{"id":92106,"date":"2016-12-12T22:22:51","date_gmt":"2016-12-13T03:22:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=92106"},"modified":"2016-12-13T13:17:21","modified_gmt":"2016-12-13T18:17:21","slug":"zasady-uprawnionego-rozwoju-doktrynalnego-ks-dominique-bourmaud-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=92106","title":{"rendered":"Zasady uprawnionego rozwoju doktrynalnego – Ks. Dominique Bourmaud FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kontrowersje zwi\u0105zane z histori\u0105 dogmat\u00f3w i ich rozwojem na przestrzeni wiek\u00f3w nie s\u0105 niczym nowym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest \u017cyw\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. Ma sw\u0105 histori\u0119 – i to samo powiedzie\u0107 mo\u017cna o jego doktrynie. Rozw\u00f3j dogmatyczny by\u0142 zagadnieniem gor\u0105co dyskutowanym w czasach herezji modernistycznej – co pozwoli\u0142o Ko\u015bcio\u0142owi na okre\u015blenie szczeg\u00f3\u0142owych praw, jakimi rz\u0105dzi\u0107 si\u0119 powinien rozw\u00f3j doktryny.<\/p>\r\n

Dla angielskiego modernisty Tyrrella \u017cycie by\u0142o nieustannym procesem adaptacji do stale zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w. Odnosi\u0142 to r\u00f3wnie\u017c do religii, g\u0142osz\u0105c potrzeb\u0119 ewolucji katolicyzmu w religi\u0119 og\u00f3lno\u015bwiatow\u0105, podobnie jak on sam niegdy\u015b wyr\u00f3s\u0142 z judaizmu: \u201eJest to zar\u00f3wno wyzwoleniem jak i korzy\u015bci\u0105 duchow\u0105, zmian\u0105 szat zbyt kr\u0119puj\u0105cych na elastyczne\u201d. Tyrrell m\u00f3g\u0142 do woli poszerza\u0107 granice Ko\u015bcio\u0142a, wyznawa\u0142 bowiem bardzo elastyczn\u0105 koncepcj\u0119 Objawienia oraz dogmatu. Jak twierdzi\u0142 \u201eObjawienie nale\u017cy raczej do kategorii impresji ni\u017c ekspresji\u201d – by\u0142o wi\u0119c ono dla niego nie tyle potwierdzeniem, co do\u015bwiadczeniem. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce doktryny i dogmaty s\u0105 dla prawdziwego Ko\u015bcio\u0142a tym, czym jest kieszonkowy plan Londynu dla mieszka\u0144c\u00f3w tego miasta: \u201ekompetentnym zbiorem informacji s\u0142u\u017c\u0105cym pewnym celom praktycznym\u201d (za One Hundred Years of Modernism, rozdz. 12). By obali\u0107 te twierdzenia wystarczy jednak przytoczy\u0107 s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a, wyklinaj\u0105cego wszystkich, kt\u00f3rzy odwa\u017cyliby si\u0119 g\u0142osi\u0107 inn\u0105 Ewangeli\u0119.<\/p>\r\n

By cho\u0107 pobie\u017cnie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tych kwestii, musimy zdefiniowa\u0107 podstawowe terminy i ukaza\u0107 wzajemne mi\u0119dzy nimi powi\u0105zania, wyja\u015bni\u0107 w jaki spos\u00f3b dogmat mo\u017ce by\u0107 sta\u0142y, a jednak zmienia\u0107 sw\u0105 form\u0119, ukaza\u0107 r\u00f3\u017cne sposoby wyra\u017cania prawd dogmatycznych, powiedzie\u0107, kt\u00f3re dogmaty mog\u0105 by\u0107 przedmiotem rozwoju, a tak\u017ce wskaza\u0107 kryteria pozwalaj\u0105ce odr\u00f3\u017cni\u0107 rozw\u00f3j prawdziwy od fa\u0142szywego.<\/p>\r\n

