u0119 G\u00f3rnego i Dolnego \u015al\u0105ska, Modeny, Parmy, Piacenzy, Guastalli, O\u015bwi\u0119cimia i Zatora, Cieszyna, Frulii, Raguzy i Zadaru, uksi\u0105\u017c\u0119cony hrabia Habsburga i Tyrolu, Kyburga, Gorycji i Gradiszki, ksi\u0105\u017c\u0119 Trydentu i Brixen, margrabia \u0141u\u017cyc Dolnych i G\u00f3rnych oraz Istrii, hrabia Hohenembs, Feldkirch, Bregenz, Sonnenbergu, pan Triestu, Cattaro i Marchii S\u0142owe\u0144skiej, wielki wojewoda wojew\u00f3dztwa Serbii, etc., etc.; jego d\u0142ugie – jedno z najd\u0142u\u017cszych w historii Europy i \u015bwiata – panowanie by\u0142o wprawdzie, na planie geopolitycznym, \u201e\u0142ab\u0119dzim \u015bpiewem\u201d monarchiczno-katolickiej Europy, \u201ejesieni\u0105\u201d, stopniowym i wyd\u0142u\u017conym zmierzchem Monarchii Austro-W\u0119gierskiej (kt\u00f3rej upadku \u0142askawa Opatrzno\u015b\u0107 pozwoli\u0142a mu nie do\u017cy\u0107), znaczonym tak\u017ce pasmem tragedii osobistych (rodzinnych), ale dzi\u0119ki cnotom jego charakteru oraz godno\u015bci w wype\u0142nianiu monarszego m\u00c3\u00a9tier<\/em> unie\u015bmiertelni\u0142o sam\u0105 ide\u0119 monarchiczn\u0105 (a po\u015brednio tak\u017ce, dzi\u0119ki \u0142\u0105czno\u015bci dynastycznej Domu Habsburskiego, tradycj\u0119 \u015awi\u0119tego Cesarstwa), przekuwaj\u0105c j\u0105 w transhistoryczny mit, b\u0119d\u0105cy niegasn\u0105c\u0105 nadziej\u0105 na odrodzenie; by\u0142 tak\u017ce dobroczy\u0144c\u0105 Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych pod jego panowaniem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu w najtrudniejszej epoce naszych dziej\u00f3w porozbiorowych zab\u00f3r austriacki (autonomiczna Galicja) sta\u0142 si\u0119 jedynym obszarem swobodnego rozwoju kultury narodowej oraz szko\u0142\u0105 samorz\u0105du politycznego.<\/p>\r\n

1275 lat temu, 28 listopada<\/strong> 741 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku nieustalonym, \u015bw. Grzegorz III<\/strong> [Gregorius Tertius<\/em>], 90. papie\u017c \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego; z urodzenia by\u0142 Syryjczykiem – ostatnim do naszych czas\u00f3w papie\u017cem pochodz\u0105cym spoza Europy i ostatnim zatwierdzonym przez cesarskiego egzarch\u0119 Rawenny; zosta\u0142 wybrany papie\u017cem przez acclamatio<\/em> ludu rzymskiego tu\u017c po pogrzebie jego poprzednika (\u015bw. Grzegorza II), 18 marca 731; jego pontyfikat (tak jak i poprzednika) wype\u0142ni\u0142y zmagania z cesarzem wschodniorzymskim Leonem III Izauryjczykiem, kt\u00f3ry popar\u0142 herezj\u0119 ikonoklazmu (obrazoburstwa); zwracaj\u0105c si\u0119 w 740 o pomoc przeciwko Longobardom, wdzieraj\u0105cym si\u0119 do Italii, do Karola M\u0142ota, zapocz\u0105tkowa\u0142 b\u0142ogos\u0142awiony w skutkach zwrot ku kr\u00f3lestwu Frank\u00f3w oraz szczeg\u00f3ln\u0105 wi\u0119\u017a \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 odt\u0105d papiestwo z \u201enajstarsz\u0105 c\u00f3r\u0105 Ko\u015bcio\u0142a\u201d; nada\u0142 paliusz arcybiskupi aposto\u0142owi Frankonii – Winfrydowi (znanemu p\u00f3\u017aniej jako \u015bw. Bonifacy) – i mianowa\u0142 go legatem w Germanii, abpa Canterbury Tatwina mianowa\u0142 za\u015b wikariuszem na ca\u0142\u0105 Angli\u0119.<\/p>\r\n

80 lat temu, 28 listopada<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Paracuellos de Jarama k. Madrytu, w wieku 57 lat (ur. 20 II 1879), Pedro Mu\u00c3\u00b1oz Seca<\/strong>, dramaturg – humorysta z awangardowego Pokolenia \u201814 (Novecentismo<\/em>), wielki i p\u0142odny odnowiciel klasycznego gatunku komicznego (g\u00c3\u00a9nero c\u00f3mico<\/em>) teatru hiszpa\u0144skiego, zw. sainete<\/em> (farsa, krotochwila; dos\u0142. \u201esos\u201d, przen. \u201esmako\u0142yk\u201d albo \u201eprzek\u0105ska\u201d), w odmianie przez niego samego nazwanej astracanada<\/em> albo astrac\u00e1n<\/em> (od ros. miasta Astracha\u0144 w delcie Wo\u0142gi), teatralizuj\u0105cej fantastycznie rzeczywisto\u015b\u0107, wykorzystuj\u0105cej gr\u0119 s\u0142\u00f3w (retru\u00c3\u00a9cano<\/em>), kalambury, karykatur\u0119, absurdalne sytuacje, \u017cartobliwie przekr\u0119cone j\u0119zykowe regionalizmy etc.; uko\u0144czy\u0142 gimnazjum jezuickie \u015bw. Ludwika Gonzagi (jego koleg\u0105 szkolnym by\u0142 noblista z 1956 roku, Juan Ram\u00f3n Jim\u00c3\u00a9nez), a w 1901 studia filozoficzne, literackie i prawne na Uniwersytecie Sewilia\u0144skim; w tym samym roku i mie\u015bcie debiutowa\u0142 te\u017c w teatrze; od 1904 mieszka\u0142 w Madrycie, gdzie pracowa\u0142 jako nauczyciel greki, \u0142aciny i hebrajskiego, a od 1908 w Ministerstwie Rozwoju; pomi\u0119dzy 1910 a 1920 utrwala\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 dramaturga w teatrach sto\u0142ecznych, a jego najwi\u0119kszym triumfem by\u0142a komedia historyczna z czas\u00f3w Alfonsa VII Kastylijskiego – Zemsta Don Menga <\/em>(La venganza de Don Mengo<\/em>), wystawiona w Teatro de la Comedia w 1918; nie stroni\u0142 tak\u017ce od autoparodii swego gatunku, jak w komedii muzycznej (\u201ezarzuela bez muzyki\u201d), w kt\u00f3rej aktorzy \u015bpiewaj\u0105 i ta\u0144cz\u0105 a capella<\/em>, Los extreme\u00c3\u00b1os se tocan<\/em> (sfilmowanej w 1970 przez Alfonsa Paso); wiele sztuk napisa\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z innymi autorami – wsp\u00f3\u0142autorem a\u017c 83 by\u0142 Pedro P\u00c3\u00a9rez Fern\u00e1ndez (1884-1956); po ustanowieniu II Republiki (1931) w jego tw\u00f3rczo\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 elementy satyry politycznej: wy\u015bmiewa\u0142 komunizm i egalitaryzm (La oca<\/em>\/G\u0119\u015b<\/em>, czyli \u201eWolne Stowarzyszenie Zm\u0119czonych i Znudzonych Robotnik\u00f3w\u201d), republikanizm i parlamentaryzm (La voz de su amo<\/em>\/G\u0142os swojego pana<\/em>; El gran ciudadano<\/em>\/Wielki obywatel<\/em>), prawo rozwodowe (Anacleto se divorcia<\/em>\/Anaklet rozwodzi si\u0119<\/em>); po wybuchu wojny domowej aresztowany wraz z \u017con\u0105 przez milicjant\u00f3w syndykalistycznych w Barcelonie, zosta\u0142 oskar\u017cony o wyznawanie pogl\u0105d\u00f3w monarchistycznych i katolickich; oboje ma\u0142\u017conk\u00f3w przewieziono do Madrytu i osadzono w wi\u0119zieniu w zaj\u0119tym budynku klasztornym \u015bw. Antoniego (\u017con\u0119 wkr\u00f3tce zwolniono, gdy\u017c mia\u0142a obywatelstwo kuba\u0144skie); najdowcipniejszy i najrado\u015bniejszy cz\u0142owiek w Hiszpanii (podobno \u017cartowa\u0142 nawet przed plutonem egzekucyjnym, m\u00f3wi\u0105c: \u201emo\u017cecie zabra\u0107 mi ziemi\u0119, dom, maj\u0105tek, nawet \u017cycie, ale jedyn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3rej nie mo\u017cecie mi odebra\u0107, jest strach\u2026 bo go nie mam\u201d, a rozstrzeliwuj\u0105cy prosili go, by im wybaczy\u0142 to, co musz\u0105 zrobi\u0107) zosta\u0142 rozstrzelany w jednej z ostatnich masakr w Paracuellos de Jarama; jego wnukiem jest pisarz i dziennikarz Alfonso Uss\u00c3\u00ada (ur. 1948), niedawno (6 czerwca 2016) skazany na wysok\u0105 grzywn\u0119 za wyra\u017canie obra\u017aliwych opinii o pi\u0142karzu Lionelu Messim.<\/p>\r\n

125 lat temu, 29 listopada<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w St. P\u00f6lten (Dolna Austria) Julius Raab<\/strong>, polityk katolicki; uko\u0144czy\u0142 in\u017cynieri\u0119 l\u0105dow\u0105 na Politechnice Wiede\u0144skiej; po I wojnie \u015bwiatowej zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Parti\u0105 Chrze\u015bcija\u0144sko-Spo\u0142eczn\u0105 (Christlichsozialenpartei), kierowan\u0105 przez kanclerza Austrii w latach 1922-1924 i 1926-1929, ks. Ignaza Seipela (1876-1932), b\u0119d\u0105c zarazem cz\u0142onkiem paramilitarnej organizacji Heimwehr; ju\u017c w 1930 jako lider Heimwehry w Dolnej Austrii opowiedzia\u0142 si\u0119 za odrzuceniem systemu demokratyczno-parlamentarnego i ustanowieniem chrze\u015bcija\u0144skiego pa\u0144stwa autorytarnego i korporacyjnego (co sta\u0142o si\u0119 w 1934); w ostatnim gabinecie kanclerza Kurta Schuschnigga (1897-1977), na prze\u0142omie lutego i marca 1938, by\u0142 ministrem handlu; po Anschlussie<\/em> zosta\u0142 zakwalifikowany przez re\u017cim hitlerowski jako \u201epolitycznie niepewny\u201d i \u201eniegodny noszenia broni\u201d, lecz (w przeciwie\u0144stwie do innych polityk\u00f3w katolickich) nie zosta\u0142 aresztowany ani zes\u0142any do obozu koncentracyjnego, tylko ograniczono mu prawo pobytu do Dolnej Austrii; w 1945 sta\u0142 si\u0119 jednym ze wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli Austriackiej Partii Ludowej (\u00c3\u2013sterreichische Volkspartei), w kt\u00f3rej reprezentowa\u0142 skrzyd\u0142o konserwatywno-narodowe, oraz Federalnej Izby Gospodarczej (od 1947 przewodnicz\u0105cy), lecz ze wzgl\u0119du na jego \u201eaustrofaszystowsk\u0105\u201d przesz\u0142o\u015b\u0107 alianccy okupanci blokowali d\u0142ugo jego karier\u0119 polityczn\u0105; dopiero w 1953 wszed\u0142 do rz\u0105du, zostaj\u0105c od razu kanclerzem federalnym i pe\u0142ni\u0142 ten urz\u0105d do 11 kwietnia 1961 (od 1955 w rz\u0105dach \u201ewielkiej koalicji\u201d z socjaldemokratami); za jego przyw\u00f3dztwa Austria odzyska\u0142a suwerenno\u015b\u0107, a wojska okupacyjne (w tym sowieckie) zosta\u0142y z niej wycofane na mocy traktatu mi\u0119dzynarodowego (Austriackiego Traktatu Pa\u0144stwowego), podpisanego w Wiedniu 15 maja 1955 (Raab osobi\u015bcie, wraz z wicekanclerzem Adolfem Scharfem i ministrem spraw zagranicznych Leopoldem Figlem negocjowa\u0142 ten traktat w Moskwie); na okres jego rz\u0105d\u00f3w przypada tak\u017ce boom gospodarczy, znaczony osi\u0105gni\u0119ciem stabilizacji waluty i pe\u0142nego zatrudnienia.<\/p>\r\n

