{"id":92119,"date":"2016-12-13T12:48:12","date_gmt":"2016-12-13T17:48:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92119"},"modified":"2016-12-13T12:48:12","modified_gmt":"2016-12-13T17:48:12","slug":"boze-chron-nas-przed-ekspertami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92119","title":{"rendered":"Bo\u017ce, chro\u0144 nas przed \u201eekspertami”"},"content":{"rendered":"

Nazwijmy rzecz po imieniu – giedroycizm, prometeizm i ca\u0142a praktyka III RP w polityce wschodniej zbankrutowa\u0142a intelektualnie i moralnie. Ich przedstawiciele ju\u017c nic nowego do dyskursu nie wnios\u0105, cho\u0107 mog\u0105 jeszcze obstawia\u0107 kadrowo instytucje publiczne, w tym media. Poza tym, ich czas w\u0142a\u015bciwie dobieg\u0142 ko\u0144ca – pisze Marcin Skalski.<\/strong><\/p>\r\n

Jednym z najbardziej rzucaj\u0105cych si\u0119 w oczy bogactw naszego kraju jest wyra\u017ana obfito\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju \u201eanalityk\u00f3w\u201d, \u201ekomentator\u00f3w\u201d czy innych \u201especjalist\u00f3w\u201d od polityki wschodniej, marketingu i \u017conglowania ry\u017cem. Polska ziemia obrodzi\u0142a ekspertami do spraw mi\u0119dzynarodowych, lecz w tym wypadku trudno m\u00f3wi\u0107 o plonach owocnych. Niemniej, naszym chlebem powszednim jest wys\u0142uchiwanie m\u0105dro\u015bci przedstawicieli rzeczonych grup, wyg\u0142aszanych zazwyczaj ex catedrae<\/em>, kt\u00f3rych nikt na og\u00f3\u0142 nie weryfikuje.<\/p>\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce analityk w gruncie rzeczy to kto\u015b o bardzo skromnym zakresie zada\u0144. Zadaniem analityka jest znajomo\u015b\u0107 fakt\u00f3w i wykazywanie mi\u0119dzy nimi zwi\u0105zk\u00f3w przyczynowo-skutkowych. Dobry analityk odznaczy si\u0119 te\u017c niekiedy zdolno\u015bciami zarysowania najbardziej prawdopodobnych scenariuszy, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 zi\u015bci\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. <\/p>\r\n

Tymczasem, \u201eanalityk\u201d w Polsce r\u00f3\u017cni si\u0119 od analityka z innego kraju tym, \u017ce uwa\u017ca taki wachlarz zada\u0144 za zbyt w\u0105ski i za ma\u0142o spektakularny. Zreszt\u0105, u nas \u201eanalityk\u201d zazwyczaj nigdy si\u0119 nie myli. Jego s\u0105dy s\u0105 niemal zawsze tak og\u00f3lne, \u017ce maj\u0105 niewielki zwi\u0105zek z prawdziw\u0105 wiedz\u0105 eksperck\u0105. S\u0105 te\u017c nierzadko zwyk\u0142\u0105 projekcj\u0105 w\u0142asnych wyobra\u017ce\u0144, fobii czy emocji wobec danych aktor\u00f3w \u017cycia mi\u0119dzynarodowego. Z tym, trzeba przyzna\u0107, rzeczywi\u015bcie trudno polemizowa\u0107 na gruncie fakt\u00f3w, chyba \u017ce przy diagnozie stosownej jednostki chorobowej w przypadkach skrajnych. <\/p>\r\n