Objawienie, wiara, dogmat i magisterium<\/strong><\/p>\r\n

Terminy te powi\u0105zane s\u0105 ze sob\u0105 tak \u015bci\u015ble, \u017ce nigdy nie powinny by\u0107 od siebie oddzielane. Objawienie poprzedza wiar\u0119, tak jak B\u00f3g poprzedza wyznawc\u0119. Wiara, podporz\u0105dkowuj\u0105c intelekt wyznawcy Objawieniu, zdolna jest ostatecznie dosi\u0119gn\u0105\u0107 Boga oraz Jego tajemnic. W przypadku Objawienia mamy jednak do czynienia wyra\u017caniem owych tajemnic w konkretnych formach, poniewa\u017c przemawiaj\u0105c do cz\u0142owieka B\u00f3g nie pos\u0142uguje si\u0119 be\u0142kotem, ale objawia si\u0119 w spos\u00f3b dla niego zrozumia\u0142y.<\/p>\r\n

Owo przekazane za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w Objawienie jest przedmiotem deklaracji magisterium Ko\u015bcio\u0142a. Ko\u015bci\u00f3\u0142 obdarzony zosta\u0142 przywilejem nieomylno\u015bci w konkretnym celu: \u201eby strzec wiernie i przekazywa\u0107 nieomylnie\u201d Bo\u017ce Objawienie (I Sob\u00f3r Watyka\u0144ski). Magisterium to wykonywane jest na dwa sposoby: poprzez powszechne nauczanie doktryny oraz przez orzeczenia dogmatyczne. Dogmat jest definicj\u0105 pewnej objawionej prawdy, uroczy\u015bcie zatwierdzon\u0105 przez magisterium Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Niezmienne lecz podlegaj\u0105ce rozwojowi<\/strong><\/p>\r\n

Jak mo\u017cna pogodzi\u0107 fakt, \u017ce dogmat ma charakter definitywny, jest wi\u0119c czym\u015b zasadniczo niezmiennym, z jego rozwojem na przestrzeni wiek\u00f3w? Czy nie ma sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy niezmienno\u015bci\u0105 i rozwojem dogmatu? Odpowied\u017a na to pytanie daje nam dwoisty aspekt depozytu Objawienia, kt\u00f3re obejmuje wszystkie objawione prawdy i zako\u0144czy\u0142o si\u0119 wraz ze \u015bmierci\u0105 ostatniego z Aposto\u0142\u00f3w. Mamy tu do czynienia z Boskim depozytem objawionym cz\u0142owiekowi.<\/p>\r\n

W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jest to depozyt objawiony przez Boga, niezmienny tak jak On sam jest niezmienny, jedyny mo\u017cliwy rozw\u00f3j musi by\u0107 doskonale zgodny z tym, co w danej kwestii nauczane by\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej, tak \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie przedstawi\u0142 definicji dogmatycznej, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej musia\u0142by rewidowa\u0107. Prawdy objawione przez Boga nie s\u0105 rodzajem spekulacji filozoficznych, kt\u00f3re czekaj\u0105 na ostateczne dotkni\u0119cie ludzkiego geniuszu: jest to Boski Depozyt, powierzony Oblubienicy Chrystusa. W\u0142a\u015bnie owa niezmienno\u015b\u0107 dogmatu nadaje wiarygodno\u015b\u0107 magisterium Ko\u015bcio\u0142a, jak to elokwentnie wyrazi\u0142 Bossuet: \u201eB\u00f3g chcia\u0142, by prawda dosz\u0142a do nas przekazywana z r\u0105k do r\u0105k bez najmniejszego pozoru innowacji. Dlatego w\u0142a\u015bnie jeste\u015bmy w stanie stwierdzi\u0107, w co zawsze wierzono i konsekwentnie w co zawsze wierzy\u0107 si\u0119 powinno. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym \u00abzawsze\u00bb wyra\u017ca si\u0119 si\u0142a prawdy i obietnicy – tracimy j\u0105 te\u017c ca\u0142kowicie, je\u015bli tylko znale\u017a\u0107 mo\u017cemy w tych \u0142a\u0144cuchu jak\u0105kolwiek przerw\u0119\u201d (One Hundred Years, rozdz. 13).<\/p>\r\n