1000 lat temu, 30 listopada<\/strong> 1016 roku, zmar\u0142 w Oksfordzie, Londynie lub Glastonbury, w wieku ok. 23-25 lat (ur. mi\u0119dzy 988 a 993), Edmund II \u0179elaznoboki<\/strong> [Edmund Ironside<\/em>], z dynastii Wessex, kr\u00f3l Anglii od 23 kwietnia 1016; drugi syn kr\u00f3la Ethelreda II Bezradnego, kt\u00f3ry w 1013 utraci\u0142 tron na rzecz du\u0144skiego w\u0142adcy Swena Wid\u0142obrodego, lecz po \u015bmierci tego\u017c (3 lutego 1014) uda\u0142o mu si\u0119 tron odzyska\u0107 oraz wyprze\u0107 z Anglii syna Swena, Knuta Wielkiego, wkr\u00f3tce jednak popad\u0142 w konflikt z synem i nast\u0119pc\u0105 tronu; gdy Edmund po \u015bmierci ojca wst\u0105pi\u0142 na tron, Knut pojawi\u0142 si\u0119 znowu w Anglii, z zamiarem podbicia wyspy; Edmund zdo\u0142a\u0142 wprawdzie odbi\u0107 zdobyty przez Knuta Wessex oraz obroni\u0107 Londyn przed obl\u0119\u017ceniem Du\u0144czyk\u00f3w, ale 18 pa\u017adziernika 1016 Anglosasi zostali pokonani w bitwie pod Ashingdon (Essex) i Edmund musia\u0142 przysta\u0107 na podzia\u0142 kraju (Knut otrzyma\u0142 ziemie na p\u00f3\u0142noc od Tamizy, a Edmund zachowa\u0142 Wessex) oraz na wzajemne dziedziczenie domen w razie bezpotomnej \u015bmierci kt\u00f3rego\u015b z nich; podejrzewano, \u017ce jego \u015bmier\u0107 nie by\u0142a naturalna, lecz zosta\u0142 on zasztyletowany na zlecenie Knuta podczas k\u0105pieli; sw\u00f3j przydomek zawdzi\u0119cza uznaniu jego dzielno\u015bci wykazanej w obronie kraju przed du\u0144sk\u0105 inwazj\u0105; jego grobowiec w opactwie Glastonbury (Somerset) zosta\u0142 wraz z ca\u0142ym opactwem zniszczony przez protestanckich barbarzy\u0144c\u00f3w podczas reformacji.<\/p>\r\n

425 lat temu, 30 listopada<\/strong> 1591 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Strachocinie k. Sanoka, \u015bw. Andrzej Bobola SJ<\/strong> h. Leliwa, zakonnik, prezbiter, kaznodzieja, misjonarz, aposto\u0142 Polesia, m\u0119czennik, jeden z patron\u00f3w Polski; w 1606 rozpocz\u0105\u0142 studia w szkole jezuickiej w Braniewie (w tym samym roku jego kuzyn, Wojciech Bobola, poleg\u0142 w bitwie pod Moskw\u0105); po jej uko\u0144czeniu wst\u0105pi\u0142 (31 lipca 1611) do Towarzystwa Jezusowego; nowicjat odby\u0142 w Wilnie, a \u015bluby zakonne z\u0142o\u017cy\u0142 31 lipca 1613; w latach 1613-1616 studiowa\u0142 na Uniwersytecie Wile\u0144skim filozofi\u0119, a w latach 1618-1622 teologi\u0119 (nie zda\u0142 jednak ko\u0144cowego egzaminu); 12 marca 1622 przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie; przez rok (1623-1624) by\u0142 rektorem ko\u015bcio\u0142a w Nie\u015bwie\u017cu, gdzie wsp\u00f3lnie z ksi\u0119ciem Albrychtem Stanis\u0142awem Radziwi\u0142\u0142em d\u0105\u017cy\u0142 do uroczystego uznania (w \u015blubowaniach przez kr\u00f3la Polski) Matki Bo\u017cej Kr\u00f3low\u0105 Korony Polskiej (czego dokona\u0142 1 kwietnia 1656 we Lwowie kr\u00f3l Jan Kazimierz, Andrzej Bobola by\u0142 za\u015b autorem tekstu \u015alub\u00f3w Lwowskich); od 1624 do 1630 by\u0142 rektorem, kaznodziej\u0105 i spowiednikiem w ko\u015bciele \u015bw. Kazimierza w Wilnie; 2 czerwca 1630 z\u0142o\u017cy\u0142 tam profesj\u0119 czterech \u015blub\u00f3w zakonnych, po czym zosta\u0142 superiorem domu zakonnego w Bobrujsku, gdzie pracowa\u0142 do 1633; nast\u0119pnie pracowa\u0142 jako prefekt kolegium przez pi\u0119\u0107 lat w P\u0142ocku, z jednoroczn\u0105 przerw\u0105 (1636-1637) na dzia\u0142alno\u015b\u0107 kaznodziejsk\u0105 w Warszawie; kolejne cztery lata naucza\u0142 w szkole humanistycznej w \u0141om\u017cy, a od 1642 do 1646 przebywa\u0142 w Pi\u0144sku, prowadz\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 ewangelizacyjn\u0105 na Pi\u0144szczy\u017anie; dla ratowania zdrowia wr\u00f3ci\u0142 do Wilna, lecz od 1646 ponownie podj\u0105\u0142 z Pi\u0144ska ewangelizacj\u0119 Polesia; 16 maja 1657, w Janowie Poleskim, wpad\u0142 w r\u0119ce schizmatyckich Kozak\u00f3w, morduj\u0105cych ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 i katolick\u0105; Kozacy poddali go nieprawdopodobnie okrutnym torturom, wi\u0105\u017c\u0105c go najpierw na p\u00f3\u0142 obna\u017conego do s\u0142upa i zaplataj\u0105c mu na g\u0142ow\u0119 koron\u0119 wierzbow\u0105, bij\u0105c nahajami, wybijaj\u0105c z\u0119by, wyrywaj\u0105c paznokcie, zdzieraj\u0105c sk\u00f3r\u0119 z r\u0119ki, nast\u0119pnie wi\u0105\u017c\u0105c go do dw\u00f3ch koni, za kt\u00f3rymi musia\u0142 biec pop\u0119dzany k\u0142uciem lanc (przek\u0142uto mu te\u017c oko), a wszystko to w celu zmuszenia go do wyrzeczenia si\u0119 wiary katolickiej; wobec bezskuteczno\u015bci tych wszystkich dzia\u0142a\u0144 zawleczono go do miejskiej rze\u017ani, gdzie, roz\u0142o\u017cony na stole, by\u0142 przypalany ogniem; na miejscu tonsury wyci\u0119to mu otw\u00f3r w g\u0142owie a\u017c do ko\u015bci, a na plecach wyci\u0119to mu sk\u00f3r\u0119 w formie ornatu; rany posypano sieczk\u0105 oraz odci\u0119to mu nos, uszy i wargi; poniewa\u017c nieustannie wzywa\u0142 imiona Jezusa i Maryi, wyrwano mu (przez otw\u00f3r zrobiony w karku) j\u0119zyk, a grubym szyd\u0142em rze\u017aniczym podziurawiono mu lewy bok; nast\u0119pnie szarpane konwulsjami cia\u0142o powieszono twarz\u0105 do do\u0142u; katusze te po oko\u0142o dw\u00f3ch godzinach zako\u0144czy\u0142 dow\u00f3dca oddzia\u0142u ci\u0119ciem szabli w szyj\u0119; oficjalne starania o jego wyniesienie na o\u0142tarze rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w 1712, lecz proces beatyfikacyjny przeci\u0105ga\u0142 si\u0119, a po kasacie zakonu jezuit\u00f3w uleg\u0142 dalszej zw\u0142oce; zosta\u0142 wznowiony w 1826, a zako\u0144czy\u0142 si\u0119 beatyfikacj\u0105 dokonan\u0105 30 pa\u017adziernika 1853 przez papie\u017ca b\u0142. Piusa IX w Bazylice \u015bw. Piotra w Rzymie; naturalnie zmumifikowane zw\u0142oki Boboli, otaczane przez d\u0142ugie lata czci\u0105 w ko\u015bciele parafialnym w Po\u0142ocku, w 1922 bolszewicy wystawili jako \u201eosobliwo\u015b\u0107\u201d w Gmachu Higienicznym Wystawy Ludowego Komisariatu Zdrowia; w 1923 przedstawicielom Papieskiej Komisji Ratowniczej uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 zgod\u0119 na ich wywiezienie do Rzymu; kanonizacji b\u0142ogos\u0142awionego dokona\u0142 17 kwietnia 1938 papie\u017c Pius XI; 8 czerwca 1938 cia\u0142o kanonizowanego zosta\u0142o uroczy\u015bcie przetransportowane specjalnym poci\u0105giem z Rzymu do Warszawy, gdzie zosta\u0142o pochowane w asy\u015bcie najwy\u017cszych w\u0142adz ko\u015bcielnych, pa\u0144stwowych i wojskowych; w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 jego \u015bmierci, 16 maja 1957, papie\u017c Pius XII og\u0142osi\u0142 dedykowan\u0105 \u015bwi\u0119temu encyklik\u0119 Invicti athletae Christi<\/em>; 13 maja 1989 cia\u0142o \u015bwi\u0119tego zosta\u0142o z\u0142o\u017cone w nowo wybudowanym Sanktuarium \u015bw. Andrzeja Boboli; 16 maja 2002 zosta\u0142 on og\u0142oszony patronem Polski.<\/p>\r\n