W efekcie rol\u0119 \u201eekspert\u00f3w\u201d odgrywaj\u0105 takie postacie jak Pawe\u0142 Kowal<\/a><\/strong> czy Maria Prze\u0142omiec<\/a><\/strong>, kt\u00f3rzy za g\u0142\u00f3wny cel swoich \u201eanaliz\u201d obrali przekonanie Polak\u00f3w do ukrai\u0144skiego (opcjonalnie: litewskiego) punktu widzenia, szczeg\u00f3lnie na sprawy historyczne. Podupada niestety tak\u017ce warsztat dziennikarski. Kiedy s\u0142yszymy po raz kt\u00f3ry\u015b z kolei, \u017ce UPA nie jest czczona za zbrodnie na Polakach – lecz za walk\u0119 z NKWD – to rzadko kiedy pada pytanie o stosunek danego \u201eeksperta\u201d do tej formacji. Warto by by\u0142o mimo wszystko o to dopytywa\u0107, gdy\u017c analityk z prawdziwego zdarzenia ma warto\u015b\u0107 dla spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3remu chce s\u0142u\u017cy\u0107 wiedz\u0105, je\u015bli identyfikuje si\u0119 z perspektyw\u0105 historyczn\u0105 w\u0142asnej wsp\u00f3lnoty. Tego jednak nie widzimy w przypadku ludzi, kt\u00f3rzy dzia\u0142alno\u015b\u0107 eksperck\u0105 pomylili z ordynarn\u0105 ukrainofili\u0105. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce dla nich samych kult UPA na Ukrainie jest problemem g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce Polacy reaguj\u0105 na\u0144 alergicznie.<\/p>\r\n

<\/span><\/p>\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 \u201ekomentator\u00f3w\u201d z kolei nie chce przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, i\u017c zakres ich specjalizacji nie jest tak szeroki, jak by sobie tego \u017cyczyli. W zwi\u0105zku z tym uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce znaj\u0105 si\u0119 na ka\u017cdej materii, kt\u00f3r\u0105 komentuj\u0105. Najbardziej skrajnym przypadkiem jest pewien pojawiaj\u0105cy si\u0119 zazwyczaj w binoklach \u015brednio udany analityk ds. w\u0119glowodor\u00f3w. Postanowi\u0142 on \u0142echta\u0107 swoje rozd\u0119te ego podejmowaniem tematyki Polak\u00f3w na Litwie tylko dlatego, \u017ce nie umie powstrzyma\u0107 si\u0119 od eksponowania swojego nieuzasadnionego niczym poczucia wy\u017cszo\u015bci wobec polskiej spo\u0142eczno\u015bci Wile\u0144szczyzny. Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce poza zatruwaniem atmosfery elukubracje samozwa\u0144czego eksperta od wszystkiego nie maj\u0105 \u017cadnego istotnego wp\u0142ywu na debat\u0119 publiczn\u0105, a wywody tego\u017c brzmi\u0105 nadzwyczaj pretensjonalnie, neutralizuj\u0105c si\u0119 same. <\/p>\r\n

Nie lepiej jest z lud\u017ami, kt\u00f3rzy formalne kryteria ekspercko\u015bci rzeczywi\u015bcie spe\u0142niaj\u0105, posiadaj\u0105c chocia\u017cby dorobek naukowy. Dr Jerzy Targalski<\/a><\/strong> zyska\u0142by wi\u0119cej powagi, gdyby ograniczy\u0142 si\u0119 do pos\u0142ugiwania si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105, a nie suflowania, co powinno by\u0107 jedynym obowi\u0105zuj\u0105cym kanonem my\u015blenia o Rosji i Putinie. R\u00f3wnie\u017c prof. Przemys\u0142aw \u0179urawski vel Grajewski<\/a><\/strong> redukuje do zera walory swojej erudycji, wyra\u017anie r\u00f3wnaj\u0105c w d\u00f3\u0142 i licytuj\u0105c si\u0119 na obsesj\u0119 na temat lokatora Kremla z tymi, kt\u00f3rzy poza strachem przed Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 nie maj\u0105 opinii publicznej niczego do zaoferowania. Je\u015bli Przemys\u0142aw \u0179urawski vel Grajewski brzmi identycznie jak, dajmy na to, Agnieszka Romaszewska, to tylko na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\r\n

