{"id":92180,"date":"2019-08-26T20:30:12","date_gmt":"2019-08-27T00:30:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92180"},"modified":"2019-08-26T20:43:05","modified_gmt":"2019-08-27T00:43:05","slug":"od-liberalizmu-do-personalizmu-detronizacja-chrystusa-krola-ks-john-jenkins-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92180","title":{"rendered":"Od liberalizmu do personalizmu, detronizacja Chrystusa Kr\u00f3la – Ks. John Jenkins FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2016-12-16 10:30 pm <\/small><\/p>\r\n

Szanowni Pa\u0144stwo, drodzy Wierni,<\/p>\r\n

W roku obecnym obchodzimy wa\u017cn\u0105 rocznic\u0119, pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecie zako\u0144czenia II Soboru Watyka\u0144skiego. Wszystkie rocznice s\u0105 okazj\u0105 do refleksji nad znaczeniem pewnych wydarze\u0144, nad ich wyp\u0142ywem oraz skutkami, jakie wywar\u0142y. Podczas niniejszej konferencji chcia\u0142bym powiedzie\u0107 pokr\u00f3tce o jednym z doktrynalnych fundament\u00f3w Vaticanum II<\/em>, czy nawet idei przewodniej promulgowanych przez niego dokument\u00f3w. Aby w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107 sob\u00f3r, musimy przede wszystkim pozna\u0107 fundamentalne doktryny, kt\u00f3re stanowi\u0142y dla niego inspiracj\u0119 oraz si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105.<\/p>\r\n

Nie od rzeczy b\u0119dzie przypomnienie w tym miejscu, \u017ce oko\u0142o czterdzie\u015bci lat przed soborem, w roku 1925, promulgowana zosta\u0142a encyklika Quas primas<\/em> – O spo\u0142ecznym panowaniu Chrystusa<\/em>, potwierdzaj\u0105ca to, co powiedzia\u0142 \u015bw. Pawe\u0142 w Li\u015bcie do Koryntian<\/em> (1Kor 15,25): \u201eTrzeba bowiem, \u017ceby kr\u00f3lowa\u0142<\/em>\u201d. Zaledwie dwadzie\u015bcia lat przed soborem, Pius XII raz jeszcze powt\u00f3rzy\u0142 t\u0119 doktryn\u0119, stwierdzaj\u0105c: \u201eRatunek i zbawienie dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka znajduje si\u0119 tylko w czci dla Chrystusa jako Kr\u00f3la, w uznaniu uprawnie\u0144 wynikaj\u0105cych z w\u0142adzy, jak\u0105 On sprawuje, oraz w doprowadzeniu do powrotu poszczeg\u00f3lnych ludzi i ca\u0142ej ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci do chrze\u015bcija\u0144skiego prawa prawdy i mi\u0142o\u015bci<\/em>\u201d (Summi pontifucatus<\/em>, 1939). Leon XIII w swej encyklice Diuturnum illud<\/em> podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201espok\u00f3j i pomy\u015blno\u015b\u0107 trwa\u0142y dop\u00f3ty, dop\u00f3ki pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 duchown\u0105 a \u015bwieck\u0105 panowa\u0142a zgodna przyja\u017a\u0144<\/em>\u201d. Od samych pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, od chrztu Konstantyna a\u017c po czasy poprzedzaj\u0105ce II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski, papie\u017ce zawsze pracowali na rzecz spo\u0142ecznego panowania naszego Pana Jezusa Chrystusa, kt\u00f3rego najpe\u0142niejszym wyrazem jest publiczne uznanie prawdziwo\u015bci wiary katolickiej.<\/p>\r\n

Po soborze jednak jeste\u015bmy \u015bwiadkami nie tylko dramatycznej zmiany, nie tylko pewnych trudno\u015bci w g\u0142oszeniu praw Boga i Ko\u015bcio\u0142a – kt\u00f3re w ca\u0142ej historii napotyka\u0142o na rozmaite przeciwno\u015bci – na naszych oczach dokonuje si\u0119 ca\u0142kowity zwrot. Podczas, gdy do tej pory papie\u017ce pot\u0119piali tak zwane \u201eprawa cz\u0142owieka\u201d jako poroniony p\u0142\u00f3d rewolucji, obecnie jeste\u015bmy \u015bwiadkami, jak samo papiestwo sta\u0142o si\u0119 narz\u0119dziem propagandy g\u0142osz\u0105cej idee maso\u0144skiej rewolucji francuskiej. Podczas, gdy uprzednio papie\u017ce zawsze walczyli o wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a katolick\u0105 Europ\u0119, obecnie anga\u017cuj\u0105 oni sw\u00f3j autorytet w promowanie utopijnej wizji Europy, kt\u00f3ra odmawia uznania praw Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, Stolica Apostolska sama domaga si\u0119 zaprzestania uznawania katolicyzmu za jedyn\u0105 prawdziw\u0105 religi\u0119. W konsekwencji tak zwanych \u201ereform\u201d Vaticanum II<\/em> katolicki kanton Valais w Szwajcarii usun\u0105\u0142 ze swej konstytucji wszelkie wzmianki o religii katolickiej – a uczyni\u0142 to w wyniku nacisk\u00f3w ze strony nuncjusza papieskiego w Berne. Podobnie Kolumbia, reformuj\u0105c w roku 1991 swa konstytucj\u0119, usun\u0119\u0142a z niej zapis uznaj\u0105cy katolicyzm za jedyn\u0105 prawdziw\u0105 religi\u0119 – zn\u00f3w na naleganie ze strony Watykanu, wbrew woli narodu oraz rz\u0105du. W\u0142ochy, kraj, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 sam Rzym, znios\u0142y przywileje Ko\u015bcio\u0142a w roku 1984, r\u00f3wnie\u017c wskutek nacisk\u00f3w ze strony Watykanu, w imi\u0119 Dignitatis humanae<\/em>.<\/p>\r\n

W trakcie minionych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat byli\u015bmy \u015bwiadkami nie tylko detronizacji Chrystusa Pana w konstytucjach pa\u0144stw do tej pory katolickich, ale nawet detronizacji samego papie\u017ca. 13 listopada 1964 roku Pawe\u0142 VI zdj\u0105\u0142 papiesk\u0105 tiar\u0119, symbol duchowej i \u015bwieckiej w\u0142adzy papie\u017ca, kt\u00f3rej historia si\u0119ga co najmniej VII wieku. Od tego czasu \u017caden inny papie\u017c nie za\u0142o\u017cy\u0142 jej ju\u017c, co ma symboliczne znaczenie dla nowego rozumienia w\u0142adzy i godno\u015bci.<\/p>\r\n

Owe minionych pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat by\u0142y \u015bwiadkami g\u0142\u0119bokich zmian nie tylko w liturgii i Mszy, ale nawet w najbardziej fundamentalnych instytucjach Ko\u015bcio\u0142a – nawet w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, tak niezb\u0119dnym dla budowania spo\u0142ecze\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego. Reforma Kodeksu Prawa Kanonicznego w roku 1983 wprowadzi\u0142a nowe zasady, prowadz\u0105ce do ca\u0142kowicie nowego rozumienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a katastrofalny rezultat, jaki mia\u0142o to dla \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a, widoczny jest dla ka\u017cdego. W roku 1968, wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu obrad soboru, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Stanach Zjednoczonych og\u0142osi\u0142 450 dekret\u00f3w stwierdzaj\u0105cych niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa – w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w w sprawach dotycz\u0105cych konwertyt\u00f3w – podczas gdy w roku 1997 dekret\u00f3w takich og\u0142oszono ju\u017c 73 tysi\u0105ce – i dotyczy\u0142y one w wi\u0119kszo\u015bci zadeklarowanych katolik\u00f3w.<\/p>\r\n

Kiedy patrzy si\u0119 g\u0142\u0119bi\u0119 i rozmiar zmian w wewn\u0119trznym \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a, a zw\u0142aszcza w relacjach Ko\u015bcio\u0142a ze \u015bwiatem, nasuwa si\u0119 w spos\u00f3b naturalny pytanie: sk\u0105d pochodzi\u0142a inspiracja do tych zmian? Reforma prawa kanonicznego, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do nowego pojmowania ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz laicyzacja pa\u0144stw niegdy\u015b katolickich wywodz\u0105 si\u0119 z jednej wsp\u00f3lnej zasady, wsp\u00f3lnego b\u0142\u0119du, kt\u00f3ry zatru\u0142 umys\u0142y duchowie\u0144stwa – a doktryna ta nosi nazw\u0119 personalizmu.<\/p>\r\n

