{"id":92130,"date":"2016-12-13T13:19:49","date_gmt":"2016-12-13T18:19:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92130"},"modified":"2016-12-13T13:19:49","modified_gmt":"2016-12-13T18:19:49","slug":"dlaczego-spiewamy-w-kosciele-ks-leonhard-amselgruber-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92130","title":{"rendered":"Dlaczego \u015bpiewamy w Ko\u015bciele? – Ks. Leonhard Amselgruber FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czy istnieje w \u015bwiecie miejsce, w kt\u00f3rym nie rozbrzmiewa\u0142aby muzyka? Z muzyk\u0105 spotkamy si\u0119 nieustannie, w taki czy inny spos\u00f3b – pomy\u015blmy cho\u0107by o otaczaj\u0105cych nas odtwarzaczach CD i iPodach, s\u0142yszymy j\u0105 zar\u00f3wno w salach koncertowych jak i w sklepach. S\u0142uchamy jej praktycznie wsz\u0119dzie, czy to w postaci d\u017awi\u0119k\u00f3w, g\u0142os\u00f3w czy melodii. Mam nadziej\u0119, \u017ce wszyscy mamy zwyczaj \u015bpiewania lub grania w naszych rodzinach, \u015bpiewania ko\u0142ysanek, \u015bpiewania przed wie\u0144cem adwentowym czy choink\u0105 w Bo\u017ce narodzenie –  dlaczego nie mieliby\u015bmy \u015bpiewa\u0107 r\u00f3wnie\u017c przed i po odmawianiu naszego rodzinnego R\u00f3\u017ca\u0144ca? Badania wci\u0105\u017c podkre\u015blaj\u0105 znaczenie \u015bpiewu i nauki gry na instrumentach, zw\u0142aszcza na wczesnym etapie edukacji.<\/p>\r\n

Wyobra\u017amy sobie typowe przyj\u0119cie urodzinowe bez \u015bpiewu \u201eSto lat!\u201d. \u0179yczenia szcz\u0119\u015bcia i pomy\u015blno\u015bci mo\u017cna oczywi\u015bcie przekaza\u0107 ustnie lub na pi\u015bmie, niczego jednak nie da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 ze wsp\u00f3lnym \u015bpiewem dla uczczenia takiego wydarzenia.<\/p>\r\n

Pomy\u015blmy na przyk\u0142ad o poruszaj\u0105cej, niemal nabo\u017cnej atmosferze, jak\u0105 odczuwa niemal ka\u017cdy, gdy podczas imprez sportowych \u015bpiewne s\u0105 hymny pa\u0144stwowe.<\/p>\r\n

Element \u017cycia religijnego<\/strong><\/p>\r\n

Trzeba tu podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u015bpiew nie jest zjawiskiem jedynie \u015bwieckim, stanowi\u0142 on r\u00f3wnie\u017c zawsze element \u017cycia religijnego. Mam tu na my\u015bli wspania\u0142\u0105 atmosfer\u0119, jaka panuje podczas liturgii, kiedy wierni \u0142\u0105cz\u0105 swe g\u0142osy z g\u0142osem kap\u0142ana, nadaj\u0105c celebracji szczeg\u00f3lnie podnios\u0142y charakter. C\u00f3\u017c w ko\u0144cu mo\u017ce by\u0107 wspanialszego i donio\u015blejszego, ni\u017c wznios\u0142e dzie\u0142o zbawienia – Ofiara Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, uobecniana wci\u0105\u017c na naszych o\u0142tarzach? \u015awi\u0119tujemy to szczeg\u00f3lne wydarzenie ubieraj\u0105c si\u0119 w najlepsze stroje, zak\u0142adaj\u0105c bi\u017cuteri\u0119 i bogate szaty liturgiczne, wybieraj\u0105c form\u0119 mowy, kt\u00f3ra nadaje recytacji brzmienie szczeg\u00f3lnie mi\u0142e dla ucha. Skarbiec muzyki Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jest nadzwyczaj bogaty, obejmuje rozmaite formy – od chora\u0142u gregoria\u0144skiego po \u015bpiew polifoniczny wykonywany przez wszystkich wiernych lub przez sam tylko ch\u00f3r.<\/p>\r\n

