Agencja Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego sprawdza, czy akcjonariusze reaktywowanych przedwojennych przedsi\u0119biorstw nie usi\u0142uj\u0105 oszuka\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa na miliardy z\u0142otych.Badane s\u0105 dokumenty kilkunastu przedwojennych przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re zosta\u0142y reaktywowane po 1989 roku i dzi\u015b domagaj\u0105 si\u0119 odszkodowa\u0144 za znacjonalizowany po wojnie maj\u0105tek. Podobno sprawa mo\u017ce \u201ekosztowa\u0107\u201d Skarb Pa\u0144stwa miliardy z\u0142otych. Tyle bowiem wynosz\u0105 roszczenia reaktywowanych sp\u00f3\u0142ek.<\/p>\r\n\r\n
ABW podejrzewa, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach powo\u0142ywania na nowo sp\u00f3\u0142ek znacjonalizowanych po II wojnie \u015bwiatowej mog\u0142o dochodzi\u0107 do przest\u0119pstw polegaj\u0105cych na wykorzystywaniu do ich reaktywacji akcji, kt\u00f3re maj\u0105 dzi\u015b warto\u015b\u0107 jedynie \u201ekolekcjonersk\u0105\u201d. Podobnie zreszt\u0105 ja przedwojenne obligacje Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\r\n\r\n
Aby proces reaktywacji przebiega\u0142 zgodnie z prawem, konieczne jest zgromadzenie 10% wszystkich akcji, kt\u00f3re przenosz\u0105 tak zwane prawa akcyjne. Nale\u017cy si\u0119 wykaza\u0107 odpowiednimi dokumentami, na przyk\u0142ad umow\u0105 kupna przedwojennych akcji w celach inwestycyjnych, albo udowodni\u0107, \u017ce jest si\u0119 spadkobierc\u0105 akcji danej sp\u00f3\u0142ki<\/p>\r\n\r\n
Papiery kupowane w celach kolekcjonerskich, na przyk\u0142ad na aukcjach internetowych, nie mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 do reaktywacji sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\r\n\r\n
By\u0107 mo\u017ce zdarzenia takie mia\u0142y miejsce, by\u0107 mo\u017ce jest to straszak na w\u0142a\u015bcicieli, \u017ceby nie domagali si\u0119 zbyt du\u017co, albo <\/span>\u017ceby przeci\u0105gn\u0105\u0107 post\u0119powanie.<\/p>\r\n\r\n Od razu przypomnia\u0142a mi si\u0119 sprawa \u201eE. Wedel S.A. – d. Zak\u0142ad\u00f3w im. 22 Lipca\u201d z pocz\u0105tku lat 90-tych. Napisa\u0142em o tym sw\u00f3j pierwszy artyku\u0142 prasowy w \u017cyciu. Ukaza\u0142 si\u0119 w Najwy\u017cszym Czasie pod tytu\u0142em \u201eGorzki smak czekolady\u201d.<\/p>\r\n\r\n Po II wojnie \u015bwiatowej komuni\u015bci fabryk\u0119 Wedla znacjonalizowali. Ale nie przejmowali si\u0119 sp\u00f3\u0142k\u0105 pod firm\u0105 E. Wedel S.A., do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142a przed wojna fabryka, a kt\u00f3rej akta w najlepsze spoczywa\u0142y sobie archiwum s\u0105du prowadz\u0105cego rejestr handlowy. Oczywi\u015bcie tylko de iure<\/em>, bo de facto<\/em> dzia\u0142aj\u0105cych sp\u00f3\u0142ek prawa handlowego za komuny prawie nie by\u0142o, s\u0105d rejestrowy nie mia\u0142 wi\u0119c za wiele do roboty. Przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe utworzone na znacjonalizowanym maj\u0105tku Wedla dzia\u0142a\u0142o pod nazw\u0105 Zak\u0142ady Przemys\u0142u Cukierniczego im. 22 Lipca. Ale torcik o nazwie \u201e22 Lipca\u201d jako\u015b nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przebi\u0107 marketingowo na zachodzie, wi\u0119c do takiej pi\u0119knej i chlubnej nazwy \u201e22 Lipca\u201d dodano – \u017ceby imperiali\u015bci zrozumieli – dopisek \u201ed. E.Wedel\u201d. To \u201ed.