Doktryna personalizmu<\/strong><\/p>\r\n

Personalizm, jak na to wskazuje sama nazwa, jest systemem filozoficznym, stawiaj\u0105cym cz\u0142owieka w centrum wszelkich filozoficznych rozwa\u017ca\u0144. Personalizm upatruje najwy\u017csz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107 w osobie, kt\u00f3ra nadaje znaczenie ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci i stanowi jej najwy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107. Tak wi\u0119c termin personalizm mo\u017ce by\u0107 w spos\u00f3b uprawniony odnoszony do szerokiego zakresu szk\u00f3\u0142 filozoficznych. Z historycznego punktu widzenia jest to raczej kierunek reakcyjny, b\u0119d\u0105cy opozycj\u0105 wobec ekstremalnych form totalitaryzmu, kt\u00f3rego \u015bwiadkiem by\u0142o minione stulecie, czyli komunizmu i faszyzmu. Jako taki jest on cz\u0119sto mglistym i eklektycznym nurtem, kt\u00f3ry nie posiada prawdziwie uniwersalnego punktu odniesienia, a ze wzgl\u0119du na podkre\u015blanie przed personalist\u00f3w podmiotowo\u015bci osoby i zwi\u0105zk\u00f3w z fenomenologi\u0105 oraz egzystencjalizmem, niekt\u00f3re g\u0142\u00f3wne nurty personalizmu wymykaj\u0105 si\u0119 jakiejkolwiek klasyfikacji.<\/p>\r\n

Zw\u0142aszcza jeden filozof personalistyczny wywar\u0142 szczeg\u00f3lnie przemo\u017cny wp\u0142yw na II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski. Sam Pawe\u0142 VI, papie\u017c kt\u00f3ry promulgowa\u0142 i wdra\u017ca\u0142 w \u017cycie dokumenty soborowe, nazywa\u0142 go swym \u201emistrzem intelektualnym\u201d. By\u0142 on r\u00f3wnie\u017c jednym z autor\u00f3w tekstu Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka<\/em>, a tak\u017ce  bliskim przyjacielem Saula Alinsky\u2019ego, znanego agitatora z Chicago. Cz\u0142owiekiem tym by\u0142 Jacques Maritain, autor ksi\u0105\u017cki Humanizm integralny<\/em>, kt\u00f3ra wywar\u0142a ogromny wp\u0142yw na samego Paw\u0142a VI oraz autor\u00f3w dokument\u00f3w soborowych. Jego wp\u0142yw dostrzec mo\u017cna w ca\u0142o\u015bci tekst\u00f3w Vaticanum II<\/em>, nawet w takich szczeg\u00f3\u0142ach jak naiwna koncepcja post\u0119pu rodzaju ludzkiego.<\/p>\r\n

W ho\u0142dzie dla jego wp\u0142ywu Pawe\u0142 VI po\u015bwi\u0119ci\u0142 Maritainowi sw\u0105 mow\u0119 wyg\u0142oszon\u0105 na zamkni\u0119cie soboru, \u201eOr\u0119dzie do ludzi my\u015bli i nauki<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

By zrozumie\u0107 b\u0142\u0119dy Maritaina i pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego jego utopijna wizja nowego chrze\u015bcija\u0144stwa sta\u0142a si\u0119 wizj\u0105 Vaticanum II<\/em>, musimy powiedzie\u0107 nieco wi\u0119cej o jego \u017cyciu i postaciach, kt\u00f3re wywar\u0142y wp\u0142yw na jego pogl\u0105dy. P\u00f3\u017aniej chcia\u0142bym pokaza\u0107, w jaki spos\u00f3b \u00f3w konkretny nurt personalizmu sta\u0142 si\u0119 motorem zmian w doktrynie, a nawet w jaki spos\u00f3b dzi\u0119ki niemu rewolucja francuska wkroczy\u0142a do Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

\u0179ycie Maritaina<\/strong><\/p>\r\n

Jacques Maritain urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1882 w Pary\u017cu, jako syn wybitnego prawnika, kt\u00f3rego matka Genevieve Favre by\u0142a c\u00f3rk\u0105 jednego z architekt\u00f3w III Republiki. Urodzi\u0142 si\u0119 poza Ko\u015bcio\u0142em i dorasta\u0142 w liberalnym, protestanckim \u015brodowisku. Podczas studi\u00f3w na Sorbonie spotka\u0142 sw\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119, Raiss\u0119, \u017cydowsk\u0105 emigrantk\u0119 z Rosji. Jako studenci odczuwali oboje g\u0142\u00f3d prawdy, jednak francuski scjentyzm tego czasu nie oferowa\u0142 im odpowiedzi na najbardziej fundamentalne pytania. Pewne wyobra\u017cenie o poczuciu bezsensu, jakie przepe\u0142nia\u0142o w\u00f3wczas jego samego i jego przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 da\u0107 nam mo\u017ce fakt, \u017ce oboje \u015blubowali pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo, je\u015bli nie b\u0119d\u0105 potrafili znale\u017a\u0107 sensu \u017cycia pe\u0142niejszego ni\u017c ten, jaki oferowa\u0142 im empiryzm.<\/p>\r\n

Opatrzno\u015bciowo Maritain pozna\u0142 w\u00f3wczas francuskiego pisarza Charlesa Peguy i pod jego wp\u0142ywem zacz\u0105\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 na wyk\u0142ady Henri Bergsona. Filozofia Bergsona wywar\u0142a na niego wielki wp\u0142yw, zw\u0142aszcza idee si\u0142y witalnej, ewolucji ku doskona\u0142o\u015bci i podkre\u015blanie znaczenia osoby. P\u00f3\u017aniej, pod wp\u0142ywem katolickiego pisarza Leona Bloya, Maritain nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i w roku 1906 sta\u0142 si\u0119 cz\u0142onkiem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Zar\u00f3wno on sam jak i jego \u017cona pozostawali pod silnym wp\u0142ywem filozofii \u015bw. Tomasza z Akwinu.<\/p>\r\n

Bezpo\u015brednio po konwersji Maritaina i jego \u017con\u0119 s\u0142usznie zaliczy\u0107 mo\u017cna by\u0142o do jednych z najgorliwszych obro\u0144c\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. W pierwszych dwudziestu latach po nawr\u00f3ceniu broni\u0142 on \u017carliwie \u201efilozofii wieczystej\u201d, podobnie jak to czynili jego koledzy-filozofowie i zarazem przyjaciele: ks. Clerrisac i ks. Reginald Garrigou-Lagrange. Interesowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zagadnieniami politycznymi, zwi\u0105zuj\u0105c z Akcj\u0105 Francusk\u0105, ruchem, kt\u00f3ry cho\u0107 w spos\u00f3b niedoskona\u0142y, d\u0105\u017cy\u0142 do przywr\u00f3cenia monarchii i uzdrowienia \u017cycia publicznego we Francji.<\/p>\r\n

W roku 1926 mia\u0142o jednak miejsce tragiczne wydarzenie, kt\u00f3re przeobrazi\u0142o Maritaina z krzy\u017cowca walcz\u0105cego z ateistycznym \u015bwiatem wsp\u00f3\u0142czesnym w zwolennika idea\u0142\u00f3w maso\u0144skich. W grudniu 1926 roku, wskutek kalumnii i podszept\u00f3w ze strony ludzi, kt\u00f3rzy pragn\u0119li zawrze\u0107 nieroztropny pok\u00f3j z Republik\u0105 Francusk\u0105, papie\u017c Pius XI pot\u0119pi\u0142 Action Francaise. Wydarzenie to zmieni\u0142o autora znakomitej ksi\u0105\u017cki \u201eTrzej reformatorzy<\/em>\u201d w reformatora w\u0142a\u015bnie, reformatora Ko\u015bcio\u0142a, d\u0105\u017c\u0105cego do zaszczepienia mu maso\u0144skich idei Republiki Francuskiej.<\/p>\r\n

Poniewa\u017c nie mamy w tej chwili czasu, by przedstawia\u0107 w spos\u00f3b szczeg\u00f3\u0142owy ca\u0142\u0105 ewolucj\u0119 my\u015bli Maritaina, przyjrzymy si\u0119 g\u0142\u00f3wnym jego b\u0142\u0119dom, stanowi\u0105cym zasadnicz\u0105 przes\u0142ank\u0119 dla jego usi\u0142owa\u0144 pogodzenia Ko\u015bcio\u0142a ze \u015bwiatem wsp\u00f3\u0142czesnym.<\/p>\r\n

