Niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d rodzic\u00f3w wywo\u0142a\u0142a informacja o tym, \u017ce Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego zasili\u0142 szeregi Koalicji na rzecz Edukacji Antydyskryminacyjnej. Koalicja ta zmierza do wprowadzenia do polskiego systemu szkolnictwa tzw. edukacji r\u00f3wno\u015bciowej, kojarzonej z ideologi\u0105 gender. W sk\u0142ad tej grupy wchodz\u0105 takie podmioty, jak Kampania przeciw Homofobii czy Stowarzyszenie na rzecz Os\u00f3b LGBT \u201eTolerado\u201d. Wszystko to w spos\u00f3b zasadniczy musi wp\u0142ywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na zwyk\u0142ych dzia\u0142aczy Zwi\u0105zku. Ma to dalekosi\u0119\u017cne konsekwencje, je\u015bli chodzi o walk\u0119 o wychowanie – walk\u0119 o rz\u0105d dusz, jaka toczy si\u0119 w polskich szko\u0142ach.<\/p>\r\n
Myli\u0142by si\u0119 ten, kto by s\u0105dzi\u0142, \u017ce Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego, kt\u00f3ry powsta\u0142 jeszcze w okresie mi\u0119dzywojennym, by\u0142 wolny od wp\u0142yw\u00f3w ideologicznych. Ju\u017c przed 1939 rokiem ZNP by\u0142 oceniany jako \u015brodowisko mocno lewicuj\u0105ce, ocieraj\u0105ce si\u0119 o wp\u0142ywy komunistyczne, wyra\u017cane na r\u00f3\u017cne sposoby w prasie zwi\u0105zkowej. To musia\u0142o si\u0119 te\u017c odbija\u0107 na wychowaniu dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\r\n
Lewicowy przechy\u0142<\/strong><\/p>\r\n Wprawdzie prawo przed wojn\u0105 dawa\u0142o pe\u0142n\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 nauczania religii w szkole, a tak\u017ce gwarantowa\u0142o swobod\u0119 praktyk religijnych, jednak\u017ce w\u015br\u00f3d nauczycieli z ZNP du\u017co by\u0142o postaw antyko\u015bcielnych. Pozytywistyczny kult nauk matematyczno-przyrodniczych \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z przekonaniem, \u017ce filozofi\u0119 tomistyczn\u0105 i religi\u0119 katolick\u0105 nale\u017cy zepchn\u0105\u0107 do sfery prywatnej. W \u017cyciu publicznym, a wi\u0119c i w szkole, mia\u0142 dominowa\u0107 kult nauki. I tak np. Zjazd Okr\u0119gowy ZNP w Lublinie z 1931 roku domaga\u0142 si\u0119 wyrzucenia religii ze szk\u00f3\u0142, a tak\u017ce konfiskaty maj\u0105tk\u00f3w ko\u015bcielnych i przeznaczenia ich na cele o\u015bwiatowe. Has\u0142a i\u015bcie rewolucyjne, kt\u00f3rych nie powstydziliby si\u0119 komuni\u015bci z epoki stalinowskiej.<\/p>\r\n \u0179eby dobrze zilustrowa\u0107 nastroje w kierowniczych kr\u0119gach ZNP przed wojn\u0105, warto zacytowa\u0107 kilka wypowiedzi prominentnych dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych. Jak wspomnia\u0142em, Okr\u0119g Lubelski Zwi\u0105zku by\u0142 bardzo zradykalizowany. Antoni Mazur w tek\u015bcie z 1930 roku wprost stwierdzi\u0142, \u017ce istnieje pot\u0119\u017cna ideologiczna wojna mi\u0119dzy duchowie\u0144stwem a nauczycielami, wojna kulturowa, gdzie porozumienie jest niewyobra\u017calne. Jak pisa\u0142, duchowie\u0144stwo chcia\u0142o podawa\u0107 tylko teori\u0119 zgodn\u0105 z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, nauczycielstwo za\u015b zgodn\u0105 z osi\u0105gni\u0119ciami nauki (np. w kwestii teorii ewolucji). Autor pokazywa\u0142 te\u017c wyst\u0119puj\u0105cy rzekomo generalny wr\u0119cz sp\u00f3r mi\u0119dzy wychowaniem religijnym a obywatelskim (pa\u0144stwowym). \u201eMy, demokracja nauczycielska – konstatowa\u0142 Antoni Mazur – stoimy twarz\u0105 w twarz wobec jednolitej, wstecznej grupy spo\u0142ecznej duchowie\u0144stwa. I dlatego mi\u0119dzy nami a duchowie\u0144stwem istnieje sprzeczno\u015b\u0107 d\u0105\u017ce\u0144, zachodzi zasadniczy konflikt spo\u0142eczny\u201d.