{"id":92330,"date":"2016-12-21T22:30:42","date_gmt":"2016-12-22T03:30:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92330"},"modified":"2016-12-21T08:56:47","modified_gmt":"2016-12-21T13:56:47","slug":"jednostka-rodzina-i-katolickie-spoleczenstwo-wspolnotowe-john-rao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92330","title":{"rendered":"Jednostka, rodzina i katolickie spo\u0142ecze\u0144stwo wsp\u00f3lnotowe &#8211; <em>John Rao<\/em>"},"content":{"rendered":"<p>Cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny jest bardzo cz\u0119sto zagubiony w kwestiach dotycz\u0105cych w\u0142a\u015bciwych relacji mi\u0119dzy jednostk\u0105, rodzin\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem. Jest to zrozumia\u0142e, bior\u0105c pod uwag\u0119 \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja jest zasadniczo wytworem rewolucyjnego racjonalizmu, kt\u00f3ry stara si\u0119 zrozumie\u0107 \u017cycie w oderwaniu od Boga i Jego prawa. Pozornie doceniaj\u0105c warto\u015b\u0107 natury oraz jej cud\u00f3w, \u015bwiat wsp\u00f3\u0142czesny odrzuca zarazem doktryn\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra umo\u017cliwia\u0142a ludziom podchodzenie do bogatego i z\u0142o\u017conego charakteru natury w spos\u00f3b rozumny i konsekwentny. Wskutek tej utraty w\u0142a\u015bciwego punktu odniesienia oparty rzekomo na prawach natury porz\u0105dek rzeczy sta\u0142 si\u0119 w istocie wielog\u0142ow\u0105 besti\u0105, podzielonym domem, kt\u00f3rego r\u00f3\u017cne elementy znajduj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 w stanie totalnej i nieustannej wojny. Jedynie otwarcie na katolick\u0105 prawd\u0119 mo\u017ce ponownie po\u0142\u0105czy\u0107 te aspekty natury, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesna naturalistyczna cywilizacja rozerwa\u0142a na strz\u0119py.<\/p>\r\n<p><strong>Uczestnictwo w Chrystusie<\/strong><\/p>\r\n<p>Historia \u015bwi\u0119ta oraz Tradycja katolicka podkre\u015blaj\u0105 zasadnicze znaczenie osoby ludzkiej w Bo\u017cym planie. Ju\u017c opis stworzenia \u015bwiata jasno pokazuje, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Adamowi powierzone zosta\u0142o zadanie ukierunkowywania ca\u0142ej natury na wype\u0142nianie Bo\u017cej woli. Jednostka jest w nauczaniu Chrystusa tak wa\u017cna, \u017ce jak m\u00f3wi Zbawiciel \u201ewszystkie w\u0142osy na waszych g\u0142owach s\u0105 policzone\u201d, a Dobry Pasterz pozostawia ca\u0142e stado, by uda\u0107 si\u0119 na poszukiwanie zaginionej owcy. Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, rozumiej\u0105cy pe\u0142ne znaczenie zbawienia, kt\u00f3re przychodzi poprzez Wcielenie Drugiej Osoby Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej w jednego Boga-Cz\u0142owieka, Jezusa Chrystusa, w s\u0142owach pe\u0142nych zachwytu rozpisuj\u0105 si\u0119 nad ostatecznym \u201eprzeb\u00f3stwieniem\u201d, dost\u0119pnym dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 wiernie w zjednoczeniu ze swym Zbawicielem. T\u0119 sam\u0105 prawd\u0119 wyra\u017ca Kanon Mszy. Wielcy scholastycy \u015bredniowiecza nieugi\u0119cie walczyli w obronie warto\u015bci jednostkowej, nie\u015bmiertelnej duszy, przeciwko bezosobowej, fatalistycznej wizji Awerroesa. U Dantego, uznaj\u0105cego rol\u0119 ka\u017cdej osoby ludzkiej w ostatecznym porz\u0105dku rzeczy, jednostka wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 w raju indywidualno\u015bci\u0105 w stopniu niepor\u00f3wnanie wi\u0119kszym, ni\u017c za \u017cycia.