{"id":92480,"date":"2016-12-28T09:27:26","date_gmt":"2016-12-28T14:27:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92480"},"modified":"2016-12-28T09:27:26","modified_gmt":"2016-12-28T14:27:26","slug":"wychowanie-w-okresie-dorastania-ks-herve-de-la-tour","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92480","title":{"rendered":"Wychowanie w okresie dorastania – Ks. Herve de la Tour<\/em>"},"content":{"rendered":"

Podczas niniejszej konferencji postaram si\u0119 przedstawi\u0107 po kr\u00f3tce tre\u015b\u0107 przeczytanej przeze mnie niedawno ksi\u0105\u017cki Rudolfa Allersa Forming Character in Adolescents<\/em>. Rudolf Allers jest katolickim psychologiem, kt\u00f3rego prace inspirowane s\u0105 filozofi\u0105 \u015bw. Tomasza z Akwinu. Mo\u017cna nie zgadza\u0107 si\u0119 ze wszystkimi jego tezami, z pewno\u015bci\u0105 jednak zas\u0142uguj\u0105 one na refleksj\u0119. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego konkluzji jest ca\u0142kowicie s\u0142usznych i bardzo pomocnych w procesie wychowania.<\/p>\r\n

Nauka, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziemy si\u0119 dzi\u015b zajmowa\u0107, jest nieco abstrakcyjna, nie s\u0105dz\u0119 jednak by by\u0142a to strata czasu. Dlaczego? Poniewa\u017c nie mo\u017cemy wywiera\u0107 wp\u0142ywu na nastolatk\u00f3w nie rozumiej\u0105c ich.<\/p>\r\n

Je\u015bli rodzice chc\u0105 w\u0142a\u015bciwie wychowa\u0107 swe nastoletnie dziecko, musz\u0105 zna\u0107 pewne podstawowe fakty z dziedziny psychologii. Rze\u017abiarz musi wiedzie\u0107, na jakim materiale ma pracowa\u0107. Podobnie jest w przypadku rodzic\u00f3w.<\/p>\r\n

W \u017cadnym wieku dziecko nie jest tak trudne wychowywania i kierowania jak w\u0142a\u015bnie w okresie dojrzewania, nigdy te\u017c nie jest mu bardziej potrzebny wychowawca posiadaj\u0105cy dog\u0142\u0119bn\u0105 znajomo\u015b\u0107 osobowo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 ma formowa\u0107 i kszta\u0142towa\u0107.<\/p>\r\n

\u201eZrozumienie\u201d oznacza – w najbardziej dos\u0142ownym znaczeniu tego s\u0142owa – \u201epostawienie si\u0119 w czyjej\u015b sytuacji\u201d, czyli niesienie jego brzemienia i dzielenie jego punktu widzenia. By zrozumie\u0107 umys\u0142 nastolatka, musimy by\u0107 w pe\u0142ni \u015bwiadomi sposobu w jaki postrzega on siebie samego oraz rzeczywisto\u015b\u0107, gdy\u017c dopiero to pozwala nam poj\u0105\u0107 jego punkt widzenia.<\/p>\r\n

Okres dorastania to czas niepokoju i licznych problem\u00f3w. G\u0142\u00f3wny z nich wynika z formowania si\u0119 i ostatecznego krystalizowania osobowo\u015bci. S\u0142owo \u201eformowanie\u201d sugeruje co\u015b, co jeszcze nie zosta\u0142o osi\u0105gni\u0119te, co\u015b niestabilnego, co\u015b co dopiero si\u0119 kszta\u0142tuje. Jest to wi\u0119c zasadniczo okres niepokoju i niepewno\u015bci. W czasie tym dziecko traci zaufanie do otaczaj\u0105cych je rzeczy i os\u00f3b, nie dlatego \u017ce rzeczy te i osoby staj\u0105 si\u0119 inne, ale dlatego i\u017c zmienia si\u0119 stosunek nastolatka do nich. Owa zmiana stosunku wynika ze zmiany zachodz\u0105cej w samej osobie, albo te\u017c raczej w jej samo\u015bwiadomo\u015bci. Zanika naiwny stosunek, jaki ma ma\u0142e dziecko do siebie samego, przyjmuj\u0105c jako co\u015b oczywistego swe w\u0142asne istnienie, \u017cycie i jego uwarunkowania, a tak\u017ce poczucie harmonii ze wszystkim i wszystkimi. To tak jakby dziecko, przechodz\u0105c z dzieci\u0144stwa do wieku dojrzewania, musia\u0142o odkry\u0107 na nowo ca\u0142y \u015bwiat, a zadanie to jest zdecydowanie trudniejsze ni\u017c pierwotne jego odkrywanie, staje si\u0119 bowiem \u015bwiadome. Szcz\u0119\u015bliwa nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 wczesnego dzieci\u0144stwa tracona jest w spos\u00f3b bezpowrotny.<\/p>\r\n

