{"id":92243,"date":"2017-01-03T10:44:04","date_gmt":"2017-01-03T15:44:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92243"},"modified":"2017-01-12T10:44:44","modified_gmt":"2017-01-12T15:44:44","slug":"katolicyzm-to-prymat-rozumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92243","title":{"rendered":"Katolicyzm to prymat rozumu"},"content":{"rendered":"

\u201eKryzys Ko\u015bcio\u0142a jest przede wszystkim rezultatem kryzysu wiary\u201d – zauwa\u017cy\u0142 Romano Amerio na kartach \u201eIota Unum\u201d. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 nie jest jego zdaniem brak mi\u0142o\u015bci i woli czynienia dobra, ale b\u0142\u0105d intelektualny. B\u0142\u0105d, polegaj\u0105cy na zanegowaniu wagi rozumu i jego zdolno\u015bci do poznania Boga. Wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja bywa wprawdzie oskar\u017cana o nadmierny racjonalizm, jednak rzeczywisto\u015b\u0107 jest inna. Rozum ograniczany jest do sfery utylitarnej, technicznej, a poza ni\u0105 kwestionuje si\u0119 jego moc.<\/strong><\/p>\r\n

Nowoczesnemu cz\u0142owiekowi oskar\u017canie wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci o pogard\u0119 dla rozumu mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dziwne. Czy\u017c wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja, wyzwolona z \u201emrok\u00f3w \u015bredniowiecza\u201d nie opiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie na rozumie? Czy\u017c to nie on umo\u017cliwi\u0142 cuda wsp\u00f3\u0142czesnej technologii, architektury i medycyny, nieznane w dawnych epokach? Owszem, ale to jedynie cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Zdolno\u015b\u0107 my\u015blenia prowadz\u0105cego do panowania nad \u015bwiatem materialnym wyst\u0119puje wszak – zauwa\u017ca Romano Amerio – tak\u017ce u mr\u00f3wek i pszcz\u00f3\u0142. Co za\u015b ze zdolno\u015bci\u0105 rozumu do zg\u0142\u0119biania istoty bytu? Ta jest przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 cywilizacj\u0119 odrzucana – zauwa\u017ca szwajcarski teolog.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 broni rozumu<\/strong><\/p>\r\n

Jeszcze stosunkowo niedawno bastionem chroni\u0105cym ludzko\u015b\u0107 przed irracjonalizmem by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142. Pius XI w \u201eHumani generis\u201d domaga\u0142 si\u0119 przywr\u00f3cenia wagi ludzkiemu poznaniu. \u201eJeste\u015bmy jedynymi, kt\u00f3rzy broni\u0105 pot\u0119gi rozumu\u201d, powiedzia\u0142 Pawe\u0142 VI. Tak\u017ce Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II w Lumen Gentium pot\u0119pi\u0142 twierdzenia wykluczaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozumowego poznania Stw\u00f3rcy – powtarzaj\u0105c tezy Soboru Watyka\u0144skiego I. Dodajmy, \u017ce teza o mo\u017cno\u015bci poznania Boga naturalnym \u015bwiat\u0142em rozumu by\u0142a elementem Przysi\u0119gi Antymodernistycznej, jak\u0105 od 1910 do lat 60-tych XX wieku sk\u0142adali kap\u0142ani.  <\/p>\r\n

Co ciekawe, to wyj\u0105tkowo optymistyczne wobec rozumu ludzkiego tradycyjne stanowisko Ko\u015bcio\u0142a znajduje potwierdzenie we wsp\u00f3\u0142czesnej nauce. Fizycy m\u00f3wi\u0105 o tak zwanej zasadzie antropicznej. Wynika z niej, \u017ce prawa przyrody, takie jak cho\u0107by sta\u0142a grawitacji s\u0105 idealnie dopasowane do mo\u017cliwo\u015bci powstania \u017cycia. Gdyby by\u0142y cho\u0107by minimalnie odmienne, to nie mogliby\u015bmy si\u0119 narodzi\u0107. \u015awiat i cz\u0142owiek jawi\u0105 si\u0119 zatem jako dzie\u0142o inteligentnego Projektanta.<\/p>\r\n