<\/p>\r\n Z kolei Stanis\u0142aw Wi\u0105cek kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej napisa\u0142 znamienny tekst zatytu\u0142owany \u201eIdeologia Zwi\u0105zku\u201d, w kt\u00f3rym okre\u015bli\u0142 walk\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em jako jeden z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w programowych nauczycielstwa zwi\u0105zkowego. \u201eOdwieczn\u0105 jest walka post\u0119pu z reakcj\u0105 – twierdzi\u0142 – tak dawn\u0105, jak dawn\u0105 jest ludzko\u015b\u0107. Zmieniaj\u0105 si\u0119 \u017co\u0142nierze, przesuwa si\u0119 front raz na t\u0119, raz na inn\u0105 stron\u0119, ale walka wci\u0105\u017c trwa. I my na froncie tej walki dzi\u015b znale\u017ali\u015bmy si\u0119, znale\u017ali\u015bmy si\u0119 przy tym w pierwszych szeregach i oto \u017ar\u00f3d\u0142o ci\u0105g\u0142ych naszych konflikt\u00f3w z klerem. Od walki tej wycofa\u0107 si\u0119 nie mo\u017cemy, a je\u017celi doczekaliby\u015bmy takiej chwili, w kt\u00f3rej by ona usta\u0142a, by\u0142by to znak widomy naszego zbratania si\u0119 duchowego z obozem polskiej i og\u00f3lnoludzkiej reakcji, z obozem ciemnoty i zacofania\u201d.<\/p>\r\n Teksty powy\u017csze \u015bwiadcz\u0105 dobitnie o skali napi\u0119cia ideologicznego, jakie wyst\u0119powa\u0142o mi\u0119dzy nauczycielstwem zwi\u0105zkowym a Ko\u015bcio\u0142em katolickim.<\/p>\r\n Sowiecki \u201eP\u0142omyk\u201d<\/strong><\/p>\r\n Oczywi\u015bcie nie wszyscy cz\u0142onkowie ZNP podzielali pogl\u0105dy swoich przedstawicieli. Wielu by\u0142o cichych cz\u0142onk\u00f3w, w tym praktykuj\u0105cych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zdawali sobie do ko\u0144ca sprawy, o co toczy si\u0119 gra. Coraz bardziej jednak dostrzega\u0142y problem w\u0142adze polskie. W toku nasilonej walki ideologicznej z komunizmem z niepokojem patrzono na niekt\u00f3re wypowiedzi i artyku\u0142y dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych, obawiano si\u0119 o wychowanie m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\r\n G\u0142o\u015bnym echem odbi\u0142a si\u0119 awantura o czasopismo \u201eP\u0142omyk\u201d, kt\u00f3re wydawa\u0142 ZNP. W 1936 roku jeden z numer\u00f3w pisma po\u015bwi\u0119cono Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. Znalaz\u0142y si\u0119 tam pochwa\u0142y dla szko\u0142y sowieckiej i komunistycznego wychowania. Udziela\u0142y si\u0119 tu znane ze swych komunistycznych pogl\u0105d\u00f3w dzia\u0142aczki: Wanda Wasilewska oraz Janina Broniewska (\u017cona W\u0142adys\u0142awa). W\u0142adze zareagowa\u0142y. Pojawi\u0142y si\u0119 oskar\u017cenia o komunizm i ateizm, co sk\u0142oni\u0142o rz\u0105dz\u0105cych na prze\u0142omie wrze\u015bnia i pa\u017adziernika 1937 roku do zawieszenia Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego ZNP. Po du\u017cych tarciach i po up\u0142ywie kilku miesi\u0119cy decyzj\u0119 cofni\u0119to.