{"id":90058,"date":"2016-09-27T22:00:26","date_gmt":"2016-09-28T02:00:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=90058"},"modified":"2016-09-27T22:12:59","modified_gmt":"2016-09-28T02:12:59","slug":"zjednoczeni-ale-nie-wchlonieci-wywiad-z-przelozonym-ordynariatu-dla-bylych-anglikanow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=90058","title":{"rendered":"Zjednoczeni, ale nie wch\u0142oni\u0119ci – wywiad z prze\u0142o\u017conym ordynariatu dla by\u0142ych anglikan\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Prze\u0142o\u017cony Ordynariatu Personalnego NMP z Walsingham, wielebny ks. Keith Newton, na temat Ordynariatu, Ko\u015bcio\u0142a i Starego Rytu.<\/strong><\/p>\r\n

W pocz\u0105tkach tego roku Dylan Perry spotka\u0142 si\u0119 z prze\u0142o\u017conym Ordynariatu personalnego NMP z Walsingham, wielebnym ks. Keithem Newtonem, by porozmawia\u0107 o r\u00f3\u017cnych aspektach \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a, m.in. o liturgii, ekumenizmie i ewangelizacji.<\/p>\r\n

Od pi\u0119ciu lat ju\u017c \u017cyje Ksi\u0105dz i pe\u0142ni pos\u0142ug\u0119 w pe\u0142nej komunii z Ko\u015bcio\u0142em katolickim. Jakie s\u0105 najwi\u0119ksze r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy wiar\u0105 anglika\u0144sk\u0105 a katolick\u0105?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Na to pytanie do\u015b\u0107 trudno jest mi odpowiedzie\u0107, gdy\u017c to, w co wierzy\u0142em na temat Ko\u015bcio\u0142a i jego sakrament\u00f3w, nie uleg\u0142o zbyt wielkim zmianom. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce zacz\u0105\u0142em w znacznie wi\u0119kszej mierze do\u015bwiadcza\u0107 poczucia uniwersalno\u015bci.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3lnota anglika\u0144ska jest spo\u0142eczno\u015bci\u0105 o zasi\u0119gu \u015bwiatowym, ale nie ma w niej takiego poczucia jedno\u015bci czy te\u017c powszechno\u015bci, jakie istnieje w Ko\u015bciele katolickim. To w\u0142a\u015bnie w moim odczuciu jest najwi\u0119kszym darem katolicyzmu. Gdziekolwiek na \u015bwiecie si\u0119 znajdziemy, mo\u017cemy by\u0107 w jedno\u015bci z tamtejszymi wiernymi, kt\u00f3rzy z kolei s\u0105 w jedno\u015bci ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 – to rzecz istotna.<\/p>\r\n

Cho\u0107 w Ko\u015bciele katolickim istniej\u0105 odno\u015bnie pewnych spraw r\u00f3\u017cne opinie, og\u00f3lnie jednak ca\u0142kiem jasne jest, w co wierzymy, jest to wy\u0142o\u017cone w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Istnieje jedno\u015b\u0107 wiary i wsp\u00f3lne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a na temat moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Anglikanizm i katolicyzm znacznie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 w kwestii doktryny i nauczania moralnego.<\/p>\r\n