80 lat temu, 30 listopada<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w pobli\u017cu Alicante (Walencja), w wieku 58 lat (ur. 18 XI 1878), bp Juan de Dios Ponce y Pozo<\/strong>, administrator apostolski diecezji Orihuela-Alicante, jedenasty chronologicznie z 13 biskup\u00f3w hiszpa\u0144skich zam\u0119czonych przez rojos<\/em> w wojnie domowej, po wybuchu wojny domowej ukrywa\u0142 si\u0119 przez jaki\u015b czas w r\u00f3\u017cnych domach, lecz zosta\u0142 wytropiony w po\u0142owie pa\u017adziernika i aresztowany; przez kilka tygodni torturowano go, chc\u0105c wymusi\u0107 na nim apostazj\u0119; zosta\u0142 rozstrzelany wraz z dziewi\u0119cioma innymi duchownymi pod cmentarzem w Elche; wed\u0142ug \u015bwiadectwa samych milicjant\u00f3w ich cia\u0142a le\u017ca\u0142y niepogrzebane przez tydzie\u0144, jako \u201enauczka dla kontrrewolucjonist\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

80 lat temu, 30 listopada<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Paracuellos de Jarama k. Madrytu, w wieku 49 lat (ur. 27 VII 1887), b\u0142. Julian<\/strong> (w\u0142a\u015bc. Eusebio Juli\u00e1n) Zarco-Bacas<\/strong> y Cuevas OSA<\/strong>, augustianin, prezbiter i historyk; bibliotekarz klasztoru \u015bw. Wawrzy\u0144ca w Eskurialu, cz\u0142onek Kr\u00f3lewskiej Akademii Historii; zamordowany wraz z 50 innymi osobami, zar\u00f3wno stanu duchownego, jak i \u015bwieckimi; beatyfikowany 28 pa\u017adziernika 2007 wraz z 497 innymi m\u0119czennikami przez papie\u017ca Benedykta XVI.<\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d grudzie\u0144 2016<\/h2>\r\n

750 lat temu, 3 grudnia<\/strong> 1266 roku, zmar\u0142 we Wroc\u0142awiu, w wieku oko\u0142o 36-39 lat (ur. mi\u0119dzy 1227 a 1230), Henryk III Bia\u0142y<\/strong>, ksi\u0105\u017c\u0119 wroc\u0142awski z dynastii Piast\u00f3w od 1248; by\u0142 trzecim pod wzgl\u0119dem starsze\u0144stwa synem ksi\u0119cia Henryka II Pobo\u017cnego i kr\u00f3lewny Anny, c\u00f3rki Przemys\u0142a Ottokara I, kr\u00f3la Czech; uznany za pe\u0142noletniego w 1247, rok p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 dzielnic\u0119 wroc\u0142awsk\u0105 wskutek podzia\u0142u, do kt\u00f3rego jego najstarszy brat (drugi co do starsze\u0144stwa Mieszko nie \u017cy\u0142 od 1242) Boles\u0142aw II Rogatka zosta\u0142 zmuszony przez mo\u017cnych; wbrew ich oczekiwaniom okaza\u0142 si\u0119 w\u0142adc\u0105 silnym, energicznie broni\u0105cym prerogatyw ksi\u0105\u017c\u0119cych, a wsp\u00f3\u0142rz\u0105dz\u0105cy z nim m\u0142odszy brat W\u0142adys\u0142aw (duchowny i od 1265 abp Salzburga) by\u0142 z nim zgodny; rozbudowa\u0142 Wroc\u0142aw i wybudowa\u0142 zamek na Ostrowie Tumskim; po 1250 sta\u0142 si\u0119 najpot\u0119\u017cniejszym ksi\u0119ciem na Dolnym \u015al\u0105sku, a w stosunkach zewn\u0119trznych trzyma\u0142 si\u0119 sojuszu z czeskimi Przemy\u015blidami (Wac\u0142awem I i Przemys\u0142em Ottokarem II), co jednak \u015bci\u0105gn\u0119\u0142o na jego domen\u0119 pustosz\u0105ce najazdy ksi\u0105\u017c\u0105t wielkopolskich (Przemys\u0142a I i Boles\u0142awa Pobo\u017cnego), b\u0119d\u0105cych sojusznikami w\u0119gierskich Arpad\u00f3w; w po\u0142owie 1266 wybuch\u0142 przeciw niemu bunt cz\u0119\u015bci rycerstwa, wspierany by\u0107 mo\u017ce przez bpa wroc\u0142awskiego Tomasza oraz przez Rogatk\u0119; ksi\u0105\u017c\u0119 zdo\u0142a\u0142 st\u0142umi\u0107 bunt, lecz wkr\u00f3tce zmar\u0142 nagle, co wzbudzi\u0142o podejrzenia o jego otrucie – wielce prawdopodobne i potwierdzane przez \u00f3wczesne i p\u00f3\u017aniejsze kroniki.<\/p>\r\n

80 lat temu, 3 grudnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 rozstrzelany przez milicjant\u00f3w anarchistycznych w Moncada ko\u0142o Barcelony, w wieku 60 lat (ur. 19 VIII 1876), bp Manuel Irurita <\/strong>Alm\u00e1ndoz, chronologicznie przedostatni z trzynastu biskup\u00f3w hiszpa\u0144skich zamordowanych przez rojos <\/em>w wojnie domowej; Nawaryjczyk, wychowanek kapucyn\u00f3w, od m\u0142odo\u015bci by\u0142 gor\u0105cym sympatykiem legitymistycznego i tradycjonalistycznego karlizmu; uko\u0144czy\u0142 seminarium diecezjalne w Pampelunie, a na Uniwersytecie Papieskim w Walencji otrzyma\u0142 stopnie doktora filozofii i \u015bwi\u0119tej teologii; \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1901; w grudniu 1926 zosta\u0142 bpem Leridy, a 13 marca 1930 – bpem Barcelony; obdarzony wysok\u0105 kultur\u0105 muzyczn\u0105, by\u0142 tak\u017ce przewodnicz\u0105cym Hiszpa\u0144skiego Stowarzyszenia Cecylia\u0144skiego; po nastaniu II Republiki jeszcze zacie\u015bni\u0142 swoje zwi\u0105zki z karlistami, tote\u017c przez lewicowe w\u0142adze autonomicznej Katalonii by\u0142 traktowany jako wr\u00f3g publiczny; po wybuchu wojny domowej i niepowodzeniu powstania w Barcelonie zacz\u0105\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107 w domach zaprzyja\u017anionych rodzin katolickich; 1 grudnia zosta\u0142 zatrzymany przez patrol milicjant\u00f3w Iberyjskiej Federacji Anarchistycznej (FAI) i przewieziony do wi\u0119zienia; rozstrzelano go wraz z grup\u0105 \u015bwieckich i duchownych, w tym dw\u00f3ch karmelitanek; w 1959 wszcz\u0119ty zosta\u0142 jego proces beatyfikacyjny, zablokowany jednak przez Paw\u0142a VI w 1964 pod pretekstem mo\u017cliwej \u201einstrumentalizacji politycznej\u201d; w 2008 historyk i benedyktyn z Montserrat Hilari Raguer (okre\u015blaj\u0105cy si\u0119 jako \u201eantyfrankista, demokrata, nacjonalista katalo\u0144ski i niepodleg\u0142o\u015bciowiec\u201d) wszcz\u0105\u0142 kontrowersj\u0119 co do faktu zamordowania bpa Irurity; nast\u0119pnie zosta\u0142 wsparty przez innego historyka – progresist\u0119 z Wydzia\u0142u Teologicznego na Uniwersytecie Barcelo\u0144skim – Joana Bad\u0119, co skwapliwie podchwyci\u0142y media lewicowo-liberalne (m.in. dziennik \u201eEl Pa\u00c3\u00ads\u201d); obaj, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 m.in. na anarchistycznego dziennikarza Jacinta Toryho oraz na dane Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca, twierdz\u0105, \u017ce biskup unikn\u0105\u0142 egzekucji, p\u0142ac\u0105c wysoki okup samemu liderowi anarchist\u00f3w, Buonaventurze Durrutiemu (kt\u00f3ry wszak\u017ce nie \u017cy\u0142 ju\u017c od 30 listopada, a wi\u0119c dziesi\u0119\u0107 dni przed aresztowaniem biskupa), i zmar\u0142 prawdopodobnie nie wcze\u015bniej ni\u017c w lutym 1939 roku (mia\u0142 by\u0107 jakoby widziany jeszcze 28 stycznia 1939, po wyzwoleniu Barcelony, przez dwie osoby, kt\u00f3re wyrazi\u0142y zdziwienie, \u017ce \u017cyje); te rewelacje ignoruj\u0105 jednak liczne zeznania \u015bwiadk\u00f3w – kt\u00f3rzy widzieli cia\u0142a zakopane na cmentarzu – zebrane w procesie beatyfikacyjnym, jak r\u00f3wnie\u017c badania DNA szcz\u0105tk\u00f3w biskupa, przeprowadzone w 2000, kt\u00f3rych por\u00f3wnanie wykaza\u0142o identyczno\u015b\u0107 z kodem genetycznym jego dw\u00f3ch si\u00f3str, pochowanych w Walencji; mimo to proces beatyfikacyjny, reaktywowany w 1994, zosta\u0142 ponownie zahamowany, prawdopodobnie zn\u00f3w z powod\u00f3w politycznych – tym razem niech\u0119ci do nara\u017cenia si\u0119 separatystom katalo\u0144skim.<\/p>\r\n

