{"id":90937,"date":"2016-11-02T23:35:11","date_gmt":"2016-11-03T03:35:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=90937"},"modified":"2016-11-02T23:35:11","modified_gmt":"2016-11-03T03:35:11","slug":"uwolnic-ukraine-z-demonow-przeszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=90937","title":{"rendered":"Uwolni\u0107 Ukrain\u0119 z demon\u00f3w przesz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

Recenzja \u201eWo\u0142ynia\u201d Wojciecha Smarzowskiego<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u201eNie ma mowy o pojednaniu, je\u017celi zatai si\u0119 prawd\u0119. Zatajenie prawdy o zbrodni to prosta droga do nowych zbrodni\u201d <\/em>– powiedzia\u0142 Wojciech Smarzowski<\/strong> kiedy rusza\u0142y zdj\u0119cia do jego najnowszego filmu \u201eWo\u0142y\u0144\u201d<\/em><\/strong>. 7 pa\u017adziernika obraz wybitnego re\u017cysera wszed\u0142 na ekrany polskich kin. W weekend otwarcia produkcj\u0119 obejrza\u0142o 230 tysi\u0119cy widz\u00f3w<\/strong>, bij\u0105c tym samym frekwencyjny wynik polskich film\u00f3w historycznych ostatnich lat!<\/p>\r\n

Filmowa opowie\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 od s\u0142\u00f3w \u015bwiadka ludob\u00f3jstwa Jana Zaleskiego: \u201eKresowian zabito dwukrotnie: raz przez ciosy siekier\u0105, drugi raz przez przemilczenie\u201d.<\/em> Zar\u00f3wno w okresie PRL, jak i III RP w\u015br\u00f3d klasy politycznej nie by\u0142o wystarczaj\u0105co dobrej woli, by nale\u017cycie odda\u0107 ho\u0142d Ofiarom zbrodniczej ideologii i upami\u0119tni\u0107 ich m\u0119cze\u0144stwo. Nie dziwi zatem smutny fakt, \u017ce cho\u0107 historia o ludob\u00f3jstwie Polak\u00f3w opowiedziana przez Smarzowskiego od dawna wzbudza ogromne zainteresowanie, to jednak na uroczystej premierze w Warszawie (3 pa\u017adziernika) zabrak\u0142o czo\u0142owych polskich polityk\u00f3w<\/strong>, w tym prezydenta Andrzeja Dudy (swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 zaznaczy\u0142o jedynie czterech parlamentarzyst\u00f3w: po dw\u00f3ch z PSL i PiS).<\/p>\r\n

Szerokim echem odbi\u0142o si\u0119 tak\u017ce zignorowanie \u201eWo\u0142ynia\u201d<\/strong> i samego re\u017cysera podczas Festiwalu Filmowego w Gdyni<\/strong>. Znane s\u0105 tak\u017ce problemy z uzyskaniem odpowiednich funduszy na zrealizowanie niekt\u00f3rych scen. Smarzowski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 wtedy z publicznym apelem o wsparcie filmu. W odpowiedzi, pieni\u0105dze na doko\u0144czenie produkcji wp\u0142acali ludzie z ca\u0142ej Polski.<\/p>\r\n

Film wzbudza\u0142 ogromne emocje – w tym krytyk\u0119 – zanim jeszcze powsta\u0142. Pomimo wcze\u015bniejszej dezaprobaty ze strony niekt\u00f3rych \u015brodowisk, cieszy ostateczne zainteresowanie rozmaitych publicyst\u00f3w i krytyk\u00f3w, kt\u00f3rzy teraz prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w wyra\u017caniu zachwyt\u00f3w nad obrazem Smarzowskiego. O dziele genialnego re\u017cysera powiedziano ju\u017c wiele. W\u015br\u00f3d recenzji dominuj\u0105 bardzo pozytywne. Sukces \u201eWo\u0142ynia\u201d wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 tym, \u017ce budzi podziw z wielu stron, a co ciekawsze, w skrajnie r\u00f3\u017cnych od siebie kr\u0119gach.<\/p>\r\n