Czasami odkrywam, \u017ce kult bo\u017cy w ko\u015bcio\u0142ach katolickich ma charakter o wiele mniej formalny ni\u017c w tych ko\u015bcio\u0142ach anglika\u0144skich, z kt\u00f3rymi mia\u0142em do czynienia. Sam Ordynariat natomiast sk\u0142ania si\u0119 ku bardziej formalnemu podej\u015bciu do liturgii. Tak wi\u0119c ko\u015bcio\u0142y, kt\u00f3re wizytuj\u0119 i wsp\u00f3lnoty, w kt\u00f3rych odprawiam Msz\u0119, k\u0142ad\u0105 wi\u0119kszy nacisk na formaln\u0105 stron\u0119 liturgii.<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z konstytutywnych cech Ordynariatu jest jego liturgia, kt\u00f3ra jest form\u0105 Rytu Rzymskiego. Wiele os\u00f3b zauwa\u017ca, \u017ce jest to jak gdyby dawny Ryt Rzymski zapisany angielszczyzn\u0105 z czas\u00f3w el\u017cbieta\u0144skich. Co Ksi\u0105dz o tym s\u0105dzi?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Nie jestem tego zdania. S\u0105dz\u0119, \u017ce gdyby to by\u0142a el\u017cbieta\u0144ska wersja Starego Rytu, to by\u0142aby tym samym, co nazywali\u015bmy Msza\u0142em Angielskim, kt\u00f3ry jest w zasadzie przek\u0142adem Starego Rytu na j\u0119zyk angielski.<\/p>\r\n

Kiedy zebra\u0142a si\u0119 komisja Anglicanae Traditiones, <\/em>jej cz\u0142onkowie wyra\u017anie stwierdzili, \u017ce chc\u0105 materia\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z historycznych \u017ar\u00f3de\u0142 anglika\u0144skich. Msza\u0142 Angielski nie pochodzi\u0142 z historycznych \u017ar\u00f3de\u0142 anglika\u0144skich, lecz katolickich – cho\u0107 czasem ksi\u0119\u017ca pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 nim wypowiadali s\u0142owa konsekracji z Book of Common Prayer<\/em>. Ci, kt\u00f3rzy zasiadali w komisji – nie nale\u017ca\u0142em do tego grona – chcieli materia\u0142u pochodz\u0105cego z historycznych \u017ar\u00f3de\u0142 anglika\u0144skich, kt\u00f3ry by\u0142by do pogodzenia z nauczaniem i kultem katolickim. Powiedzia\u0142bym wi\u0119c, \u017ce nie jest to po prostu przek\u0142ad Formy Nadzwyczajnej Rytu Rzymskiego.<\/p>\r\n

S\u0105 jednak w Mszale Divine Worship <\/em>[kt\u00f3rym pos\u0142uguje si\u0119 Ordynariat] modlitwy i czynno\u015bci, kt\u00f3rych nie ma w Rycie Rzymskim. Na przyk\u0142ad Kolekta o czysto\u015b\u0107<\/em> na pocz\u0105tku Mszy, bardzo dawna modlitwa pochodz\u0105ca z obrz\u0105dku salisburskiego. T\u0119 modlitw\u0119 cz\u0119sto odmawia si\u0119 w ko\u015bcio\u0142ach katolickich w zakrystii, natomiast u anglikan\u00f3w od zawsze jest ona cz\u0119\u015bci\u0105 liturgii. Mamy te\u017c Modlitw\u0119 Pokornego Przyst\u0119pu, kt\u00f3ra bez w\u0105tpienia pochodzi z Book of Common Prayer<\/em>, cho\u0107 w Divine Worship <\/em>znajduje si\u0119 w innym miejscu. Modlitwa ta jest przygotowaniem do Komunii. W Rycie Rzymskim ksi\u0105dz przygotowuje si\u0119 do Komunii po cichu i od wiernych tak\u017ce oczekuje si\u0119, \u017ce przygotuj\u0105 si\u0119 do niej poprzez cich\u0105 modlitw\u0119. W Divine Worship <\/em>natomiast kap\u0142an i wierni przygotowuj\u0105 si\u0119 do przyj\u0119cia wielkiego daru Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu wsp\u00f3lnie – a wi\u0119c odmawiamy razem t\u0119 modlitw\u0119, pochodz\u0105c\u0105 z Book of Common Prayer.<\/em> Po Komunii odmawiamy Modlitw\u0119 Dzi\u0119kczynienia, kt\u00f3ra tak\u017ce pochodzi z Book of Common Prayer<\/em>, ale jest dla ksi\u0119dza i dla wiernych okazj\u0105, by wsp\u00f3lnie podzi\u0119kowa\u0107 za otrzymany Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, zanim kap\u0142an przejdzie do odmawiania modlitwy Postkomunii. Jeszcze jedno, co zauwa\u017ca wiele os\u00f3b, to \u017ce w Divine Worship <\/em>Spowied\u017a Powszechna nie nast\u0119puje na pocz\u0105tku, lecz po\u015brodku Mszy, po Liturgii S\u0142owa, po Credo i modlitwie wiernych – i to znowu jest rzecz przej\u0119ta z Modlitewnika Powszechnego.<\/p>\r\n