<\/p>\r\n<p>Oczywiste jest jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce o ile B\u00f3g rzeczywi\u015bcie pami\u0119ta nieustannie o ka\u017cdym swym stworzeniu, cz\u0142owiek mo\u017ce dost\u0105pi\u0107 zbawienia jedynie jako istota spo\u0142eczna. Jego zbawienie i przeb\u00f3stwienie dokonuje si\u0119 poprzez uczestnictwo w Chrystusie, kt\u00f3rego koryguj\u0105cy i przeobra\u017caj\u0105cy natur\u0119 autorytet, nauczanie i \u0142aska s\u0105 \u015bwiatu absolutnie niezb\u0119dne, podczas gdy ludzka wolno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142a nie tylko do grzechu pierworodnego, os\u0142abiaj\u0105cego ca\u0142y rodzaj ludzki, ale te\u017c stwarza nieustannie niebezpiecze\u0144stwo popadni\u0119cia w dalsze b\u0142\u0119dy oraz grzechy. Owo uczestnictwo w naprawiaj\u0105cym i przeobra\u017caj\u0105cym natur\u0119 Chrystusie mo\u017cliwe jest a\u017c do ko\u0144ca czas\u00f3w &#8211; poprzez cz\u0142onkostwo w Jego Ciele Mistycznym; (\u2026) w Jego Ko\u015bciele.<\/p>\r\n<p>To w\u0142a\u015bnie poprzez rozwa\u017cania nad zbawieniem jednostki poprzez uczestnictwo w \u0142\u0105cz\u0105cym Boska i ludzk\u0105 natur\u0119 Chrystusie oraz w Jego Ciele Mistycznym, wkraczamy w sfer\u0119 teorii spo\u0142ecznej. Tradycja Katolicka bowiem, buduj\u0105c na tym, co wy\u0142ania\u0142o si\u0119 z przes\u0142ania Pisma \u015bw., podkre\u015bla\u0142a zawsze, \u017ce natura ma do odegrania szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w planie doprowadzenia jednostki do wiecznego \u017cycia z Bogiem. Jak naucza \u015bw. Ignacy Antioche\u0144ski, wszystko w&nbsp; naturze zosta\u0142o \u201ezjednoczone\u201d i odkupione w Chrystusie. Nic z tego, co B\u00f3g stworzy\u0142, nie jest bez znaczenia dla Jego planu i nic nie traci swego znaczenia wraz z up\u0142ywem stuleci. Wszystko, co zosta\u0142o kiedykolwiek napisane, namalowane, wyrze\u017abione czy skomponowane ku wi\u0119kszej chwale Bo\u017cej pod wp\u0142ywem lecz\u0105cej i przeobra\u017caj\u0105cej \u0142aski Chrystusa oraz Jego Ko\u015bcio\u0142a, posiada wielkie znaczenie dla osobistego zbawienia i przeb\u00f3stwienia jednostki. Wszystko, co czynione jest ze wzgl\u0119du na ostateczny cel cz\u0142owieka, ma r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na jego doczesn\u0105 egzystencj\u0119, ukazuj\u0105c ja\u015bniej jej cel i podnosz\u0105c j\u0105 na wy\u017cszy poziom.