Nasza muzyka religijna ma bardzo d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, gdy\u017c od samego pocz\u0105tku odgrywa\u0142a w Ko\u015bciele znacz\u0105c\u0105 rol\u0119. Ju\u017c w czasach starotestamentowych lud Izraela zach\u0119cany by\u0142 do wsp\u00f3lnego \u015bpiewu, kiedy tylko B\u00f3g ratowa\u0142 go lub przychodzi\u0142 mu z pomoc\u0105 w jaki\u015b szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, na przyk\u0142ad po przej\u015bciu przez Morze Czerwone i unicestwieniu \u015bcigaj\u0105cych go Egipcjan, albo gdy Moj\u017cesz i jego lud wielbili wsp\u00f3lnie \u015bpiewem Boga, kt\u00f3ry wyzwoli\u0142 ich z d\u0142ugiej niewoli i pozwoli\u0142 ponownie zasmakowa\u0107 wolno\u015bci. Oswobodzenie z niewoli by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 zbyt wa\u017cnym i cudownym wydarzeniem, by ktokolwiek m\u00f3g\u0142 milcze\u0107 czy hamowa\u0107 swe emocje.<\/p>\r\n

Radosny \u015bpiew wybuch\u0142 r\u00f3wnie\u017c, gdy Judyta odci\u0119\u0142a g\u0142ow\u0119 Holofernesa – zapobiegaj\u0105c niebezpiecze\u0144stwu okupacji miasta i ca\u0142ego kraju.<\/p>\r\n

Pomy\u015blmy tylko, jak bardzo przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju muzyki Dawid, uk\u0142adaj\u0105c ponad sto psalm\u00f3w, kt\u00f3re kap\u0142ani i zakonnicy odmawiaj\u0105 ka\u017cdego tygodnia i do kt\u00f3rych kompozytorzy na przestrzeni wiek\u00f3w tworzyli najrozmaitsze formy muzyczne. Psalmy odmalowuj\u0105 ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119, z jak\u0105 spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cemy podczas naszego ziemskiego \u017cycia, ka\u017cd\u0105 emocj\u0119: rado\u015b\u0107, wesele i wdzi\u0119czno\u015b\u0107, ale tak\u017ce wyrzuty sumienia, \u017cal za grzechy i smutek, wyra\u017caj\u0105 zar\u00f3wno uwielbienie jak i pokorn\u0105 pro\u015bb\u0119. Kr\u00f3l Dawid \u015bpiewa\u0142 je przy akompaniamencie harfy, poniewa\u017c melodia mo\u017ce wyrazi\u0107 wewn\u0119trzne uczucia lepiej, ni\u017c same tylko s\u0142owa.<\/p>\r\n

Dawid zinstytucjonalizowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c muzyk\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 za jego panowania cz\u0119\u015bci\u0105 kultu. Wyra\u017anie nakaza\u0142, by lewici i muzycy grali na instrumentach i \u015bpiewali, by uczci\u0107 powr\u00f3t skradzionej Arki Przymierza do Jerozolimy. Osobi\u015bcie zadba\u0142 o to, by pie\u015bni oraz muzyka instrumentalna stanowi\u0142y element celebrowanych w przysz\u0142o\u015bci obrz\u0119d\u00f3w. Stosowne bowiem by\u0142o, by w miejscu, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 Arka, tj. gdzie obecny by\u0142 i czczony sam B\u00f3g, wielbiony by\u0142 On zar\u00f3wno pie\u015bni\u0105 jak s\u0142owem.<\/p>\r\n