Z drugiej strony, depozyt wiary skierowany jest do cz\u0142owieka. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce dogmat przekazywany jest cz\u0142owiekowi – oraz za po\u015brednictwem posiadaj\u0105cych ograniczone i niedoskona\u0142e umys\u0142y nauczycieli – mo\u017cliwe jest coraz lepsze ukazywanie jego bogactwa i znaczenia. Innymi s\u0142owy, doktryna katolicka podlega\u0107 mo\u017ce rozwojowi w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na \u017cywy podmiot magisterium. (\u2026) Je\u015bli istnieje post\u0119p, dotyczy on nie samego dogmatu, ale coraz lepszego jego rozumienia przez nauczycieli i wiernych, kt\u00f3rzy mog\u0105 by\u0107 w ten spos\u00f3b skuteczniej chronieni przez b\u0142\u0119dem. Jednak sama doktryna Ko\u015bcio\u0142a nie jest przedmiotem zmiany. Gdyby przedmiot naszej wiary by\u0142 rzeczywi\u015bcie \u201e\u017cywy\u201d w modernistycznym znaczeniu ewoluowania, nie mo\u017cna by ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o wierze. Gdyby aby pozosta\u0107 \u017cyw\u0105, wiara w Tr\u00f3jc\u0119 wyewoluowa\u0107 musia\u0142a we wiar\u0119 w \u201eCzw\u00f3rc\u0119\u201d, nie by\u0142aby to ju\u017c ta sama wiara! Mieliby\u015bmy do czynienia z r\u00f3\u017cnic\u0105 gatunkow\u0105, jak pomi\u0119dzy jab\u0142kami a gruszkami.<\/p>\r\n

R\u00f3\u017cne formy wyra\u017cania prawd dogmatycznych<\/strong><\/p>\r\n

Nie czyni\u0105c \u017cadnych koncesji na rzecz modernistycznej idei ewolucji dogmat\u00f3w mo\u017cemy niemiej zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dogmat rzeczywi\u015bcie dopuszcza r\u00f3\u017cne formy wyrazu, dostosowane do w\u0142a\u015bciwo\u015bci ludzkiego j\u0119zyka.<\/p>\r\n

Fakty dogmatyczne dotycz\u0105 wydarze\u0144, kt\u00f3rych \u015bwiadkami byli Aposto\u0142owie, takich jak \u015bmier\u0107 i zmartwychwstanie Chrystusa oraz Bo\u017ce macierzy\u0144stwo Maryi.<\/p>\r\n

W wyra\u017caniu prawd cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 te\u017c pewnymi ludzkimi poj\u0119ciami, za kt\u00f3rymi kryje si\u0119 przes\u0142anie dogmatyczne, \u0142atwo zrozumia\u0142e dla wszystkich. W Credo wyznajemy np.: \u201eSiedzi po prawicy Boga Ojca\u201d – co naturalnie odnosi si\u0119 do w\u0142adzy jurysdykcyjnej Chrystusa.<\/p>\r\n

Pewne dogmaty pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 te\u017c poj\u0119ciami filozoficznymi, takimi jak osoba, substancja, natura, transsubstancjacja, wsp\u00f3\u0142istotno\u015b\u0107. Kiedy definicje, ciesz\u0105ce si\u0119 znamieniem nieomylno\u015bci, odnosz\u0105 si\u0119 do uniwersalnych kategorii bytu, osi\u0105gaj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 mo\u017cliw\u0105 precyzj\u0119 dost\u0119pn\u0105 dla ludzkiego umys\u0142u. Formu\u0142a dogmatyczna jest w\u00f3wczas doskona\u0142a. Definicje te s\u0105 niezmienne zar\u00f3wno w swej formie jak i rozumieniu.<\/p>\r\n