Na \u0142amach tygodnika Do Rzeczy Piotr Zychowicz okre\u015bli\u0142 produkcj\u0119 \u201enajwybitniejszym filmem historycznym w dziejach polskiej kinematografii<\/em>\u201d. Tadeusz Sobolewski z Gazety Wyborczej obraz Smarzowskiego nazwa\u0142 \u201earcydzie\u0142em\u201d i z wyra\u017an\u0105 ulg\u0105 odnotowa\u0142, \u017ce film \u201eNie s\u0105dzi wzajemnych przewin, nie prowadzi ku \u017cadnej politycznej tezie. Daje ca\u0142o\u015bciowy obraz \u015bwiata, w kt\u00f3rym z\u0142o szuka sobie uj\u015bcia i je znajduje\u201d. Marcin Cicho\u0144ski z portalu dziennik.pl przekonuje, \u017ce \u201ebardzo boli\u201d, ale \u201enie zobaczy\u0107 tego filmu, to by\u0107 ubo\u017cszym\u201d i podkre\u015bla:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eMistrz Smarzowski genialnie pokazuje wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 przyczyn ludob\u00f3jstwa. Pokazuje, \u017ce gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 niesprawiedliwo\u015bci i wyzysk, najprostszym mechanizmem jest znalezienie sobie wroga.\u201d <\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Z kolei ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, na warszawskiej premierze powiedzia\u0142, \u017ce film NIE JEST ANTYUKRAI\u0143SKI. \u201eTam s\u0105 bardzo pi\u0119kne postacie sprawiedliwych Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zabijaj\u0105, ratuj\u0105 Polak\u00f3w\u201d<\/em> – zauwa\u017cy\u0142 znany polski duchowny.<\/p>\r\n

Kolejnym wa\u017cnym g\u0142osem okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 audycja \u201eSzczerotok\u201d na antenie radia TOK FM, w kt\u00f3rej go\u015bciem Tomasza Raczka by\u0142a Gra\u017cyna Torbicka. Dziennikarze dyskutowali o pomini\u0119ciu \u201eWo\u0142ynia\u201d przy rozdaniu najwa\u017cniejszych nagr\u00f3d podczas gdy\u0144skiego festiwalu. Ich zdaniem \u201eFilm pokazuje okrucie\u0144stwo, ale jest doskona\u0142y, przemy\u015blany, sprawiedliwy\u201d<\/em>. W zwi\u0105zku z czym Torbicka przyzna\u0142a, \u017ce nie mo\u017ce zrozumie\u0107 decyzji jury. Podkre\u015bla\u0142a, \u017ce obraz Smarzowskiego porusza nie tylko bardzo wa\u017cny temat – przetrawiony przez re\u017cysera naprawd\u0119 rztelnie – ale jest to po prostu bardzo dobry, zrealizowany na najwy\u017cszym poziomie film. Z kolei Tomasz Raczek zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201efilm ma w sobie wszystkie smaki i wszystkie stany duszy\u201d<\/em>, w tym mi\u0142o\u015b\u0107, rado\u015b\u0107 i okrucie\u0144stwo. Krytyk filmowy odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce do l\u0119k\u00f3w jakie towarzysz\u0105 osobom wahaj\u0105cym si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 do kina z obawy przed mocnymi scenami rzezi. Re\u017cyser znany jest bowiem z tego, \u017ce nie unika realistycznego pokazywania krwawych scen. Raczek zapewni\u0142 jednak, \u017ce dzi\u0119ki ukazanej w filmie doskonalej jako\u015bci artystycznej, to okrucie\u0144stwo – mimo, \u017ce mocne – nie jest odrzucaj\u0105ce.<\/p>\r\n

