{"id":89158,"date":"2016-08-21T17:00:39","date_gmt":"2016-08-21T21:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=89158"},"modified":"2016-08-21T17:00:39","modified_gmt":"2016-08-21T21:00:39","slug":"kosciol-w-czechach-wczoraj-i-dzis-radomir-maly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=89158","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Czechach wczoraj i dzi\u015b – Radom\u00c3\u00adr Mal\u00c3\u00bd<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czesi s\u0105 jednym z najbardziej ateistycznych narod\u00f3w Europy. Przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego nominalnie deklaruje tylko oko\u0142o dwudziestu procent ludno\u015bci (jednak na niedzielne Msze \u015awi\u0119te ucz\u0119szcza tylko 400-500 tysi\u0119cy wiernych), inne wyznania stanowi\u0105 jeden procent – reszta to bezwyznaniowcy. Sytuacja jest jednak niejednorodna w zale\u017cno\u015bci od regionu kraju.<\/strong><\/p>

Na wschodzie, przy granicy ze S\u0142owacj\u0105, szczeg\u00f3lnie na wsi, ko\u015bcio\u0142y s\u0105 pe\u0142ne (niedzielna frekwencja osi\u0105ga nawet trzydzie\u015bci procent; bardzo religijna jest tak\u017ce polska mniejszo\u015b\u0107 na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie republiki). Zupe\u0142nie inaczej przedstawia si\u0119 sytuacja na p\u00f3\u0142nocnym zachodzie Czech – jest to praktycznie terytorium misyjne – frekwencja niedzielna nie osi\u0105ga nawet po\u0142owy procenta ludno\u015bci. \u015awi\u0105tynie pustoszej\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wiele z nich sprzedaje, bo cz\u0119sto w niedziel\u0119 ksi\u0105dz odprawia tam Msz\u0119 \u015bw. przy zupe\u0142nie pustych \u0142awkach. Nie lepiej rzeczy si\u0119 maj\u0105 w Pradze – uczestnictwo na niedzielnych Mszach nie si\u0119ga nawet jednego procenta mieszka\u0144c\u00f3w stolicy.<\/p>

<\/span><\/p>

Na obecny stan katolicyzmu w Czechach przemo\u017cny wp\u0142yw wywar\u0142a skomplikowana historia tego kraju. Pod rz\u0105dami Przemy\u015blid\u00f3w oraz dynastii luksemburskiej Czesi nale\u017celi do europejskiej, katolickiej Christianitas – dzieje czeskiej pa\u0144stwowo\u015bci rozpoczynaj\u0105 wszak \u015bwi\u0119ci misjonarze Cyryl i Metody oraz \u015bwi\u0119ty ksi\u0105\u017c\u0119 Wac\u0142aw, a prawdziwe jej ukoronowanie stanowi\u0105 rz\u0105dy pobo\u017cnego kr\u00f3la Karola IV (1347-1378), wspania\u0142ego patrona zar\u00f3wno Ko\u015bcio\u0142a, jak i czeskiej kultury.<\/p>

Niestety, syn Karola IV, Wac\u0142aw IV, nie poszed\u0142 w \u015blady ojca – by\u0142 cz\u0142owiekiem okrutnym i niemoralnym (to on chc\u0105c wyrwa\u0107 tajemnic\u0119 spowiedzi ze \u015bwi\u0119tego Jana Nepomucena, skaza\u0142 go na tortury i utopienie w We\u0142tawie). Nic zatem dziwnego, \u017ce w jego osobie znalaz\u0142 protektora Jan Hus, zafascynowany angielskim heretykiem Johnem Wyklifem.<\/p>

 <\/p>

Od Husa\u2026<\/strong><\/p>

Hus nale\u017cy do problematycznych postaci historii Ko\u015bcio\u0142a, podobnie jak znany reformator z W\u0142och Girolamo Savonarola. Obu nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 szczerego pocz\u0105tkowo zabiegania o reform\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, niestety p\u00f3\u017aniej obaj nie byli w stanie ud\u017awign\u0105\u0107 s\u0142awy i ulegli przemo\u017cnej pysze, kt\u00f3ra popchn\u0119\u0142a ich ku pod\u017ceganiu do gwa\u0142tu i politycznej rewolty.<\/p>