B\u0142\u0119dy Maritaina<\/strong><\/p>\r\n

Fundamentalne b\u0142\u0119dy Maritaina znale\u017a\u0107 mo\u017cna w jego ksi\u0105\u017cce \u201eHumanizm integralny<\/em>\u201d, opublikowanej we Francji w roku 1936, a wkr\u00f3tce przet\u0142umaczonej r\u00f3wnie\u017c na inne j\u0119zyki. W ksi\u0105\u017cce tej Maritain rozpoczyna refleksje nad idealnym pa\u0144stwem chrze\u015bcija\u0144skim, poddaj\u0105c krytyce zw\u0142aszcza to, co przez d\u0142ugi czas traktowane by\u0142o jako uosobienie \u0142adu chrze\u015bcija\u0144skiego, tj. \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie. Posun\u0105\u0142 si\u0119 nawet do przedstawienia nowego idea\u0142u, nowego chrze\u015bcija\u0144stwa i nowego \u0142adu chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3rego urzeczywistnianie napotyka\u0142o do tej pory na tak wielkie trudno\u015bci. Wedle swych w\u0142asnych s\u0142\u00f3w, pragn\u0105\u0142:<\/p>\r\n

\u201e(\u2026) nowego chrze\u015bcija\u0144stwa, odpowiadaj\u0105cego dzisiejszemu systemowi politycznemu] czy post\u0119powi cywilizacji, kt\u00f3rego si\u0142\u0105 \u017cyciow\u0105 b\u0119dzie chrze\u015bcijanin i kt\u00f3ry odpowiada\u0107 b\u0119dzie historycznemu klimatowi epoki, na kt\u00f3rej progu \u017cyjemy<\/em>\u201d (Humanizm integralny<\/em>, wyd. ang., s. 126.<\/p>\r\n

Aby zbudowa\u0107 filozoficzne i teologiczne podstawy tego nowego \u0142adu, Maritain wprowadza fundamentalne rozr\u00f3\u017cnienie, pochodz\u0105ce wed\u0142ug niego od \u015bw. Tomasza, kt\u00f3re jednak wed\u0142ug niego nigdy nie zosta\u0142o zrozumiane. W dalszej cz\u0119\u015bci tej konferencji wyka\u017cemy fa\u0142szywo\u015b\u0107 tego twierdzenia.<\/p>\r\n

Maritain twierdzi, \u017ce istnieje fundamentalna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tym, co nazywamy jednostk\u0105, a tym co nazywamy osob\u0105. Dla Maritaina pa\u0144stwo nie ma w\u0142adzy nad osobami, ale jedynie nad jednostkami, a to ze wzgl\u0119du na doczesny cel swej w\u0142adzy. Jako jednostka istota ludzka jest cz\u0142onkiem pa\u0144stwa, jednak jako osoba przekracza porz\u0105dek naturalny, jest wi\u0119c w istocie od pa\u0144stwa niezale\u017cna. To w\u0142a\u015bnie owo rozr\u00f3\u017cnienie stanowi fundament tego, co zwane jest w dzisiejszym Ko\u015bciele personalizmem, opiera si\u0119 on na twierdzeniu, \u017ce osoba jest czym\u015b transcendentnym, przekraczaj\u0105cym jednostk\u0119, czy te\u017c raczej tym, co nadaje istocie ludzkiej jej autonomi\u0119, doskona\u0142o\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Maritain utrzymuje, \u017ce dwa sprzeczne ze sob\u0105 b\u0142\u0119dy jego wieku, komunizm i faszyzm, ignoruj\u0105 to rozr\u00f3\u017cnienie  – a st\u0105d prowadz\u0105 do totalitaryzmu, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo stara si\u0119 rozci\u0105gn\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad osobami, a nie tylko jednostkami. Kiedy pa\u0144stwo usi\u0142uje narzuci\u0107 sw\u00f3j wp\u0142yw, a zw\u0142aszcza gdy stara si\u0119 zmusi\u0107 osoby do dzia\u0142ania wbrew ich wolnej woli – a nawet kierowa\u0107 je ku zbawieniu – staje si\u0119 w\u00f3wczas nieludzkie, bezosobowe i totalitarne.<\/p>\r\n

Dlatego te\u017c dla Maritaina tak zwany \u201e\u0142ad u\u015bwi\u0119caj\u0105cy\u201d, w kt\u00f3rym namaszczony w\u0142adca mia\u0142 pomaga\u0107 ludziom na ich drodze do zbawienia, uzna\u0107 nale\u017cy obecnie za ca\u0142kowicie przestarza\u0142y i anachroniczny – musi on wi\u0119c zosta\u0107 wyrzucony na \u015bmietnik historii jako smutny relikt przesz\u0142o\u015bci. W ten spos\u00f3b Maritain degraduje minionych pi\u0119tna\u015bcie wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa do rangi niedojrza\u0142ego tworu, b\u0119d\u0105cego skutkiem niezrozumienia fundamentalnej natury osoby ludzkiej.  Uznawa\u0142 \u00f3w \u201e\u0142ad u\u015bwi\u0119caj\u0105cy\u201d nie tylko za anachronizm, ale nawet za \u201eniebezpieczn\u0105 pokus\u0119<\/em>\u201d dla katolik\u00f3w – zw\u0142aszcza dla walcz\u0105cych z komunistami katolik\u00f3w hiszpa\u0144skich. Do katolik\u00f3w pragn\u0105cych uczestniczy\u0107 w narodzinach tej nowej \u015bwieckiej liberalnej epoki, pisa\u0142:<\/p>\r\n

\u201eChrze\u015bcija\u0144ska  Europa musi uwolni\u0107 si\u0119 od wyobra\u017ce\u0144 i fantazji o Sacrum Imperium, kt\u00f3re by\u0142o w przesz\u0142o\u015bci skutecznym i koniecznym etapem w rozwoju historii, obecnie jednak jest sta\u0142o si\u0119 jedynie fantazj\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby pos\u0142u\u017cy\u0107 jedynie temu, by prawda po raz kolejny s\u0142u\u017cy\u0142a k\u0142amstwu, maskowaniu pozorami chrze\u015bcija\u0144stwa form doczesnego re\u017cimu, sta\u0142a si\u0119 ona bowiem obca duchowi chrze\u015bcija\u0144skiemu<\/em>\u201d (ibid.<\/em> 203-204).<\/p>\r\n

Maritain pisa\u0142 to w roku 1936, kiedy \u015bwiat znajdowa\u0142 si\u0119 na kraw\u0119dzi katastrofy II wojny \u015bwiatowej. A jednak, podobnie jak heretycy schy\u0142ku \u015bredniowiecza, prorokowa\u0142 \u017ce nadej\u015bcie \u201ehistorycznej katastrofy o zasi\u0119gu \u015bwiatowym<\/em>\u201d poprzedzi \u015bwietlan\u0105 Trzeci\u0105 Er\u0119, czy te\u017c wed\u0142ug jego w\u0142asnych s\u0142\u00f3w \u201enow\u0105 epok\u0119<\/em>\u201d, nowe panowanie Ducha, b\u0119d\u0105ce koniecznym warunkiem dla zapanowania na ziemi integralnego humanizmu. Oczekiwa\u0142 wi\u0119c \u201enowej Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy<\/em>\u201d, kt\u00f3ra otworzy \u015bwiat na nowy humanizm integralny i nowe chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\r\n

Maritain odrzuca\u0142 nie tylko sankcjonowanie systemu politycznego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c wszelkie roszczenia, jakie Chrystus czy Jego Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142by mie\u0107 do spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej. Pisa\u0142 o \u201efaktycznej emancypacji porz\u0105dku publicznego spod kurateli hierarchii ko\u015bcielnej, jako o koniecznym etapie rozwoju historycznego<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Dlatego te\u017c dla Maritaina, by cz\u0142owiek sta\u0142 si\u0119 prawdziwie cz\u0142owiekiem, by by\u0142 nim w spos\u00f3b integralny, Ko\u015bci\u00f3\u0142 musi by\u0107 oddzielony od pa\u0144stwa, a Chrystus nie mo\u017ce panowa\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie, poniewa\u017c nak\u0142ada to ograniczenia na osoby, pa\u0144stwo za\u015b mo\u017ce sprawowa\u0107 sw\u0105 w\u0142adz\u0119 jedynie wzgl\u0119dem jednostek. Chrystus musi zosta\u0107 zdetronizowany, poniewa\u017c Jego w\u0142adza odnosi si\u0119 nie do jednostek, ale do os\u00f3b.<\/p>\r\n