<\/p>\r\n<p>Na szczycie listy owych naturalnych pomocy, z jakich korzysta jednostka w drodze do nieba, a wywieraj\u0105cych pozytywny wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c na jej doczesn\u0105 egzystencj\u0119, znajduj\u0105 si\u0119 instytucje spo\u0142eczne. Ju\u017c Grecy rozumieli korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z istnienia doczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, a Solon (ok. 638-558 prz. Chr.), pierwszy wielki zachodni my\u015bliciel polityczny&nbsp; i &#8211; co ciekawe &#8211; poeta dowodzi\u0142, \u017ce jednostki pozostawione swym w\u0142asnym si\u0142om niszcz\u0105 nie tylko swych bli\u017anich, ale r\u00f3wnie\u017c siebie. Konsekwentnie potrzebowa\u0142y one pomocy ze strony kompetentnej, koordynuj\u0105cej w\u0142adzy greckiego polis czyli pa\u0144stwa. Cz\u0142owiek bowiem, jak znakomicie wyra\u017ca my\u015bl Solona Arystoteles, jest zasadniczo zwierz\u0119ciem spo\u0142ecznym, politycznym.<\/p>\r\n<p><strong>Nadprzyrodzony autorytet<\/strong><\/p>\r\n<p>Grecy i Rzymianie pope\u0142nili jednak b\u0142\u0105d, przypisuj\u0105c roli monolitycznego pa\u0144stwa znaczenie przesadne. Chrze\u015bcija\u0144stwo dokona\u0142o tu trojakiego dzie\u0142a (\u2026): (1) uzmys\u0142owi\u0142o ludziom, \u017ce pa\u0144stwo potrzebuje koryguj\u0105cej je i zarazem przeobra\u017caj\u0105cej pomocy ze strony nadprzyrodzonego autorytetu Ko\u015bcio\u0142a; (2) \u017ce r\u00f3wnie\u017c inne naturalne, pozarz\u0105dowe instytucje spo\u0142eczne, pos\u0142uszne nauczaniu Cia\u0142a Mistycznego, mog\u0105 odegra\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 w poskramianiu destrukcyjnych sk\u0142onno\u015bci jednostek, (3) \u017ce celem wszystkich tych instytucji jest zar\u00f3wno doczesne dobro konkretnych jednostek, jak i ich przeb\u00f3stwienie w Chrystusie.<\/p>\r\n<p>Najbardziej podstawow\u0105 z tych wa\u017cnych, naturalnych, spo\u0142eczno\u015bci, maj\u0105cych pom\u00f3c jednostce w osi\u0105gni\u0119ciu jej nadprzyrodzonego celu jest bez w\u0105tpienia rodzina. Jedynie poprzez zjednoczenie m\u0119\u017cczyzny i kobiety istnie\u0107 mo\u017ce osoba ludzka. To dzi\u0119ki temu zjednoczeniu otrzymuje ona naturalny budulec, kt\u00f3ry musi wykorzystywa\u0107 przez ca\u0142e swe \u017cycie. To, czego do\u015bwiadcza na \u0142onie rodziny, zw\u0142aszcza w najwcze\u015bniejszych latach swego w\u0142asnego istnienia a tak\u017ce w okresie, w kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119ca si\u0119 wychowaniu potomstwa, odgrywa decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w zrozumieniu z przez ni\u0105 konkretnych potrzeb bli\u017anich, dostrzeganiu wad, kt\u00f3re musz\u0105 zosta\u0107 skorygowane oraz uzdolnie\u0144 i cn\u00f3t, kt\u00f3re nale\u017cy rozwija\u0107. Innymi s\u0142owy, gdy m\u00f3wimy o porz\u0105dku natury, to przede wszystkim do rodziny nale\u017cy postawienie stworzenia Bo\u017cego na w\u0142a\u015bciwej drodze do \u017cycia wiecznego, a krocz\u0105c ni\u0105 b\u0119dzie ona r\u00f3wnie\u017c w stanie lepiej zrealizowa\u0107 swe&nbsp; doczesne powo\u0142anie.