Nikt nie mo\u017ce mie\u0107 nadziei na rozumienie umys\u0142u nastolatka, a tym bardziej na wywieranie na niego wp\u0142ywu, je\u015bli nie b\u0119dzie zdawa\u0107 sobie sprawy, i\u017c zasadnicz\u0105 cech\u0105 tego wieku jest niepewno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Nastolatek nie posiada w istocie charakteru, albo raczej sprawia wra\u017cenie jakby go nie posiada\u0142. Wra\u017cenie to wywo\u0142ane jest w g\u0142\u00f3wnej mierze tak charakterystyczn\u0105 dla tego wieku niestabilno\u015bci\u0105 zachowania, za kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto – niesprawiedliwie – krytykujemy nastoletnie dzieci. W istocie nie ponosz\u0105 one za to winy – jest to nieunikniony skutek stanu, w jakim si\u0119 znajduj\u0105.<\/p>\r\n

Kwestie zwi\u0105zane z autorytetem sprawiaj\u0105 problemy ju\u017c we wczesnym dzieci\u0144stwie – tak d\u0142ugo jednak jak istnieje pierwotna, oparta na mi\u0142o\u015bci wi\u0119\u017a zaufania mi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem, wywieranie na nie wp\u0142ywu nie jest szczeg\u00f3lnie trudne. Jednak w okresie dojrzewania dziecko nie ma ju\u017c sk\u0142onno\u015bci do polegania na zdaniu innych.<\/p>\r\n

Rosn\u0105ca samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 prowadzi do zakwestionowania autorytetu, poczucie za\u015b w\u0142asnej si\u0142y sprawia, i\u017c m\u0142ody umys\u0142 t\u0119skni za niezale\u017cno\u015bci\u0105. Nastolatek nie posiada jednak jeszcze wystarczaj\u0105cego rozeznania, by by\u0142 w stanie poj\u0105\u0107 konieczno\u015b\u0107 w\u0142adzy i korzy\u015bci z jej istnienia. Prawa jawi\u0105 mu si\u0119 jako arbitralne ograniczenia narzucane przez tyrani\u0119 doros\u0142ych. W zasadzie autorytetu widzi jedynie wykr\u0119t, wykorzystywany do utrzymania si\u0119 przy w\u0142adzy ludzi, kt\u00f3rzy w istocie powinni si\u0119 jej zrzec. Prze\u015bwiadczenie, \u017ce czas starszego pokolenia przemija, ust\u0119puj\u0105c miejsca erze m\u0142odych, jest wsp\u00f3lne dla m\u0142odzie\u017cy wszystkich epok.<\/p>\r\n

Nastolatkowie, o czym wszyscy doskonale wiemy, maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do krytykowania wszystkiego. Cokolwiek starsze pokolenie uznaje za s\u0142uszne, im wydaje si\u0119 \u015bmieszne i niedorzeczne. Nastolatek jest prze\u015bwiadczony, \u017ce prawa i regu\u0142y powinny zosta\u0107 zmienione. Poci\u0105gaj\u0105 go wszystkiego rodzaju nowe i rewolucyjne idee. Dojmuj\u0105co \u015bwiadomy swej budz\u0105cej si\u0119 osobowo\u015bci oraz jej wyj\u0105tkowo\u015bci, \u0142atwo ulega relatywizmowi, czyni\u0105c \u201ecz\u0142owieka miar\u0105 wszystkich rzeczy\u201d. Podaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 obiektywne i odwieczne prawdy, co wi\u0119cej, samo istnienie takich prawd staje si\u0119 dla jego umys\u0142u czym\u015b dyskusyjnym. Je\u015bli kto\u015b powo\u0142uje si\u0119 na prawdy lub prawa, kt\u00f3re udowodni\u0142y sw\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w, nie robi to na nim najmniejszego wra\u017cenia. \u015awiat jest dla niego tak nowy i niezrozumia\u0142y, jak jego w\u0142asna osobowo\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Je\u015bli chcecie zrozumie\u0107 nastolatka, musicie zaskarbi\u0107 sobie jego zaufanie. Wymaga to traktowania jego wyobra\u017ce\u0144 i problem\u00f3w powa\u017cnie. Wy\u015bmiewanie ich jako niedojrza\u0142ych, lekcewa\u017cenie jego problem\u00f3w, powtarzanie mu \u017ce trudno\u015bci takie zdarzaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdemu i z czasem przemin\u0105, nie wys\u0142uchiwanie jego zwierze\u0144 poniewa\u017c ch\u0142opcy i dziewcz\u0119ta zawsze borykali si\u0119 z takimi problemami, wszystkie te typowe postawy doros\u0142ych – zrodzone po cz\u0119\u015bci z rozczarowania, po cz\u0119\u015bci z zazdro\u015bci, a cz\u0119\u015bciowo po prostu z lenistwa i unikania odpowiedzialno\u015bci – s\u0105 najpewniejszym sposobem na zra\u017cenie m\u0142odego cz\u0142owieka i stworzenie pomi\u0119dzy wami g\u0142\u0119bokiej przepa\u015bci, kt\u00f3ra nigdy ju\u017c nie b\u0119dzie mog\u0142a by\u0107 zasypana.<\/p>\r\n