B\u0142\u0119dy Maritaina w dokumentach soborowych<\/strong><\/p>\r\n

Nawet przy pobie\u017cnej lekturze tekst\u00f3w Vaticanum II<\/em> nie spos\u00f3b nie dostrzec zbie\u017cno\u015bci idei g\u0142oszonych przez Maritaina z zasadami wyra\u017canymi przez dokumenty takie jak Gaudium et spes<\/em>. Rozpoczyna ona nawet swe rozwa\u017cania nad misj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a wizj\u0105 zapo\u017cyczon\u0105 od Maritaina, m\u00f3wi\u0105c o nowym etapie w historii ludzko\u015bci, kt\u00f3ry musi znale\u017a\u0107 odzwierciedlenie w rozwoju religijnym. Cytuj\u0105c sam sob\u00f3r:<\/p>\r\n

\u201eDzi\u015b rodzaj ludzki prze\u017cywa nowy okres swojej historii, w kt\u00f3rym g\u0142\u0119bokie i szybkie przemiany rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 stopniowo na ca\u0142y \u015bwiat. Wywo\u0142ane inteligencj\u0105 cz\u0142owieka i jego tw\u00f3rczymi zabiegami, oddzia\u0142ywaj\u0105 ze swej strony na samego cz\u0142owieka, na jego s\u0105dy i pragnienia indywidualne i zbiorowe, na jego spos\u00f3b my\u015blenia i dzia\u0142ania zar\u00f3wno w odniesieniu do rzeczy, jak i do ludzi. Tak wi\u0119c mo\u017cemy ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o prawdziwej przemianie spo\u0142ecznej i kulturalnej, kt\u00f3ra wywiera sw\u00f3j wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c na \u017cycie religijne<\/em>\u201d. (GS, 4)<\/p>\r\n

Wp\u0142yw Maritaina odczuwalny jest nawet obecnie, zw\u0142aszcza w krytyce dawnego miejsca Ko\u015bcio\u0142a w spo\u0142ecze\u0144stwie. Koncepcj\u0119 zaczerpni\u0119t\u0105 od Maritaina, wedle kt\u00f3rej Ko\u015bci\u00f3\u0142 w jaki\u015b spos\u00f3b zatraci\u0142 sw\u0105 prawdziw\u0105 misj\u0119 i swe prawdziwe miejsce w \u015bwiecie, odnale\u017a\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w s\u0142owach, jakie wypowiedzia\u0142 Benedykt XVI w mowie do Kurii kilka tygodni po rozpocz\u0119ciu swego pontyfikatu:<\/p>\r\n

\u201eII Sob\u00f3r Waty\u00adka\u0144ski, uznaj\u0105c i przyjmu\u00adj\u0105c za w\u0142asn\u0105 w deklaracji o wolno\u015bci religijnej <\/em>Digni\u00adtatis humanae <\/em>podstawow\u0105 za\u00adsad\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa, wydoby\u0142 w ten spos\u00f3b na \u015bwiat\u0142o dzienne najg\u0142\u0119bsze dzie\u00addzictwo Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Podobnie jak w przypadku Maritaina, papie\u017c stwierdza tu, \u017ce od czas\u00f3w Konstantyna Ko\u015bci\u00f3\u0142 w jaki\u015b spos\u00f3b b\u0142\u0105dzi\u0142, czy te\u017c utraci\u0142 swe dziedzictwo, kt\u00f3re odkry\u0107 na nowo musia\u0142 dopiero II Sob\u00f3r Watyka\u0144ski. Zgodnie z t\u0105 lini\u0105 rozumowania dziedzictwo Ko\u015bcio\u0142a uosabia obecnie wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo ateistyczne. Jak za chwil\u0119 zobaczymy, konsekwencje tych idei doprowadzi\u0142y Maritaina do ko\u0144cowego wniosku, \u017ce idea\u0142y wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa, idee masonerii i rewolucji francuskiej, s\u0105 w istocie bardziej chrze\u015bcija\u0144skie ni\u017c koncepcja pa\u0144stwa katolickiego.<\/p>\r\n

Podobnie jak XVI-wieczni protestanci, kt\u00f3rzy odrzucali Tradycj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a tam, gdzie sprzeczna by\u0142a ona z ich doktrynami i naukami, tak te\u017c nowe chrze\u015bcija\u0144stwo, modernistyczna wizja Ko\u015bcio\u0142a, odrzuca Tradycj\u0119 w jej wymiarze praktycznym. Odrzuca tradycyjn\u0105 wizj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i nauczanie o jego miejscu w spo\u0142ecze\u0144stwie, jako u\u015bwi\u0119ciciela i \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji dla spo\u0142ecze\u0144stwa \u015bwieckiego. St\u0105d te\u017c, podobnie jak protestanci odrzucali religijne praktyki Ko\u015bcio\u0142a, tak te\u017c personali\u015bci pozostaj\u0105cy pod wp\u0142ywem Maritaina odczuwaj\u0105 konieczno\u015b\u0107 usuwania wszelkich pozosta\u0142o\u015bci po  by\u0142ych przywilejach, jakimi cieszy\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie. Podobnie jak rewolucja protestancka niszczy\u0142a pos\u0105gi, o\u0142tarze i obrazy, kt\u00f3re przypomina\u0142y o prawdach doktryny katolickiej, tak te\u017c nowe chrze\u015bcija\u0144stwo musi usuwa\u0107 wszelkie pozosta\u0142o\u015bci po \u015bredniowiecznym \u0142adzie spo\u0142ecznym, jako pami\u0105tki po Sacrum Imperium<\/em>.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie te idee doprowadzi\u0142y nie tylko do krytyki samej koncepcji pa\u0144stwa wyznaniowego, ale nawet do sformu\u0142owania tezy, \u017ce aby by\u0107 chrze\u015bcija\u0144skim, pa\u0144stwo nie powinno wyznawa\u0107 \u017cadnej religii.<\/p>\r\n

B\u0142\u0119dy personalizmu odno\u015bnie sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/strong><\/p>\r\n

Jan Pawe\u0142 II nazywa\u0142 nowy Kodeks Prawa Kanonicznego, promulgowany w roku 1983 \u201eostatnim dokumentem II Soboru Watyka\u0144skiego<\/em>\u201d rozumiej\u0105c przez to, \u017ce reformowa\u0142 on prawa Ko\u015bcio\u0142a w duchu Vaticanum II<\/em>. Wp\u0142yw personalizmu na nowy Kodeks jest powszechnie uznawany przez wszystkich wsp\u00f3\u0142czesnych kanonist\u00f3w. Cytuj\u0105c msgr Cornac Burke\u2019a, s\u0119dziego Roty Rzymskiej (najwy\u017cszego s\u0105du Ko\u015bcio\u0142a):<\/p>\r\n

\u201eWp\u0142yw idei personalistycznych widoczny jest zw\u0142aszcza w Kodeksie Prawa Kanonicznego promulgowanym w roku 1983. W rozdziale dotycz\u0105cym ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ju\u017c pierwszy kanon, odnosz\u0105cy si\u0119 do natury i celu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, stwierdza: \u00abMa\u0142\u017ce\u0144skie przymierze, przez kt\u00f3re m\u0119\u017cczyzna i kobieta tworz\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 ca\u0142ego \u017cycia, skierowan\u0105 ze swej natury do dobra ma\u0142\u017conk\u00f3w  oraz zrodzenia i wychowania potomstwa, zosta\u0142o mi\u0119dzy ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godno\u015bci sakramentu\u00bb<\/em>\u201d (1055).<\/p>\r\n