Stanowisko Chrystusa wobec muzyki<\/strong><\/p>\r\n

Jakie by\u0142o stanowisko Chrystusa wobec muzyki? By\u0107 mo\u017ce uwa\u017cny czytelnik Pisma \u015awi\u0119tego przypomina sobie ust\u0119p, w kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c On m\u00f3wi\u0142 w formie pie\u015bni – mam tu na my\u015bli pewien konkretny moment Ostatniej Wieczerzy. Wed\u0142ug \u015bw. Marka (14, 26) Chrystus Pan \u015bpiewa\u0142 razem z Aposto\u0142ami hymny uwielbienia tj. psalmy Hallel, b\u0119d\u0105ce wa\u017cnym elementem \u017cydowskiego obrz\u0119du Paschy. Hymny te stanowi\u0142y akt dzi\u0119kczynienia Izraelit\u00f3w za uwolnienie ich z niewoli egipskiej. Ca\u0142a celebracja Paschy koncentrowa\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego wydarzenia. Tego jednak konkretnego wieczora Chrystus zast\u0105pi\u0142 cie\u0144 i figur\u0119 \u015awiat\u0142em i Rzeczywisto\u015bci\u0105. Innymi s\u0142owy, wspomnienie Paschy sta\u0142o si\u0119 pierwsz\u0105 Msz\u0105, w kt\u00f3rej uwolnienie od ludzkich kajdan zosta\u0142o w tajemniczy spos\u00f3b zast\u0105pione oswobodzeniem z niewoli  znacznie gorszej, z duchowej niewoli grzechu. W ten spos\u00f3b figuratywne i konkretne wydarzenie Starego Testamentu przy\u0107mione zosta\u0142o przez Odkupienie dokonane przez Chrystusa, kt\u00f3re nie odnosi\u0142o si\u0119 do konkretnej rasy czy epoki, ale do ludzi wszystkich wiek\u00f3w. W tym kontek\u015bcie hymn uwielbienia posiada\u0142 dalsze jeszcze znaczenie, jego przedmiotem sta\u0142o si\u0119 zbawienie dokonane w pe\u0142ni, tj. M\u0119ka Chrystusa oraz Jego Rzeczywista Obecno\u015b\u0107 w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie.<\/p>\r\n

Podczas tej celebracji Zbawiciel \u015bpiewa\u0142 razem z Aposto\u0142ami, z pewno\u015bci\u0105 nie bezmy\u015blnie czy z przyzwyczajenia, gdy\u017c pe\u0142ni\u0142 On jedynie wol\u0119 swego Ojca. Cho\u0107 Jego polecenie \u201eTo czy\u0144cie na Moj\u0105 pami\u0105tk\u0119<\/em>\u201d odnosi\u0142o si\u0119 bezpo\u015brednio do maj\u0105cej w\u0142a\u015bnie miejsce Konsekracji, nie oznacza to jednak, \u017ce nie mo\u017ce ono odnosi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do innych rzeczy, jakie Chrystus czyni\u0142 tego wieczora. Tak wi\u0119c muzyka, kt\u00f3ra towarzyszy Mszy \u015bw., usankcjonowana zosta\u0142a przez samego Zbawiciela.<\/p>\r\n

Inn\u0105 jeszcze pobudk\u0105 do wsp\u00f3lnego \u0142\u0105czenia si\u0119 ju\u017c na ziemi w hymnie uwielbienia Boga  jest pami\u0119\u0107 o niebia\u0144skiej liturgii, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0107 b\u0119dziemy przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107. \u015aw. Jan Ewangelista podaje nam w swym Objawieniu przejmuj\u0105cy opis tego niebieskiego kultu. Widzimy w nim, jak cztery zwierz\u0119ta stoj\u0105 przed tronem Baranka, dwudziestu czterech starc\u00f3w trzyma swe harfy, a rzesze zast\u0119p\u00f3w anielskich intonuj\u0105 now\u0105 pie\u015b\u0144, hymn do Baranka, kt\u00f3rego Krwi\u0105 odkupiony zosta\u0142 rodzaj ludzki. \u015awi\u0119ty wizjoner pos\u0142uguje si\u0119 dla odmalowania tej nadzwyczajnej wizji terminami zaczerpni\u0119tymi z naszej ziemskiej rzeczywisto\u015bci, z drugiej jednak strony istnieje wyra\u017ana analogia mi\u0119dzy muzyk\u0105 ziemsk\u0105, a muzyk\u0105 niebia\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