Sob\u00f3r w Konstancji wezwa\u0142 Husa do wyparcia si\u0119 herezji – zarzucano mu mi\u0119dzy innymi g\u0142oszenie predestynacji (przeznaczenie wol\u0105 Bo\u017c\u0105 niekt\u00f3rych ludzi do wiecznego zbawienia, a innych do wiecznego pot\u0119pienia) i zaprzeczanie, i\u017c Chrystus jest realnie obecny w Eucharystii, a w\u0142adza papieska pochodzi od Chrystusa. Hus jednak odm\u00f3wi\u0142, wskutek czego 6 lipca 1415 roku, zgodnie z \u00f3wczesnym prawem pa\u0144stwowym, trafi\u0142 na stos.<\/p>

Egzekucja Jana Husa wywo\u0142a\u0142a w Czechach rewolucj\u0119. Wywodz\u0105cy si\u0119 z nauczania praskiego kaznodziei ruch religijny (husyci) w swej nauce posun\u0105\u0142 si\u0119 jeszcze dalej, zaprzeczaj\u0105c nawet temu, czego sam Hus naucza\u0142 jeszcze \u201epo katolicku” (na przyk\u0142ad, kultowi Maryi i \u015bwi\u0119tych). W latach 1417-1438 zbrojne oddzia\u0142y husyt\u00f3w na rozmaite sposoby dokonywa\u0142y masakr katolik\u00f3w (w Mohelnicach, na przyk\u0142ad, zamykaj\u0105c ich w ko\u015bciele i pal\u0105c \u017cywcem – r\u00f3wnie\u017c kobiety, dzieci i starc\u00f3w).<\/p>

Hus i husytyzm spowodowali roz\u0142am religijny w narodzie czeskim. Od XV wieku a\u017c do dzi\u015b spo\u0142ecze\u0144stwo Czech trwa podzielone na cz\u0119\u015b\u0107 katolick\u0105 i antykatolick\u0105. Ta ostatnia jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. \u0141\u0105cz\u0105 si\u0119 w niej czescy protestanci, uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 za spadkobierc\u00f3w Husa, z nowoczesnymi libera\u0142ami i komunistami, kt\u00f3rzy zreszt\u0105 te\u017c uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za dziedzic\u00f3w tradycji husyckiej. Libera\u0142owie widz\u0105 w \u015bredniowiecznym rewolucjoni\u015bcie ikon\u0119 walki o o\u015bwieceniowe idee wolno\u015bciowe, bolszewicy za\u015b wielbi\u0105 go jako pierwszego komunist\u0119 i prekursora walki klas.<\/p>

W\u0142a\u015bnie z powodu powo\u0142ywania si\u0119 na tradycj\u0119 husyck\u0105 szesnastowieczny protestantyzm uzyska\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie czeskim. W roku 1618 protestanci stali si\u0119 ju\u017c na tyle mocni, \u017ce zapanowali nad czeskim sejmem, kt\u00f3ry wypowiedzia\u0142 pos\u0142usze\u0144stwo katolickiemu cesarzowi z dynastii Habsburg\u00f3w, co spowodowa\u0142o wybuch wojny trzydziestoletniej.<\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

\u2026do Lutra<\/strong><\/p>

Lata 1618-1620 to czas gwa\u0142townej protestantyzacji Czech zako\u0144czonej dopiero pokonaniem czeskich protestant\u00f3w przez cesarza Ferdynanda II Habsburga 8 listopada 1620 roku w bitwie pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105.<\/p>

Katolicyzm XVII i XVIII stulecia zr\u00f3s\u0142 si\u0119 z czeskim patriotyzmem – przede wszystkim dzi\u0119ki jezuitom: Bohuslavowi Balb\u00c3\u00adnowi, Vaclavowi \u00c5\u00a0teyerowi i Stanislavowi Vydrze, jak r\u00f3wnie\u017c wielu ksi\u0119\u017com parafialnym. Oparciem dla czeskiego patriotyzmu katolickiego by\u0142 kult \u015bwi\u0119tego Jana Nepomucena, m\u0119czennika sekretu spowiedzi.<\/p>