Nale\u017cy tu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ta definicja ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawiera powa\u017cne b\u0142\u0119dy. Po pierwsze stwierdza ona, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest ze swej natury ukierunkowane na dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w, jako na cel zasadniczy, za\u015b prokreacja i wychowanie potomstwa wspominane s\u0105 na drugim miejscu. Jednak natura ludzka nie jest skonstruowana w taki spos\u00f3b. Powodem, dla kt\u00f3rego m\u0119\u017cczyzna i kobieta \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w ma\u0142\u017ce\u0144stwie jest przede wszystkim dobro ca\u0142ego rodzaju ludzkiego, czyli potomstwo. Dobro ma\u0142\u017conk\u00f3w jest raczej \u015brodkiem do tego celu – gdy\u017c, jak mo\u017cecie sobie wyobrazi\u0107, trudno jest wychowywa\u0107 dzieci, gdy obie strony nie udzielaj\u0105 sobie wzajemnego wsparcia.<\/p>\r\n

\u015aw. Tomasz stwierdza, \u017ce sama r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy p\u0142ciami, tj. ich r\u00f3\u017cne miejsce w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, wynika z faktu biologicznego, z tego, \u017ce tylko kobieta zdolna jest zrodzi\u0107 dzieci. Tak wi\u0119c z samej natury rzeczy wsp\u00f3lnota ma\u0142\u017ce\u0144ska jest nie tylko rzecz\u0105 dobr\u0105, ale wr\u0119cz konieczn\u0105 dla rodzaju ludzkiego jako ca\u0142o\u015bci. B\u0142\u0119dem jest wi\u0119c twierdzi\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest – jak chc\u0105 personali\u015bci – \u201espe\u0142nianiem si\u0119 przez dar z siebie samego<\/em>\u201d [mo\u017cna by tu doda\u0107, \u017ce wielu ludzi, kt\u00f3rzy nigdy nie byli w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim, nie tylko osi\u0105gn\u0119\u0142o \u201esamospe\u0142nienie\u201d ale nawet zbawienie swych dusz]. Wzajemna pomoc, jak\u0105 zapewnia ma\u0142\u017ce\u0144stwo, nie jest celem samym w sobie, podobnie jak nie jest ona celem samym w sobie w jakimkolwiek innym przypadku – z samej definicji pomoc s\u0142u\u017cy\u0107 musi osi\u0105gni\u0119ciu jakiego\u015b innego celu, jest wi\u0119c jedynie \u015brodkiem. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest ze swej definicji spo\u0142eczno\u015bci\u0105 – i jak ka\u017cda spo\u0142eczno\u015b\u0107 istnieje nie dla siebie samego, ale dla realizacji jakich\u015b cel\u00f3w.<\/p>\r\n

Zak\u0142adaj\u0105c – pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 j\u0119zykiem personalist\u00f3w – \u017ce \u201ecz\u0142owiek odnajduje si\u0119 najpe\u0142niej poprzez dar z samego siebie<\/em>\u201d, mo\u017cna by zada\u0107 pytanie, ilu ma\u0142\u017conk\u00f3w jest w stanie z\u0142o\u017cy\u0107 w ca\u0142o\u015bci samego siebie w darze w dniu \u015blubu. W przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci nowo\u017ce\u0144cy s\u0105 ca\u0142kowicie nie\u015bwiadomi tego wszystkiego, co poci\u0105ga za sob\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest w rzeczywisto\u015bci dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi wielk\u0105 przygod\u0105, pe\u0142n\u0105 wszelkiego rodzaju nieprzewidywalnych sytuacji, przygod\u0105 kt\u00f3ra mo\u017ce zosta\u0107 zwie\u0144czona sukcesem jedynie poprzez \u017cycie ukierunkowane na jego cel, czyli dobro rodziny oraz dzieci. Tylko w\u00f3wczas, gdy ma\u0142\u017conkowie maj\u0105 ca\u0142y czas na wzgl\u0119dzie wsp\u00f3lne dobro ca\u0142o\u015bci – co poci\u0105ga za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 ofiar z obu stron – ma\u0142\u017ce\u0144stwo mo\u017ce przetrwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c pierwszy okres uniesie\u0144.<\/p>\r\n

Praktycznymi konsekwencjami personalistycznej definicji ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest wzrost liczby dekret\u00f3w stwierdzaj\u0105cych jego niewa\u017cno\u015b\u0107, cz\u0119sto pod pretekstem \u201ebraku dojrza\u0142o\u015bci\u201d stron. W rzeczywisto\u015bci ma\u0142o kto jest w stanie zrozumie\u0107 w pe\u0142ni, co oznacza \u201ewsp\u00f3lnota ca\u0142ego \u017cycia\u201d, by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem nowego Kodeksu. Cz\u0119sto pary kochaj\u0105 si\u0119 po prostu i w pewien niejasny spos\u00f3b pragn\u0105 sp\u0119dzi\u0107 reszt\u0119 \u017cycia razem, jak chcia\u0142a natura. W rzeczywisto\u015bci to nie \u201eprzymierze\u201d ale cz\u0119sto naturalny instynkt rz\u0105dzi pierwszymi latami narzecze\u0144stwa i ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Cz\u0119stokro\u0107 dopiero po pojawieniu si\u0119 dzieci ma\u0142\u017conkowie zaczynaj\u0105 naprawd\u0119 rozumie\u0107 bogactwo \u017cycia, jakie wybrali i wzajemn\u0105 potrzeb\u0119 pomocy.<\/p>\r\n

Jednak w oparciu o nowy Kodeks Prawa Kanonicznego trybuna\u0142 ko\u015bcielny cz\u0119sto wydaje dekrety stwierdzaj\u0105ce niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na niedojrza\u0142o\u015b\u0107 lub niezdolno\u015b\u0107 do \u201ezawarcia przymierza na ca\u0142e \u017cycie\u201d. Podczas, gdy do tej pory jako rzecz normaln\u0105 postrzegano, \u017ce ma\u0142\u017conkowie mog\u0105 napotyka\u0107 na trudno\u015bci, gdy zaczn\u0105 rozumie\u0107 swe obowi\u0105zki i \u017ce prawo powinno pomaga\u0107 im pozosta\u0107 razem przez wzgl\u0105d na dobro dzieci, obecnie prawo pos\u0142uguje si\u0119 ka\u017cdym pretekstem, by zniszczy\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Samo prawo, zgodnie z personalistycznym odwr\u00f3ceniem cel\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa, dzia\u0142a przeciwko wsp\u00f3lnemu dobru ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c przeciwko samym ma\u0142\u017conkom.<\/p>\r\n

Trzeba tu pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy dekret stwierdzaj\u0105cy niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie jest jedynie statystyk\u0105, ale duchow\u0105 tragedi\u0105 pozostawiaj\u0105c\u0105 po sobie wielkie emocjonalne blizny tak u ma\u0142\u017conk\u00f3w, jak i u dzieci. Praktycznymi konsekwencjami personalizmu jest wi\u0119c os\u0142abienie zwi\u0105zku, b\u0119d\u0105cego fundamentem spo\u0142ecze\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego, niewypowiedziane krzywdy wyrz\u0105dzane samym ma\u0142\u017conkom oraz zagro\u017cenie dla katolickiego wychowania dzieci.<\/p>\r\n

Odparcie b\u0142\u0119d\u00f3w Maritaina<\/strong><\/p>\r\n

Uwa\u017cam, \u017ce na miejscu b\u0119dzie przedstawienie teraz kr\u00f3tkiego odparcia b\u0142\u0119d\u00f3w Maritaina, gdy\u017c jak widzieli\u015bmy, reprezentowana przez niego odmiana personalizmu jest prawdziw\u0105 duchow\u0105 trucizn\u0105. Mamy czas jedynie na przedstawienie kr\u00f3tkiego ich zarysu, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest natury raczej filozoficznej.<\/p>\r\n

Fundamentalna teza Maritaina, kt\u00f3r\u0105 rozwija on w licznych ksi\u0105\u017ckach g\u0142osi, \u017ce istnieje rzeczywista r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tym, co rozumiemy jako jednostka, a tym, co rozumiemy jako osoba. Istota ludzka jest zar\u00f3wno jednostk\u0105 jak i osob\u0105, podczas gdy zwierz\u0119 na przyk\u0142ad jest jedynie jednostk\u0105. Wed\u0142ug Maritaina to osoba jest podmiotem praw, mog\u0105cym zas\u0142u\u017cy\u0107 na \u017cycie wieczne – dlatego w\u0142a\u015bnie cz\u0142owiek mo\u017ce zbawi\u0107 swoj\u0105 dusz\u0119, pies natomiast nie. Stwierdza, \u017ce rozr\u00f3\u017cnienie to znale\u017a\u0107 mo\u017cna u \u015bw. Tomasza z Akwinu i w jego my\u015bli politycznej.<\/p>\r\n