Je\u015bli to konieczne, si\u0119gajcie po pomoc \u201ez zewn\u0105trz\u201d – kap\u0142ana, trenera, dru\u017cynowego, starszego brata lub siostr\u0119, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 mogli s\u0142u\u017cy\u0107 w tym przypadku waszemu dziecku rad\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w konieczne jednak b\u0119dzie wypracowanie metody powolnego i stopniowego zdobycia jego zaufania. Wymaga to bez w\u0105tpienia czasu, czas ten nie jest jednak marnowany. Nawet nie ciesz\u0105c si\u0119 jeszcze zaufaniem naszych dzieci mo\u017cemy pozna\u0107 je lepiej, one za\u015b, nie u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie tego w pe\u0142ni, zaczynaj\u0105 stopniowo coraz bardziej polega\u0107 na naszym zdaniu i poszukiwa\u0107 naszego towarzystwa. (\u2026)<\/p>\r\n

Wystrzega\u0107 si\u0119 jednak nale\u017cy pr\u00f3b nak\u0142aniania nastolatka do wynurze\u0144 – zw\u0142aszcza w okoliczno\u015bciach w kt\u00f3rych si\u0119 on tego nie spodziewa. O ile nie jest on ju\u017c gotowy by nam zaufa\u0107 i potrzebuje jedynie troch\u0119 pomocy by przezwyci\u0119\u017cy\u0107 ostatnie wahania, nie b\u0119dzie przejawia\u0142 ochoty do zwierze\u0144 – cho\u0107 mo\u017ce bardzo pragn\u0105\u0107 opowiedzie\u0107 nam o nurtuj\u0105cych go problemach. Taka nag\u0142a pr\u00f3ba nawi\u0105zania kontaktu mo\u017ce by\u0107 dla niego szokiem i jedynie go przestraszy\u0107. Lepiej jest post\u0119powa\u0107 powoli i cierpliwie.<\/p>\r\n

W obcowaniu z m\u0142odzie\u017c\u0105 najwa\u017cniejsza jest cierpliwo\u015b\u0107. Je\u015bli chcemy by\u0107 pomocni, musimy poczeka\u0107 na odpowiedni\u0105 po temu okazj\u0119. Im lepiej nauczymy si\u0119 czeka\u0107, tym pewniej taka sposobno\u015b\u0107 si\u0119 nadarzy. W mi\u0119dzyczasie mo\u017cemy jedynie stara\u0107 si\u0119 utrzymywa\u0107 jak najlepsze stosunki z dzie\u0107mi i gromadzi\u0107 wszelkie informacje, kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 przydatne. Istotne s\u0105 wszystkie dane, niezale\u017cnie od tego czy pochodz\u0105 z naszych w\u0142asnych obserwacji czy od os\u00f3b trzecich. Musimy jednak zachowywa\u0107 je dla siebie i nie ciska\u0107 nimi w ch\u0142opca czy dziewczyn\u0119, nawet je\u015bli jeste\u015bmy zaszokowani tym, co nam o nich powiedziano. Nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie unika\u0107 zadawania pyta\u0144 w rodzaju \u201eCzego to ja si\u0119 o tobie dowiaduj\u0119?\u201d. M\u0142odzi nie chc\u0105 by\u0107 szpiegowani, nie chc\u0105 czu\u0107 si\u0119 kontrolowani i \u0142atwo si\u0119 p\u0142osz\u0105, bardzo pragn\u0105 bowiem zachowa\u0107 to, co nazywaj\u0105 \u201eniezale\u017cno\u015bci\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Autorytet jako taki robi ju\u017c na nich wra\u017cenia. Samo odwo\u0142ywanie si\u0119 do niego sprawia, i\u017c staj\u0105 si\u0119 oni bardziej nerwowi i niech\u0119tni do s\u0142uchania. Nastolatek nie jest ju\u017c jak dziecko, kt\u00f3re darzy rodzic\u00f3w instynktownym zaufaniem i ostatecznie okazuje pos\u0142usze\u0144stwo, nawet je\u015bli pocz\u0105tkowo protestuje, albo kt\u00f3re uwa\u017ca, \u017ce rodzice zawsze musz\u0105 wiedzie\u0107 lepiej. Po\u017cyteczne jednak mo\u017ce by\u0107 wskazanie – nawet ma\u0142emu dziecku – \u017ce musi zrobi\u0107 co mu si\u0119 ka\u017ce nie dlatego \u017ce ojciec lub matka tak powiedzieli, ale poniewa\u017c maj\u0105 oni obowi\u0105zek zna\u0107 si\u0119 na tym lepiej. Na nastolatku robi zazwyczaj silne wra\u017cenie, je\u015bli wyt\u0142umaczy si\u0119 mu konieczno\u015b\u0107 istnienia w\u0142adzy i korzy\u015bci z tego p\u0142yn\u0105ce. Co do samego autorytetu, zadanie wychowawcy w wieku dojrzewania polega nie tyle na jego utrzymywaniu, co budowaniu.<\/p>\r\n