\u201d to od \u201edawniej\u201d. Stoj\u0105c po wyroby czekoladopodobne, kt\u00f3re fabryka produkowa\u0142 na rynek krajowy (bo czekoladowe pod logo Wedel produkowa\u0142a g\u0142\u00f3wnie na eksport), Warszawiacy ukuli s\u0142ynny dowcip o tym, kiedy w Polsce znowu b\u0119dzie czekolada. Wtedy, gdy \u201eZak\u0142ady im. 22 Lipca d. E.Wedel\u201d b\u0119d\u0105 si\u0119 nazywa\u0142y \u201eE. Wedel d. 22 Lipca\u201d. Dowcip okaza\u0142 si\u0119 proroczy.<\/p>\r\n\r\n Po 1989 roku paser, kt\u00f3rym sta\u0142a si\u0119 III RP, postanowi\u0142 sprzeda\u0107 maj\u0105tek kt\u00f3ry trafi\u0142 do niego z r\u0105k z\u0142odzieja – czyli komunist\u00f3w. Przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe \u201eZak\u0142ady im. 22 Lipca d. E.Wedel\u201d, zosta\u0142y skomercjalizowane – czyli przekszta\u0142cone w sp\u00f3\u0142k\u0119 akcyjn\u0105, akcje kt\u00f3rej zosta\u0142y sprzedane ameryka\u0144skiemu koncernowi Pepsico.<\/p>\r\n\r\n Amerykanom \u201e22 Lipca\u201d jako\u015b nie przypad\u0142 do gustu i postanowili t\u0119 dat\u0119 z firmy sp\u00f3\u0142ki wykre\u015bli\u0107 i pozosta\u0107 przy firmie \u201eE.Wedel S.A.\u201d <\/span>Dzi\u015b by\u0142oby to ju\u017c niemo\u017cliwe. Komputer takiej nazwy by nie wpu\u015bci\u0142 do systemu, bo sp\u00f3\u0142ka pod firm\u0105 \u201eE. Wedel SA\u201d ju\u017c w nim by\u0142a. I to prawie od 150 lat pod du\u017co ni\u017cszym numerem RHB. Ale w\u00f3wczas s\u0105d to przeoczy\u0142. Spadkobiercy Wedla w gabinecie jednego z dyrektor\u00f3w Ministerstwa Przekszta\u0142ce\u0144 W\u0142asno\u015bciowych III RP, us\u0142yszeli bardzo eleganckie stwierdzenie, \u017ce gdy trwa taki wa\u017cny dla interes\u00f3w Polski proces prywatyzacji, <\/span>ich roszczenia przypominaj\u0105 \u201epuszczenie b\u0105ka w salonie\u201d. Reaktywowali wi\u0119c sp\u00f3\u0142k\u0119 przedwojenn\u0105 gdy\u017c w domowych archiwach posiadali jej akcje i wytoczyli proces o zakaz pos\u0142ugiwania si\u0119 t\u0105 sam\u0105 firm\u0105 przez dawne \u201eZak\u0142ady im. 22 Lipca\u201d. I o dziwo proces wygrali. I to nawet w obu instancjach. Minister Sprawiedliwo\u015bci z\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3wczas rewizj\u0119 nadzwyczajn\u0105 od prawomocnych wyrok\u00f3w, kt\u00f3ra zosta\u0142a rozpoznana przez S\u0105d Najwy\u017cszy w ci\u0105gu 24 godzin (a dok\u0142adniej to mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nawet 16 godzin).<\/p>\r\n\r\n Data rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwo\u015bci jest ta samo, jak postanowienia SN o wstrzymaniu wykonalno\u015bci wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w I i II instancji.<\/p>\r\n\r\n Musia\u0142o by\u0107 tak: rano ju\u017c o 8 (przecie\u017c ministrowie punktualnie przychodz\u0105 do pracy) Minister Sprawiedliwo\u015bci nie pij\u0105c jeszcze kawy z\u0142o\u017cy\u0142a pod przygotowanym dzie\u0144 wcze\u015bniej wnioskiem o rewizj\u0119 nadzwyczajn\u0105 sw\u00f3j podpis i opatrzy\u0142a go dat\u0105. Mog\u0142a by\u0107 8.15. Akta zosta\u0142y spakowane (kilka tom\u00f3w, kilka tysi\u0119cy stron). Mog\u0142a by\u0107 9. Akurat si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce z Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci w Alejach Ujazdowskich wyje\u017cd\u017ca\u0142 w\u0142a\u015bnie przez przypadek kurier (bo przecie\u017c nie mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce w tej akurat sprawie zosta\u0142 zam\u00f3wiony jaki\u015b specjalny pos\u0142aniec) do siedziby S\u0105du Najwy\u017cszego na Lesznie. Sekretarka Ministra Sprawiedliwo\u015bci pomy\u015bla\u0142a sobie, \u017ce skorzysta z nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji i mo\u017ce zd\u0105\u017cy mu jeszcze przekaza\u0107 now\u0105 paczk\u0119. Mog\u0142a by\u0107 9.30. Tak si\u0119 mog\u0142o szcz\u0119\u015bliwie z\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce tego dnia nie by\u0142o akurat wi\u0119kszych kork\u00f3w w Warszawie i kurier z Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci m\u00f3g\u0142 dotrze\u0107 do S\u0105du Najwy\u017cszego ju\u017c o 10.00. Zgodnie z procedur\u0105 uda\u0142 si\u0119 na biuro podawcze, z kt\u00f3rego akurat sekretarka mog\u0142a nie\u015b\u0107 korespondencj\u0119 adresowan\u0105 do I Prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego. Na widok kuriera z Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci postanowi\u0142a jednak zaczeka\u0107, \u017ceby do\u0142\u0105czy\u0107 od razu najnowsz\u0105 korespondencj\u0119. Pan Prezes m\u00f3g\u0142 wi\u0119c dosta\u0107 wniosek o rewizj\u0119 nadzwyczajn\u0105 w sprawie Wedla o 10.30. Pan Prezes te\u017c ju\u017c oczywi\u015bcie by\u0142 w pracy od 8.00 i bez zw\u0142oki przyst\u0105pi\u0142 do czytania korespondencji. Na szcz\u0119\u015bcie wniosek Ministra Sprawiedliwo\u015bci rzuca\u0142 si\u0119 w oczy i Pan Prezes zacz\u0105\u0142 od niego. Gdy go sko\u0144czy\u0142 czyta\u0107 (kilkadziesi\u0105t stron) mog\u0142a by\u0107 11.15. Pan Prezes dokona\u0142 dekretacji i wskaza\u0142 trzech s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego do rozpoznania wniosku w zakresie wstrzymania wykonalno\u015bci wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w I i II instancji. Mog\u0142o si\u0119 tak okaza\u0107, \u017ce akurat ci trzej wskazani s\u0119dziowie nie mieli \u017cadnych rozpraw tego dnia nie byli na \u017cadnych konferencjach, czy wyk\u0142adach, nie mi\u0119li innych spraw o wcze\u015bniejszych numerach wp\u0142ywu i byli w siedzibie S\u0105du Najwy\u017cszego. No bo nie mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce Pan Prezes najpierw sprawdzi\u0142, kt\u00f3rzy s\u0119dziowie akurat s\u0105 i do nich zadekretowa\u0142 spraw\u0119. Bo niby dlaczego mia\u0142yby tak zrobi\u0107? Sekretarka wzi\u0119\u0142a akta (kilka tysi\u0119cy stron) i zacz\u0119\u0142a je od razu kopiowa\u0107 my\u015bl\u0105c sobie, \u017ce mo\u017ce wyznaczeni s\u0119dziowie wyj\u0105tkowo od razu b\u0119d\u0105 chcieli si\u0119 zaj\u0105\u0107 t\u0105 spraw\u0105. Innych wa\u017cnych dokument\u00f3w, kt\u00f3re nap\u0142yn\u0119\u0142y do S\u0105du Najwy\u017cszego wcze\u015bniej nie by\u0142o, bo wszystkie zosta\u0142y ju\u017c na tej jednej kserokopiarce, kt\u00f3ra sta\u0142a w\u00f3wczas w sekretariacie S\u0105du skopiowane, wi\u0119c praca mog\u0142a si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 ju\u017c o 12. Kopiarka tego dnia si\u0119 wyj\u0105tkowo nie zaci\u0119\u0142a wiec dwa egzemplarze dokument\u00f3w (trzeci przyjecha\u0142 z Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci) po tysi\u0105c stron ka\u017cdy, \u017ceby ka\u017cdy s\u0119dzia m\u00f3g\u0142 si\u0119 zapozna\u0107 ze spraw\u0105, bo niby dlaczego mi\u0119liby czyta\u0107 sobie przez rami\u0119, mog\u0142y by\u0107 gotowe ju\u017c o 15 (6 sekund trwa\u0142o kopiowanie jednej strony – mimo \u017ce podajnik\u00f3w w\u00f3wczas jeszcze nie by\u0142o).