Nie brakuje te\u017c mniej przychylnych komentarzy, cho\u0107 wobec ca\u0142o\u015bci opinii s\u0105 to przypadki raczej marginalne. Dla przyk\u0142adu, na \u0142amach Gazety Prawnej Adam Balcer napisa\u0142 o \u201ezmarnowanej szansie na realne pojednanie z Ukrai\u0144cami\u201d<\/em>. Tymczasem jest zupe\u0142nie odwrotne. Smarzowski post\u0105pi\u0142 jak m\u0105dry lekarz, kt\u00f3ry przed podaniem odpowiedniego – jak\u017ce gorzkiego – leku na u\u015bmierzenie b\u00f3lu, w\u0142a\u015bciwie zdiagnozowa\u0142 przyczyn\u0119 choroby. I w\u0142a\u015bnie na tym polega m\u0105dro\u015b\u0107 tego re\u017cysera, \u017ce wykaza\u0142 si\u0119 on umiej\u0119tno\u015bci\u0105 czytania rzeczywisto\u015bci. Niczym staro\u017cytny filozof, pozna\u0142 najpierw przyczyny istnienia rzeczy i dzia\u0142ania rzeczy. Nast\u0119pnie podzieli\u0142 si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 za pomoc\u0105 filmowego obrazu. Pokaza\u0142 w nim \u017ar\u00f3d\u0142o rodz\u0105cego si\u0119 nacjonalizmu i jego okrutne konsekwencje.<\/p>\r\n

I cho\u0107 u polskiego odbiorcy pewn\u0105 kontrowersj\u0119 mo\u017ce wzbudzi\u0107 spos\u00f3b ukazania sceny odwetu, to po obejrzeniu ca\u0142o\u015bci widz raczej zaufa re\u017cyserowi – jego koncepcji, zamys\u0142owi i wizji. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce do wsp\u00f3\u0142pracy przy filmie Smarzowski zaprosi\u0142 wielu konsultant\u00f3w, w tym historyk\u00f3w i naocznych \u015bwiadk\u00f3w ludob\u00f3jstwa. Kanw\u0105 filmu o rzezi na Wo\u0142yniu sta\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r opowie\u015bci Stanis\u0142awa Srokowskiego<\/strong> zebranych w ksi\u0105\u017cce pt. \u201eNienawi\u015b\u0107\u201d.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Znany ze swojej dzia\u0142alno\u015bci na rzecz upami\u0119tnienia Ofiar ludob\u00f3jstwa na Kresach, ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski podzieli\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 swoimi spostrze\u017ceniami tu\u017c po premierze \u201eWo\u0142ynia\u201d w Warszawie. Zdaniem duchownego film Smarzowskiego jest \u201efantastyczny, poniewa\u017c pokazuje prawd\u0119, a to jest najwa\u017cniejsze\u201d. M\u00f3j rozm\u00f3wca podkre\u015bli\u0142 w\u0142a\u015bciwe ukazanie \u00f3wczesnych reali\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich oraz samego ludob\u00f3jstwa – nie tylko ze wzgl\u0119du na jego okrucie\u0144stwo, ale przede wszystkim w\u0142a\u015bnie na to, jakie jest \u017ar\u00f3d\u0142o tego ludob\u00f3jstwa i kto do niego doprowadzi\u0142.<\/p>\r\n

Ksi\u0105dz Isakowi-Zaleski zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na dwie – kluczowe jego zdaniem – sceny z filmu. W jednej z nich przedstawiono spotkania w lesie banderowc\u00f3w przygotowuj\u0105cych napady, kt\u00f3rzy na tle czerwono-czarnych flag krzyczeli: \u201eS\u0142awa Ukrainie! Herojam s\u0142awa! Lachom \u015bmier\u0107!\u201d<\/strong><\/em> – Chcia\u0142bym si\u0119 zapyta\u0107, jak si\u0119 czuj\u0105 obecnie ci polscy politycy, kt\u00f3rzy nie tak dawno je\u017adzili na Majdan i przy czerwono-czarnych flagach krzyczeli: \u201eS\u0142awa Ukrainie!\u201d – powiedzia\u0142 po premierze filmu polski duchowny. Doda\u0142, \u017ce przypuszcza, i\u017c nie mieli oni poj\u0119cia co robi\u0105 i dali si\u0119 zmanipulowa\u0107. Wyrazi\u0142 przy tym ma nadziej\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie obraz Smarzowskiego obudzi w ludziach przekonanie, \u017ce ta sprawa zosta\u0142a zafa\u0142szowana. – Dopiero film, a nie politycy pokazuj\u0105 t\u0119 prawdziw\u0105 stron\u0119 – skwitowa\u0142 kap\u0142an.<\/p>\r\n

