{"id":91347,"date":"2016-11-15T10:33:36","date_gmt":"2016-11-15T15:33:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=91347"},"modified":"2016-11-15T10:33:36","modified_gmt":"2016-11-15T15:33:36","slug":"katolicy-w-panstwie-posttotalitarnym-przyklad-bialorusi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=91347","title":{"rendered":"Katolicy w pa\u0144stwie posttotalitarnym. Przyk\u0142ad Bia\u0142orusi"},"content":{"rendered":"

Status Ko\u015bcio\u0142a Rzymskokatolickiego w Zwi\u0105zku Sowieckim wynika\u0142 z faktu walki ideologicznej, prowadzonej przez pa\u0144stwo przeciwko ka\u017cdemu wyznaniu, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wobec prawdziwej religii, uwa\u017canej za najbardziej niebezpieczn\u0105. O ile w pocz\u0105tkowych dekadach ZSRS d\u0105\u017cy\u0142 do ca\u0142kowitego wyeliminowania katolicyzmu oraz do niszczenia jego struktur, o tyle po II wojnie \u015bwiatowej komuni\u015bci doszli do wniosku, \u017ce bardziej si\u0119 op\u0142aca zezwalanie na legaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a przy r\u00f3wnoczesnym drastycznym ograniczaniu pozaliturgicznej aktywno\u015bci katolik\u00f3w.
\r\n<\/strong><\/p>\r\n

Podobne po\u0142o\u017cenie odziedziczy\u0142a Republika Bia\u0142orusi wskutek rozpadu ZSRS. Po kr\u00f3tkim ociepleniu z pocz\u0105tku lat 90., kiedy to w\u0142adze zwr\u00f3ci\u0142y wiernym znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwi\u0105ty\u0144, nast\u0105pi\u0142o wraz z doj\u015bciem do w\u0142adzy Aleksandra \u0141ukaszenki ponowne och\u0142odzenie stosunk\u00f3w. Notabene<\/em> poprzednia pierwsza osoba w pa\u0144stwie – przewodnicz\u0105cy parlamentu Stanis\u0142aw Szuszkiewicz – by\u0142 katolikiem i mia\u0142 pochodzenie polskie.<\/p>\r\n

Aleksander \u0141ukaszenka jednak rozumia\u0142, i\u017c powr\u00f3t do \u201eklasycznego schematu\u201d rodem z ZSRS ju\u017c nie jest mo\u017cliwy. Dlatego zastosowa\u0142 w stosunku do Ko\u015bcio\u0142a polityk\u0119 \u201eknuta i piernika\u201d. Knut dotyczy g\u0142\u00f3wnie szeregowych wiernych i ksi\u0119\u017cy na parafiach, a piernik – hierarch\u00f3w.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie od razu zareagowa\u0142 na tak\u0105 polityk\u0119. Za czas\u00f3w \u015bp. ksi\u0119dza kardyna\u0142a Kazimierza \u015awi\u0105tka, przewodnicz\u0105cego Konferencji Katolickich Biskup\u00f3w Bia\u0142orusi, przyj\u0105\u0142 pozycj\u0119 unikania udzia\u0142u w wydarzeniach polityczno-kulturalnych, jak na przyk\u0142ad obecno\u015bci biskup\u00f3w na uroczysto\u015bciach z okazji Dnia Zwyci\u0119stwa (9 maja) czy Dnia Niepodleg\u0142o\u015bci (notabene<\/em> 3 lipca to dzie\u0144 wkroczenia Armii Czerwonej do Mi\u0144ska w roku 1944) albo spotkaniach tzw. zebrania ludowego – nieformalnego organu afirmuj\u0105cego pi\u0119cioletnie plany rozwoju gospodarki i spo\u0142ecze\u0144stwa Bia\u0142orusi.<\/p>\r\n