\u0179adna w\u0142adza nie mo\u017ce jednak oczekiwa\u0107 respektowania praw, kt\u00f3re sama ignoruje. Nastolatkowie kwestionuj\u0105 zazwyczaj nie w\u0142adz\u0119 jako tak\u0105, ale w\u0142adz\u0119 kt\u00f3ra uwa\u017ca si\u0119 za zwolnion\u0105 z obowi\u0105zku przestrzegania narzucanych przez siebie regu\u0142. Oczywi\u015bcie jest wiele rzeczy dozwolonych dla doros\u0142ych, na kt\u00f3re nie mo\u017cna pozwoli\u0107 dzieciom, musz\u0105 one jednak wiedzie\u0107, \u017ce w stosownym czasie dost\u0119pne one b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c dla nich. Zawsze te\u017c, o ile to tylko mo\u017cliwe, trzeba im wyja\u015bnia\u0107 dlaczego doro\u015bli mog\u0105 mie\u0107 lub robi\u0107 pewne rzeczy, podczas gdy im jest to p\u00f3ki co zabronione. Nawet je\u015bli nie b\u0119d\u0105 w stanie zrozumie\u0107 tego w pe\u0142ni, dzieci i nastolatkowie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 bardzo dobrze regu\u0142y, kt\u00f3re stosuj\u0105 si\u0119 do wszystkich, od tych, kt\u00f3re uwarunkowane s\u0105 od wieku. Prawd\u0105 jest, \u017ce u nastolatka zdolno\u015b\u0107 do rozr\u00f3\u017cniania jest nieco zaburzona ze wzgl\u0119du na pragnienie, by by\u0107 traktowanym jak doros\u0142y – jednak\u017ce nawet on jest w stanie poj\u0105\u0107 te r\u00f3\u017cnice, zw\u0142aszcza je\u015bli starsi zadadz\u0105 sobie trud wyja\u015bnienia mu dlaczego wci\u0105\u017c musi powstrzymywa\u0107 si\u0119 od pewnych rzeczy.<\/p>\r\n

Nastolatkowie potrzebuj\u0105 nade wszystko zach\u0119ty. Nie wszyscy sprawiaj\u0105 wra\u017cenie zniech\u0119conych i rzeczywi\u015bcie nie wszyscy uczuciu temu ulegaj\u0105, ka\u017cdy jednak nastolatek  przynajmniej od czasu do czasu popada w przygn\u0119bienie. Jest to oczywi\u015bcie szkodliwe dla jego rozwoju moralnego. Poczucie, \u017ce nigdy nie zdo\u0142a przezwyci\u0119\u017cy\u0107 pewnych trudno\u015bci, \u017ce nigdy nie pojmie pewnych idei etc. wywieraj\u0105 na niego bardzo negatywny wp\u0142yw. Zach\u0119ta jest wi\u0119c absolutnie niezb\u0119dna – ze wzgl\u0119du na poczucie zagubienia i niepewno\u015b\u0107 typowe dla tego wieku, a przede wszystkim ze wzgl\u0119du na niepewno\u015b\u0107 nastolatka wzgl\u0119dem w\u0142asnej osobowo\u015bci.<\/p>\r\n

Nawet je\u015bli jeste\u015bmy przekonani, \u017ce mamy do czynienia z niezwykle utalentowanym dzieckiem, powinni\u015bmy by\u0107 ostro\u017cni w wyra\u017caniu naszego uznania dla jego dokona\u0144. R\u00f3wnie\u017c w tym wzgl\u0119dzie musimy zachowa\u0107 umiar, ani nie zniech\u0119caj\u0105c dziecka m\u00f3wi\u0105c mu \u017ce jego osi\u0105gni\u0119cia s\u0105 nic nie warte, ani nie pozwalaj\u0105c mu wierzy\u0107, \u017ce ju\u017c osi\u0105gn\u0119\u0142o doskona\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Najm\u0105drzejsza postawa polega na wpajaniu dzieciom przekonania, \u017ce powinny zadowoli\u0107 si\u0119 najpierw skromniejszymi osi\u0105gni\u0119ciami. Je\u015bli jednak b\u0119dzie si\u0119 im to m\u00f3wi\u0107 w spos\u00f3b dosadny, podkre\u015blaj\u0105c \u017ce ich czas dopiero nadejdzie, \u0142atwo mog\u0105 popa\u015b\u0107 w zniech\u0119cenie. Nastolatkowie chc\u0105 by\u0107 wspaniali, wa\u017cni i doskonali ju\u017c teraz.   Nie chc\u0105 czeka\u0107 na przysz\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej maj\u0105 bardzo mgliste wyobra\u017cenie i kt\u00f3ra przera\u017ca ich w r\u00f3wnej mierze co poci\u0105ga. Jak mo\u017cna od nich oczekiwa\u0107, by mieli jasne wyobra\u017cenie o przysz\u0142o\u015bci, kiedy nawet o tera\u017aniejszo\u015bci maj\u0105 bardzo mgliste poj\u0119cie? Tak wi\u0119c by by\u0107 skuteczn\u0105, zach\u0119ta musi odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\r\n