<\/p>\r\n\r\n Wszyscy wyznaczeni s\u0119dziowie postanowili tego dnia po objedzie wr\u00f3ci\u0107 jeszcze do S\u0105du \u017ceby popracowa\u0107 i zobaczyli, \u017ce akurat wp\u0142yn\u0119\u0142a nowa sprawa kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 si\u0119 zaj\u0105\u0107 nie zaniedbuj\u0105c innych – no bo innych, jak ju\u017c o tym by\u0142a mowa nie mi\u0119li, bo jakby mi\u0119li to jakie by\u0142oby uzasadnienie, \u017ce nie zajmuj\u0105 si\u0119 wcze\u015bniejszymi, tylko now\u0105? Akta tak ich wci\u0105gn\u0119\u0142y, \u017ce nie poszli do domu na kolacj\u0119, tylko zostali popracowa\u0107 d\u0142u\u017cej. Wszyscy, albo przynajmniej dw\u00f3ch z nich, stwierdzili, \u017ce wyroki s\u0105d\u00f3w I i II instancji stwierdzaj\u0105ce, \u017ce jak w rejestrze handlowym figuruje sp\u00f3\u0142ka pod jak\u0105\u015b firm\u0105, to nie mo\u017cna wpisa\u0107 do rejestru drugiej o takiej samej firmie, beza przeprowadzenia post\u0119powania s\u0105dowego wykazuj\u0105cego bezprawno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 dana firm\u0105 przez sp\u00f3\u0142k\u0119 o wpisana do rejestru w dacie wcze\u015bniejszej, tak bardzo godz\u0105 w porz\u0105dek prawny III RP, \u017ce nale\u017cy natychmiast wstrzyma\u0107 ich wykonalno\u015b\u0107. Jeszcze przed godzin\u0105 24.00 odbyli wic posiedzenie i wydali postanowienie w tej sprawie.<\/p>\r\n\r\n Mog\u0142o tak by\u0107? No pewnie \u017ce mog\u0142o. Przecie\u017c nikt nie mia\u0142 poj\u0119cia, \u017ce trwa\u0142y negocjacje pomi\u0119dzy Pepsico i spadkobiercami Wedla o odszkodowanie, a jednym z argument\u00f3w negocjacyjnych spadkobierc\u00f3w by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawieszenia notowa\u0144 gie\u0142dowych \u201eZak\u0142ad\u00f3w im. 22 Lipca\u201d pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119, zdaniem prawomocnego w\u00f3wczas wyroku, bezprawnie, firm\u0105 \u201eE. Wedel SA\u201d.<\/p>\r\n\r\n W kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej S\u0105d Najwy\u017cszy wyda\u0142 ostateczny wyrok uchylaj\u0105cy wyroki s\u0105d\u00f3w i i II instancji, w uzasadnieniu kt\u00f3rego stwierdzi\u0142, \u017ce ustaw\u0119 nacjonalizacyjn\u0105 nale\u017cy interpretowa\u0107 nie literalnie, tylko zgodnie z celem ustawodawcy (sic!!!) kt\u00f3rym by\u0142o przej\u0119cie w\u0142asno\u015bci ca\u0142ego maj\u0105tku – w tym tak\u017ce praw niematerialnych.<\/p>\r\n\r\n Ca\u0142kiem s\u0142usznie – komuni\u015bci niczego nie potrafili robi\u0107 dobrze (z wyj\u0105tkiem torturowania i mordowania – o czym przypomina film \u201eGenera\u0142 Nil\u201d, kt\u00f3ry wszed\u0142 niedawno na ekrany kin) wi\u0119c trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nawet nacjonalizacji nie potrafili zrobi\u0107 porz\u0105dnie w zgodzie z uchwalonym przez siebie prawem. I dlatego s\u0105dy III RP, kt\u00f3ra przej\u0119\u0142a po PRL zobowi\u0105zania mi\u0119dzynarodowe, musia\u0142a jako\u015b pom\u00f3c. Pomog\u0142a odpowiedni\u0105 wyk\u0142adni\u0105 prawa. Co z tego, \u017ce nie znacjonalizowali. Z pewno\u015bci\u0105 chcieli znacjonalizowa\u0107, wi\u0119c trzeba by\u0142o uzna\u0107, \u017ce znacjonalizowali. Ale c\u00f3\u017c – niekt\u00f3rzy s\u0119dziowie S\u0105du Najwy\u017cszego uczyli si\u0119 prawa na Uniwersytecie, na kt\u00f3rym wyk\u0142ada\u0142 jeden z s\u0105dowych zab\u00f3jc\u00f3w genera\u0142a Fieldorfa.<\/p>\r\n\r\n Spadkobiercy Wedla mi\u0119li du\u017co szcz\u0119\u015bcia. Ameryka\u0144scy inwestorzy w ko\u0144cu zap\u0142acili im odszkodowanie – Skarb Pa\u0144stwa nie musia\u0142, bo by\u0142 S\u0105d Najwy\u017cszy. Dzi\u015b mog\u0142aby si\u0119 nimi \u201ezaj\u0105\u0107\u201d Agencja Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego. Ciekawe, czy tak, jak Barbar\u0105 Blid\u0105.<\/p>\r\n\r\n