Cantare amatis est<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jak dobrze wiadomo, serce ludzkie potrafi wydobywa\u0107 z duszy wspania\u0142e melodie i harmonijne, buduj\u0105ce d\u017awi\u0119ki, b\u0119d\u0105ce p\u0142yn\u0105cymi z mi\u0142o\u015bci pr\u00f3bami uwielbienia Boga. Jest to zjawisko przede wszystkim czysto wewn\u0119trzne, duchowy wyraz uczu\u0107 wype\u0142niaj\u0105cych dusz\u0119. Poniewa\u017c nie jeste\u015bmy istotami czysto duchowymi jak anio\u0142owie, ale sk\u0142adamy si\u0119 z cia\u0142a oraz duszy, uczucia naszych serc musz\u0105 znajdowa\u0107 dla siebie fizyczne uj\u015bcie. Innymi s\u0142owy, nasza wiara musi by\u0107 potwierdzana uczynkami. A wyrazem naszej mi\u0142o\u015bci do Boga jest mi\u0119dzy innymi \u015bpiew.<\/p>\r\n

Jak powiedzia\u0142 \u015bw. Augustyn: \u015bpiewa tylko ten, kto kocha. Dlaczego jednak mamy \u015bpiewa\u0107? Poniewa\u017c \u015bpiew jest najwy\u017csz\u0105 form\u0105 mowy. Wymaga zaanga\u017cowania ca\u0142ej naszej istoty. Podczas \u015bpiewu cia\u0142o jest bardziej zaanga\u017cowane, znacznie bardziej ni\u017c podczas mowy, poniewa\u017c \u015bpiew wymaga wi\u0119kszego wysi\u0142ku. \u015apiewanie oznacza ca\u0142kowite zaanga\u017cowanie si\u0119, (\u2026) stanowi wi\u0119c doskonalsze wype\u0142nienie nakazu Chrystusa: \u201eB\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 Pana Boga twego z ca\u0142ego serca twego, z ca\u0142ej duszy twojej, z ca\u0142ego umys\u0142u twojego i ze wszystkich si\u0142 twoich<\/em>\u201d (Mk 12, 30). Dobrze oddaje to powiedzenie: \u201eKto \u015bpiewa, dwa razy si\u0119 modli<\/em>\u201d. A poniewa\u017c \u015bpiew wymaga wi\u0119cej wysi\u0142ku, jest te\u017c bardziej skuteczny – niesie wi\u0119c za sob\u0105 wi\u0119cej \u0142ask, jak to wyja\u015bnia Pius XII w swej encyklice Musicea sacrae disciplina<\/em>: \u201eZbieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pod wp\u0142ywem wzruszaj\u0105cej ich muzyki obfitsze owoce ze \u015bwi\u0119tej Liturgii wierni (\u2026)<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Gdy dobrze si\u0119 nad tym zastanowimy dojdziemy do wniosku, \u017ce wszystko niemal ma jaki\u015b zwi\u0105zek z muzyk\u0105, na przyk\u0142ad sztuka leczenia. Nie chodzi tu o to, by mo\u017cna by\u0142o w precyzyjny spos\u00f3b okre\u015bli\u0107 wp\u0142yw leczniczy muzyki, gdy\u017c znaczenie ma tu r\u00f3wnie\u017c wra\u017cliwo\u015b\u0107 oraz stan emocjonalny pacjenta w danej chwili. Z drugiej strony udowodniono jednak, \u017ce niekt\u00f3re utwory muzyczne maj\u0105 wp\u0142yw bardzo krzepi\u0105cy i inspiruj\u0105cy, jedne sprzyjaj\u0105 relaksacji, inne za\u015b pomagaj\u0105 \u201ewy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119\u201d, pobudzaj\u0105 do snu czy te\u017c obdarzaj\u0105 pogodnym usposobieniem.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ustanowi\u0142 pewne \u015bcis\u0142e wymagania, kt\u00f3re spe\u0142nia\u0107 musi muzyka sakralna. Musi ona stanowi\u0107 dla liturgii pewn\u0105 pomoc, uwznia\u015bla\u0107 wiernych i pobudza\u0107 ich do pobo\u017cno\u015bci. Ju\u017c \u015bw. Augustyn dobrze rozumia\u0142 wp\u0142yw, jaki muzyka wywiera na dusz\u0119: \u201eZauwa\u017cy\u0142em, \u017ce nasze umys\u0142y \u0142atwiej ogarniane s\u0105 p\u0142omieniem pobo\u017cno\u015bci rozpalanym przez \u015bwi\u0119te s\u0142owa, gdy s\u0105 one \u015bpiewane i \u017ce wszystkie uczucia naszej duszy, w ca\u0142ej ich r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, znajduj\u0105 w\u0142a\u015bciwy wyraz w g\u0142osie i \u015bpiewie<\/em>\u201d (Wyzn<\/em>. X, 33). Poniewa\u017c zasadniczym celem muzyki sakralnej jest \u201eprzyodziewanie w stosown\u0105 melodi\u0119 tekstu liturgicznego przedstawianego wiernym, jej w\u0142a\u015bciwym celem jest dodawanie wi\u0119kszej skuteczno\u015bci tekstowi, aby w ten spos\u00f3b wierni mogli zosta\u0107 \u0142atwiej pobudzeni do pobo\u017cno\u015bci i byli lepiej dysponowani do przyj\u0119cia owoc\u00f3w \u0142aski podczas celebracji naj\u015bwi\u0119tszych tajemnic<\/em>\u201d (\u015bw. Pius X Motu proprio<\/em> Inter sollicitudines<\/em>). Muzyka powinna wi\u0119c pomoc wznie\u015b\u0107 nasze dusze ku Bogu.<\/p>\r\n