Zach\u0119ta posiada dwa aspekty, pozytywny i negatywny. Nade wszystko trzeba wystrzega\u0107 si\u0119 zniech\u0119cania nastolatk\u00f3w. Nie powinno si\u0119 wi\u0119c nigdy gani\u0107 ich za z\u0142e zachowanie, nie daj\u0105c im r\u00f3wnocze\u015bnie odczu\u0107, \u017ce wierzymy i\u017c potrafi\u0105 post\u0119powa\u0107 inaczej. Szczeg\u00f3lnie ostro\u017cnym trzeba by\u0107 z m\u0142odszymi dzie\u0107mi, kt\u00f3re dopiero co zacz\u0119\u0142y odczuwa\u0107 zw\u0105tpienie i zniech\u0119cenie.<\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nie od rzeczy b\u0119dzie tu przypomnienie pewnych typowych dla rodzic\u00f3w b\u0142\u0119d\u00f3w, przyczyniaj\u0105cych si\u0119 do zniech\u0119cenia u ich nastoletnich dzieci. Bardzo cz\u0119sto rodzice zwykli s\u0105 – upominaj\u0105c nastolatka za jego niestosowne zachowanie – powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na sw\u0105 w\u0142asn\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 i m\u00f3wi\u0107, \u017ce oni nigdy nie post\u0105piliby w ten spos\u00f3b. Tego typu uwagi s\u0105 ca\u0142kowicie nieskuteczne. Nastolatkowie nie wierz\u0105 w te zapewnienia – i w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w maj\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107. Gdy pewien ojciec karci\u0142 swego dziesi\u0119cioletniego syna s\u0142owami: \u201eCzy widzia\u0142e\u015b bym ja kiedykolwiek siad\u0142 do sto\u0142u z brudnymi r\u0119koma?\u201d, ch\u0142opiec odpowiedzia\u0142: \u201ePrzecie\u017c nie zna\u0142em ci\u0119, gdy mia\u0142e\u015b dziesi\u0119\u0107 lat!\u201d<\/p>\r\n

Inny cz\u0119sto pope\u0142niany b\u0142\u0105d polega na traktowaniu autorytetu rodzicielskiego jako czego\u015b oczywistego, jako \u017ce jest on obiektywnie uzasadniony. To jednak, co jest obiektywnie prawdziwe, nie zawsze uznawane jest za takie – nawet przez doros\u0142ych. Je\u015bli przyjmowa\u0107 b\u0119dziemy za pewne to, czemu nasz oponent zaprzecza, nie wyniknie z tego \u017cadna owocna dyskusja. Je\u015bli pragniemy kogo\u015b przekona\u0107, musimy wyj\u015b\u0107 od jego punktu widzenia i stara\u0107 si\u0119 stopniowo doprowadzi\u0107 go do u\u015bwiadomienia sobie b\u0142\u0119du.<\/p>\r\n