Druga scena, na kt\u00f3r\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 ks. Isakowicz-Zaleski, to ta, w kt\u00f3rej przeplataj\u0105 si\u0119 kazania wyg\u0142aszane w cerkwiach. Jeden z duchownych wzywa wiernych do opami\u0119tania, a drugi – por\u00f3wnuj\u0105c Polak\u00f3w do k\u0105kolu, kt\u00f3ry nale\u017cy wypleni\u0107 i spali\u0107 – wzywa do mord\u00f3w i \u015bwi\u0119ci siekiery, no\u017ce i wid\u0142y. \u201eMy\u015bl\u0119, \u017ce cerkiew greckokatolicka do dzisiaj nie ma odwagi rozliczy\u0107 si\u0119 z tym fragmentem historii\u201d<\/em> – zauwa\u017cy\u0142 m\u00f3j rozm\u00f3wca. I podkre\u015bli\u0142, \u017ce przecieczcie\u017c nie wszyscy tamtejsi duchowni brali w tym udzia\u0142.<\/p>\r\n

W tym momencie, a\u017c si\u0119 prosi, aby przypomnie\u0107 o innej wa\u017cnej premierze, kt\u00f3ra ostatnio mia\u0142a miejsce. Chodzi o wydan\u0105 niedawno ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDwa Kr\u00f3lestwa\u201d<\/em><\/strong> (wyd.: Centrum Ucrainicum KUL). Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 pami\u0119tniki biskupa stanis\u0142awowskiego Grzegorza Chomiszyna, ukrai\u0144skiego patrioty, m\u0119czennika i b\u0142ogos\u0142awionego Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Ten greckokatolicki duchowny uwa\u017ca\u0142, \u017ce nacjonalizm to najwi\u0119ksza herezja, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a nar\u00f3d ukrai\u0144ski. W wywiadzie udzielonym portalowi wPolityce.pl szef O\u015brodka Bada\u0144 Wschodnioeuropejskich na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i historyk dr hab. W\u0142odzimierz Osadczy podkre\u015bli\u0142, \u017ce tematem przewodnim pami\u0119tnik\u00f3w jest napominanie przed radykalizmem rozwijaj\u0105cego si\u0119 integralnego nacjonalizmu, kt\u00f3ry biskup Chomiszyn okre\u015bla\u0142 jako \u201ezboczony nacjonalizm\u201d<\/strong><\/em> zaburzaj\u0105cy szeregi etyczne.<\/p>\r\n

– Uczucie krzywdy i upokorzenia po przegranej walce o w\u0142asne pa\u0144stwo usprawiedliwia\u0142y w \u015bwiadomo\u015bci zagorza\u0142ych \u201ebudowniczych pa\u0144stwa\u201d u\u017cycie wszystkich \u015brodk\u00f3w dla \u201edobra sprawy\u201d<\/em> – uzupe\u0142ni\u0142 na \u0142amach Kuriera Galicyjskiego Osadczy. \u201eDlatego tak jest potrzebne s\u0142owo proroka w czasach, kiedy wyuzdane emocje zag\u0142uszy\u0142y rozum i g\u0142os sumienia. Tak potrzebne s\u0142owo niepopularne, obalaj\u0105ce idole wykreowane przez pogubiony i zrozpaczony lud i nawracaj\u0105ce do Boga! S\u0142owo napominaj\u0105ce, karc\u0105ce czasem szokuj\u0105ce ale wypowiedziane z ojcowsk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i szczer\u0105 trosk\u0105 o nar\u00f3d (\u2026)\u201d<\/em> – spuentowa\u0142 historyk KUL.<\/p>\r\n