125 lat temu, 5 grudnia<\/strong> 1891 roku, zmar\u0142 (na wygnaniu) w Pary\u017cu, w wieku 66 lat (ur. 2 XII 1825), Piotr II Wielkoduszny <\/strong>[Dom Pedro de Alc\u00c3\u00a2ntara Jo\u00c3\u00a3o Carlos Leopoldo Salvador Bibiano Francisco Xavier de Paula Leoc\u00e1dio Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Bragan\u00c3\u00a7a, \u00bbO Magn\u00c3\u00a2nimo\u00ab<\/em>], od 7 kwietnia 1831 (drugi) cesarz Brazylii (\u201ez Bo\u017cej \u0142aski i jednog\u0142o\u015bnie obrany, konstytucyjny cesarz i wieczysty obro\u0144ca Brazylii\u201d) z dynastii Braganz\u00f3w; formalnie wst\u0105pi\u0142 na tron w wieku lat pi\u0119ciu, po abdykacji swojego ojca Piotra I; w okresie jego ma\u0142oletnio\u015bci faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawowali regenci; za pe\u0142noletniego zosta\u0142 uznany w wieku 14 lat, a koronacj\u0119 odby\u0142 18 lipca 1841; prowadzi\u0142 aktywn\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105, tocz\u0105c (pomi\u0119dzy 1851 a 1870) trzy wojny z Argentyn\u0105, Urugwajem i Paragwajem, uwie\u0144czone zyskaniem dost\u0119pu do strategicznej rzeki La Plata; w polityce wewn\u0119trznej wspiera\u0142 industrializacj\u0119 (jego mottem by\u0142o Uni\u00c3\u00a3o e Ind\u00c3\u00bastria<\/em>); swoj\u0105 wizj\u0119 monarchii umiarkowanej, harmonizuj\u0105cej pierwiastki konserwatywne i liberalne, kszta\u0142towa\u0142 pod wp\u0142ywem metapolityki J\u00f3zefa Marii Hoene Wro\u0144skiego (1776-1853), kt\u00f3rego by\u0142 gorliwym czytelnikiem; by\u0142 monarch\u0105 niezwykle pracowitym i stroni\u0105cym od luksusu, wszechstronnie wykszta\u0142conym (jego biblioteka liczy\u0142a 60 000 wolumin\u00f3w), acz nie geniuszem, interesuj\u0105cym si\u0119 filozofi\u0105, prawem, histori\u0105, naukami \u015bcis\u0142ymi i technologi\u0105, sztuk\u0105 i poezj\u0105, poliglot\u0105 znaj\u0105cym (pr\u00f3cz ojczystego) trzyna\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w – w tym hebrajski, arabski, sanskryt, chi\u0144ski i tupi, pozna\u0142 osobi\u015bcie b\u0105d\u017a korespondowa\u0142 z Grahamem Bellem, Charlesem Darwinem, Victorem Hugo (kt\u00f3ry nazywa\u0142 go \u201ewnukiem Marka Aureliusza\u201d) i Friedrichem Nietzschem, przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Richardem Wagnerem, Louisem Pasteurem (wsp\u00f3\u0142finansowa\u0142 zar\u00f3wno teatr w Bayreuth, jak Instytut Pasteura) i Jeanem-Martinem Charcotem; by\u0142 cz\u0142onkiem licznych towarzystw naukowych i akademii, w tym francuskiej i rosyjskiej Akademii Nauk; odby\u0142 incognito <\/em>(jako \u00bbPedro de Alc\u00c3\u00a2ntara\u00ab) dwie d\u0142ugie podr\u00f3\u017ce: od maja 1871 do marca 1872 po Europie i Afryce P\u0142n., a od kwietnia 1876 do wrze\u015bnia 1877 po USA i Kanadzie, ponownie po Europie (\u0142\u0105cznie z Rosj\u0105 i Turcj\u0105) oraz Ziemi \u015awi\u0119tej; by\u0142 gorliwym katolikiem, przeciwstawiaj\u0105cym si\u0119 naciskom, kt\u00f3re mia\u0142y doprowadzi\u0107 do separacji pa\u0144stwa od Ko\u015bcio\u0142a, ale jednocze\u015bnie kontynuuj\u0105cym polityk\u0119 monarszego patronatu i ingerencji w sprawy ko\u015bcielne; na pocz\u0105tku lat 70. zosta\u0142 postawiony w trudnej sytuacji przez liberalnego premiera – masona, wicehr. Rio Branco – nakazuj\u0105cego aresztowa\u0107 dw\u00f3ch biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy wydali zakaz przynale\u017cno\u015bci mason\u00f3w do bractw religijnych (w XIX-wiecznej Brazylii, kt\u00f3rej niepodleg\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a inicjatyw\u0105 masonerii, praktycznie ca\u0142a elita spo\u0142eczna i polityczna – ale nie cesarz – bez wzgl\u0119du na pogl\u0105dy monarchistyczne czy republika\u0144skie, konserwatywne czy post\u0119powe, nale\u017ca\u0142a do masonerii); biskupom skazanym na cztery lata katorgi cesarz zamieni\u0142 najpierw kar\u0119 na zwyk\u0142e wi\u0119zienie, a nast\u0119pnie ich u\u0142askawi\u0142 i umo\u017cliwi\u0142 im wyjazd do Rzymu; jego d\u0105\u017cenie do zniesienia niewolnictwa zosta\u0142o uwie\u0144czone wpierw tzw. prawem wolnego \u0142ona z 1871 (cesarz zagrozi\u0142 abdykacj\u0105, je\u015bli parlament go nie uchwali), nadaj\u0105cym wolno\u015b\u0107 osobom powy\u017cej 21 roku \u017cycia urodzonym z matki niewolnicy, nast\u0119pnie \u201eprawem sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolatk\u00f3w\u201d z 1885, uwalniaj\u0105cym niewolnik\u00f3w, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli 65 lat, i wreszcie dekretem, wydanym (pod jego nieobecno\u015b\u0107 w kraju, gdy przebywa\u0142 na leczeniu w Mediolanie) przez sprawuj\u0105c\u0105 regencj\u0119 jego c\u00f3rk\u0119 Izabel\u0119 w 1888 roku, znosz\u0105cym ostatecznie niewolnictwo; autorem tej ustawy, zwanej Z\u0142otym Prawem (Lei Aurea<\/em>), by\u0142 konserwatywny premier Jo\u00c3\u00a3o Alfredo Correa de Oliveira (1835-1919) – stryjeczny dziadek animatora i teoretyka kontrrewolucji katolickiej, Plinia Corr\u00c3\u00aai de Oliveiry (1908-1995); zniesieniem niewolnictwa cesarz narazi\u0142 si\u0119 plantatorom, a jednocze\u015bnie wojskowym, wyznaj\u0105cym pogl\u0105dy pozytywisty Auguste\u2019a Comte\u2019a (1797-1857), kt\u00f3rych mottem by\u0142o Ordem e Progresso<\/em>; w rezultacie tej opozycji cesarz zosta\u0142 15 listopada 1889 zmuszony do ust\u0105pienia i wyjazdu z kraju, a pod egid\u0105 armii proklamowano republik\u0119 (p\u00f3\u017aniej, po ustanowieniu rz\u0105d\u00f3w autorytarnych, zw. Star\u0105 Republik\u0105); zosta\u0142 pochowany w Panteonie Braganz\u00f3w w ko\u015bciele \u015bw. Wincentego w Lizbonie, lecz w 1922 jego szcz\u0105tki zosta\u0142y sprowadzone do Brazylii, a w 1939 z\u0142o\u017cone w katedrze \u015bw. Piotra z Alcantary w Petr\u00f3polis k. Rio de Janeiro.<\/p>\r\n

80 lat temu, 5 grudnia<\/strong> 1936 roku, zosta\u0142 zamordowany w Paternie (Walencja), w wieku 51 lat (ur. 10 VI 1885), Servando Conejero Sotos<\/strong>, lekarz i dzia\u0142acz tradycjonalistyczny; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w medycznych w madryckim Instytucie Terapeutycznym Rubio prowadzi\u0142 w\u0142asn\u0105 klinik\u0119 w Walencji; g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy katolik, by\u0142 w m\u0142odo\u015bci konserwatyst\u0105 zwi\u0105zanym z frakcj\u0105 premiera Antonia Maury (1853-1925) i prezesem M\u0142odzie\u017cy Maurystowskiej (Juventud Maurista) w Walencji; nast\u0119pnie przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do karlistowskiej Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista) i by\u0142 aktywny jako wsp\u00f3\u0142pracownik jej periodyk\u00f3w (\u201eEl Correio Valenciano\u201d, \u201eLas Provincias\u201d, \u201eEl Siglo Futuro\u201d) oraz konferencjonista; w 1936 zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Ko\u0142a Tradycjonalistycznego w Walencji; aresztowany przez milicjant\u00f3w frentepopulistas<\/em> 27 sierpnia 1936, zosta\u0142 przewieziony do wi\u0119zienia w by\u0142ym klasztorze cysterskim \u015bw. Micha\u0142a od Kr\u00f3l\u00f3w, sk\u0105d w nocy z 4 na 5 grudnia wyprowadzono go, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce wychodzi na wolno\u015b\u0107, w rzeczywisto\u015bci wywieziono za\u015b na rozstrzelanie; jego najstarszy syn (i imiennik), wcielony si\u0142\u0105 do armii republika\u0144skiej, zdo\u0142a\u0142 w czerwcu 1937 zbiec do si\u0142 narodowych, a nast\u0119pnie zgin\u0105\u0142 w bitwie pod Teruelem; natomiast jeden z jego braci (Juan) by\u0142 republikaninem, dzia\u0142aczem Partii Radykalnej, a w 1938 przewodnicz\u0105cym Rady Miejskiej w Walencji z ramienia Lewicy Republika\u0144skiej.<\/p>\r\n

75 lat temu, 9 grudnia<\/strong> 1941 roku, zmar\u0142 w Pary\u017cu, w wieku 76 lat (ur. 14 VIII 1865), Dymitr<\/strong> Mere\u017ckowski<\/strong>, Dmitrij Siergiejewicz Mierie\u017ckowski [ros. \u00d0\u201d\u00d0\u00bc\u00d0\u00b8\u00d1\u201a\u00d1\u20ac\u00d0\u00b8\u00d0\u00b9 \u00d0\u00a1\u00d0\u00b5\u00d1\u20ac\u00d0\u00b3\u00d0\u00b5\u00d0\u00b5\u00d0\u00b2\u00d0\u00b8\u00d1\u2021 \u00d0\u0153\u00d0\u00b5\u00d1\u20ac\u00d0\u00b5\u00d0\u00b6\u00d0\u00ba\u00d0\u00be\u00d0\u00b2\u00d1\u0081\u00d0\u00ba\u00d0\u00b8\u00d0\u00b9], poeta, dramaturg, powie\u015bciopisarz, krytyk literacki, my\u015bliciel religijny i t\u0142umacz; symbolista i jeden z najwybitniejszych reprezentant\u00f3w Srebrnego Wieku w literaturze rosyjskiej; syn wysokiego urz\u0119dnika carskiego, brat biologa i botanika Konstantina Mierie\u017ckowskiego, m\u0105\u017c poetki Zinaidy Gippius (1869-1945); uko\u0144czy\u0142 wydzia\u0142 historyczno-filologiczny Uniwersytetu Petersburskiego; przedstawiciel rosyjskiego renesansu religijnego (\u201enowej \u015bwiadomo\u015bci religijnej\u201d), podkre\u015blaj\u0105cy konieczno\u015b\u0107 hellenizacji chrze\u015bcija\u0144stwa, tj. wzbogacenia go o zmys\u0142 estetyczny; w 1900 za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z Wasilijem Rozanowem (1856-1919) Stowarzyszenie Religijno-Filozoficzne; zwolennik monarchii konstytucyjnej i cz\u0142onek liberalnej Partii Konstytucyjno-Demokratycznej (\u201ekadet\u00f3w\u201d); jako nieprzejednany wr\u00f3g bolszewizmu – w kt\u00f3rym widzia\u0142 \u201ekr\u00f3lestwo Antychrysta\u201d – po rewolucji musia\u0142 (wraz z \u017con\u0105) ratowa\u0107 si\u0119 ucieczk\u0105, najpierw do Polski, gdzie dzia\u0142a\u0142 w Rosyjskim Komitecie Narodowym (g\u0142osz\u0105c, i\u017c \u201eoswobodzi\u0107 Rosj\u0119 mo\u017ce tylko ona sama\u201d, lecz \u201eze sztandarami polskimi powinien zjednoczy\u0107 si\u0119 sztandar rosyjski, a wojsko rosyjskie – z polskim\u201d), p\u00f3\u017aniej za\u015b do Pary\u017ca, gdzie kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 antybolszewick\u0105.<\/p>\r\n