Z twierdzeniem tym jest tylko jeden problem. Jest ono po prostu fa\u0142szywe, a ponadto  nie spos\u00f3b doszuka\u0107 si\u0119 go nigdzie w pismach \u015bw. Tomasza. \u015aw. Tomasz podaje w spos\u00f3b do\u015b\u0107 jasny definicj\u0119 osoby, kt\u00f3r\u0105 zaczerpn\u0105\u0142 od Boecjusza: \u201ebyt jednostkowy o naturze rozumnej<\/em>\u201d. Co wi\u0119cej, nie ma rzeczywistej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy indywidualnym cz\u0142owiekiem a osob\u0105 ludzk\u0105 – jest to po prostu jedna i ta sama rzeczywisto\u015b\u0107. Istniejemy jako osoby, jeste\u015bmy indywidualnymi istotami ludzkimi oraz osobami przez ten sam akt istnienia. Nie jest tak, \u017ce jeste\u015bmy najpierw \u201ejednostkami\u201d, a potem w jaki\u015b spos\u00f3b stajemy si\u0119 osobami. Pa\u0144stwo nie sk\u0142ada si\u0119 z masy jednostek o ludzkiej naturze, ale z os\u00f3b, z istot ludzkich. Ka\u017cda istota ludzka jest z definicji osob\u0105. Nawet, gdyby\u015bmy hipotetycznie dopu\u015bcili istnienie takiego rozr\u00f3\u017cnienia, nie istnia\u0142oby ono w rzeczywisto\u015bci.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, \u015bw. Tomasz, w swym traktacie o Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej podkre\u015bla, \u017ce cech\u0105 osobowo\u015bci, wynikaj\u0105c\u0105 z tego, \u017ce jest ona jednostkowa, jest fakt, \u017ce jest ona nieprzekazywalna. Innymi s\u0142owy, nie mo\u017ce by\u0107 ona nadana komu innemu. Osobowo\u015b\u0107 jest jednostkowa, poniewa\u017c nie jest ona czym\u015b, co mo\u017ce by\u0107 dzielone, jest niejako \u201eodizolowana\u201d od innych, poniewa\u017c jest indywidualna i nieprzekazywalna.<\/p>\r\n

Mo\u017cna by te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce gdyby\u015bmy mieli zastosowa\u0107 to maritainowskie rozr\u00f3\u017cnienie do naszego Pana i Zbawiciela Jezusa Chrystusa, musieliby\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce Chrystus Pan by\u0142 dwoma r\u00f3\u017cnymi rzeczywisto\u015bciami w tym samym czasie: osob\u0105 i r\u00f3wnocze\u015bnie jednostk\u0105. Przez jeden akt istnienia Chrystus stawa\u0142by si\u0119 cz\u0142owiekiem, a nast\u0119pnie przez kolejny – Osob\u0105. Jest to bardzo staro\u017cytna herezja, znana pod nazw\u0105 nestorianizmu. Nestoriusz, biskup Konstantynopola, kt\u00f3ry pot\u0119piony zosta\u0142 podczas soboru w Efezie twierdzi\u0142, \u017ce Naj\u015bwi\u0119tsza Maryja Panna nie mo\u017ce by\u0107 nazywana prawdziwie Matk\u0105 Boga, ale jedynie Matk\u0105 Jezusa. Wed\u0142ug niego by\u0142a Ona odpowiedzialna za istnienie indywidualnej natury ludzkiej Jezusa, nie da\u0142a jednak \u017cycia Osobie Boskiej. Jest to jednak oczywi\u015bcie b\u0142\u0105d. Naj\u015bwi\u0119tsza Dziewica zrodzi\u0142a Osob\u0119, a nie jednostk\u0119. Da\u0142a \u017cycie Osobie, kt\u00f3ra jest Synem Bo\u017cym.<\/p>\r\n

Nestorianizm by\u0142 rodzajem wstrz\u0105su wt\u00f3rnego po herezji aria\u0144skiej i w pewien spos\u00f3b by\u0142 z ni\u0105 spokrewniony. Arianizm doprowadzi\u0142 w IV wieku do ca\u0142kowitego niemal wyniszczenia Ko\u015bcio\u0142a. Ariusz, pod pretekstem zwi\u0119kszenia wp\u0142ywu Ko\u015bcio\u0142a dzi\u0119ki dostosowaniu Jezusa do poga\u0144skiego Panteonu, doprowadzi\u0142 do ca\u0142kowitego niemal zaniku wp\u0142ywu Ko\u015bcio\u0142a na spo\u0142ecze\u0144stwo. Te same owoce przypisa\u0107 mo\u017cna temu, co mogliby\u015bmy nazwa\u0107 maritainizmem – systematyczne niszczenie Ko\u015bcio\u0142a od \u015brodka i ca\u0142kowite unicestwienie wp\u0142ywu Ko\u015bcio\u0142a na spo\u0142ecze\u0144stwo \u015bwieckie. Dostosowywanie nowego chrze\u015bcija\u0144stwa do zasad maso\u0144skiego pa\u0144stwa demokratycznego prowadzi ostatecznie do zniszczenia samego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Chaos dogmatyczny i moralny b\u0119d\u0105cy owocem arianizmu bardzo przypomina czasy, w kt\u00f3rych \u017cyjemy obecnie i je\u015bli przyjrzymy si\u0119  przyczynom tego stanu rzeczy, takim jak owo fa\u0142szywe rozr\u00f3\u017cnienie filozoficzne mi\u0119dzy osob\u0105 a jednostk\u0105, dostrzec mo\u017cemy prawd\u0119 tkwi\u0105c\u0105 w powiedzeniu: b\u0142\u0119dy pojawiaj\u0105 si\u0119 zawsze, zawsze jednak s\u0105 to te same b\u0142\u0119dy.<\/p>\r\n

Rewolucja  poprzez Ewangeli\u0119<\/strong><\/p>\r\n

Jedn\u0105 z konsekwencji tego fa\u0142szywego rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy osob\u0105 a jednostk\u0105 jest fakt, \u017ce ca\u0142e \u017cycie publiczne staje si\u0119 oderwane od religii, a z kolei religia staje si\u0119 zmaterializowana. Zgodnie z t\u0105 now\u0105 wizj\u0105 osoby s\u0105 autonomiczne, wolne i nie zwi\u0105zane w jakikolwiek spos\u00f3b, co przypisuje si\u0119 godno\u015bci nadawanej im wed\u0142ug Ewangelii dzi\u0119ki wierze. Z drugiej strony spo\u0142ecze\u0144stwo jest zbiorem jednostek, kt\u00f3ry na przestrzeni historii przybiera\u0142 rozmaite formy. Podobnie jak moderni\u015bci, kt\u00f3rzy oddzielali \u201eChrystusa historii\u201d od \u201eChrystusa wiary\u201d, nowe chrze\u015bcija\u0144stwo rozdziela\u0107 b\u0119dzie historyczne formy Christianitas<\/em> od wsp\u00f3\u0142czesnego modelu spo\u0142ecze\u0144stwa i czyni\u0107 wiar\u0119 spraw\u0105 prywatn\u0105, a nie publiczn\u0105. Jednak poniewa\u017c w rzeczywisto\u015bci osoba i jednostka nie s\u0105 od siebie r\u00f3\u017cne, osobista godno\u015b\u0107 nadawana przez Chrystusa przypisywana jest ka\u017cdej jednostce bez wyj\u0105tku i rozumiana w czysto materialny spos\u00f3b.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie owo materialistyczne i personalistyczne rozumienie Ewangelii toruje drog\u0119 ca\u0142kowicie rewolucyjnemu postrzeganiu chrze\u015bcija\u0144stwa. Nowe chrze\u015bcija\u0144stwo to nie co innego, jak rewolucja 1789 roku w Ko\u015bciele katolickim, co przyzna\u0142 swego czasu kard. Ratzinger, obecny Benedykt XVI:<\/p>\r\n

\u201eWystarczy nam tutaj zaznaczy\u0107, \u017ce tekst gra rol\u0119 anty-Syllabusa w takim stopniu, w jakim stanowi pr\u00f3b\u0119 oficjalnego pojednania Ko\u015bcio\u0142a ze \u015bwiatem takim, jakim sta\u0142 si\u0119 od 1789 roku<\/em>\u201d (Principles of Catholic Theology<\/em>, 1987, ss. 381-382).<\/p>\r\n