Jednostronne ust\u0119pstwa, ekumeniczne zgorszenie<\/strong><\/p>\r\n

Wraz ze sw\u0105 nominacj\u0105 do godno\u015bci arcybiskupa mi\u0144sko-mohylewskiego ekscelencja Tadeusz Kondrusiewicz zmieni\u0142 radykalnie podej\u015bcie Ko\u015bcio\u0142a do wymienionych kwestii. Jego obecno\u015b\u0107 na wspomnianych wydarzeniach w\u0142adza przyjmuje rzecz jasna z zadowoleniem, natomiast nie do ko\u0144ca jest oczywiste, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 dostaje w zamian adekwatny do w\u0142asnych potrzeb zakres wolno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\r\n

Nie tak dawno dosz\u0142o do niepokoj\u0105cych wydarze\u0144. Mniej wi\u0119cej przed rokiem ksi\u0105dz arcybiskup wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w modlitwie \u201eW intencji Bia\u0142orusi\u201d, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 g\u0142owa bia\u0142oruskiego egzarchatu Rosyjskiej Cerkwi Prawos\u0142awnej, metropolita Pawe\u0142. Uczestniczyli w tym wydarzeniu: prezydent Bia\u0142orusi, a tak\u017ce przedstawiciele religii muzu\u0142ma\u0144skiej i \u017cydowskiej – mufti Abu-Bekir Szabanowicz oraz przewodnicz\u0105cy judaistycznego zrzeszenia religijnego Grigorij Chajtowicz. O ile trudno zg\u0142asza\u0107 zastrze\u017cenia co do samej intencji, o tyle fakt pierwszej publicznej wsp\u00f3lnej modlitwy ekumenicznej wywo\u0142uje niesmak z powodu publicznego poni\u017cenia wiary katolickiej poprzez zr\u00f3wnanie jej z b\u0142\u0119dnymi wyznaniami egzystuj\u0105cymi w kraju.<\/p>\r\n

Firmowanie przez ksi\u0119dza arcybiskupa ka\u017cdej wi\u0119kszej inicjatywy pa\u0144stwowej buduje z\u0142y wizerunek Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry na wezwanie w\u0142adzy nie szanuj\u0105cej praw katolik\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c podstawowych przykaza\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich dotycz\u0105cych \u017cycia, rodziny i w\u0142asno\u015bci, uczestniczy w dowolnej uroczysto\u015bci \u015bwieckiej.<\/p>\r\n

Na czele parafii przewa\u017cnie obcokrajowcy<\/strong><\/p>\r\n

Aby szerzej nakre\u015bli\u0107 praktyczn\u0105 sytuacj\u0119 katolik\u00f3w na Bia\u0142orusi, warto pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 konkretami. Ko\u015bci\u00f3\u0142 liczy tam oko\u0142o pi\u0119ciuset parafii skupionych w czterech diecezjach. Mniej wi\u0119cej w po\u0142owie z nich proboszczami s\u0105 ksi\u0119\u017ca pochodz\u0105cy z innych pa\u0144stw, w zdecydowanej Polacy, chocia\u017c na przyk\u0142ad ordynariusz diecezji grodzie\u0144skiej Aleksander Kaszkiewicz jest obywatelem Republiki Litewskiej. Statystyka powo\u0142a\u0144 z Bia\u0142orusi p\u00f3ki co jest niezadowalaj\u0105ca, chocia\u017c rok po roku liczba rodzimych ksi\u0119\u017cy w tym kraju wzrasta.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug pa\u0144stwowego ustawodawstwa, duchowny obcokrajowiec mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 pos\u0142ug\u0119 tylko je\u015bli ma na to pozwolenie wydane przez pe\u0142nomocnika ds. religii i narodowo\u015bci. Dokument szczeg\u00f3\u0142owo reguluje okres oraz miejsce pe\u0142nienia pos\u0142ugi i zazwyczaj jest wydawany na rok. Daje to du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywu na Ko\u015bci\u00f3\u0142 ze strony pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego. \u201eNieprawomy\u015blni\u201d ksi\u0119\u017ca mog\u0105 by\u0107 bez problem\u00f3w wydaleni z kraju poprzez nieudzielenie zezwolenia na prac\u0119 duszpastersk\u0105. Co roku zdarza si\u0119, \u017ce dw\u00f3ch, trzech kap\u0142an\u00f3w nie dostaje takiej zgody na kolejny rok. W lipcu bie\u017c\u0105cego roku w\u0142adze post\u0105pi\u0142y w taki spos\u00f3b wobec proboszcza mohylewskiego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Kazimierza i \u015bw. Jadwigi – Romana Shulza OP, proboszcza parafii Archanio\u0142a Micha\u0142a w Iwie\u0144cu – Lecha Bochenka oraz proboszcza parafii Przenaj\u015bwi\u0119tszego Serca Jezusowego w Ko\u0142odnicach (rejon mi\u0144ski) – o. Jerzego Kotowskiego. Jednak po zdecydowanej reakcji biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy pono\u0107 zagrozili mobilizacj\u0105 wiernych wezwanych do modlitw o anulowanie niekorzystnej decyzji, w\u0142adze ust\u0105pi\u0142y i ksi\u0119\u017ca pozostali na parafiach. Ostatnie wydalenie katolickiego ksi\u0119dza polskiej narodowo\u015bci mia\u0142o miejsce w maju 2016 roku. Do Polski musia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 proboszcz z Brzoz\u00f3wki pod Lid\u0105, ks. Andrzej Stopyra, kt\u00f3ry na terenie Bia\u0142orusi prowadzi\u0142 prac\u0119 duszpastersk\u0105 ponad 25 lat.<\/p>\r\n

Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce pe\u0142nomocnik ds. religii i narodowo\u015bci, pan Leonid Hulaka nie musi t\u0142umaczy\u0107  w\u0142asnych decyzji, a pod poj\u0119cie \u201enieprawomy\u015blno\u015bci\u201d mo\u017ce zakwalifikowa\u0107 chocia\u017cby aktywno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy lub zaanga\u017cowanie si\u0119 w sprawy miejscowej spo\u0142eczno\u015bci. Notabene<\/em> Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki na Bia\u0142orusi od lat wystrzega si\u0119 jakiegokolwiek udzia\u0142u w polityce i nie utrzymuje \u017cadnych kontakt\u00f3w z partiami politycznymi. Tym bardziej wi\u0119c nie bierze te\u017c udzia\u0142u w ich akcjach.<\/p>\r\n

Z kolei przedstawiciele w\u0142adz niejednokrotnie dawali wyraz swojej absolutnie nieuzasadnionej i wyra\u017canej bardzo og\u00f3lnikowo dezaprobacie odno\u015bnie duchowie\u0144stwa. Na pocz\u0105tku 2015 roku prezydent Aleksander \u0141ukaszenka mia\u0142 si\u0119 wyrazi\u0107, i\u017c \u201enie wszyscy ksi\u0119\u017ca zajmuj\u0105 si\u0119 tym, czym nale\u017cy\u201d, bez podania konkretnych przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\r\n

Biurokracja i zakazy<\/strong><\/p>\r\n

Trudne po\u0142o\u017cenie parafii katolickich na Bia\u0142orusi jest tak\u017ce powi\u0105zane z bardzo drobiazgowymi, zbiurokratyzowanymi przepisami dotycz\u0105cymi budynk\u00f3w ko\u015bcielnych, ochrony przeciwpo\u017carowej lub standard\u00f3w pod\u0142\u0105czenia pr\u0105du elektrycznego. S\u0105 to procedury bardzo pracoch\u0142onne i kosztowne, na wype\u0142nienie kt\u00f3rych cz\u0119sto nie sta\u0107 ma\u0142ych parafii. Nie sta\u0107 r\u00f3wnie\u017c ksi\u0119dza, kt\u00f3ry ma si\u0119 zajmowa\u0107 przede wszystkim duszpasterstwem, a nie \u201epapierologi\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Nadal zakazany jest dla kap\u0142an\u00f3w katolickich dost\u0119p do plac\u00f3wek publicznych. Pewien znajomy ksi\u0105dz z diecezji witebskiej powiedzia\u0142, i\u017c na spotkaniu w powiatowym dziale ds. religii i narodowo\u015bci zabroniono chodzenia po kol\u0119dzie przez miasto, bloki i mieszkania, bo to oznacza\u0142oby \u201eprzymusowe nawracanie\u201d. Inny duchowny jednej spo\u015br\u00f3d centralnych parafii w Mi\u0144sku poinformowa\u0142, \u017ce kap\u0142ani nie mog\u0105 odprawia\u0107 obrz\u0119du konwersji na wiar\u0119 katolick\u0105 znacz\u0105cej liczby nawr\u00f3conych z prawos\u0142awia ze wzgl\u0119du na ewentualne oskar\u017cenia o prozelityzm. Ograniczaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c tylko do os\u00f3b pozostaj\u0105cych w ma\u0142\u017ce\u0144stwach mieszanych. Nadal z zasady bardzo trudno jest ksi\u0119dzu katolickiemu wej\u015b\u0107 z pos\u0142ug\u0105 do szpitala czy wi\u0119zienia. Praktycznie niemo\u017cliwe – do szko\u0142y publicznej lub jednostki wojskowej. Niekt\u00f3re szko\u0142y dopuszczaj\u0105 zaj\u0119cia z religii prowadzone przez pop\u00f3w a kaplice prawos\u0142awne cz\u0119\u015bciej stawiane s\u0105 w jednostkach wojskowych. To wszystko dzieje si\u0119 na mocy specjalnej umowy, podpisanej mi\u0119dzy bia\u0142oruskim rz\u0105dem a egzarchatem Bia\u0142oruskiej Cerkwi Prawos\u0142awnej Patriarchatu Moskiewskiego.<\/p>\r\n