100 lat temu, 11 grudnia<\/strong> 1916 roku, zmar\u0142 w Pa\u00c3\u00a7o de Lanheses (Minho), w wieku 56 lat (ur. 27 VI 1860), Miguel Vaz de Almada<\/strong>, 16.\u00ba hr. (earl<\/em>, conde<\/em>) de Avranches (tytu\u0142 nadany w 1445 jego przodkowi \u00c3\u0081lvarowi Vaz de Almada w Westminsterze przez Henryka VI Angielskiego), mia\u0142 tak\u017ce prawo do portugalskiego tytu\u0142u 4.\u00ba hr. de Almada, lecz nie chcia\u0142 stara\u0107 si\u0119 o jego potwierdzenie przez \u201ekonstytucyjnych\u201d uzurpator\u00f3w z Domu Braganza-Sachsen-Coburg-Gotha; syn 3.\u00ba hr. de Almada (Louren\u00c3\u00a7o Jos\u00c3\u00a9 Maria Boaventura de Almada Cyrne Peixoto, 1818-1874), kt\u00f3ry na czele stworzonego w\u0142asnym sumptem oddzia\u0142u Ochotnik\u00f3w Kr\u00f3lewskich kontynuowa\u0142 partyzanck\u0105 walk\u0119 zbrojn\u0105 z libera\u0142ami nawet po kapitulacji (1834) Micha\u0142a I (Dom Miguel) w \u00c3\u2030voramonte; ziemianin i dzia\u0142acz gospodarczy, polityk legitymistyczny (miguelista); wielki w\u0142a\u015bciciel ziemski, za\u0142o\u017cyciel (1908) Zwi\u0105zku Winogrodnik\u00f3w Portugalskich, kierownik Syndykatu Rolniczego w Viana de Castelo, propagator mutualizmu (pomocy i ubezpiecze\u0144 wzajemnych), konfrater kilku bractw religijnych, od 1901 wiceprzewodnicz\u0105cy Centrum Narodowego w Viana de Castelo, skupiaj\u0105cego nacjonalist\u00f3w i katolik\u00f3w spo\u0142ecznych; jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w Partii Legitymistycznej; w 1886 by\u0142 jednym z fundator\u00f3w Pomnika Odnowicieli [Niepodleg\u0142o\u015bci] z 1640, lecz uchyli\u0142 si\u0119 od uczestnictwa w jego ods\u0142oni\u0119ciu, \u017ceby nie wyst\u0119powa\u0107 obok \u00bbLudwika I\u00ab; od 1899 by\u0142 namiestnikiem (lugar-tenente<\/em>) kr\u00f3la z prawa Micha\u0142a II (Dom Miguel Janu\u00e1rio, 1853-1927), lecz w 1912 sygnowa\u0142 w jego imieniu niefortunny dynastyczny Pakt z Dover pomi\u0119dzy Micha\u0142em II a (ju\u017c pozbawionym tronu przez rewolucj\u0119 pa\u017adziernikow\u0105 1910 i wygnanym) \u00bbEmanuelem II\u00ab (Dom Manuel), kt\u00f3ry wprawdzie uznawa\u0142 sukcesj\u0119 syna Micha\u0142a II – Dom Duarte Nuno (1907-1976) – ale jako \u201enast\u0119pcy\u201d Dom Manuela, nie za\u015b sukcesora swojego ojca i dziadka.<\/p>\r\n

175 lat temu, 12 grudnia<\/strong> 1841 roku, zmar\u0142 w Saint-Geniez-d\u2019Olt (Aveyron, Okcytania), w wieku 76 lat (ur. 9 V 1765), bp Denis<\/strong>-Antoine-Luc hr. (comte<\/em>) Frayssinous<\/strong>, duchowny katolicki, orator, pisarz i polityk; wy\u015bwi\u0119cony w 1789 roku, podczas Terroru sprawowa\u0142 pos\u0142ug\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105 w podziemiu; od 1800 roku naucza\u0142 teologii w paryskim seminarium \u015bw. Sulpicjusza, wyg\u0142aszaj\u0105c tak\u017ce cykl konferencji (zakazanych przez Napoleona po uwi\u0119zieniu przeze\u0144 papie\u017ca Piusa VII w 1809 i opublikowanych dopiero w 1825) na temat Obrony chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em>; w listopadzie 1821 mianowany pierwszym kapelanem kr\u00f3la Ludwika XVIII, a w kwietniu 1822 – przez papie\u017ca Piusa VII – biskupem in partibus infidelium<\/em> Hermopolis; w tym samym roku kr\u00f3l mianowa\u0142 go szefem wychowania publicznego, z tytu\u0142em wielkiego mistrza Uniwersytetu, i parem Francji z tytu\u0142em hrabiego; r\u00f3wnie\u017c w 1822 roku zosta\u0142 wybrany do Akademii Francuskiej (fotel 3); od 1824 do 1828 by\u0142 ministrem ds. ko\u015bcielnych i wychowania publicznego w ultrasowskim rz\u0105dzie J. hr. de Vill\u00c3\u00a8le\u2019a i przez nast\u0119pny rok w gabinecie J.-B. wicehr. de Martignaca; wierny legitymista, po obaleniu prawowitego kr\u00f3la Karola X uda\u0142 si\u0119 wraz z nim na wygnanie do Pragi i zosta\u0142 wychowawc\u0105 diuka de Bordeaux (p\u00f3\u017aniejszego Henryka V); w 1838 powr\u00f3ci\u0142 do Francji.<\/p>\r\n

250 lat temu, 14 grudnia<\/strong> 1766 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Faj\u00c3\u00a3o (Portugalia) Jos\u00c3\u00a9 Ac\u00c3\u00barcio das Neves<\/strong>, historyk, eseista, ekonomista (promotor uprzemys\u0142owienia Portugalii), wy\u017cszy urz\u0119dnik i polityk konserwatywny i monarchistyczny, obro\u0144ca legitymizmu (miguelismo<\/em>); pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny w\u0142a\u015bcicieli ziemskich; w 1787 uko\u0144czy\u0142 prawo na Uniwersytecie Koimbryjskim, po czym rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 urz\u0119dnicz\u0105; od 1795 do 1807 by\u0142 s\u0119dzi\u0105 trybuna\u0142u przy kapitanii generalnej na Azorach; w 1807 powr\u00f3ci\u0142 do Lizbony, gdzie r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 mianowany s\u0119dzi\u0105, lecz wkr\u00f3tce, po naje\u017adzie napoleo\u0144skim, odrzucaj\u0105c z oburzeniem kolaboracj\u0119, zrezygnowa\u0142 z urz\u0119du i zorganizowa\u0142 ruch oporu przeciwko okupantowi – stworzy\u0142 w\u00f3wczas Junt\u0119 Tymczasow\u0105 w Porto oraz napisa\u0142 szereg patriotycznych broszur, przet\u0142umaczonych tak\u017ce na kastylijski i kolportowanych w Hiszpanii; po odparciu pierwszej inwazji francuskiej w 1810 w uznaniu jego zas\u0142ug zosta\u0142 powo\u0142any do szeregu urz\u0119d\u00f3w: s\u0119dziego apelacyjnego w Porto, sekretarza Kr\u00f3lewskiej Izby Handlu, Rolnictwa, Produkcji i Nawigacji, zast\u0119pcy dyrektora Kr\u00f3lewskiej Fabryki Jedwabiu i in.; bra\u0142 tak\u017ce udzia\u0142 w opracowywaniu nowego Kodeksu Cywilnego; zosta\u0142 ponadto wybrany do Kr\u00f3lewskiej Akademii Nauk w Lizbonie oraz mianowany kawalerem Zakonu Chrystusa (Ordem de Cristo) i Zakonu Niepokalanego Pocz\u0119cia Matki Bo\u017cej (Nossa Senhora da Concei\u00c3\u00a7\u00c3\u00a3o<\/em>); po powt\u00f3rnym wyzwoleniu kraju w 1814 po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 intensywnej pracy naukowej jako historyk i ekonomista, nie zaniedbuj\u0105c jednak s\u0142u\u017cby publicznej – z jego inicjatywy w 1818 zosta\u0142a utworzona Izba Handlowa; wszystkich stanowisk zosta\u0142 pozbawiony po zwyci\u0119stwie maso\u0144sko-liberalnej rewolucji w 1820, wszcz\u0119tej przez tajny Sanhedryn (Sin\u00c3\u00a9drio) cywilno-wojskowy w Porto; w 1822 zosta\u0142 wprawdzie wybrany do Kortez\u00f3w, ale po pora\u017cce (wskutek chwiejnej postawy kr\u00f3la Jana VI) powstania absolutystycznego przeciwko \u201eniezno\u015bnym p\u0119tom maso\u0144skim\u201d, pod wodz\u0105 infanta Dom Miguela w kwietniu 1824 (Abrilada<\/em>), zosta\u0142 nawet aresztowany za wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w nim; po \u015bmierci Jana VI (1826) i obj\u0119ciu regencji przez Dom Miguela zosta\u0142 przywr\u00f3cony na swoje stanowiska, a nast\u0119pnie odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w proklamowaniu Dom Miguela kr\u00f3lem Micha\u0142em I w 1828 roku: przed Kortezami, nast\u0119pnie przed zwo\u0142an\u0105 na zasadach tradycyjnych Rad\u0105 Trzech Stan\u00f3w (Junta dos Tr\u00c3\u00aas Estados), wyg\u0142osi\u0142 erudycyjn\u0105 mow\u0119, odwo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 do praw fundamentalnych historycznych Kortez\u00f3w z Lamego (1139-1142), stoj\u0105cych u pocz\u0105tku niepodleg\u0142o\u015bci Portugalii, oraz uzasadniaj\u0105c\u0105, \u017ce starszy brat Dom Miguela, Dom Pedro (Piotr IV), przyjmuj\u0105c cesarsk\u0105 koron\u0119 Brazylii i odrywaj\u0105c j\u0105 od Portugalii, utraci\u0142 prawo do korony portugalskiej, tote\u017c kr\u00f3lem prawowitym jest Micha\u0142 I, reprezentuj\u0105cy monarchi\u0119 tradycyjn\u0105 prawa boskiego oraz zgodn\u0105 z wol\u0105 narodu, zgromadzonego w trzech stanach; jako czo\u0142owy zwolennik i wsp\u00f3\u0142pracownik Micha\u0142a I, po jego kl\u0119sce w wojnie domowej, w kt\u00f3rej si\u0142y liberalne by\u0142y wspierane zbrojnie przez Wielk\u0105 Brytani\u0119, schroni\u0142 si\u0119 w Sarzedo, rodzinnych stronach swojej \u017cony; wytropiony jednak przez \u017co\u0142nierzy armii libera\u0142\u00f3w, zosta\u0142 6 maja 1834 zabity w stodole, w kt\u00f3rej si\u0119 ukry\u0142; jako my\u015bliciel konserwatywny zwalcza\u0142 idee demokratyczne i liberalne, dowodz\u0105c, \u017ce wszystkie rz\u0105dy demokratyczne maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do przekszta\u0142cania si\u0119 w oligarchiczne, a nast\u0119pnie w despotyzm, kt\u00f3ry prostytuuje wszystkich, kt\u00f3rzy mu s\u0142u\u017c\u0105, \u017c\u0105daj\u0105c od nich jedynie pochlebstwa; jako my\u015bliciel ekonomiczny recypowa\u0142 natomiast idee wolnorynkowe A. Smitha i J.-B. Saya, ale uwa\u017ca\u0142 za niezb\u0119dne pobudzanie przez pa\u0144stwa wolnej inicjatywy i tworzenie prawnych oraz kulturowych (np. przez zak\u0142adanie stowarzysze\u0144 literackich i ekonomicznych oraz bibliotek publicznych) warunk\u00f3w do rozwoju przedsi\u0119biorczo\u015bci, a tak\u017ce umiarkowany protekcjonizm, zw\u0142aszcza w sektorze rolnym.<\/p>\r\n