Przede wszystkim musimy uzna\u0107 fakt, \u017ce problemy w relacjach pomi\u0119dzy dwoma lud\u017ami rzadko s\u0105 skutkiem postawy tylko jednego z nich. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wina le\u017cy po obu stronach, cho\u0107 by\u0107 mo\u017ce nie w r\u00f3wnym stopniu. Jednak nieporozumienia, tak cz\u0119ste miedzy rodzicami a ich nastoletnimi dzie\u0107mi, s\u0105 najcz\u0119\u015bciej skutkiem postawy tych pierwszych. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce r\u00f3wnie\u017c nastolatkowie pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy lub dopuszczaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju wyst\u0119pk\u00f3w, niekiedy nawet powa\u017cnych. Winy ich jednak, cho\u0107 materialnie powa\u017cne, nie zawsze s\u0105 takimi formalnie, jako \u017ce nastolatek pozostaje nie\u015bwiadomy wielu rzeczy, zw\u0142aszcza zwi\u0105zanych z jego w\u0142asn\u0105 osobowo\u015bci\u0105 – nie mo\u017cna wi\u0119c od niego oczekiwa\u0107 by zachowywa\u0142 si\u0119 zgodnie z obiektywnymi regu\u0142ami, kt\u00f3re stosowa\u0142yby si\u0119 albo do bardzo ma\u0142ych dzieci albo do doros\u0142ych. Zamiast obarcza\u0107 m\u0142odych ludzi wy\u0142\u0105czn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, lepiej by\u0142oby gdyby ich rodzice, przynajmniej raz na jaki\u015b czas, zastanowili si\u0119 czy oni sami nie pope\u0142nili w przesz\u0142o\u015bci jakich\u015b b\u0142\u0119d\u00f3w wychowawczych  i czy nadal ich nie pope\u0142niaj\u0105. Je\u015bli b\u0119d\u0105 wobec siebie samych dostatecznie szczerzy odkryj\u0105 bez w\u0105tpienia, \u017ce oni sami pope\u0142nili wiele gaf – i obecnie zbieraj\u0105 po prostu tego owoce. Stanu, kt\u00f3ry zosta\u0142 utrwalony przez d\u0142ugi czas, nie da si\u0119 zmieni\u0107 poprzez kilka godzin wyja\u015bnie\u0144.<\/p>\r\n

Wielu doros\u0142ych \u017cali si\u0119, \u017ce w m\u0142odo\u015bci zaniedbano ich formacj\u0119 intelektualn\u0105 i \u017ce obecnie nie s\u0105 ju\u017c w stanie tego naprawi\u0107, nie maj\u0105c ani do\u015b\u0107 czasu ani odwagi. Natura ludzka posiada sk\u0142onno\u015b\u0107 do tego, by \u201ei\u015b\u0107 po linii najmniejszego oporu\u201d. \u0179ycie w \u015bwiadomej ignorancji jawi si\u0119 wielu jako \u0142atwiejsze. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce  – z powod\u00f3w o kt\u00f3rych ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy – nastolatkowie maj\u0105 jeszcze silniejsz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do zniech\u0119cania si\u0119 w obliczu trudno\u015bci. Nie trzeba wielkiego wysi\u0142ku intelektualnego by chodzi\u0107 do kina, czyta\u0107 ekscytuj\u0105ce powie\u015bci czy \u015bledzi\u0107 najnowsze doniesienia z rozgrywek baseballu lub tenisa. Nawet powszechnego dzi\u015b zainteresowania sprawami techniki nie mo\u017cna nazwa\u0107 intelektualnym w prawdziwym sensie tego s\u0142owa. To fakt, prawdziwe rozumienie kwestii technicznych wymaga znacznego wyrobienia intelektu, jednak powierzchowne zainteresowanie, jakie wykazuje wsp\u00f3\u0142czesna m\u0142odzie\u017c nowinkami ze \u015bwiata technologii jest r\u00f3wnie p\u0142ytkie, jak reszta ich upodoba\u0144.<\/p>\r\n

Zamiast utrwala\u0107 w naszych dzieciach t\u0119 tendencj\u0119 do powierzchownego i p\u0142ytkiego traktowania rzeczywisto\u015bci, powinni\u015bmy rozbudza\u0107 w nich zainteresowanie kwestiami intelektualnymi. Zadanie to jest trudne, jako \u017ce dominuj\u0105ca obecnie mentalno\u015b\u0107 popycha je w kierunku przeciwnym. Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry nie przejawia zwyk\u0142ego zainteresowania wydarzeniami sportowymi albo nie wie nic o \u017cyciu gwiazd filmowych, postrzegany jest dzi\u015b jako dziwak, zarozumialec albo op\u00f3\u017aniony w rozwoju.<\/p>\r\n

Ta dominuj\u0105ca obecnie mentalno\u015b\u0107, w po\u0142\u0105czeniu z charakterystyczn\u0105 dla nastolatk\u00f3w niepewno\u015bci\u0105 oraz typow\u0105 dla natury ludzkiej tendencj\u0105, by i\u015b\u0107 po linii najmniejszego oporu sprawiaj\u0105, i\u017c m\u0142odzie\u017c zaczyna postrzega\u0107 wiele stoj\u0105cych przed ni\u0105 wyzwa\u0144, zw\u0142aszcza intelektualnych, za ca\u0142kowicie j\u0105 przerastaj\u0105cych.<\/p>\r\n