Wolno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n

W Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym czytamy miedzy innymi, jak \u015bw. Pawe\u0142 zwraca si\u0119 do Galat\u00f3w: \u201eWy zatem, bracia, powo\u0142ani zostali\u015bcie do wolno\u015bci<\/em>\u201d (Gal 5,13). \u015aw. Tomasz wyja\u015bnia, \u017ce stan wolno\u015bci, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Aposto\u0142, jest stanem wiary, wolno\u015bci\u0105 od Starego Prawa, kt\u00f3re \u017bydzi chcieli narzuci\u0107 konwertytom. Jak jednak wyja\u015bnia \u015bw. Pawe\u0142, w Chrystusie \u201eNie otrzymali\u015bcie przecie\u017c ducha niewoli, by si\u0119 znowu pogr\u0105\u017cy\u0107 w boja\u017ani, ale otrzymali\u015bcie ducha przybrania za syn\u00f3w, w kt\u00f3rym mo\u017cemy wo\u0142a\u0107: \u00abAbba, Ojcze!\u00bb<\/em>\u201d (Rz 8,15).<\/p>\r\n

Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce te s\u0142owa Aposto\u0142a nie mia\u0142y sensu politycznego w tym sensie, \u017ce nie wzywa\u0142y do emancypacji ludu i niewolnik\u00f3w. W innym li\u015bcie Aposto\u0142 stwierdza: \u201eNiewolnicy, b\u0105d\u017acie we wszystkim pos\u0142uszni doczesnym panom, nie s\u0142u\u017c\u0105c tylko dla oka<\/em>\u201d. Wolno\u015b\u0107 ta jest wi\u0119c raczej wolno\u015bci\u0105 od niewoli grzechu, wolno\u015bci\u0105 czystego sumienia, wolno\u015bci\u0105 Ducha Chrystusowego (2Kor 3,17). Spo\u0142eczne konsekwencje ewangelicznej wolno\u015bci s\u0105 natury po\u015bredniej: jest ni\u0105 wezwanie wszystkich narod\u00f3w, wolnych i niewolnik\u00f3w, bogatych i ubogich, pan\u00f3w i s\u0142ug, do wype\u0142niania obowi\u0105zk\u00f3w, do praktykowania pos\u0142usze\u0144stwa oraz do wzmacniania praw i uprawnionych r\u00f3\u017cnic naturalnych oraz historycznych, jakie istniej\u0105 pomi\u0119dzy lud\u017ami. Prawid\u0142owo rozumiane spo\u0142ecze\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie nie niszczy naturalnej hierarchii istniej\u0105cej mi\u0119dzy lud\u017ami, podobnie jak \u0142aska nie niszczy natury, ale raczej buduje na niej i j\u0105 udoskonala.<\/p>\r\n

Je\u015bli jednak b\u0119dziemy rozumieli t\u0119 wolno\u015b\u0107 w b\u0142\u0119dnym i materialistycznym sensie, w sensie personalistycznym, b\u0119dzie ona oznacza\u0142a jedynie niezale\u017cno\u015b\u0107, now\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 nowych praw i zniesienie wszelkiego podporz\u0105dkowania jednego cz\u0142owieka wobec innych – jako sprzecznego z godno\u015bci\u0105 osoby ludzkiej. W\u0142adza publiczna by\u0142aby wi\u0119c tolerowana jedynie w takim zakresie, w jakim by\u0142aby wyrazem ludzkiej godno\u015bci lub stanowi\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b wyraz ludzkiego consensusu. Jest to wolno\u015b\u0107 rewolucji francuskiej, fundament antychrze\u015bcija\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

A jednak owo fa\u0142szywe rozr\u00f3\u017cnienie wprowadzone przez Maritaina pozwala nam po\u0142\u0105czy\u0107 te dwie rzeczy. Jako osoba, cz\u0142owiek posiada pewn\u0105 godno\u015b\u0107 i wolny jest od wszelkiego publicznego przymusu, a jako jednostka stanowi element nowego chrze\u015bcija\u0144skiego pa\u0144stwa jedynie o tyle, o ile pa\u0144stwo to uznaje wolno\u015b\u0107 religijn\u0105. Wed\u0142ug nowego chrze\u015bcija\u0144stwa pa\u0144stwo jest chrze\u015bcija\u0144skie jedynie w\u00f3wczas, je\u015bli gwarantuje wolno\u015b\u0107 religijn\u0105.<\/p>\r\n

R\u00f3wno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n

\u015aw. Pawe\u0142 pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Li\u015bcie do Galat\u00f3w: \u201eNie ma ju\u017c \u017byda ani poganina, nie ma ju\u017c niewolnika ani cz\u0142owieka wolnego, nie ma ju\u017c m\u0119\u017cczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jeste\u015bcie kim\u015b jednym w Chrystusie Jezusie<\/em>\u201d (Gal 3, 28). \u015aw. Tomasz jasno t\u0142umaczy ten ust\u0119p stwierdzaj\u0105c, \u017ce nic nie mo\u017ce przeszkadza\u0107 cz\u0142owiekowi w przyj\u0119ciu wiary w Chrystusa i oczyszczeniu z grzech\u00f3w przez chrzest. Chrze\u015bcija\u0144stwo jest religi\u0105 uniwersaln\u0105, nie ograniczaj\u0105c\u0105 si\u0119 do konkretnej rasy, jak to by\u0142o w przypadku Starego Przymierza.<\/p>\r\n

A jednak \u015bw. Pawe\u0142 nie niszczy w ten spos\u00f3b naturalnych nier\u00f3wno\u015bci istniej\u0105cych mi\u0119dzy lud\u017ami. W rzeczywisto\u015bci nawet w porz\u0105dku \u0142aski istnieje pewna hierarchia: \u201eChwa\u0142a za\u015b, cze\u015b\u0107 i pok\u00f3j spotka ka\u017cdego, kto czyni dobrze – najpierw \u017byda, a potem Greka<\/em>\u201d (Rz 2,10). Istnieje naturalna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy m\u0119\u017cem a \u017con\u0105, i to do tego stopnia, \u017ce ich duchowe obowi\u0105zki w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa pozostaj\u0105 r\u00f3\u017cne i nier\u00f3wne (Ef 5). Podobnie rady, jakie daje Aposto\u0142 ojcom i synom, s\u0142ugom i panom, s\u0105 r\u00f3\u017cne – w zale\u017cno\u015bci od ich stanu \u017cycia. R\u00f3wno\u015b\u0107 nie jest czym\u015b naturalnym lecz nadprzyrodzonym, polega na r\u00f3wno\u015bci syn\u00f3w Bo\u017cych dzi\u0119ki \u0142asce. Jednak nawet ta nadprzyrodzona r\u00f3wno\u015b\u0107 posiada stopnie, w zale\u017cno\u015bci od doskona\u0142o\u015bci mi\u0142o\u015bci, z jak\u0105 wykonujemy uczynki zbawienia. Nawet w niebie nie b\u0119dziemy r\u00f3wni, chwa\u0142a ka\u017cdego b\u0119dzie proporcjonalna do jego wierno\u015bci \u0142asce. \u0141aska ta jednak dost\u0119pna jest dla wszystkich – na tym w\u0142a\u015bnie polega r\u00f3wno\u015b\u0107, jak\u0105 daje nam Ewangelia.<\/p>\r\n

Je\u015bli jednak przyjmujemy, \u017ce osoby s\u0105 r\u00f3wne wobec Boga w sensie materialistycznym i personalistycznym i \u017ce zas\u0142uguj\u0105 one na \u017cycie wieczne przez swe wolne przylgni\u0119cie do wiary, logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 tego musi by\u0107, \u017ce aby pa\u0144stwo mog\u0142o by\u0107 uwa\u017cane za \u201echrze\u015bcija\u0144skie\u201d w nowym sensie tego s\u0142owa, musi ono szanowa\u0107 wszelkie wolne przylgni\u0119cie do jakiejkolwiek wiary. Pa\u0144stwo nie mo\u017ce wynosi\u0107 jednego aktu wiary ponad inny, ale powinno traktowa\u0107 je na r\u00f3wni – unikaj\u0105c dyskryminacji. Dlatego nowe chrze\u015bcija\u0144stwo oznacza r\u00f3wnie\u017c nowe pa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie, w kt\u00f3rym Ko\u015bci\u00f3\u0142 domaga si\u0119 wolno\u015bci nie tylko dla siebie, ale dla wszystkich religii, poniewa\u017c wszystkie one s\u0105 wyrazem d\u0105\u017ce\u0144 ludzko\u015bci do poznania Boga.<\/p>\r\n