To wszystko powiedziawszy, trzeba te\u017c doda\u0107, \u017ce s\u0105 elementy przej\u0119te z dawnej Mszy, kt\u00f3re stosowa\u0142o wielu anglikan\u00f3w – na przyk\u0142ad modlitwy u stopni O\u0142tarza, Ostatnia Ewangelia czy tradycyjne modlitwy Ofertorium. Zosta\u0142y nam one dane jako opcjonalne, mo\u017cemy je odmawia\u0107. Nie jestem liturgist\u0105, wi\u0119c nie mog\u0119 uchodzi\u0107 za eksperta, ale interesuj\u0105ce jest, \u017ce wiele os\u00f3b twierdzi, i\u017c opcje tego rodzaju naprawd\u0119 powinny zosta\u0107 przywr\u00f3cone i udost\u0119pnione w Novus Ordo<\/em>. S\u0105dz\u0119, \u017ce obecny Prefekt Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w by\u0142by za tym, by umo\u017cliwi\u0107 ich u\u017cycie w Formie Zwyczajnej Rytu Rzymskiego.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c nie powiedzia\u0142bym, \u017ce Msza Ordynariatu jest przek\u0142adem Starego Rytu, ale rzeczywi\u015bcie zawiera ona pewne elementy Formy Nadzwyczajnej, kt\u00f3re wolno w niej stosowa\u0107, kiedy wi\u0119c jest sprawowana z wykorzystaniem wszystkich tych element\u00f3w, ma wtedy charakter bardzo formalny, tworzy godn\u0105 atmosfer\u0119 modlitewn\u0105.<\/p>\r\n

Wielu ksi\u0119\u017cy Ordynariatu odprawia Msz\u0119 w Starym Rycie, niekt\u00f3rzy nauczyli si\u0119 jej sprawowania wkr\u00f3tce po \u015bwi\u0119ceniach. Czy jest Ksi\u0105dz z tego zadowolony?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tak, nie jestem bynajmniej niezadowolony. W Konstytucji Apostolskiej Anglicanorum Coetibus<\/em> jest ca\u0142kiem jasno powiedziane, \u017ce ksi\u0119\u017com Ordynariatu dozwolone jest sprawowanie Mszy w Formie Zwyczajnej lub Nadzwyczajnej Rytu Rzymskiego, jak r\u00f3wnie\u017c w rycie, kt\u00f3ry zosta\u0142 specjalnie przygotowany, z uwzgl\u0119dnieniem tradycji anglika\u0144skich. Nie wiem wi\u0119c, jak mo\u017cna by twierdzi\u0107, \u017ce nie wolno im odprawia\u0107 Mszy w Starym Rycie. Nie chcia\u0142bym, aby sta\u0142 si\u0119 on g\u0142\u00f3wnym obrz\u0105dkiem w spo\u0142eczno\u015bci Ordynariatu, ale nie widz\u0119 powodu, by dowolny kap\u0142an Ordynariatu nie mia\u0142 odprawi\u0107 Mszy w Formie Nadzwyczajnej, gdy zostanie o to poproszony. Nie jest to dla mnie problemem.<\/p>\r\n