Wyst\u0119powanie wspomnianej dyrektorki Telewizji Bie\u0142sat w charakterze eksperta jest zreszt\u0105 kuriozum samym w sobie. Ci\u0119\u017cko przypomnie\u0107 jak\u0105\u015b wart\u0105 zapami\u0119tania my\u015bl, uwag\u0119 czy spostrze\u017cenie z jej strony, kt\u00f3re dotyczy\u0142oby polityki wschodniej. Potrafi ona co najwy\u017cej celnie  – w swoim mniemaniu – wskaza\u0107 rusk\u0105 agentur\u0119 zal\u0119g\u0142\u0105 w \u015brodowiskach niepodzielaj\u0105cych jej \u015bwietlanej wizji sojuszu kraj\u00f3w Mi\u0119dzymorza (czyli koncepcji polegaj\u0105cej na wsp\u00f3lnym obrysie na mapie granic pa\u0144stw Europy Wschodniej). Ca\u0142okszta\u0142t aktywno\u015bci Agnieszki Romaszewskiej<\/strong><\/a> mo\u017cna opisa\u0107 jako odcinanie kupon\u00f3w od nazwiska noszonego po zaanga\u017cowanych w opozycyjny ruch w PRL-u rodzicach. Dyrektorka Bie\u0142satu ma nosi\u0107 w sobie s\u0142uszno\u015b\u0107 z uwagi na genealogi\u0119 i dlatego cieszy si\u0119 przywilejem w postaci utrzymywanej przez podatnika telewizji zatrudniaj\u0105cej bia\u0142oruskich opozycjonist\u00f3w. Z kolei szefowanie tej telewizji czyni Romaszewsk\u0105<\/a> \u201eekspertem\u201d od Bia\u0142orusi – i tu ko\u0142o si\u0119 zamyka. <\/p>\r\n

Nie wiadomo r\u00f3wnie\u017c, czemu w komentowanie akurat w\u0142a\u015bnie spraw wschodnich zacz\u0105\u0142 bawi\u0107 si\u0119 redaktor Wojciech Mucha, kt\u00f3rego kompetencje w tym temacie nie s\u0105 szerzej znane. W efekcie to hermetyczne towarzystwo zaprasza si\u0119 nawzajem na r\u00f3\u017cne konferencje, sympozja czy inne sabaty, dumaj\u0105c nad tajnikami polityki wschodniej, znanymi – rzecz jasna – tylko im. Jest zreszt\u0105 wi\u0119cej ni\u017c prawdopodobne, \u017ce postrzegaj\u0105 do\u0142\u0105czenie do ich grona jako marzenie maluczkich, kt\u00f3rzy daliby si\u0119 pokroi\u0107 za tak\u0105 nobilitacj\u0119. Bo kt\u00f3\u017c nie chcia\u0142by by\u0107 powa\u017cnym analitykiem polityki wschodniej?<\/p>\r\n

To, jak\u0105 warto\u015b\u0107 prezentuje sob\u0105 rodzimy stan ekspercki, uwidoczni\u0142 dyskurs wok\u00f3\u0142 Wo\u0142ynia, jak i \u201eWo\u0142ynia\u201d Smarzowskiego. Naszym \u201eekspertom\u201d wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce monopolizuj\u0105c debat\u0119 na temat polityki wschodniej w tradycyjnych \u015brodkach masowego przekazu, nab\u0119d\u0105 mocy sprawczej w jej kreowaniu. Przypominali oni ma\u0142e dziecko, kt\u00f3re zas\u0142aniaj\u0105c oczy my\u015bli, \u017ce nikt go nie widzi. Tymczasem, informacja potrafi si\u0119 rozchodzi\u0107 niezale\u017cnie od tego, kogo doprosz\u0105 oni do swojego grona. W ten oto spos\u00f3b wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w nie zda\u0142a z egzaminu na ukrai\u0144ski patriotyzm. Nie zda\u0142a go mi\u0119dzy innymi redakcja i pozostali autorzy portalu Kresy.pl.<\/p>\r\n