Braterstwo<\/strong><\/p>\r\n

\u015aw. Pawe\u0142 pisze w swym Li\u015bcie do Rzymian: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 niech b\u0119dzie bez ob\u0142udy! Miejcie wstr\u0119t do z\u0142ego, pod\u0105\u017cajcie za dobrem! W mi\u0142o\u015bci braterskiej nawzajem b\u0105d\u017acie \u017cyczliwi! W okazywaniu czci jedni drugich wyprzedzajcie!<\/em>\u201d (Rz 12,10). \u015aw. Tomasz wyja\u015bnia, \u017ce dzi\u0119ki cnocie mi\u0142o\u015bci kochamy bli\u017anich tak, jako mi\u0142owani jeste\u015bmy przez Boga. Jest to mi\u0142o\u015b\u0107 nadprzyrodzona, przekraczaj\u0105ca wszystko (1Kor 13), poniewa\u017c jej \u017ar\u00f3d\u0142em jest sam B\u00f3g. Jednak fakt, \u017ce ma ona swe \u017ar\u00f3d\u0142o w Bogu, oznacza r\u00f3wnocze\u015bnie, \u017ce szanuje ona ustanowione przez Niego naturalne r\u00f3\u017cnice. Mi\u0142o\u015b\u0107 jest cnot\u0105 cz\u0119sto w\u0142a\u015bnie dlatego, ze przezwyci\u0119\u017ca naturalne antypatie wynikaj\u0105ce z r\u00f3\u017cnic w kulturze i wykszta\u0142ceniu.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce nowe chrze\u015bcija\u0144stwo, chrze\u015bcija\u0144stwo personalistyczne, m\u00f3wi o powszechnym braterstwie os\u00f3b podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce ka\u017cda istota ludzka jest autonomiczna i wolna. W tym humanistycznym rozumieniu mi\u0142o\u015b\u0107 polega na identyfikowaniu si\u0119 z ubogimi, upodabnianiu si\u0119 do robotnik\u00f3w, anga\u017cowaniu si\u0119 w r\u00f3\u017cne spo\u0142eczne inicjatywy wedle stale zmieniaj\u0105cych si\u0119 m\u00f3d kreowanych przez media. Zapomina ono, \u017ce cho\u0107 powinni\u015bmy kocha\u0107 ubogich, jak nam nakaza\u0142 sam Chrystus, pewne jest jednak r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u201eubogich zawsze mie\u0107 b\u0119dziecie miedzy sob\u0105<\/em>\u201d (Mt 26,11). Pr\u00f3by stworzenia nowego chrze\u015bcija\u0144stwa, budowanego na fa\u0142szywej braterskiej mi\u0142o\u015bci, prowadz\u0105 do ignorowania samego celu mi\u0142o\u015bci, jakim jest zjednoczenie z Bogiem.<\/p>\r\n

Konkluzja<\/strong><\/p>\r\n

Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pod przemo\u017cnym wp\u0142ywem Maritaina znajdowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c intelektuali\u015bci b\u0119d\u0105cy architektami Unii Europejskiej. Na ironi\u0119 zakrawa fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy stworzyli Uni\u0119 Europejsk\u0105, by\u0142a w istocie katolikami. Pod szczeg\u00f3lnie silnym wp\u0142ywem Maritaina znajdowa\u0142 si\u0119 Robert Schuman. Istnieje konkretny pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego Unia jest tak dog\u0142\u0119bnie niechrze\u015bcija\u0144ska – nie jest tak jednak bynajmniej dlatego, \u017ce w\u015br\u00f3d jej za\u0142o\u017cycieli nie by\u0142o katolik\u00f3w, ale dlatego, \u017ce katolicy owi zainfekowani byli  ide\u0105 nowego chrze\u015bcija\u0144stwa, now\u0105 wizj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i spo\u0142ecze\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego, now\u0105 wizj\u0105 zaszczepion\u0105 im przez personalizm Maritaina.<\/p>\r\n

Co ciekawe, nie wszyscy katolicy XX wieku byli tak zauroczeni Maritainem. Wielu krytykowa\u0142o jego now\u0105 wizj\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa. Po drugiej stronie Atlantyku argenty\u0144ski ksi\u0105dz Julio Meinvielle otwarcie pot\u0119pia\u0142 g\u0142oszone przez niego tezy. 1 grudnia 1959 roku Etienne Gilson pisa\u0142 do Antona Pegisa:<\/p>\r\n

\u201eJacques Maritain uwa\u017cany jest za heretyka. Dawno ju\u017c zosta\u0142by pot\u0119piony – ze wzgl\u0119du na [g\u0142oszony przez niego] progresiwizm i  laicyzm – gdyby nie fakt, \u017ce by\u0142 ambasadorem Francji przy Stolicy Apostolskiej (\u2026) Nigdy nie zostanie pot\u0119piony! Jednak progresywizm i laicyzm s\u0105 heretyckie. Humanizm integralny jest ksi\u0105\u017ck\u0105  niebezpieczn\u0105<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Rzeczywi\u015bcie, dzi\u0119ki temu, \u017ce Maritain by\u0142 ambasadorem Francji przy Stolicy Apostolskiej, jego pisma unikn\u0119\u0142y jakiejkolwiek oficjalnej krytyki. Jednak jakim kosztem dla Ko\u015bcio\u0142a i ca\u0142ego \u015bwiata!<\/p>\r\n

Ks. Julio Meinveille w swej ksi\u0105\u017cce De Lamennais a Maritain<\/em> traktuje utopi\u0119 Maritaina jako kontynuacj\u0119 ideologii Sillonu, pot\u0119pionego ju\u017c przez Piusa X. Na miejscu b\u0119dzie tu przytoczenie fragmentu encykliki Piusa X Notre charge apostolique<\/em>:<\/p>\r\n

\u201e(\u2026) <\/em>nie jest mo\u017cliwe zbudowanie spo\u0142ecze\u0144stwa w inny spos\u00f3b, ni\u017c zbudowa\u0142 je B\u00f3g. Nie jest mo\u017cliwe zbudowanie spo\u0142ecze\u0144stwa, je\u015bli Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie po\u0142o\u017cy jego fundament\u00f3w i nie b\u0119dzie kierowa\u0142 jego budow\u0105. Cywilizacji nie trzeba ju\u017c odkrywa\u0107, ani budowa\u0107 nowego spo\u0142ecze\u0144stwa w ob\u0142okach. Ona by\u0142a i jest – to cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska i katolickie spo\u0142ecze\u0144stwo. Chodzi jedynie o ich ustanowienie i nieustanne odnawianie na naturalnych i nadprzyrodzonych podwalinach, przeciwko ci\u0105gle odradzaj\u0105cym si\u0119 atakom szkodliwych utopii, bunt\u00f3w i bezbo\u017cno\u015bci<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c, drodzy przyjaciele, do\u0142\u0105czmy do naszych modlitw o dobro ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a r\u00f3wnie\u017c \u017cyczenie tego \u015bwi\u0119tego Papie\u017ca, by odnowi\u0107 wszystko w Chrystusie. Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo za uwag\u0119 i zapewniaj\u0105c o moich modlitwach zach\u0119cam wszystkich do pracy na rzecz odbudowy katolickiego \u0142adu spo\u0142ecznego.<\/p>\r\n

Ks. John Jenkins FSSPX<\/em><\/strong><\/p>\r\n

t\u0142um. Scriptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2016-12-16 10:30 pm Szanowni Pa\u0144stwo, drodzy Wierni, W roku obecnym obchodzimy wa\u017cn\u0105 rocznic\u0119, pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecie zako\u0144czenia II Soboru Watyka\u0144skiego. Wszystkie rocznice s\u0105 okazj\u0105 do refleksji nad znaczeniem pewnych wydarze\u0144, nad ich wyp\u0142ywem oraz skutkami, jakie wywar\u0142y. Podczas niniejszej konferencji chcia\u0142bym powiedzie\u0107 pokr\u00f3tce o jednym z doktrynalnych fundament\u00f3w Vaticanum II, czy nawet idei przewodniej promulgowanych przez […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[14],"tags":[119,32,51,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92180"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92180"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92180\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}