W po\u017ca\u0142owania godnej sytuacji znajduje si\u0119 edukacja katolicka. Takich szk\u00f3\u0142 praktycznie nie ma, a przepisy dotycz\u0105ce za\u0142o\u017cenia i prowadzenia plac\u00f3wek prywatnych s\u0105 r\u00f3wnie drobiazgowe i biurokratyczne, czasoch\u0142onne i drogie, jak w przypadku eksploatacji budynk\u00f3w. W og\u00f3le nie dzia\u0142aj\u0105 katolickie szko\u0142y wy\u017csze, nie m\u00f3wi\u0105c o uniwersytetach. Jedyn\u0105 uczelni\u0105 specjalistyczn\u0105 jest kolegium katechetyczne w Baranowiczach. W zwi\u0105zku z tym trudno m\u00f3wi\u0107 o formacji intelektualnej czy duchowej bia\u0142oruskiej \u015bwieckiej elity katolickiej. Najlepsi wyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski i stamt\u0105d ju\u017c nie wracaj\u0105.<\/p>\r\n

Opisane zjawiska nie s\u0142u\u017c\u0105 dobrze Ko\u015bcio\u0142owi na Bia\u0142orusi. Opr\u00f3cz \u201emi\u0119kkiej presji\u201d ze strony pa\u0144stwa docieraj\u0105 z postsowieckiej Rosji i Europy Zachodniej negatywne pr\u0105dy kulturowe charakterystyczne dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, kt\u00f3re niszcz\u0105 rodzin\u0119 przez rozwody i zabijanie nienarodzonych b\u0105d\u017a te\u017c siej\u0105 liberalizm i agnostycyzm. W takim po\u0142o\u017ceniu wierni nadal stanowi\u0105 \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 zniewolony\u201d, kt\u00f3ry – cho\u0107 pragnie reagowa\u0107 na wyzwania rzucane przez \u015bwiat – nadal kr\u0119powany jest restrykcyjnymi przepisami pa\u0144stwa posttotalitarnego.<\/p>\r\n

Zbigniew Konarski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Status Ko\u015bcio\u0142a Rzymskokatolickiego w Zwi\u0105zku Sowieckim wynika\u0142 z faktu walki ideologicznej, prowadzonej przez pa\u0144stwo przeciwko ka\u017cdemu wyznaniu, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wobec prawdziwej religii, uwa\u017canej za najbardziej niebezpieczn\u0105. O ile w pocz\u0105tkowych dekadach ZSRS d\u0105\u017cy\u0142 do ca\u0142kowitego wyeliminowania katolicyzmu oraz do niszczenia jego struktur, o tyle po II wojnie \u015bwiatowej komuni\u015bci doszli do wniosku, \u017ce bardziej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3,328],"tags":[132,168,357],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=91347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/91347\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=91347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=91347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=91347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}