<\/p>\r\n<p>Z drugiej strony, by doprowadzi\u0107 jednostk\u0119 do tego celu potrzeba czego\u015b wi\u0119cej, ni\u017c tylko rodziny. Jak wszytko co ludzkie, r\u00f3wnie\u017c rodziny podlegaj\u0105 b\u0142\u0119dom i grzechowi. To w\u0142a\u015bnie dostrze\u017cenie egoizmu i lekcewa\u017cenia potrzeb innych ze strony pot\u0119\u017cnych rodzin greckich sk\u0142oni\u0142o ludzi pokroju Solona do uznania konieczno\u015bci reformy politycznej. Rzymski czy konfucja\u0144ski <em>pater familias<\/em> m\u00f3g\u0142&nbsp; by\u0107 tyranem, depcz\u0105cym godno\u015b\u0107 pojedynczych cz\u0142onk\u00f3w rodziny w ich doczesnej pielgrzymce do Boga. Wynika st\u0105d potrzeba nadzoru rodziny ze strony innych w\u0142adz spo\u0142ecznych: Ko\u015bcio\u0142a oraz pa\u0144stwa.<\/p>\r\n<p><strong>Wsp\u00f3lnota wsp\u00f3lnot<\/strong><\/p>\r\n<p>Potrzeba jednak czego\u015b wi\u0119cej jeszcze ni\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 i pa\u0144stwo, by pom\u00f3c jednostce w osi\u0105gni\u0119ciu jej nadprzyrodzonego celu i r\u00f3wnocze\u015bnie poprawi\u0107 warunki jej doczesnego bytowania. Konieczna jest do tego pomoc ze strony wszelkich instytucji spo\u0142ecznych reguluj\u0105cych naturaln\u0105 i nadprzyrodzon\u0105 wsp\u00f3lnotow\u0105 aktywno\u015b\u0107 cz\u0142owieka: r\u00f3\u017cnych organizacji religijnych w obr\u0119bie Cia\u0142a Mistycznego, r\u00f3\u017cnych organ\u00f3w&nbsp; w\u0142adzy wsp\u00f3lnotowej, bractw i organizacji dobroczynnych, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, szk\u00f3\u0142 i uniwersytet\u00f3w etc.<\/p>\r\n<p>Wszystkie owe \u201ekorporacje\u201d &#8211; jest to termin oznaczaj\u0105cy tradycyjnie wszelkie rz\u0105dz\u0105ce si\u0119 w\u0142asnymi prawami spo\u0142eczno\u015bci (od \u0142aci\u0144skiego terminu \u201ecorpus\u201d &#8211; \u201ecia\u0142o\u201d) &#8211; tworzy\u0142y razem katolick\u0105 \u201ewsp\u00f3lnot\u0119 wsp\u00f3lnot\u201d czy te\u017c \u201e\u0142ad korporacyjny\u201d, kt\u00f3rego pe\u0142ny rozkwit mia\u0142 miejsce w \u015bredniowieczu. Wszystkie one, razem z rodzin\u0105, najbardziej podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, uznaj\u0105c koordynuj\u0105c\u0105 rol\u0119 rozmaitych organ\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa, nie tylko udziela\u0142y jednostkom praktycznej pomocy, ale te\u017c pomaga\u0142y im dostrzec ich wady i rozwija\u0107 talenty oraz cnoty. Wszystkie one stanowi\u0142y wi\u0119c przewidzian\u0105 przez Boga pomoc, zar\u00f3wno w &nbsp;porz\u0105dku naturalnym jak i nadprzyrodzonym. Innymi s\u0142owy &#8211; instytucje spo\u0142eczne, z kt\u00f3rych pierwsz\u0105 jest rodzina, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105ce z w\u0142adzami Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa, s\u0105 gwarantem doczesnej wolno\u015bci, praw i godno\u015bci jednostki, pomagaj\u0105c jej zarazem osi\u0105gn\u0105\u0107 \u017cycie wieczne z Bogiem. Jak stale podkre\u015bla\u0142 propaguj\u0105cy w XIX wieku katolick\u0105 nauk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 jezuicki periodyk \u201eLa Civilta Cattolica\u201d, pe\u0142ni\u0119 wolno\u015bci i pe\u0142ni\u0119 \u017cycia osi\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna jedynie dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu wszelkiego rodzaju instytucji spo\u0142ecznych. Bez niego silni zawsze wykorzystywa\u0107 b\u0119d\u0105 s\u0142abych, ze szkod\u0105 fizyczn\u0105 i duchow\u0105 dla siebie oraz bli\u017anich.