Tutaj przy Warwick Street ksi\u0105dz proboszcz zosta\u0142 poproszony o zgod\u0119 na odprawianie Mszy \u015bpiewanej w Formie Nadzwyczajnej regularnie, w \u015brody wieczorem. I jest nam bardzo mi\u0142o go\u015bci\u0107 t\u0119 Msz\u0119. Nie jest ona organizowana przez parafi\u0119, lecz przez ni\u0105 goszczona, by spe\u0142ni\u0107 istniej\u0105c\u0105 potrzeb\u0119. Msza w Formie Nadzwyczajnej, w\u0142a\u015bciwie sprawowana, jest bardzo pi\u0119kna. Dla mnie osobi\u015bcie jednak nie jest t\u0105 form\u0105 kultu Bo\u017cego, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142bym odprawia\u0107 na co dzie\u0144 – po cz\u0119\u015bci dlatego, \u017ce wychowa\u0142em si\u0119 jako anglikanin i prawie nie znam \u0142aciny. Nie mam jednak nic przeciw temu, by moi ksi\u0119\u017ca mogli j\u0105 odprawia\u0107, i uwa\u017cam za rzecz bardzo dobr\u0105, \u017ce s\u0105 w stanie to czyni\u0107.<\/p>\r\n

Warwick Street jest znana jako jedna z niewielu parafii, gdzie sprawuje si\u0119 Msz\u0119 w trzech formach Rytu Rzymskiego.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

To prawda i uwa\u017cam, \u017ce to dobrze. Wydaje mi si\u0119, \u017ce opublikowana przez papie\u017ca Benedykta Konstytucja Anglicanorum Coetibus<\/em> jest zbie\u017cna z Motu Proprio Summorum Pontificum,<\/em> gdy\u017c oba te dokumenty promuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanie kultu Bo\u017cego, kt\u00f3re jest mo\u017cliwe w Ko\u015bciele katolickim. Je\u017celi tylko istnieje jedno\u015b\u0107 wiary i wszyscy uznaj\u0105, \u017ce Msza jest Msz\u0105, to uwa\u017cam, \u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie jest dobre dla Ko\u015bcio\u0142a. Duchowo\u015b\u0107 ludzi mo\u017ce si\u0119 bardzo r\u00f3\u017cni\u0107 i niekt\u00f3rzy wzrastaj\u0105 w wierze przy takiej formie kultu, kt\u00f3ra dla innych mog\u0142aby nie by\u0107 u\u017cyteczna. To zjednoczenie w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci jest wielkim b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem dla Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Jak Ksi\u0105dz s\u0105dzi, co Ordynariat ma do zaoferowania ca\u0142emu Ko\u015bcio\u0142owi w kwestiach ewangelizacji i ekumenizmu?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Ka\u017cdy z nas ma swoj\u0105 rol\u0119 do odegrania w dziele ewangelizacji. Jest to naprawd\u0119 istotna kwestia naszych czas\u00f3w. W Wielkiej Brytanii jest mn\u00f3stwo katolik\u00f3w niepraktykuj\u0105cych, kt\u00f3rych trzeba na nowo wprowadzi\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a i doprowadzi\u0107 do \u017cycia sakramentalnego. Jednak w kraju, kt\u00f3ry jest w przewa\u017caj\u0105cej mierze post-chrze\u015bcija\u0144ski, wiele os\u00f3b nie wie nic o Wierze. My tak\u017ce mamy wi\u0119c rol\u0119 do odegrania w ewangelizacji narodu.<\/p>\r\n

Gdy mowa o ewangelizacji Anglii i Walii, cz\u0119sto martwi mnie fakt, i\u017c wiele os\u00f3b widzi to jedynie jako problem przyci\u0105gni\u0119cia katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy porzucili praktyki religijne, z powrotem na Msz\u0119. Uwa\u017cam, \u017ce to zaw\u0119\u017cone pojmowanie naszych powinno\u015bci. Jeste\u015bmy pos\u0142ani do ka\u017cdego cz\u0142owieka i wezwani, by i\u015b\u0107 na ca\u0142y \u015bwiat i g\u0142osi\u0107 Imi\u0119 Jezusowe.<\/p>\r\n