Niestety, zamiast nadal g\u0142osi\u0107 si\u0142\u0119 ludzkiego rozumu, wsp\u00f3\u0142czesny Ko\u015bci\u00f3\u0142 popada w sceptycyzm. Autor \u201eIota Unum\u201d cytuje wypowiedzi autor\u00f3w twierdz\u0105cych, jakoby rozumowe poznanie nie by\u0142o mo\u017cliwe, a pewno\u015b\u0107 by\u0142a owocem ignorancji. Zdaniem Jeana Sullivana \u201e\u017cy\u0107 to r\u00f3wnie\u017c straci\u0107 wiar\u0119 oraz zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce jest si\u0119 przez ni\u0105 ow\u0142adni\u0119ty; zatem spotka\u0107 Boga, to jednocze\u015bnie wyprze\u0107 si\u0119 Go\u201d. Tego typu blu\u017aniercze twierdzenia s\u0105 przejawem owej anty-rozumowej mentalno\u015bci.<\/p>\r\n

Nie s\u0105 to jedynie odosobnione s\u0105dy. Szwajcarski teolog przytacza tak\u017ce twierdzenie z Kongresu W\u0142oskich Moralist\u00f3w z 1970 roku. Zgromadzeni na nim przeg\u0142osowali tez\u0119, \u017ce \u201eponiewa\u017c pos\u0142ugiwanie si\u0119 rozumem jest zawsze wpisane w szczeg\u00f3lny kontekst historyczny, nie jest mo\u017cliwe korzystanie ze\u0144 wedle jakich\u015b uniwersalnych prawide\u0142. Z kolei uczestnicy Sympozjum Centrum Teologii i Kultury w Trie\u015bcie w 1982 roku stwierdzili we wnioskach ko\u0144cowych, \u017ce \u201enie mo\u017ce by\u0107 mowy o tym, by od nowa proponowa\u0107 jak\u0105\u015b totaln\u0105 koncepcj\u0119 metafizyczn\u0105, filozoficzn\u0105 czy teologiczn\u0105\u201d. Zdaniem Romano Amerio zgromadzeni tam szacowni teologowie skazali po prostu rozum na banicj\u0119. \u201eZa jednym zamachem zdyskwalifikowano r\u00f3wnie\u017c Opatrzno\u015b\u0107, a metafizyk\u0119 odes\u0142ano do lamusa\u201d, zauwa\u017ca.   <\/p>\r\n

Prymat rozumu nad mi\u0142o\u015bci\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Argumentacja Romano Amerio jest dzi\u015b aktualna jak nigdy dot\u0105d, gdy\u017c idzie pod pr\u0105d przekonaniu deprecjonowaniu rozumu i odkrywanej przez niego prawdy w imi\u0119 mi\u0142osierdzia. Dla wsp\u00f3\u0142czesnego katolika szokuj\u0105co brzmi twierdzenie szwajcarskiego teologa, jakoby to rozum, a nie mi\u0142o\u015b\u0107 dzier\u017cy\u0142 prymat. Jednak autor \u201eIota Unum\u201d podaje tu g\u0142\u0119boko teologiczne uzasadnienie, si\u0119gaj\u0105c do struktury Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej. \u201eNie zapominajmy\u201d – pisze \u201e\u017ce to \u017cycie wzi\u0119\u0142o si\u0119 z my\u015blenia, a nie – my\u015blenie z \u017cycia. W \u015bwietle teologii to nie S\u0142owo (Logos) pochodzi od Ducha \u015awi\u0119tego, lecz to Duch \u015awi\u0119ty pochodzi od S\u0142owa\u201d, twierdzi.<\/p>\r\n

Podobnie w cz\u0142owieku – pierwsza powinna by\u0107 refleksja, a p\u00f3\u017aniej dopiero dzia\u0142anie. \u201ePrzyznanie prymatu mi\u0142o\u015bci nad my\u015bleniem jest te\u017c radykalnym odej\u015bciem od prawdy, powoduj\u0105cym zagubienie wszelkiej normy i zdegradowanie bytu my\u015bl\u0105cego do p\u0142ytko rozumianej egzystencji\u201d – twierdzi szwajcarski teolog.<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Romano Amerio – Iota Unum<\/p>\r\n

Marcin Jendrzejczak<\/em>
\r\n<\/strong><\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna zam\u00f3wi\u0107 w Wydawnictwie ANTYK, 05-806 Komor\u00f3w, Klonowa 10a, tel. 227580359,antyk@wolfnet.pl<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eKryzys Ko\u015bcio\u0142a jest przede wszystkim rezultatem kryzysu wiary\u201d – zauwa\u017cy\u0142 Romano Amerio na kartach \u201eIota Unum\u201d. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 nie jest jego zdaniem brak mi\u0142o\u015bci i woli czynienia dobra, ale b\u0142\u0105d intelektualny. B\u0142\u0105d, polegaj\u0105cy na zanegowaniu wagi rozumu i jego zdolno\u015bci do poznania Boga. Wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja bywa wprawdzie oskar\u017cana o nadmierny racjonalizm, jednak rzeczywisto\u015b\u0107 jest inna. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92243\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}