<\/p>\r\n<p><strong>Spo\u0142ecze\u0144stwo bez Chrystusa nie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 tego celu<\/strong><\/p>\r\n<p>Cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska uprzytomni\u0142a naturalnym instytucjom spo\u0142ecznym oraz jednostkom ich wznios\u0142\u0105 rol\u0119 i znaczenie w Bo\u017cym planie. Niestety, zraniona przez grzech natura ludzka, popychaj\u0105ca jednostki i instytucje do kwestionowania konieczno\u015bci naprawy i przeobra\u017cania wszystkich rzeczy w Chrystusie (\u2026) doprowadzi\u0142a do przypisywania im warto\u015bci przesadnej i autonomicznej. Ostatecznym tego skutkiem by\u0142y narodziny w XVII i XVIII wieku wsp\u00f3\u0142czesnego naturalizmu, uznaj\u0105cego &#8211; jak ju\u017c wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku niniejszego artyku\u0142u &#8211; dowarto\u015bciowanie przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 wszelkich aspekt\u00f3w natury w \u017cyciu cz\u0142owieka, jednak\u017ce w oderwaniu od Chrystusa.<\/p>\r\n<p>By\u0142o to jednak przedsi\u0119wzi\u0119cie beznadziejne. Naturali\u015bci nie zgadzali si\u0119 nawet co do tego, czego w istocie uczy nas natura. Jeden ich od\u0142am twierdzi\u0142, \u017ce \u015bwiat jest dziedzin\u0105 niesko\u0144czonej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, st\u0105d nacisk k\u0142ad\u0142 on na wolno\u015b\u0107 jednostki, jej \u201egodno\u015b\u0107\u201d oraz \u201eprawa naturalne\u201d, nie bior\u0105c pod uwag\u0119 ludzkiej sk\u0142onno\u015bci do z\u0142a. Inny z kolei utrzymywa\u0142, \u017ce wszech\u015bwiat jest mechanizmem, rz\u0105dz\u0105cym si\u0119 nieub\u0142aganymi \u201eprawami natury\u201d. Dla pierwszej z tych grup prawo, \u0142ad, spo\u0142ecze\u0144stwo i w\u0142adza by\u0142y nie tylko podrz\u0119dne wobec woli niesko\u0144czenie zr\u00f3\u017cnicowanych jednostek, ale r\u00f3wnie\u017c ich naturalnym i \u015bmiertelnym wrogiem. Dla drugiej jednostka ludzka nie by\u0142a niczym wi\u0119cej ni\u017c automatem, trybikiem w dobrze naoliwionym kosmicznym silniku. W tej sytuacji nie mog\u0142o by\u0107 mowy o czym\u015b takim jak osobista wolno\u015b\u0107, a indywidualizm jednostek postrzegany by\u0142 jako usterka w mechanizmie, kt\u00f3ra musi zosta\u0107 skorygowana w imi\u0119 wy\u017cszego \u0142adu poprzez organizacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 najbardziej do tego predysponowan\u0105.<\/p>\r\n<p>Obie te formy naturalizmu pope\u0142ni\u0142y ju\u017c samob\u00f3jstwo, przynajmniej na poziomie ideowym &#8211; mechanicy\u015bci popadaj\u0105c w nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 debat\u0119 na temat tego, co konkretnie wprawia w ruch maszyn\u0119 wszech\u015bwiata, atomi\u015bci za\u015b ze wzgl\u0119du na traktowanie ka\u017cdej sensownej definicji prawdy jako ataku na osobisty \u201ewyb\u00f3r\u201d. (\u2026)<\/p>\r\n<p>Zniszczenia dokonane przez naturalizm mog\u0105 zosta\u0107 naprawione jedynie poprzez otwarcie si\u0119 na pe\u0142ne przes\u0142anie wiary. Niestety, sami katolicy nie dawali tu