Kiedy docieraj\u0105 do nas niepokoj\u0105ce wie\u015bci o odradzaj\u0105cym si\u0119 neobanderyzmie za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105, wielu pow\u0105tpiewa, czy Ukrai\u0144cy zechc\u0105 pos\u0142ucha\u0107 g\u0142osu nawo\u0142uj\u0105cego do odrzucenia szata\u0144skiej ideologii. Jak\u017ce nie podziela\u0107 tych obaw, skoro ca\u0142kiem niedawno ukrai\u0144ski parlament uzna\u0142 cz\u0142onk\u00f3w UPA za \u201ebojownik\u00f3w za wolno\u015b\u0107\u201d<\/strong>? Niech ni\u017cej przytoczona opowie\u015b\u0107 b\u0119dzie jednak przyk\u0142adem, \u017ce nie wszystko zaprzepaszczone.<\/p>\r\n

Kolega z Rajdu Katy\u0144skiego podzieli\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 pewn\u0105 histori\u0105. Kilka lat temu wraz z innymi polskimi motocyklistami by\u0142 na Ukrainie. Podczas jednego z postoj\u00f3w podszed\u0142 do niego bardzo stary Ukrainiec, chwyci\u0142 mojego znajomego za r\u0119k\u0119 i poprosi\u0142, aby ten gdzie\u015b z nim poszed\u0142. Ukrainiec prowadzi\u0142 go na poblisk\u0105 \u0142\u0105k\u0119 pokazuj\u0105c palcem na jakie\u015b miejsce w oddali. W pewnym momencie zacz\u0105\u0142 p\u0142aka\u0107, przeprasza\u0107 za wyrz\u0105dzone krzywdy i prosi\u0107 o wybaczenie. Kolega wywnioskowa\u0142, \u017ce Ukrainiec ten wskazywa\u0142 mu bezimienny gr\u00f3b polskich Ofiar ukrai\u0144skiego ludob\u00f3jstwa. Skrucha i wyra\u017ane wyrzuty sumienia starego Ukrai\u0144ca nie tylko sugerowa\u0142y, \u017ce sam m\u00f3g\u0142 bra\u0107 czynny udzia\u0142 w tym okrucie\u0144stwie, ale przede wszystkim daj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce w tym narodzie mo\u017ce by\u0107 wola do oczyszczenia z demon\u00f3w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Bo tutaj nie chodzi o to, aby teraz wymierza\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, ale o to, \u017ceby Ukrai\u0144cy wreszcie zmierzyli si\u0119 ze swoj\u0105 histori\u0105 i to\u017csamo\u015bci\u0105. \u201eWo\u0142y\u0144\u201d Wojciecha Smarzowskiego stworzy\u0142 im ku temu doskona\u0142\u0105 okazj\u0119.<\/p>\r\n

Kolejny ruch le\u017cy teraz po stronie Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n

Agnieszka Piwar<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n Agnieszka Piwar – publicystka, autorka filmu \u201dRajd Katy\u0144ski – \u015bladami pami\u0119ci\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Recenzja \u201eWo\u0142ynia\u201d Wojciecha Smarzowskiego \u201eNie ma mowy o pojednaniu, je\u017celi zatai si\u0119 prawd\u0119. Zatajenie prawdy o zbrodni to prosta droga do nowych zbrodni\u201d – powiedzia\u0142 Wojciech Smarzowski kiedy rusza\u0142y zdj\u0119cia do jego najnowszego filmu \u201eWo\u0142y\u0144\u201d. 7 pa\u017adziernika obraz wybitnego re\u017cysera wszed\u0142 na ekrany polskich kin. W weekend otwarcia produkcj\u0119 obejrza\u0142o 230 tysi\u0119cy widz\u00f3w, bij\u0105c tym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,98,167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90937"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90937"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90937\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}