<\/p>\r\n List do Stalina<\/strong><\/p>\r\n Prawdziw\u0105 katastrof\u0105 od strony ideologicznej dla ZNP by\u0142 okres komunizmu. Zwi\u0105zek pocz\u0105tkowo deklaruj\u0105cy si\u0119 jako apolityczny w ci\u0105gu kilku lat sta\u0142 si\u0119 powolnym narz\u0119dziem indoktrynacji w r\u0119kach w\u0142adzy. Pos\u0142ugiwano si\u0119 nim w celu ideologizacji szko\u0142y. \u0141amano sumienia nauczycieli i dzieci. Opr\u00f3cz lansowania tez typowych dla ideologii marksistowskiej starano si\u0119 przy okazji krzewi\u0107 kult Stalina, jako uosobienie wszystkiego, co w komunizmie najlepsze. Bardzo ciekawie jawi si\u0119 na tym tle list do generalissimusa wystosowany przez Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny ZNP, podpisany przez sekretarza generalnego Zwi\u0105zku Eustachego Kuroczk\u0119 oraz przez prezesa Wojciecha Pokor\u0119. Ze wzgl\u0119du na potrzeb\u0119 zobrazowania pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 w\u00f3wczas kultu jednostki przytocz\u0119 \u00f3w list w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n \u201eDrogi Nauczycielu! My nauczyciele i pracownicy o\u015bwiatowi Polski Ludowej, zrzeszeni w Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego, w dniu Twoich Urodzin \u015blemy Ci z g\u0142\u0119bi serca gor\u0105ce pozdrowienia. W tym wielkim dla wszystkich ludzi pracy dniu pragniemy Ci wyrazi\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107, i\u017c dzi\u0119ki nieugi\u0119tej Twej woli, kt\u00f3ra poprowadzi\u0142a nar\u00f3d radziecki do zwyci\u0119stwa nad faszyzmem, Ojczyzna nasza odzyska\u0142a wolno\u015b\u0107 i mog\u0142a wst\u0105pi\u0107 na szeroki socjalistyczny szlak. Tw\u00f3j trud i Twoj\u0105 prac\u0119 oceniaj\u0105 z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 setki milion\u00f3w prostych ludzi na \u015bwiecie, dla kt\u00f3rych imi\u0119 Twe jest symbolem pokoju, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i mi\u0119dzynarodowego braterstwa ludzi pracy. Szcz\u0119\u015bciem jest dla nas, nauczycieli polskich, \u017ce w trudnej pracy wychowawczej mo\u017cemy czerpa\u0107 w pe\u0142ni niezawodne wskazania z wielkiego Twego \u017cycia i Twej tw\u00f3rczo\u015bci naukowej. Czerpiemy nauk\u0119 i wskazania z wielkich do\u015bwiadcze\u0144 szkolnictwa radzieckiego, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119casz tyle uwagi i troski. Zapewniamy Ci\u0119, najwi\u0119kszy Nauczycielu naszych czas\u00f3w, \u017ce do\u0142o\u017cyli\u015bmy si\u0142, by wychowywa\u0107 nasze m\u0142ode pokolenie w duchu najg\u0142\u0119bszej przyja\u017ani z narodami Zwi\u0105zku Radzieckiego i ofiarnej walki o pok\u00f3j i socjalizm. W siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 Twych Urodzin, \u017cyczymy Ci, najwi\u0119kszy przyjacielu Polski, gor\u0105co i serdecznie: d\u0142ugich i szcz\u0119\u015bliwych lat \u017cycia dla dobra, szcz\u0119\u015bcia narod\u00f3w i dla zwyci\u0119stwa socjalizmu na ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d.<\/p>\r\n Symbioza z SLD<\/strong><\/p>\r\n Zwi\u0105zek Nauczycielstwa Polskiego w dobie dzisiejszej z jednej strony stara\u0142 si\u0119 od\u017cegnywa\u0107 od przesz\u0142o\u015bci komunistycznej, z drugiej jednak wielokrotnie wyst\u0119powa\u0142 wsp\u00f3lnie w r\u00f3\u017cnorakich wyborach razem z postkomunistycznym SLD. Wydaje si\u0119, \u017ce w pewnej mierze ulega\u0142 podobnemu procesowi ideologizacji. I tak jak SLD przechyla\u0142 swoje sympatie ku neomarksistowskiej nowej lewicy (rewolucja kulturowa), w podobnym kierunku zmierza\u0142 ZNP.<\/p>\r\n