Ordynariat odegra pewn\u0105 rol\u0119 wobec reszty Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Jedn\u0105 z rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cemy mie\u0107 do zaoferowania, jest nieco wi\u0119kszy nacisk na to, co mo\u017cna by nazwa\u0107 \u201eangielskim katolicyzmem\u201d. Kiedy w roku 1850 w Anglii i Walii przywr\u00f3cona zosta\u0142a hierarchia ko\u015bcielna, z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w panuj\u0105cy tu pewnego rodzaju ethos Wiary katolickiej zwi\u0105zany by\u0142 z tradycjami irlandzkimi i w\u0142oskimi. Katolicy cz\u0119sto zapominaj\u0105 o wielkiej historii Ko\u015bcio\u0142a na naszych wyspach przed panowaniem Henryka VIII. Wielkim kultem otaczani s\u0105 wi\u0119c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni \u015bwi\u0119ci, a nie tak wielkim – \u015bwi\u0119ci \u017cyj\u0105cy w ci\u0105gu wiek\u00f3w do czasu reformacji. Mieli\u015bmy wspania\u0142e dzieje Wiary, o kt\u00f3rych m\u00f3wi \u015bw. Beda Czcigodny: Aidan i Augustyn, Paulin i Frideswide. Powinni\u015bmy stara\u0107 si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 zerwan\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z w\u0142asn\u0105 histori\u0105. Zerwanie tej \u0142\u0105czno\u015bci dobrze obrazuje fakt, \u017ce wiele os\u00f3b w naszym kraju nie wie o Sanktuarium NMP w Walsingham, a przynajmniej nie ma zwyczaju go nawiedza\u0107. Wielu pielgrzymuje do Fatimy czy Lourdes, a nigdy nie by\u0142o we w\u0142asnym sanktuarium, jednym z najwi\u0119kszych sanktuari\u00f3w maryjnych \u015bredniowiecznej Europy! Wiem, \u017ce ks. pra\u0142at Armitage, rektor Sanktuarium katolickiego w Walsingham, chce odnowi\u0107 t\u0119 tradycj\u0119 i na nowo rozp\u0142omieni\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 do tego miejsca. Ordynariat nawi\u0105zuje do tej tradycji i do dawnego angielskiego katolicyzmu.<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o ekumenizm, s\u0105dz\u0119, \u017ce ordynariat jest bardzo wa\u017cny. Jego znaczenie widoczne jest, niestety, znacznie wyra\u017aniej poza naszymi wyspami ni\u017c na ich terenie. Skoro wci\u0105\u017c modlimy si\u0119, jak powinni\u015bmy, o jedno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, to pytanie brzmi, jak mia\u0142aby ona wygl\u0105da\u0107? Wa\u017cne has\u0142o w tocz\u0105cych si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku \u201erozmowach z Malines\u201d pomi\u0119dzy katolikami a anglikanami brzmia\u0142o: \u201eZjednoczeni, lecz nie wch\u0142oni\u0119ci\u201d. A wi\u0119c jak mia\u0142oby to wygl\u0105da\u0107? Wydaje mi si\u0119, \u017ce Ordynariat m\u00f3g\u0142by s\u0142u\u017cy\u0107 za przyk\u0142ad, jak to mo\u017ce dzia\u0142a\u0107. Wszyscy zgadzamy si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, by by\u0142 zjednoczony, nie musi by\u0107 jednorodny, a wi\u0119c kwestia wprowadzenia do niego r\u00f3\u017cnych tradycji, kt\u00f3re dadz\u0105 si\u0119 pogodzi\u0107 z Wiar\u0105 katolick\u0105, jest bardzo donios\u0142a. Msza\u0142 Ordynariatu jest przyk\u0142adem takiego dokonania. Ma on wielkie znaczenie historyczne, gdy\u017c po raz pierwszy, o ile mi wiadomo, Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki stworzy\u0142 msza\u0142, kt\u00f3ry zawiera elementy przej\u0119te ze wsp\u00f3lnot zrodzonych w czasach reformacji. Ma to donios\u0142e implikacje. W sprawach ekumenizmu Ordynariat jest wi\u0119c rodzajem prob\u00f3wki, w kt\u00f3rej obserwujemy, co mo\u017cna zrobi\u0107, je\u015bli inne ko\u015bcio\u0142y rzeczywi\u015bcie zechc\u0105 si\u0119 przy\u0142\u0105czy\u0107, tak \u017ce b\u0119dzie jedno\u015b\u0107 wiary, jeden \u0142ad, ale pewna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 praktyk. Zaskakuje mnie, \u017ce zwolennicy ekumenizmu nie przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 Ordynariatowi z wi\u0119ksz\u0105 pasj\u0105, bo moim zdaniem powinni.<\/p>\r\n