dobrego przyk\u0142adu. R\u00f3wnie\u017c oni ulegali pokusie naturalizmu, przynajmniej w swym praktycznym, codziennym \u017cyciu. Cho\u0107 niekt\u00f3rzy z nich rzeczywi\u015bcie wydaj\u0105 si\u0119 postrzega\u0107 natur\u0119 jako rz\u0105dz\u0105c\u0105 si\u0119 tak\u0105 czy inn\u0105 mechaniczn\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3rej t\u0142oki musz\u0105 by\u0107 oliwione przez w\u0142adze oraz instytucje spo\u0142eczne, wi\u0119kszo\u015b\u0107 wierz\u0105cych ameryka\u0144skich katolik\u00f3w uleg\u0142o wp\u0142ywowi drugiego obozu naturalistycznego. Post\u0119puj\u0105 oni tak, jak gdyby to jednostce, zdanej na swe w\u0142asne si\u0142y, powierzone zosta\u0142o zadanie wype\u0142nienia Bo\u017cego planu w porz\u0105dku naturalnym. Je\u015bli nawet sk\u0142onni s\u0105 zaakceptowa\u0107 pomoc i kierownictwo ze strony jakiej\u015b instytucji spo\u0142ecznej, przyznaj\u0105 to prawo wy\u0142\u0105cznie rodzinie. Odraz\u0105 nape\u0142nia ich sama my\u015bl o mo\u017cliwo\u015bci przypisywania tej roli jakiejkolwiek innej organizacji spo\u0142ecznej &#8211; a zw\u0142aszcza pa\u0144stwu.<\/p>\r\n<p>Nie jest to jednak postawa katolicka, ale forma wsp\u00f3\u0142czesnego naturalizmu, destrukcyjnego tak na poziomie naturalnym jak nadprzyrodzonym. Zbawienia dost\u0119pujemy indywidualnie. Jednostki, kt\u00f3re skupiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na osi\u0105gni\u0119ciu \u017cycia wiecznego, posiadaj\u0105 ca\u0142o\u015bciowy, holistyczny pogl\u0105d na \u017cycie, dzi\u0119ki czemu s\u0105 w stanie skuteczniej budowa\u0107 lepszy \u015bwiat. Jednak jednostki s\u0105 istotami spo\u0142ecznymi. Rodzina jest absolutnie niezb\u0119dna, by pomoc im osi\u0105gn\u0105\u0107 cel nadprzyrodzony i zarazem wskazywa\u0107 zasady, jakimi maj\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu doczesnym. Wymaga to r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnorakich instytucji spo\u0142ecznych. Wymaga koordynacji ze strony pa\u0144stwa. Przede wszystkim za\u015b wymaga pos\u0142usze\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142owi, kt\u00f3ry uznaje rol\u0119 i wzajemny zwi\u0105zek wszystkich tych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\r\n<p><strong><em>John Rao<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>t\u0142um. Sciptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny jest bardzo cz\u0119sto zagubiony w kwestiach dotycz\u0105cych w\u0142a\u015bciwych relacji mi\u0119dzy jednostk\u0105, rodzin\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem. Jest to zrozumia\u0142e, bior\u0105c pod uwag\u0119 \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja jest zasadniczo wytworem rewolucyjnego racjonalizmu, kt\u00f3ry stara si\u0119 zrozumie\u0107 \u017cycie w oderwaniu od Boga i Jego prawa. Pozornie doceniaj\u0105c warto\u015b\u0107 natury oraz jej cud\u00f3w, \u015bwiat wsp\u00f3\u0142czesny odrzuca zarazem doktryn\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92330"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92330\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}