125 lat temu, 19 grudnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Zakopanem Edward <\/strong>Bernard hr. Raczy\u0144ski<\/strong> h. Na\u0142\u0119cz, doktor praw, dyplomata, polityk i pisarz; prawnuk fundatora Biblioteki Raczy\u0144skich oraz Z\u0142otej Kaplicy w Katedrze Pozna\u0144skiej Edwarda hr. Raczy\u0144skiego (1786-1845), m\u0142odszy brat dzia\u0142acza konserwatywnego, wojewody pozna\u0144skiego oraz ambasadora w Rumunii Rogera Adama hr. Raczy\u0144skiego (1889-1945); uko\u0144czy\u0142 prawo w Lipsku (doktoryzowa\u0142 si\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim) oraz nauki polityczne w Londynie; od 1919 w polskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych; w latach 1932-1934 sta\u0142y delegat RP przy Lidze Narod\u00f3w, od 1934 do cofni\u0119cia uznania legalnemu rz\u0105dowi polskiego (5 lipca 1945) ambasador RP w Londynie, jednocze\u015bnie (1941-1943) minister spraw zagranicznych, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel (1949) i prezes Zwi\u0105zku Federalist\u00f3w Polskich, od 1954 do 1972 cz\u0142onek Rady Trzech, w okresie 1979-86 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na uchod\u017astwie; za\u0142o\u017cyciel (1990) Fundacji im. Raczy\u0144skich, zmar\u0142 w 1993, w wieku 101 lat; by\u0142 ostatnim m\u0119skim przedstawicielem polskiej linii rodu Raczy\u0144skich.<\/p>\r\n

700 lat temu, 22 grudnia<\/strong> 1316 roku, zmar\u0142 w Awinionie, w wieku ok. 73 lat (ur. ok. 1243), abp Idzi<\/strong> (Egidiusz) Rzymianin<\/strong> OESA<\/strong> [w\u0142. Egidio Romano, \u0142ac. \u00c3\u2020gidius Romanus], zwany Doctor Fundatissimus<\/em>, filozof i teolog; urodzi\u0142 si\u0119 w Rzymie, gdzie te\u017c rozpocz\u0105\u0142 nauki; podana w XIV w. przez Jordana z Quedlinburga informacja o jego pochodzeniu z arystokratycznego rodu Colonn\u00f3w nie znalaz\u0142a dot\u0105d innego potwierdzenia; ju\u017c jako student Wydzia\u0142u Sztuk Uniwersytetu Paryskiego wst\u0105pi\u0142 (1258) do zakonu augustian\u00f3w (Ordo Eremitarum Sancti Augustini); magisterium uzyska\u0142 w 1266, a nast\u0119pnie (1269-1272) studiowa\u0142 teologi\u0119, s\u0142uchaj\u0105c wyk\u0142ad\u00f3w \u015bw. Tomasza z Akwinu; w latach 1271-1273 wyk\u0142ada\u0142 Sentencje <\/em>Piotra Lombarda; zobowi\u0105zany do pisemnej obrony swojej tezy o jedno\u015bci formy substancjalnej w cz\u0142owieku, nie uzyska\u0142 aprobaty przed komisj\u0105 powo\u0142an\u0105 przez bpa Pary\u017ca Stefana Tempiera i musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Sorbon\u0119; uda\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas do W\u0142och, gdzie ok. 1280 napisa\u0142 dla przysz\u0142ego kr\u00f3la Francji Filipa IV Pi\u0119knego podr\u0119cznik sztuki rz\u0105dzenia (prze\u0142o\u017cony na j\u0119zyk francuski); po przes\u0142uchaniu przez komisj\u0119 badaj\u0105c\u0105 jego prawowierno\u015b\u0107, odwo\u0142aniu niekt\u00f3rych tez oraz interwencji na jego korzy\u015b\u0107 ze strony papie\u017ca Honoriusza IV powr\u00f3ci\u0142 w 1285 na Sorbon\u0119 (jako pierwszy w historii profesor augustianin); w 1287 zebrana we Florencji kapitu\u0142a augustia\u0144ska postanowi\u0142a, \u017ce jego nauki b\u0119d\u0105 przedmiotem wyk\u0142ad\u00f3w w szko\u0142ach tego zakonu; po wybraniu go w 1292 przeorem generalnym augustian\u00f3w zrezygnowa\u0142 z katedry uniwersyteckiej; w 1295 przesta\u0142 by\u0107 z kolei przeorem z racji mianowania go przez papie\u017ca Bonifacego VIII abpem Bourges; odt\u0105d przebywa\u0142 przede wszystkim w Rzymie, staj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnym teoretykiem teokracji papieskiej w sporze z Filipem Pi\u0119knym: jego traktat De ecclesiastica potestate<\/em> dostarczy\u0142 teoretycznych argument\u00f3w dla bulli Unam sanctam<\/em> (1302); w 1297 dowodzi\u0142 te\u017c legalno\u015bci z\u0142o\u017cenia z urz\u0119du papie\u017ca Celestyna V; po \u015bmierci Bonifacego VIII usun\u0105\u0142 si\u0119 w cie\u0144 i wyst\u0105pi\u0142 ponownie dopiero podczas soboru w Vienne (1311-1312), jako jeden z oskar\u017cycieli w procesie templariuszy, a zarazem obro\u0144ca zakon\u00f3w mendykanckich (\u017cebrz\u0105cych) od w\u0142adzy biskupiej, uznaj\u0105c ich podleg\u0142o\u015b\u0107 jedynie papie\u017cowi; napisa\u0142 te\u017c traktat pot\u0119piaj\u0105cy nauki franciszkanina (zwolennika opcji skrajnie rygorystycznej w kwestii ub\u00f3stwa) Piotra Olivi; do jego uczni\u00f3w (zw. szko\u0142\u0105 egidia\u0144sk\u0105) nale\u017celi m.in. Jakub z Viterbo, Augustyn z Ankony, Tomasz ze Strasburga, Grzegorz z Rimini i Hugolin z Orvieto; Idzi jest autorem ok. 60 dzie\u0142 z zakresu teologii, egzegetyki Pisma, metafizyki, teorii poznania, logiki, retoryki, etyki oraz filozofii politycznej; oryginalne i odosobnione by\u0142o jego rozumienie natury i celu teologii, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca\u0142 za nauk\u0119 szczeg\u00f3\u0142ow\u0105, a nie og\u00f3ln\u0105: o szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci nauki przes\u0105dza bowiem jej przedmiot, a przedmiotem teologii jest B\u00f3g, kt\u00f3ry jest bytem jednostkowym, co wyklucza og\u00f3lno\u015b\u0107 teologii; zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad tym, czy B\u00f3g jest przedmiotem teologii jako taki, bez \u017cadnych dodatkowych okre\u015ble\u0144 (absolute<\/em>), czy te\u017c jest w niej ujmowany pod jakim\u015b szczeg\u00f3\u0142owym poj\u0119ciem, opowiedzia\u0142 si\u0119 za drug\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105, uznaj\u0105c, \u017ce teologia bada Boga jako tego, kto daje chwa\u0142\u0119 zbawienia (glorificator<\/em>); rozwa\u017caj\u0105c problem dowod\u00f3w na istnienie Boga, Idzi polemizowa\u0142 z Akwinat\u0105, przeciwko kt\u00f3remu stwierdza\u0142, \u017ce cz\u0142owiek jeszcze podczas ziemskiego \u017cycia (in via<\/em>) jest zdolny zrozumie\u0107 i uzna\u0107 twierdzenie, \u017ce istnienie Boga jest samym Bogiem i \u017ce istnienie nale\u017cy do Jego istoty, z tego za\u015b wynika, \u017ce nie mo\u017cna my\u015ble\u0107 o Bogu, nie my\u015bl\u0105c zarazem o Jego istnieniu; Idzi przyznawa\u0142 wprawdzie, \u017ce cz\u0142owiek nie jest zdolny zdefiniowa\u0107 Boga, ale uwa\u017ca\u0142, \u017ce rozumie on znaczenie nazwy \u201eB\u00f3g\u201d (np. formu\u0142\u0119 \u015bw. Anzelma, \u017ce B\u00f3g jest tym, nad co nie mo\u017cna pomy\u015ble\u0107 nic doskonalszego), w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 tak\u017ce istnienie jej desygnatu, zatem jest ono oczywiste dla cz\u0142owieka, kt\u00f3ry pozna znaczenie nazwy \u201eB\u00f3g\u201d; z kolei Tomaszowe pi\u0119\u0107 dr\u00f3g nie dowodz\u0105, wg Idziego, istnienia Boga, poniewa\u017c w\u00f3wczas by\u0142yby obci\u0105\u017cone b\u0142\u0119dem petitio principii<\/em>, pe\u0142ni\u0105 one jednak pozytywn\u0105 funkcj\u0119 w teologii, poniewa\u017c ujawniaj\u0105 wszystkie tre\u015bci, jakie ma nazwa \u201eB\u00f3g\u201d (np. poszczeg\u00f3lne atrybuty Boskie); oryginalna jest r\u00f3wnie\u017c egidia\u0144ska teoria \u0142aski, pojmowanej jako konieczne uzupe\u0142nienie wolnej woli, kt\u00f3ra nie jest skutecznym i wystarczaj\u0105cym \u015brodkiem do osi\u0105gni\u0119cia zbawienia; w przeciwie\u0144stwie do Tomasza Idzi uwa\u017ca, \u017ce bez \u0142aski cz\u0142owiek nie jest zdolny oprze\u0107 si\u0119 pokusie, poniewa\u017c po upadku ma sk\u0142onno\u015b\u0107 do grzechu, tj. specyficzny nawyk (habitus<\/em>), kt\u00f3ry u\u0142atwia mu bezwiedne powtarzanie raz pope\u0142nionego z\u0142ego czynu; za istotne dzia\u0142y filozofii Idzi uwa\u017ca\u0142 trzy nauki realne (czyli badaj\u0105ce byty istniej\u0105ce): metafizyk\u0119, matematyk\u0119 i fizyk\u0119; pierwsza z nich, niezale\u017cna i nadrz\u0119dna wobec pozosta\u0142ych, jest m\u0105dro\u015bci\u0105, a jej uprawianie daje najwy\u017csze doczesne szcz\u0119\u015bcie teoretyczne; metafizyka jest nauk\u0105, kt\u00f3ra za przedmiot ma byt jako byt, a samo poj\u0119cie bytu orzeka si\u0119 analogicznie, np. w stosunku do substancji i przypad\u0142o\u015bci; przedmiotem, kt\u00f3ry chce pozna\u0107 metafizyka, jest B\u00f3g, przy czym poznanie Boga nie jest bezpo\u015brednie, lecz po\u015brednie – przez inne byty; najwa\u017cniejszy wk\u0142ad Idziego w metafizyk\u0119 stanowi\u0105 analizy zagadnie\u0144 r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy istot\u0105 a istnieniem oraz jedno\u015bci formy substancjalnej; we wszystkich bytach poza Bogiem istota i istnienie s\u0105 od siebie r\u00f3\u017cne; bytom stworzonym, maj\u0105cym wcze\u015bniej tylko istnienie istoty, rzeczywistego istnienia udziela B\u00f3g; jest On istnieniem prostym, kt\u00f3re stwarza istnienia z\u0142o\u017cone, stanowi\u0105c ich przyczyn\u0119 zewn\u0119trzn\u0105; twierdzenia te zak\u0142adaj\u0105 wi\u0119c odr\u0119bno\u015b\u0107 istoty i istnienia, jako cz\u0119\u015bci ka\u017cdego bytu stworzonego, a w\u00f3wczas istnienie jest pewnym odr\u0119bnym urzeczywistnieniem, kt\u00f3re \u0142\u0105czy si\u0119 z istot\u0105; jedno\u015b\u0107 tedy, kt\u00f3r\u0105 one tworz\u0105, nie jest istotowa, ale przypad\u0142o\u015bciowa, z czego Idzi wyci\u0105ga wniosek o ca\u0142kowicie przypad\u0142o\u015bciowym charakterze stworzenia; kwesti\u0105 najbardziej dyskusyjn\u0105 jest tu urzeczowienie (reifikacja) istoty i istnienia; w zgodzie z Tomaszem by\u0142 natomiast Idzi co do twierdzenia o jedno\u015bci formy substancjalnej we wszystkich bytach, \u0142\u0105cznie z cz\u0142owiekiem, wykazuj\u0105c, \u017ce zdanie przeciwne (o wielo\u015bci form w cz\u0142owieku) prowadzi do monopsychicznej jedno\u015bci duszy intelektualnej wszystkich ludzi; w filozofii politycznej Idziego wyst\u0119puje pewne p\u0119kni\u0119cie wynikaj\u0105ce ze zmiany obozu politycznego, tj. przej\u015bcia z pozycji regalistycznych na papalistyczne, niezmienna jednak pozostawa\u0142a inspiracja arystotelesowska, tj. przyj\u0119cie za\u0142o\u017cenia, \u017ce cz\u0142owiek z natury swojej d\u0105\u017cy do \u017cycia we wsp\u00f3lnocie oraz tr\u00f3jpodzia\u0142u sfery praktycznej na etyk\u0119, ekonomik\u0119 i polityk\u0119, przy czym polityka jest nauk\u0105 wy\u017csz\u0105 od dw\u00f3ch pierwszych, bo w spos\u00f3b bardziej skuteczny prowadzi do dobra; tak samo jak \u015bw. Tomasz z Akwinu, Idzi za najlepszy ustr\u00f3j uwa\u017ca monarchi\u0119, kt\u00f3ra lepiej ni\u017c inne formy rz\u0105du urzeczywistnia jedno\u015b\u0107 i wynikaj\u0105cy z niej pok\u00f3j; w apoteozie silnej monarchii, b\u0119d\u0105cej gwarancj\u0105 \u0142adu moralnego, gdy\u017c skutecznie \u015bcigaj\u0105cej niegodziwc\u00f3w i nagradzaj\u0105cej cnot\u0119 oraz sprawniej odpieraj\u0105cej ataki nieprzyjaci\u00f3\u0142, idzie nawet dalej ni\u017c Stagiryta i Akwinata, poniewa\u017c jest zwolennikiem tezy, i\u017c kr\u00f3l stoi ponad prawem stanowionym, a ustr\u00f3j, w kt\u00f3rym w\u0142adza monarchy jest przez to prawo ograniczona, nie zas\u0142uguje na miano monarchii; kr\u00f3l podlega tylko prawu naturalnemu, b\u0119d\u0105c zarazem jakby po\u015brednikiem pomi\u0119dzy nim a prawem pozytywnym, stanowionym przez siebie, wskutek tego przes\u0105dza o zgodno\u015bci prawa stanowionego z naturalnym i jest w\u0142adny zawiesi\u0107 jego obowi\u0105zywanie; kr\u00f3l to \u201epierwsze niebo rz\u0105dz\u0105ce innymi\u201d, w kr\u00f3lu \u201eca\u0142y \u015bwiat ma jedno s\u0142o\u0144ce-boga, kt\u00f3re zarz\u0105dza i porz\u0105dkuje \u015bwiat\u201d, \u201ew\u0142adca jest jak p\u00f3\u0142-b\u00f3g i bardzo przypomina boga\u201d, kr\u00f3l jest \u201eotwarty wobec Boga i wobec Ko\u015bcio\u0142a\u201d, ale przyja\u017ani si\u0119 z Bogiem bezpo\u015brednio, bez po\u015brednictwa Ko\u015bcio\u0142a; w spos\u00f3b zdecydowany Idzi opowiada\u0142 si\u0119 tak\u017ce za dziedziczn\u0105 sukcesj\u0105 naturaln\u0105 jako form\u0105 nabywania w\u0142adzy monarszej; po przej\u015bciu do obozu papalistycznego Idzi t\u0119 sam\u0105 koncepcj\u0119 absolutnych prerogatyw jednostki panuj\u0105cej przeni\u00f3s\u0142 na urz\u0105d papieski; wprowadzaj\u0105c rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy doskona\u0142o\u015bci\u0105 osobist\u0105 (perfectio personalis<\/em>) a doskona\u0142o\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 ze sprawowania urz\u0119du (perfectio status<\/em>), uzna\u0142, \u017ce posiadanie obu rodzaj\u00f3w doskona\u0142o\u015bci przez papie\u017ca (albowiem urz\u0105d papieski albo nale\u017cy si\u0119 \u015bwi\u0119temu, albo czyni \u015bwi\u0119tym) uprawnia go do stania ponad prawem i posiadania pe\u0142ni w\u0142adzy (plenitudo<\/em> potestatis<\/em>) nad wszystkimi lud\u017ami; cz\u0142owiek podlega wprawdzie dwojakiej w\u0142adzy: cielesnej (ograniczonej do sfery doczesnej, a wi\u0119c nieobejmuj\u0105cej pos\u0142usze\u0144stwa woli), sprawowanej przez w\u0142adc\u00f3w \u015bwieckich, oraz duchowej (kt\u00f3rej podlega dusza cz\u0142owieka, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c wola, najwy\u017csz\u0105 kar\u0105 za\u015b jest tu ekskomunika, czyli \u015bmier\u0107 duchowa), kt\u00f3r\u0105 sprawuje Ko\u015bci\u00f3\u0142 na czele z papie\u017cem, atoli poniewa\u017c duch jest wy\u017cszy ni\u017c cia\u0142o, w\u0142adza duchowa przewy\u017csza cielesn\u0105 oraz ma prawo korygowa\u0107 jej poczynania, a nawet ustanawia\u0107 j\u0105 i odwo\u0142ywa\u0107; podleg\u0142o\u015b\u0107 ta wynika z hierarchicznego porz\u0105dku wszech\u015bwiata, w kt\u00f3rym to, co ni\u017csze (w\u0142adza cielesna), musi podlega\u0107 temu, co po\u015brednie (w\u0142adza duchowa), aby m\u00f3c d\u0105\u017cy\u0107 do tego, co najwy\u017csze, czyli do Boga; skoro to Ko\u015bci\u00f3\u0142 namaszcza w\u0142adz\u0119 doczesn\u0105, to w\u0142adza ta, je\u015bli niepotwierdzona przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, jest nieprawowita; mimo tej podleg\u0142o\u015bci w\u0142adza kr\u00f3lewska jest r\u00f3\u017cna od ko\u015bcielnej (wi\u0119c obie nie powinny by\u0107 w r\u0119kach jednej osoby) i posiada pewien zakres autonomii: kr\u00f3l dzier\u017cy miecz w\u0142adzy nad sfer\u0105 cielesn\u0105 rzeczywi\u015bcie, by go u\u017cywa\u0107 (ad usum<\/em>) w celu doskonalenia cn\u00f3t poddanych, papie\u017c natomiast dzier\u017cy miecz w\u0142adzy cielesnej tylko po to, by nim w razie konieczno\u015bci kierowa\u0107 (ad nutum<\/em>), a nie by go faktycznie u\u017cywa\u0107; w szczeg\u00f3lno\u015bci w\u0142adcy docze\u015bni maj\u0105 poruczon\u0105 egzekucj\u0119 kar, w tym kary \u015bmierci, co wynika te\u017c z hierarchiczno\u015bci systemu, gdy\u017c wy\u017cszej w\u0142adzy duchowej nie wypada zni\u017ca\u0107 si\u0119 do zagadnie\u0144 cielesnych; mimo to papie\u017c zachowuje symbolicznie obydwa miecze symbolizuj\u0105ce dwa rodzaje w\u0142adzy; skoro papie\u017c jest jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em i gwarantem prawowito\u015bci w\u0142adzy oraz legalno\u015bci praw, to \u017cadne prawa (nawet prawo dziedziczenia) nie przys\u0142uguj\u0105 ludziom pozostaj\u0105cym poza Ko\u015bcio\u0142em, aczkolwiek nie jest konieczne odwo\u0142ywanie si\u0119 w ka\u017cdej sprawie z zakresu praw doczesnych do papie\u017ca, kt\u00f3ry, chocia\u017c ma do tego prawo, nie wtr\u0105ca si\u0119 do sprawowania w\u0142adzy i s\u0105d\u00f3w doczesnych i nie umniejsza ich zakresu, je\u017celi s\u0105 one wykonywane sprawiedliwie; papie\u017c ma jednak prawo nawet dyskrecjonalnego interweniowania w zagadnienia ze sfery doczesnej, kiedy w\u0142adza kr\u00f3lewska jest \u017ale sprawowana, oraz we wszystkich kwestiach z zakresu stanowienia praw, sposobu ich przestrzegania i egzekwowania, a tak\u017ce w przypadku w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjnych; jurysdykcja bezpo\u015brednia przechodzi na papie\u017ca w nast\u0119puj\u0105cych przypadkach: wakuj\u0105cego imperium; bezczynno\u015bci w\u0142adcy; odwo\u0142ania si\u0119 poddanych do papie\u017ca; na terytorium papieskim; w sprawach trudnych i dwuznacznych (casus difficiles, ambigui<\/em>); gdy w\u0142adza doczesna narusza uprawnienia i w\u0142asno\u015b\u0107 duchownych; gdy lokalne duchowie\u0144stwo narusza uprawnienia w\u0142adc\u00f3w i poddanych (w obronie pa\u0144stwa); aby zapobiec wojnie.<\/p>\r\n