Protestanci przygotowuj\u0105 si\u0119 do upami\u0119tnienia pi\u0119\u0107setlecia \u201ereformacji\u201d Lutra. Czy s\u0105dzi Ksi\u0105dz, \u017ce jest to rocznica, kt\u00f3r\u0105 katolicy mogliby lub powinni obchodzi\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Potrafi\u0119 zrozumie\u0107, dlaczego kto\u015b chce upami\u0119tni\u0107 t\u0119 rocznic\u0119, ale trudno mi poj\u0105\u0107, dlaczego my, jako katolicy, mieliby\u015bmy chcie\u0107 j\u0105 obchodzi\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce by\u0142o to bardzo smutne zjawisko. Z reformacji wynik\u0142o wiele dobrych rzeczy, chocia\u017cby kontrreformacja, kt\u00f3ra sprawi\u0142a, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyjrza\u0142 si\u0119 pewnym sprawom na nowo i odnowi\u0142 je, jednak nie widz\u0119 w niej czego\u015b, co mogliby\u015bmy czy te\u017c powinni\u015bmy \u015bwi\u0119towa\u0107. Czy powinni\u015bmy wesprze\u0107 wsp\u00f3lnoty wyros\u0142e z reformacji w upami\u0119tnianiu jej, tego nie wiem. Osobi\u015bcie jednak nie widz\u0119 w niej niczego, co chcia\u0142bym \u015bwi\u0119towa\u0107.<\/p>\r\n

T\u0142umaczenie: Robert W\u0142odarczyk, Ewa Monika Ma\u0142ecka<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/issuu.com\/latinmasssociety\/docs\/moaautumn2016website<\/a><\/p>\r\n

Grafika:\u00a0By Alekjds (Own work) [CC BY 1.0 (http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/1.0), GFDL (http:\/\/www.gnu.org\/copyleft\/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/)], via Wikimedia Commons<\/p>\r\n

Za: UnaCum.pl (27 wrze\u015bnia 2016)<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prze\u0142o\u017cony Ordynariatu Personalnego NMP z Walsingham, wielebny ks. Keith Newton, na temat Ordynariatu, Ko\u015bcio\u0142a i Starego Rytu. W pocz\u0105tkach tego roku Dylan Perry spotka\u0142 si\u0119 z prze\u0142o\u017conym Ordynariatu personalnego NMP z Walsingham, wielebnym ks. Keithem Newtonem, by porozmawia\u0107 o r\u00f3\u017cnych aspektach \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a, m.in. o liturgii, ekumenizmie i ewangelizacji. Od pi\u0119ciu lat ju\u017c \u017cyje Ksi\u0105dz […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90058"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=90058"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/90058\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=90058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=90058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=90058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}