Nikt z \u201eanalityk\u00f3w\u201d nie by\u0142 w stanie przewidzie\u0107, co stanie si\u0119 w stosunkach polsko-ukrai\u0144skich po Majdanie, jaki wp\u0142yw b\u0119dzie mia\u0142o eksponowanie symboliki odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do banderyzmu – cokolwiek ona znaczy dla wsp\u00f3\u0142czesnych Ukrai\u0144c\u00f3w. Grzech pierworodny wspomnianego \u015brodowiska polega\u0142 na przyj\u0119ciu perspektywy ukrai\u0144skiej i skierowaniu dzia\u0142alno\u015bci \u201eanalitycznej\u201d na propagowaniu ukrai\u0144skiego punktu widzenia w Polsce – a to si\u0119 nie mia\u0142o prawa uda\u0107. <\/p>\r\n

W efekcie szereg ludzi maj\u0105cych – cz\u0119sto na wyrost – jak najlepsze zdanie o swoich przymiotach umys\u0142owych, sta\u0142 si\u0119 po prostu zb\u0119dny w debacie publicznej. Nazwijmy rzecz po imieniu – giedroycizm, prometeizm i ca\u0142a praktyka III RP w polityce wschodniej zbankrutowa\u0142a intelektualnie i moralnie. Ich przedstawiciele ju\u017c nic nowego do dyskursu nie wnios\u0105, cho\u0107 mog\u0105 jeszcze obstawia\u0107 kadrowo instytucje publiczne, w tym media. Poza tym, ich czas w\u0142a\u015bciwie dobieg\u0142 ko\u0144ca. <\/p>\r\n

Frustracja tego \u015brodowiska jest zreszt\u0105 zrozumia\u0142a. Poprzez etykietowanie nielubianych autor\u00f3w, portali i innych medi\u00f3w chcia\u0142o ono pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 dystrybutora szacunku, tymczasem sami jego cz\u0142onkowie pozostali ju\u017c w wyra\u017anej mniejszo\u015bci. Najwybitniejsi przedstawiciele tej opcji stoj\u0105 jeszcze wprawdzie na czele MON i MSZ, ale trudno widzie\u0107 w \u015bwietlanych barwach przysz\u0142o\u015b\u0107 Polski, gdy tak wa\u017cne resorty kierowane s\u0105 przez ludzi wyra\u017anie \u017cyj\u0105cych w czasach \u201ezimnej wojny\u201d. <\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, pozostaje jeszcze powolne i systematyczne naprawianie tego, co rzeczonym kr\u0119gom uda\u0142o si\u0119 zepsu\u0107, np. definiowanie si\u0119 cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w poprzez stosunek do Rosji i Ukrainy, zupe\u0142nie zerojedynkowy i nie maj\u0105cy nic wsp\u00f3lnego ze zdrowym polonocentryzmem, jaki powinien nas obowi\u0105zywa\u0107 w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. <\/p>\r\n

Osoby pokroju Paw\u0142a Kowala wyrz\u0105dzi\u0142y te\u017c wbrew pozorom wiele szk\u00f3d w stosunkach polsko-ukrai\u0144skich, kt\u00f3re by\u0142y oczkiem w g\u0142owie tego \u015brodowiska. Uparte i wbrew zdrowemu rozs\u0105dkowi lobbowanie na rzecz ukrai\u0144skiej racji stanu, uciekanie si\u0119 do zak\u0142amywania b\u0105d\u017a co najmniej przemilczania historii niewygodnej dla Ukrai\u0144c\u00f3w, wywo\u0142a\u0142o efekt odwrotny do zamierzonego. Przykro obserwowa\u0107 – przy ca\u0142ym krytycyzmie do ukrai\u0144skiej polityki historycznej, jak i polityki III RP wobec pa\u0144stwowo\u015bci ukrai\u0144skiej – gdy Ukrai\u0144com odmawia si\u0119 cech ludzkich i l\u017cy si\u0119 ich z powodu przynale\u017cno\u015bci narodowej. Jest to niezdrowa, ale jednak przede wszystkim reakcja na ukrainofili\u0119 polskich elit, z kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy nie umiej\u0105 sobie poradzi\u0107 inaczej, ni\u017c we wspomniany spos\u00f3b.<\/p>\r\n