Prawdy dogmatyczne podlegaj\u0105ce rozwojowi<\/strong><\/p>\r\n

Kt\u00f3re prawdy znajduj\u0105ce si\u0119 w depozycie Objawienia pozostaj\u0105 otwarte na rozw\u00f3j? By wznie\u015b\u0107 gmach doktrynalny, podobnie jak w przypadku ka\u017cdej innej budowli, konieczne s\u0105 dwie fazy. Najpierw stawia si\u0119 elementy zasadnicze: fundamenty, s\u0142upy wspieraj\u0105ce i dach. Dopiero p\u00f3\u017aniej mo\u017cliwe jest wzbogacanie konstrukcji o \u015bcianki dzia\u0142owe, zdobienia i elementy wystroju.<\/p>\r\n

Dlatego te\u017c pewne prawdy dogmatyczne, kt\u00f3re s\u0105 bezwzgl\u0119dnie potrzebne do zbawienia, musia\u0142y by\u0107 zawsze od samego pocz\u0105tku formu\u0142owane wyra\u017anie. Nale\u017c\u0105 do nich tajemnice Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, tajemnice Wcielenia, Odkupienia, tajemnice dotycz\u0105ce \u017cycia wiecznego oraz odp\u0142aty za nasze uczynki. W ich przypadku jedyny rozw\u00f3j polega\u0107 m\u00f3g\u0142 na coraz wi\u0119kszej precyzji formy, kt\u00f3ry to proces zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ostatecznie ju\u017c w V wieku.<\/p>\r\n

Istniej\u0105 te\u017c pewne prawdy nie objawione bezpo\u015brednio, w mniejszym stopniu powi\u0105zane z tajemnicami zbawienia, w kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o wierzy\u0107 pocz\u0105tkowo w spos\u00f3b bardziej og\u00f3lny, p\u00f3\u017aniej za\u015b by\u0142y one stopniowo doprecyzowywane. Tak na przyk\u0142ad wiara we w\u0142adz\u0119 nauczycielsk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a zawiera w sobie wiar\u0119 w nieomylno\u015b\u0107 papie\u017ca; za\u015b wiara w \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Maryi Panny zawiera w sobie wiar\u0119 w Niepokalane Pocz\u0119cie.<\/p>\r\n

Zdrowy rozw\u00f3j doktrynalny<\/strong><\/p>\r\n

\u015aw. Wincenty z Lerynu przedstawia w swym Commonitorium dwa kryteria pozwalaj\u0105ce odr\u00f3\u017cni\u0107 doktryn\u0119 katolick\u0105 od nauk heretyk\u00f3w.<\/p>\r\n