O\u015bwiecenie i wp\u0142yw rewolucji francuskiej os\u0142abi\u0142y katolicyzm w Czechach. W epoce odrodzenia narodowego na czele czeskiego patriotyzmu sta\u0142o z jednej strony katolickie duchowie\u0144stwo (na przyk\u0142ad, biskup Czeskich Budziejovic Jan Valeri\u00e1n Jirs\u00c3\u00adk czy ksi\u0105dz Franti\u0161ek Su\u0161il) i katolicka inteligencja \u015bwiecka, akcentuj\u0105cy tradycje \u015bwi\u0119tych Cyryla i Metodego oraz \u015bwi\u0119tego Wac\u0142awa, z drugiej jednak – antykatoliccy libera\u0142owie odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do kultu Husa i husyckiej rewolucji: jak Josef Jungmann czy Karel Havl\u00c3\u00ad\u00c4\u008dek Borovsk\u00c3\u00bd.<\/p>

 <\/p>

Przez Masaryka\u2026<\/strong><\/p>

Konflikt obu tych oboz\u00f3w si\u0119gn\u0105\u0142 apogeum wraz z powstaniem Republiki Czechos\u0142owackiej. Istotny udzia\u0142 mia\u0142 w tym jej prezydent – Tom\u00e1\u0161 Garrigue Masaryk – jeszcze przed wojn\u0105 agresywnie wyst\u0119puj\u0105cy przeciw Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu. Dosz\u0142o do licznych akt\u00f3w wandalizmu i profanacji ze strony sfanatyzowanego t\u0142umu. Szczeg\u00f3lnie nami\u0119tna antykatolicka agitacja towarzyszy\u0142a uroczysto\u015bci pi\u0119\u0107set dziesi\u0105tej rocznicy \u015bmierci Jana Husa w roku 1925 – prezydent Masaryk podni\u00f3s\u0142 nawet na praskim zamku sztandar z kielichem, symbolem husytyzmu, co do tego stopnia oburzy\u0142o nuncjusza papieskiego Francesca Marmaggiego, \u017ce na znak protestu wyjecha\u0142 on z Pragi i zrezygnowa\u0142 z urz\u0119du.<\/p>

W ci\u0105gu dw\u00f3ch dekad istnienia Republiki Czechos\u0142owackiej niemal jedna trzecia Czech\u00f3w odesz\u0142a z Ko\u015bcio\u0142a. Mimo to trzy czwarte kraju pozosta\u0142y katolickie, zw\u0142aszcza Morawy i czeski \u015al\u0105sk. Z kolei S\u0142owacy w og\u00f3le nie ulegli apostazji, podobnie jak Niemcy, kt\u00f3rych przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 \u017cy\u0142o w Czechach dwa i p\u00f3\u0142 miliona.<\/p>

Podczas okupacji hitlerowskiej czescy katolicy w pe\u0142ni okazali sw\u00f3j patriotyzm. Niemal sze\u015bciuset czeskich ksi\u0119\u017cy i os\u00f3b zakonnych (z og\u00f3lnej liczby oko\u0142o dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca) znalaz\u0142o si\u0119 w nazistowskich obozach. Zamordowano sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu kap\u0142an\u00f3w, liczba ofiar po\u015br\u00f3d katolik\u00f3w \u015bwieckich si\u0119ga kilku tysi\u0119cy. Premierem emigracyjnego rz\u0105du czechos\u0142owackiego w Londynie by\u0142 czeski ksi\u0105dz katolicki Jan \u00c5\u00a0r\u00e1mek.<\/p>

Patriotyczna postawa czeskiego duchowie\u0144stwa katolickiego wobec niemieckiego nazizmu spowodowa\u0142a po wojnie powr\u00f3t wielu apostat\u00f3w do Ko\u015bcio\u0142a. W roku 1948 niedzielna frekwencja w ko\u015bcio\u0142ach si\u0119ga\u0142a czterdziestu procent ludno\u015bci. Taki stan jednak sko\u0144czy\u0142 si\u0119 po komunistycznym zamachu stanu. Hierarchowie katoliccy na czele z arcybiskupem Pragi Josefem Beranem zostali uwi\u0119zieni, zlikwidowano wszystkie zakony m\u0119skie i \u017ce\u0144skie, wielu duchownych i \u015bwieckich katolik\u00f3w stan\u0119\u0142o przed s\u0105dem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 podlega\u0142 niezwykle \u015bcis\u0142ej kontroli ze strony pa\u0144stwa. Katolicy \u015bwieccy mogli wykonywa\u0107 tylko podrz\u0119dne zawody.<\/p>

Lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te przynios\u0142y cz\u0119\u015bciowe odpr\u0119\u017cenie. Uwolniony z wi\u0119zienia arcybiskup Beran, kt\u00f3remu zabroniono pe\u0142ni\u0107 pos\u0142ug\u0119 biskupi\u0105, m\u00f3g\u0142 wyjecha\u0107 do Rzymu – jego nast\u0119pc\u0105 zosta\u0142 Franti\u0161ek Tom\u00e1\u0161ek, symbol oporu przeciw komunizmowi w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych.<\/p>

 <\/p>

\u2026donik\u0105d<\/strong><\/p>

Koniec dyktatury komunistycznej w roku 1989 przyni\u00f3s\u0142 czeskiemu Ko\u015bcio\u0142owi formaln\u0105 wolno\u015b\u0107; czeski katolicyzm wzmocni\u0142a te\u017c wizyta papie\u017ca Jana Paw\u0142a II w roku 1990. Wkr\u00f3tce jednak sytuacja si\u0119 pogorszy\u0142a. Otwarcie granic na Zach\u00f3d umo\u017cliwi\u0142o infiltracj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a nad We\u0142taw\u0105 przez pr\u0105dy modernizmu, kt\u00f3re wywar\u0142y wp\u0142yw na nauczanie na wydzia\u0142ach teologicznych katolickich uczelni i w katolickich szko\u0142ach. Duch fa\u0142szywego aggiornamento<\/em> zacz\u0105\u0142 pustoszy\u0107 ko\u015bcio\u0142y.<\/p>

W roku 1989 na niedzielne Msze \u015awi\u0119te ucz\u0119szcza\u0142o pi\u0119tna\u015bcie procent Czech\u00f3w, dzi\u015b czyni to zaledwie cztery procent. Pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych m\u0142odzi katolicy uwa\u017cali czysto\u015b\u0107 przedma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 za oczywisto\u015b\u0107, dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich uznaje stosunki przed \u015blubem za co\u015b \u201enormalnego\u201d. I przyst\u0119puje tak do Komunii \u015awi\u0119tej, a ksi\u0119\u017ca, wychowani ju\u017c w duchu modernizmu, udzielaj\u0105 im jej. Czeski Ko\u015bci\u00f3\u0142 upodobni\u0142 si\u0119 do ch\u0119tnie kopiowanych zachodnich wzor\u00f3w.<\/p>

Ale akcja zawsze wywo\u0142uje reakcj\u0119. Optymizmem napawa fakt, i\u017c w\u015br\u00f3d m\u0142odych czeskich katolik\u00f3w wzrasta zainteresowanie tradycyjn\u0105 liturgi\u0105, \u017ce istnieje kilka drukowanych i internetowych periodyk\u00f3w odrzucaj\u0105cych modernistycznego ducha niszczenia katolickiej nauki. To wielka nadzieja na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>

Radom\u00c3\u00adr Mal\u00c3\u00bd<\/em><\/strong><\/p>

Radom\u00c3\u00adr Mal\u00c3\u00bd – czeski historyk, dziennikarz, polityk, dr filozofii, wyk\u0142adowca Historii Ko\u015bcio\u0142a i Patrystyki na Uniwersytecie w Czeskich Budziejowicach.<\/p>

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czesi s\u0105 jednym z najbardziej ateistycznych narod\u00f3w Europy. Przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego nominalnie deklaruje tylko oko\u0142o dwudziestu procent ludno\u015bci (jednak na niedzielne Msze \u015awi\u0119te ucz\u0119szcza tylko 400-500 tysi\u0119cy wiernych), inne wyznania stanowi\u0105 jeden procent – reszta to bezwyznaniowcy. Sytuacja jest jednak niejednorodna w zale\u017cno\u015bci od regionu kraju.Na wschodzie, przy granicy ze S\u0142owacj\u0105, szczeg\u00f3lnie na wsi, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[227],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/89158"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=89158"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/89158\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=89158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=89158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=89158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}