125 lat temu, 23 grudnia<\/strong> 1891 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Villedieu (Vaucluse, Prowansja) Xavier <\/strong>Joseph Vallat<\/strong>, prawnik, polityk i publicysta prawicowy; pochodzi\u0142 z wielodzietnej rodziny katolickiej (by\u0142 dziesi\u0105tym z dwana\u015bciorga dzieci); uzyska\u0142 licencjat z literatury w Kolegium Katolickim w Aix-en-Provence, a od 1911 zacz\u0105\u0142 w nim naucza\u0107; ju\u017c podczas studi\u00f3w dzia\u0142a\u0142 w Katolickim Stowarzyszeniu M\u0142odzie\u017cy Francuskiej (ACJF) oraz sympatyzowa\u0142 z \u201enacjonalizmem integralnym\u201d Akcji Francuskiej; w czasie I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w 114. Batalionie Strzelc\u00f3w Alpejskich; dwukrotnie by\u0142 ranny, za drugim razem straci\u0142 nog\u0119 (utrata oka by\u0142a natomiast skutkiem p\u00f3\u017aniejszej choroby); w 1919 zosta\u0142 wybrany po raz pierwszy do Zgromadzenia Narodowego (z Ard\u00c3\u00a8che), z listy Bloku Narodowego; po utracie mandatu w wyborach z 1924 przyst\u0105pi\u0142 do utworzonej jako odpowied\u017a na Kartel Lewicy przez gen. \u00c3\u2030douarda de Castelnau (1851-1944) Krajowej Federacji Katolickiej (FNC), a w 1928 do kombatanckiej ligi Krzy\u017c Ognisty (Croix-de-feu), kt\u00f3r\u0105 jednak opu\u015bci\u0142, gdy na jej czele stan\u0105\u0142 (1931) p\u0142k Fran\u00c3\u00a7ois de La Rocque (1885-1946); w 1928 zosta\u0142 merem Pailhar\u00c3\u00a8s (Ard\u00c3\u00a8che) oraz powr\u00f3ci\u0142 do parlamentu; odnowi\u0142 mandat w 1932 i 1936; w izbie by\u0142 wiceprzewodnicz\u0105cym grupy parlamentarnej Federacji Republika\u0144skiej oraz kandydatem prawicy na przewodnicz\u0105cego Zgromadzenia; wyst\u0119powa\u0142 w obronie szkolnictwa katolickiego i wnosi\u0142 o zakazanie dzia\u0142alno\u015bci obediencji maso\u0144skich (komunistyczny deputowany Ludovic-Oscar Frossard nazwa\u0142 go \u201enajgro\u017aniejszym oratorem prawicy\u201d); podczas inwestytury (6 czerwca 1936) rz\u0105du Frontu Ludowego pod prezesur\u0105 socjalisty i \u017byda Leona Bluma (1872-1950) zacz\u0105\u0142 swoje przem\u00f3wienie od z\u0142o\u017cenia podzi\u0119kowa\u0144 za mianowanie kobiet ministrami, co zinterpretowa\u0142 z zadowoleniem jako zapowied\u017a wniesienia projektu przyznaj\u0105cego kobietom prawa wyborcze, lecz natychmiast wyrazi\u0142 ubolewanie, \u017ce po raz pierwszy w historii stary kraj galo-rzymski b\u0119dzie rz\u0105dzony przez \u017byda – \u201esprytnego talmudyst\u0119\u201d, b\u0119d\u0105cego \u201eg\u0142osem Izraela\u201d; po utworzeniu Pa\u0144stwa Francuskiego (\u201eVichy\u201d) zosta\u0142 naprz\u00f3d sekretarzem generalnym urz\u0119du ds. kombatant\u00f3w, a w marcu 1941 stan\u0105\u0142 na czele Generalnego Komisariatu Spraw \u017bydowskich (CGQJ) oraz utworzy\u0142 – maj\u0105cy reprezentowa\u0107 wobec rz\u0105du interesy ludno\u015bci \u017cydowskiej – Zwi\u0105zek Powszechny Izraelit\u00f3w Francuskich (UGIF); z powod\u00f3w spo\u0142eczno-kulturalnych, a nie rasowych, opowiada\u0142 si\u0119 za odseparowaniem \u017byd\u00f3w od polityki pa\u0144stwowej (zgodnie z postanowieniami statut\u00f3w \u017cydowskich), ale jednocze\u015bnie za wolno\u015bci\u0105 kultu i autonomi\u0105 stowarzysze\u0144 izraelickich, jak na przyk\u0142ad ruchu skautowskiego, oraz sprzeciwia\u0142 si\u0119 wszelkim gwa\u0142tom w stosunku do \u017byd\u00f3w i zleca\u0142 merom wystawianie im \u201earyjskich papier\u00f3w\u201d, gdy zacz\u0119\u0142y grozi\u0107 im wyw\u00f3zki do niemieckich oboz\u00f3w; z powodu tej postawy pod naciskiem Niemc\u00f3w zosta\u0142 zdymisjonowany w maju 1942 i zast\u0105piony przez Louisa Darquiera de Pellepoix (1897-1980); mimo tego po wojnie zosta\u0142 aresztowany i skazany w 1947 na 10 lat wi\u0119zienia oraz na do\u017cywotni\u0105 infami\u0119 narodow\u0105; w wi\u0119zieniu w Clairvaux przebywa\u0142 razem z Charlesem Maurrasem; w grudniu 1949 zosta\u0142 zwolniony, a w 1954 amnestionowany; po uwolnieniu nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 publicystyczn\u0105 z maurrasistowskim tygodnikiem \u201eAspects de la France\u201d, a w 1962 zosta\u0142 jego redaktorem naczelnym; z powod\u00f3w zdrowotnych zrezygnowa\u0142 w 1966; napisa\u0142 m.in. bardzo cenne \u201ewspomnienia cz\u0142owieka prawicy\u201d: Nos Kleopatry<\/em> (1957); zmar\u0142 w 1972 roku.<\/p>\r\n