Pierwsze z nich jest zewn\u0119trzne: odrzuci\u0107 nale\u017cy wszelkie nauki, kt\u00f3re nie by\u0142y g\u0142oszone zawsze w ca\u0142ym Ko\u015bciele powszechnym. \u015aw. Wincenty wyja\u015bnia, \u017ce wiar\u0105 katolick\u0105 \u201ejest to, co wyznawane by\u0142o wsz\u0119dzie, zawsze i przez wszystkich\u201d. Jednak kard. Newman w swym eseju O rozwoju doktryny chrze\u015bcija\u0144skiej wyja\u015bnia, \u017ce w praktyce kryterium to stosowa\u0107 nale\u017cy ostro\u017cnie, poniewa\u017c warunki te rzadko spe\u0142nione bywaj\u0105 w stopniu absolutnym.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c \u015bw. Wincenty przedstawia nam kryterium bardziej precyzyjne: ka\u017ce nam rozwa\u017cy\u0107, czy owa nowa doktryna stanowi wyraz autentycznego rozwoju prawd objawionych, wyznawanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwszych wiek\u00f3w i strze\u017conych jako sk\u0142adnik apostolskiego depozytu wiary. Podobnie jak w biologii, chodzi tu o sprawdzenie, czy wci\u0105\u017c mamy do czynienia z tym samym gatunkiem. Czy pomimo zmiennych warunk\u00f3w byt zachowuje sw\u0105 istot\u0119, czy te\u017c ewoluuje pod ich wp\u0142ywem w co\u015b innego? Cytuj\u0105c \u015bw. Wincentego: \u201ePost\u0119p niech b\u0119dzie naprawd\u0119 post\u0119pem wiary, a nie zmian\u0105. Bo\u0107 przecie\u017c istota post\u0119pu na tym polega, \u017ce rzecz jaka\u015b rozrasta si\u0119 w sobie; istota za\u015b zmiany na tym, \u017ce rzecz jaka\u015b przechodzi w zupe\u0142nie inn\u0105. Niech\u017ce wi\u0119c wzrasta i olbrzymie nawet post\u0119py czyni zrozumienie, wiedza, m\u0105dro\u015b\u0107 tak w ka\u017cdym z osobna, jak u og\u00f3\u0142u, tak w jednostce, jak w ca\u0142ym Ko\u015bciele, wed\u0142ug poziomu lat i wiek\u00f3w, ale koniecznie w swojej jako\u015bci, to jest w obr\u0119bie tego samego dogmatu, w tym samym duchu, w tym samym znaczeniu\u201d. Stosowanie si\u0119 do tej zasady pozwala zazwyczaj okre\u015bli\u0107, czy dana doktryna zgodna jest z magisterium Ko\u015bcio\u0142a, czy te\u017c nie. Jednak prawomocno\u015bci rozwoju doktryny dowie\u015b\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do samej tylko logiki czy te\u017c wiedzy historycznej.<\/p>\r\n

Jak nale\u017cy ocenia\u0107 hermeneutyk\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015bci Benedykta XVI w \u015bwietle kryteri\u00f3w podanych przez \u015bw. Wincentego z Lerynu? Niestety, zmuszeni jeste\u015bmy stwierdzi\u0107, \u017ce wydaje si\u0119 ona opiera\u0107 na modernistycznej zasadzie relatywizmu doktrynalnego. Niech nikogo nie zwiedzie u\u017cywanie w tym kontek\u015bcie terminu \u201eci\u0105g\u0142o\u015b\u0107\u201d! Odnosi si\u0119 on przede wszystkim do podmiotu – czyli nauczycieli, a nie przedmiotu – czyli doktryny. Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 owa, odnoszona do samego tylko wykonywania magisterium, wymaga nie tyle jedno\u015bci prawdy, co nieprzerwanej sukcesji urz\u0119du nauczycielskiego. Prawda nie przekazuje ju\u017c jedno\u015bci. Obecnie to jedno\u015b\u0107 tworzy prawd\u0119! Prawdziwe jest to, co jednoczy, fa\u0142szywe za\u015b to, co dzieli. Obecnie jedynym heretykiem jest schizmatyk, schizmatykiem za\u015b nie jest ten, kto okazuje niepos\u0142usze\u0144stwo, ale ten, kto nie idzie z duchem czasu. W tym rozumieniu ekumeniczny rabin wydaje si\u0119 posiada\u0107 prawd\u0119 w wi\u0119kszym stopniu, ni\u017c walcz\u0105cy w osamotnieniu abp Lefebvre!<\/p>\r\n

Ks. Dominique Bourmaud FSSPX<\/i><\/b><\/p>\r\n

t\u0142um. Scriptor<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kontrowersje zwi\u0105zane z histori\u0105 dogmat\u00f3w i ich rozwojem na przestrzeni wiek\u00f3w nie s\u0105 niczym nowym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest \u017cyw\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. Ma sw\u0105 histori\u0119 – i to samo powiedzie\u0107 mo\u017cna o jego doktrynie. Rozw\u00f3j dogmatyczny by\u0142 zagadnieniem gor\u0105co dyskutowanym w czasach herezji modernistycznej – co pozwoli\u0142o Ko\u015bcio\u0142owi na okre\u015blenie szczeg\u00f3\u0142owych praw, jakimi rz\u0105dzi\u0107 si\u0119 powinien rozw\u00f3j […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92106"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92106"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92106\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}