Wychowywanie nastolatk\u00f3w i wywieranie na nich po\u017c\u0105danego wp\u0142ywu nie jest zadaniem \u0142atwym. Nie s\u0105 to jednak przedsi\u0119wzi\u0119cia niewykonalne, o ile tylko \u015bwiadomi b\u0119dziemy dobrze cech osobowo\u015bci, jak\u0105 mamy formowa\u0107. Istniej\u0105 pewne zachowania, niekt\u00f3re z nich powszechnie postrzegane jako wady, kt\u00f3re wi\u0119cej m\u00f3wi\u0105 o g\u0142\u0119bszej strukturze osobowo\u015bci, ni\u017c nam si\u0119 powszechnie s\u0105dzi. Wychowawca powinien si\u0119 jednak roztropnie wystrzega\u0107 zajmowania postawy s\u0119dziego. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem nie jest pot\u0119pia\u0107, ale zrozumie\u0107. Napominanie mo\u017ce by\u0107 skutecznym \u015brodkiem wywierania wp\u0142ywu, o ile tylko stosowane jest z rozwag\u0105. Podobnie jest z kar\u0105. Stosowanie obu tych \u015brodk\u00f3w zak\u0142ada jednak uprzednie gruntowne zrozumienie [osobowo\u015bci dziecka – przyp. t\u0142um.].<\/p>\r\n

By lepiej zilustrowa\u0107 t\u0119 zasad\u0119 pozwol\u0119 sobie przytoczy\u0107 przyk\u0142ad z \u017cycia \u015bw. Anzelma. Pewnego dnia odwiedzi\u0142 go pewien opat, kt\u00f3ry w rozmowie z nim uskar\u017ca\u0142 si\u0119 na problemy z wychowywanymi w klasztorze dzie\u0107mi. \u201eB\u0142agam ci\u0119, powiedz co mam z nimi zrobi\u0107? – pyta\u0142 – S\u0105 uparte i niepoprawne. Nie przestaj\u0119 ch\u0142osta\u0107 ich w dzie\u0144 i w nocy, a one staj\u0105 si\u0119 jeszcze gorsze\u201d.<\/p>\r\n

\u015aw. Anzelm zdumia\u0142 si\u0119 na to i odpowiedzia\u0142: \u201eNie przestajesz ich ch\u0142osta\u0107?  Na jakich wi\u0119c ludzi wyrosn\u0105? Stan\u0105 si\u0119 bezrozumnymi bestiami\u201d.<\/p>\r\n

\u201ePo co wi\u0119c wydawa\u0107 pieni\u0105dze na ich utrzymanie – odrzek\u0142 opat – je\u015bli zmieniamy ludzi w bestie. Staramy si\u0119 trzyma\u0107 ich tak kr\u00f3tko, jak to tylko mo\u017cliwe, nic jednak nie osi\u0105gamy\u201d.<\/p>\r\n

\u201eTrzymacie ich kr\u00f3tko! – powiedzia\u0142 \u015bw. Anzelm – Powiedzcie mi opacie, je\u015bli b\u0119dziecie chcieli zasadzi\u0107 m\u0142ode drzewo w waszym ogrodzie i zwi\u0105\u017cecie je ze wszystkich stron tak, \u017ce nie b\u0119dzie mog\u0142o wypu\u015bci\u0107 \u017cadnej ga\u0142\u0119zi, jakim drzewem b\u0119dzie po latach, gdy je rozwi\u0105\u017cecie? Ze swymi zdeformowanymi ga\u0142\u0119ziami b\u0119dzie bez w\u0105tpienia ca\u0142kowicie bezu\u017cyteczne. A czyja\u017c by to by\u0142a wina je\u015bli nie wasza, kt\u00f3rzy obwi\u0105zali\u015bcie je tak ciasno? To w\u0142a\u015bnie czynicie z waszymi ch\u0142opcami. Posadzeni oni zostali przez ofiar\u0119 [ich rodzic\u00f3w – przyp. t\u0142um.] w ogrodzie Ko\u015bcio\u0142a, by mogli wzrasta\u0107 i przynie\u015b\u0107 owoce Bogu. Wy jednak strasz\u0105c ich, gro\u017c\u0105c im i ch\u0142oszcz\u0105c sp\u0119tali\u015bcie ich tak zupe\u0142nie, \u017ce nie pozostawili\u015bcie im niemal \u017cadnej swobody\u201d.<\/p>\r\n

Nast\u0119pnie \u015bw. Anzelm wyja\u015bni\u0142, \u017ce rze\u017abiarz nadaje kszta\u0142t swemu dzie\u0142u raczej delikatnymi poci\u0105gni\u0119ciami d\u0142uta ni\u017c pot\u0119\u017cnymi uderzeniami m\u0142ota, podobnie dziecko musi by\u0107 karmione mlekiem, a nie mi\u0119sem czy chlebem. Silna dusza zdolna jest przyj\u0105\u0107 kar\u0119 i czerpa\u0107 korzy\u015b\u0107 duchow\u0105 z upokorzenia i cierpienia – dziecko jednak potrzebuje mleka, tj. \u201edelikatnego wsparcia ze strony innych, \u0142agodno\u015bci, mi\u0142osierdzia, przyjacielskich rad, wsparcia i wielu rzeczy tego rodzaju\u201d.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c \u015bw. Jan Bosko pozostawi\u0142 nam wiele rad, kt\u00f3re mo\u017cna by w tym miejscu przytoczy\u0107. Ograniczymy si\u0119 do kilku akapit\u00f3w:<\/p>\r\n