Wewn\u0119trzny spok\u00f3j<\/strong><\/p>\r\n

W oczywisty spos\u00f3b do liturgii pasuje zw\u0142aszcza chora\u0142 gregoria\u0144ski, poniewa\u017c obdarza on dusz\u0119 szczeg\u00f3lnym wewn\u0119trznym spokojem. Ponadto jego zadziwiaj\u0105ca harmonia oraz g\u0142\u0119bia wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 go spo\u015br\u00f3d wszystkich innych gatunk\u00f3w muzyki. Trudno o lepszy wyraz jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, ni\u017c \u015bpiew \u0142aci\u0144ski wykonywany una voce<\/em>.  Powinni\u015bmy by\u0107 tego \u015bwiadomi i anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w niego wsp\u00f3lnie oraz g\u0142o\u015bno. W chorale gregoria\u0144skim obecne s\u0105 wszystkie elementy, jakich Ko\u015bci\u00f3\u0142 wymaga od muzyki sakralnej, czyli \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 (tj. oderwanie od rzeczy \u015bwiatowych), powszechno\u015b\u0107 (mo\u017ce by\u0107 on wykonywany przez wszystkich ludzi w ka\u017cdym zak\u0105tku globu) i na koniec, posiada on znami\u0119 prawdziwej sztuki (wysoka warto\u015b\u0107 artystyczna i wznios\u0142y cel).<\/p>\r\n

Kompozytorzy wszystkich wiek\u00f3w tworzyli muzyk\u0119 religijn\u0105, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 duszom poznanie Bo\u017cego pi\u0119kna. Papie\u017ce wielokrotnie podkre\u015blali jej znaczenie – i wiek XX nie jest tu bynajmniej wyj\u0105tkiem. Prawd\u0105 jest jednak, \u017ce odnosili si\u0119 oni jedynie do muzyki klasycznej oraz innych jej gatunk\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych powy\u017csze kryteria. Utwory eksperymentalne i awangardowe, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o muzyce pop i rocku, w spos\u00f3b oczywisty wymog\u00f3w tych nie spe\u0142niaj\u0105.<\/p>\r\n

Z drugiej strony muzyka Ko\u015bcio\u0142a nie musi by\u0107 ograniczona do liturgii, gdy\u017c r\u00f3wnie\u017c inne formy muzyki religijnej, odtwarzane podczas specjalnych koncert\u00f3w, mog\u0105 wzbudzi\u0107 w duszy podobne reakcje. Pomy\u015blmy na przyk\u0142ad o wielkich oratoriach: Mesjaszu<\/em> Handela czy Paulusie<\/em> Mendelssohna oraz kompozycjach Haydna i Brucknera. (\u2026)<\/p>\r\n