Wreszcie – sami Ukrai\u0144cy przekonywani o braku zastrze\u017ce\u0144 Polski co do swoich niekt\u00f3rych posuni\u0119\u0107, paradoksalnie maj\u0105 prawo by\u0107 zaskoczeni w ich optyce nag\u0142ym, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci narastaj\u0105cym od dawna, wzrostem zainteresowania tematyk\u0105 wo\u0142y\u0144sk\u0105. Akurat to idzie ju\u017c w ca\u0142o\u015bci na konto Kowala, Marii Prze\u0142omiec i reszty. Polsko-ukrai\u0144skie stosunki, je\u015bli maj\u0105 by\u0107 normalne, niczego tak nie potrzebuj\u0105 jak jasnego wyartyku\u0142owania polskiej perspektywy, szczeg\u00f3lnie na kwestie historyczne. Nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 Ukrai\u0144com wprost, czego od nich oczekujemy. <\/p>\r\n

Paradoksalnie, spos\u00f3b my\u015blenia giedroycist\u00f3w o Ukrai\u0144cach czy Litwinach jest protekcjonalny do granic mo\u017cliwo\u015bci. Traktowanie niepodleg\u0142ych b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a narod\u00f3w jak dzieci specjalnej troski mog\u0142oby by\u0107 postrzegane przez nie jako nietakt, gdyby nie to, \u017ce s\u0142usznie dostrzegaj\u0105 w tym one polskie frajerstwo. \u201eJe\u015bli w Warszawie uwa\u017caj\u0105, \u017ce za ten paternalizm da si\u0119 kupi\u0107 nasz\u0105 przychylno\u015b\u0107, to niech s\u0105dz\u0105 tak jak najd\u0142u\u017cej\u201d – zdaj\u0105 si\u0119 my\u015ble\u0107 politycy w Wilnie i Kijowie. I maj\u0105 racj\u0119, bo giedroycizm jest po\u017cyteczny wsz\u0119dzie, tylko nie w samej Polsce.<\/p>\r\n

Koniec ko\u0144c\u00f3w, trudno spodziewa\u0107 si\u0119 od \u201eanalityk\u00f3w\u201d czegokolwiek pozytywnego i tw\u00f3rczego. Zreszt\u0105, i tak zdaje si\u0119, i\u017c s\u0105 oni \u201eekspertami\u201d, bo s\u0105 zapraszani do telewizji – a s\u0105 zapraszani do telewizji, bo s\u0105 \u201eekspertami\u201d, cho\u0107 niekt\u00f3rzy pewnie s\u0105dz\u0105, \u017ce urodzili si\u0119 z rozleg\u0142\u0105 wiedz\u0105 na temat polityki wschodniej. Bardzo im tego przekonania wsp\u00f3\u0142czuj\u0119.<\/p>\r\n

Marcin Skalski  <\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nazwijmy rzecz po imieniu – giedroycizm, prometeizm i ca\u0142a praktyka III RP w polityce wschodniej zbankrutowa\u0142a intelektualnie i moralnie. Ich przedstawiciele ju\u017c nic nowego do dyskursu nie wnios\u0105, cho\u0107 mog\u0105 jeszcze obstawia\u0107 kadrowo instytucje publiczne, w tym media. Poza tym, ich czas w\u0142a\u015bciwie dobieg\u0142 ko\u0144ca – pisze Marcin Skalski. Jednym z najbardziej rzucaj\u0105cych si\u0119 w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92119"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92119\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}