\u201eJeste\u015bmy przyjaci\u00f3\u0142mi naszych ch\u0142opc\u00f3w (\u2026) Uzyskacie od nich wszystko, je\u015bli tylko zdadz\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce poszukujecie ich w\u0142asnego dobra (\u2026) Nawi\u0105zujcie przyjacielskie stosunki z ch\u0142opcami, zw\u0142aszcza podczas rekreacji. Bez tych przyjacielskich stosunk\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 mowy o przywi\u0105zaniu, zaufanie za\u015b istnie\u0107 mo\u017ce jedynie tam, gdzie jest przywi\u0105zanie. Ten, kto chce by\u0107 kochany, musi najpierw okaza\u0107 sw\u0105 w\u0142asn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Zbawiciel zni\u017cy\u0142 si\u0119 do maluczkich i nosi\u0142 nasze s\u0142abo\u015bci (\u2026) Pami\u0119tajcie, \u017ce wychowanie jest trudn\u0105 sztuk\u0105 i jedynie sam B\u00f3g jest jej prawdziwym mistrzem\u201d.<\/p>\r\n

Ko\u0144cz\u0105c, zach\u0119cam was gor\u0105co do modlitwy za wasze dzieci oraz za wszystkie dzieci, zw\u0142aszcza te dorastaj\u0105ce, kt\u00f3re zmagaj\u0105 si\u0119 w ci\u0119\u017ckimi pokusami i potrzebuj\u0105 wielu \u0142ask by oprze\u0107 si\u0119 powabom \u015bwiata:<\/p>\r\n

\u201ePanie Bo\u017ce, Ty powo\u0142a\u0142e\u015b nas do \u015bwi\u0119tego stanu ma\u0142\u017ce\u0144skiego i zechcia\u0142e\u015b uczyni\u0107 nas rodzicami. Polecamy Ci nasze drogie dzieci. Powierzamy je Twej ojcowskiej opiece. Oby sta\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em pociechy, nie tylko dla nas, ale przede wszystkim dla Ciebie, kt\u00f3ry jeste\u015b ich Stw\u00f3rc\u0105. Czuwaj nad nimi, wspomagaj je i bro\u0144.<\/p>\r\n

Udziel nam swej \u0142aski, by\u015bmy mogli nauczy\u0107 je Twoich Przykaza\u0144. Czyni\u0107 to b\u0119dziemy przestrzegaj\u0105c wiernie praw Twoich oraz praw \u015awi\u0119tej Matki Ko\u015bcio\u0142a. Daj nam \u015bwiadomo\u015b\u0107 naszych obowi\u0105zk\u00f3w wzgl\u0119dem Ciebie i pob\u0142ogos\u0142aw nasze pragnienia, by\u015bmy mogli jak najlepiej Ci s\u0142u\u017cy\u0107. Pokornie i z g\u0142\u0119bi serc naszych prosimy o to b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, dla nas samych oraz dla dzieci, kt\u00f3rymi raczy\u0142e\u015b nas obdarzy\u0107.<\/p>\r\n

Polecamy je Tobie, o Panie. Strze\u017c ich jak \u017arenicy Twego oka i chro\u0144 je w cieniu Twych skrzyde\u0142. Daj, by\u015bmy kiedy\u015b razem z nimi dost\u0105pi\u0107 mogli chwa\u0142y nieba, w kt\u00f3rym dzi\u0119kowa\u0107  b\u0119dziemy Tobie, naszemu Ojcu, za pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015bci opiek\u0119 nad ca\u0142\u0105 nasz\u0105 rodzin\u0105 i wychwala\u0107 Ci\u0119 wsp\u00f3lnie z nimi na wieki wiek\u00f3w. Amen\u201d.<\/p>\r\n

Ks. Herve de la Tour<\/em><\/strong><\/p>\r\n

t\u0142um. Scriptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podczas niniejszej konferencji postaram si\u0119 przedstawi\u0107 po kr\u00f3tce tre\u015b\u0107 przeczytanej przeze mnie niedawno ksi\u0105\u017cki Rudolfa Allersa Forming Character in Adolescents. Rudolf Allers jest katolickim psychologiem, kt\u00f3rego prace inspirowane s\u0105 filozofi\u0105 \u015bw. Tomasza z Akwinu. Mo\u017cna nie zgadza\u0107 si\u0119 ze wszystkimi jego tezami, z pewno\u015bci\u0105 jednak zas\u0142uguj\u0105 one na refleksj\u0119. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego konkluzji […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119,177],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92480"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92480\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}