Uczestnictwo w Naj\u015bwi\u0119tszej Ofierze<\/strong><\/p>\r\n

W ca\u0142ej historii Ko\u015bcio\u0142a papie\u017ce i biskupi zatrudniali kompozytor\u00f3w, namawiali ich do komponowania coraz to nowych dzie\u0142 po\u015bwi\u0119conych tajemnicy naszego Odkupienia, zawsze w tym samym celu –  dla wi\u0119kszej chwa\u0142y Boga. Na przestrzeni wiek\u00f3w nagromadzony zosta\u0142 ogromny skarb wybitnych kompozycji muzyki sakralnej. Przechowywanie i strze\u017cenie tego skarbu jest cz\u0119\u015bci\u0105 tradycji Ko\u015bcio\u0142a. Posoborow\u0105 utrat\u0119 wiary dostrzec mo\u017cna wyra\u017anie r\u00f3wnie\u017c w sferze muzyki sakralnej – jej rezultatem sta\u0142o si\u0119 bowiem powszechne niemal usuwanie \u0142aci\u0144skich hymn\u00f3w i zast\u0119powanie ich niezwykle p\u0142ytkimi kompozycjami. Owe wielkie arcydzie\u0142a muzyki sakralnej z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105 na przyznanie im zaszczytnego miejsca, ich dobroczynny wp\u0142yw na dusze jest bowiem faktem bezdyskusyjnym. Czy nie by\u0142oby wspaniale (\u2026) przywr\u00f3ci\u0107 tym skarbom nale\u017cne im miejsce i\u017c znaczenie? Piecza nad muzyk\u0105 sakraln\u0105 jest prawdziwym apostolatem.<\/p>\r\n

\u015aw. Pius X wprowadzi\u0142 termin \u201eparticipatio actuosa<\/em>\u201d, oznaczaj\u0105cy aktywne uczestnictwo wszystkich wiernych we Mszy \u015bw. Nalega\u0142, by wszyscy znajduj\u0105cy si\u0119 w ko\u015bciele brali udzia\u0142 w Naj\u015bwi\u0119tszej Ofierze, a najlepszym sposobem na osi\u0105gni\u0119cie tego celu jest wsp\u00f3lny \u015bpiew i modlitwa. I nie chodzi tu bynajmniej o to, by ka\u017cdy by\u0142 w stanie po mistrzowsku \u015bpiewa\u0107 arie Haydna, jak to czyni\u0142a cesarzowa Maria Teresa. Czy by\u0142oby jednak zbyt wielkim wymaganiem, by wszyscy odpowiadali \u201eet cum spiritu tuo<\/em>\u201d oraz \u201eAmen<\/em>\u201d? Taka postawa by\u0142aby zgodna z nauczaniem \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry wzywa\u0142 Efezjan, by: \u201eprzemawiali do siebie wzajemnie w psalmach i hymnach i pie\u015bniach pe\u0142nych ducha, \u015bpiewaj\u0105c i wys\u0142awiaj\u0105c Pana w waszych sercach<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Ks. Leonhard Amselgruber FSSPX<\/em><\/strong><\/p>\r\n

t\u0142um. Scriptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy istnieje w \u015bwiecie miejsce, w kt\u00f3rym nie rozbrzmiewa\u0142aby muzyka? Z muzyk\u0105 spotkamy si\u0119 nieustannie, w taki czy inny spos\u00f3b – pomy\u015blmy cho\u0107by o otaczaj\u0105cych nas odtwarzaczach CD i iPodach, s\u0142yszymy j\u0105 zar\u00f3wno w salach koncertowych jak i w sklepach. S\u0142uchamy jej praktycznie wsz\u0119dzie, czy to w postaci d\u017awi\u0119k\u00f3w, g\u0142os\u00f3w czy melodii. Mam nadziej\u0119, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[240,119],"class_list":["post-92130","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nauczanie-katolickie","tag-art","tag-catholic-teaching"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92130\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}