100 lat temu, 23 grudnia<\/strong> 1916 roku, urodzi\u0142 si\u0119 w Brundall (Norfolk) Robert <\/strong>Norman William Blake<\/strong>, od 1971 lord Blake<\/strong>, historyk i teoretyk konserwatyzmu; studia historyczne uko\u0144czy\u0142 w Magdalen College w Oxfordzie; podczas II wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142 w artylerii; wzi\u0119ty do niewoli pod Tobrukiem, sp\u0119dzi\u0142 15 miesi\u0119cy w niewoli w\u0142oskiej, a po ucieczce podj\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w wywiadzie; profesur\u0119 w Oksfordzie (w Queen\u2019s College) otrzyma\u0142 w 1968; w 1971 otrzyma\u0142 tytu\u0142 do\u017cywotniego barona Blake of Braydeston; w 1980 obj\u0105\u0142 redakcj\u0119 Narodowego S\u0142ownika Biograficznego (Webster\u2019s Dictionary of National Biography<\/em>), a w 1988 otrzyma\u0142 godno\u015b\u0107 wielkiego bajlifa Opactwa Westminsterskiego i stra\u017cnika Sanktuarium; jest autorem \u201ekanonicznych\u201d biografii Disraeliego oraz innych czo\u0142owych torys\u00f3w (lord Salisbury, Bonar Law, Churchill) oraz uwa\u017canej za wzorcow\u0105 syntezy dziej\u00f3w Partii Konserwatywnej, wielokrotnie uzupe\u0142nianej w kolejnych wydaniach (O<\/em>d Peela do Churchilla<\/em>, 1968; O<\/em>d Peela do Thatcher<\/em>, 1985; Od Peela do Majora<\/em>, 1997); jako zwolennik thatcheryzmu przeciwstawia\u0142 si\u0119 przerostom \u201epa\u0144stwa opieku\u0144czego\u201d i poddawa\u0142 krytyce egalitaryzm ekonomiczny, a propagowa\u0142 \u201ekapitalizm ludowy\u201d; wyst\u0119powa\u0142 przeciwko zniesieniu instytucji lord\u00f3w dziedzicznych przez rz\u0105d labourzystowski; zmar\u0142 w 2003 roku.<\/p>\r\n

80 lat temu, 27 grudnia<\/strong> 1936 roku, zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 w Santander (Kantabria), w wieku 22 lat (ur. 26 XII 1914), b\u0142. J\u00f3zef Maria <\/strong>(Jos\u00c3\u00a9 Mar\u00c3\u00ada) Corb\u00c3\u00adn Ferrer<\/strong>, karlista; pochodzi\u0142 z Walencji, gdzie uczy\u0142 si\u0119 w gimnazjum franciszka\u0144skim, a matur\u0119 uzyska\u0142 w kolegium Braci Szkolnych Maryst\u00f3w; od najwcze\u015bniejszych lat by\u0142 gorliwym czcicielem Dziewicy Maryi; nale\u017ca\u0142 do Kongregacji Maria\u0144skiej, M\u0142odzie\u017cy Katolickiej i Wsp\u00f3lnoty Tradycjonalistycznej (Comuni\u00f3n Tradicionalista); w 1931 zosta\u0142 alumnem Kolegium Wi\u0119kszego \u201eSan Juan de Ribera\u201d w Burjasot; jednocze\u015bnie podj\u0105\u0142 i uko\u0144czy\u0142 studia chemiczne na Uniwersytecie Walencja\u0144skim, a w czerwcu 1936 zapisa\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Mi\u0119dzynarodowy w Santander; aresztowany z oskar\u017cenia o zbrodni\u0119 codziennego uczestniczenia w Mszy \u015bw., zosta\u0142 osadzony na statku-wi\u0119zieniu Alfonso P\u00c3\u00a9rez<\/em>; wed\u0142ug wielu \u015bwiadectw umacnia\u0142 wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w w cnotach chrze\u015bcija\u0144skich, a jego ostatnimi s\u0142owami przed rozstrzelaniem by\u0142y: \u00a1Por Dios y Espa\u00c3\u00b1a!<\/em> i \u00a1Viva Cristo Rey!<\/em>; 11 marca 2001 zosta\u0142 beatyfikowany wraz z 232 innymi m\u0119czennikami hiszpa\u0144skimi przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n

80 lat temu, 29 grudnia<\/strong> 1936 roku, zmar\u0142 z wyczerpania w wi\u0119zieniu w San Miguel de los Reyes k. Walencji, w wieku 75 lat (ur. 28 XI 1861), b\u0142. Jan Chrzciciel<\/strong> (Juan Bautista) Ferreres Boluda SJ<\/strong>, prezbiter, teolog moralista i prawnik kanonista; do seminarium duchownego wst\u0105pi\u0142 w 1877, a \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie uzyska\u0142 w 1888, w tym samym te\u017c roku wst\u0105pi\u0142 do Towarzystwa Jezusowego; po uko\u0144czeniu studi\u00f3w filozoficznych wyk\u0142ada\u0142 (od 1899) teologi\u0119 moraln\u0105 i prawo kanoniczne w Tortosie i Barcelonie; od 1918 do 1924 pracowa\u0142 w Kurii Rzymskiej jako wsp\u00f3\u0142pracownik kard. Pietra Gasparriego (1852-1934); po powrocie do Hiszpanii pracowa\u0142 w domach swego zgromadzenia a\u017c do czasu (1932) likwidacji zakonu jezuit\u00f3w przez re\u017cim republika\u0144ski; jako jeden z 660 braci, kt\u00f3rzy po wybuchu wojny domowej pozostali w strefie republika\u0144skiej (i 116 wkr\u00f3tce zamordowanych), zosta\u0142 aresztowany latem 1936 przez milicjant\u00f3w frentepopulistas, <\/em>osadzony w wi\u0119zieniu i skazany na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowano wykona\u0107 21 grudnia, lecz jego stan uniemo\u017cliwi\u0142 w\u00f3wczas transport na miejsce egzekucji; gdy osiem dni p\u00f3\u017aniej oprawcy przybyli wraz z materacem, na kt\u00f3rym miano go przetransportowa\u0107 na le\u017c\u0105co, skazaniec ju\u017c nie \u017cy\u0142; chocia\u017c zatem nie zosta\u0142 bezpo\u015brednio zabity, lecz zmar\u0142 w wyniku brutalnego traktowania, to jednak uznano go za ofiar\u0119 nienawi\u015bci do wiary (odium fidei<\/em>); zosta\u0142 beatyfikowany 11 marca 2001 wraz z 232 innymi m\u0119czennikami hiszpa\u0144skimi przez papie\u017ca Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n

Za: Organizacja Monarchist\u00f3w Polskich – Portal Legitymistyczny – legitymizm.org<\/a><\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

CZYTAJ:<\/strong><\/p>\r\n

Kalendarzyk reakcjonisty na rok 2015 – Jacek Bartyzel<\/em><\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kalendarzyk reakcjonisty \u201d\u201d stycze\u0144 2016 250 lat temu, 1 stycznia 1766 roku, zmar\u0142 w Rzymie, w wieku 77 lat (ur. 10 VI 1688), Jakub Franciszek Edward [ang. James Francis Edward] Stuart, syn kr\u00f3la Jakuba II\/VII i Marii d\u2019Este z Modeny, od 16 IX 1701 najd\u0142u\u017cej panuj\u0105cy – acz tylko de iure – kr\u00f3l Anglii i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,218,158],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92570"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92570"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92570\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}