{"id":88873,"date":"2016-08-08T12:03:00","date_gmt":"2016-08-08T16:03:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=88873"},"modified":"2016-08-08T12:03:00","modified_gmt":"2016-08-08T16:03:00","slug":"ekumeniczne-swiete-cesarstwo-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=88873","title":{"rendered":"Ekumeniczne \u015awi\u0119te Cesarstwo – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

210 lat temu, 6 sierpnia 1806 roku, zako\u0144czy\u0142 formalnie swoje istnienie pewien specyficzny tw\u00f3r polityczny, kt\u00f3ry zdaniem wielu wsp\u00f3\u0142czesnych, a nawet poprzedzaj\u0105cych ich pokole\u0144, dawno ju\u017c faktycznie zszed\u0142 do grobu, albo przynajmniej powinien to uczyni\u0107, zamiast straszy\u0107 swoim \u201eanachronizmem\u201d ludzi \u201ecywilizowanych i o\u015bwieconych\u201d, nawyk\u0142ych ju\u017c do \u017cycia w tzw. pa\u0144stwach narodowych, kieruj\u0105cych si\u0119 zasad\u0105 egoizmu narodowego i r\u00f3wnowagi si\u0142 pomi\u0119dzy nimi. Tym tworem by\u0142o \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie (Sacrum Imperium Romanum<\/em>), ustanowione – czy mo\u017ce raczej ponownie wskrzeszone – prawie 944 lata wcze\u015bniej, w Bo\u017ce Narodzenie 962 roku.<\/strong><\/p>

<\/p>

Korona cesarska Sacrum Imperium Romanum<\/em><\/p>

Jego likwidacja nie by\u0142a aktem dobrowolnym, lecz wymuszonym przez cesarza \u201enowego typu\u201d, cesarza rewolucyjnego i laickiego – Napoleona I Bonaparte, kt\u00f3ry po zwyci\u0119skiej bitwie pod Austerlitz, w kt\u00f3rej pokona\u0142 armi\u0119 austriack\u0105 i rosyjsk\u0105, by\u0142 panem sytuacji. Stanowi\u0142a ona r\u00f3wnie\u017c dope\u0142nienie ci\u0105gu zdarze\u0144 nast\u0119puj\u0105cych w ubieg\u0142ych latach, pocz\u0105wszy od tzw. hekatomby rozdrobnie\u0144 Rzeszy Niemieckiej w 1803 roku, kiedy to moc\u0105 recesu Sejmu Rzeszy a\u017c 112 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich wysz\u0142o spod zale\u017cno\u015bci od cesarza rzymskiego, popadaj\u0105c zreszt\u0105 natychmiast w zale\u017cno\u015b\u0107 od napoleo\u0144skiej Francji (a niekt\u00f3re od Kr\u00f3lestwa Prus), a\u017c po zawi\u0105zanie w dniu 12 lipca 1806 roku, pod protektoratem Cesarstwa Francuskiego, tzw. Zwi\u0105zku Re\u0144skiego (Rheinbund<\/em>), kt\u00f3rego karta konstytucyjna zawiera\u0142a w art. 1 akt secesji w stosunku do Cesarstwa Rzymskiego. Po\u0142\u0105czony z abdykacj\u0105 jako cesarza rzymskiego akt likwidacyjny ostatniego cesarza Franciszka II (Habsburga) by\u0142 wi\u0119c niczym innym, jak bezsiln\u0105 notyfikacj\u0105 tych faites accomplis<\/em>. Zwa\u017cywszy, \u017ce Franciszek ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej (10 sierpnia 1804) – niejako \u201easekuracyjnie\u201d i w odpowiedzi na cesarsk\u0105 autoproklamacj\u0119 i autokoronacj\u0119 Bonapartego – przybra\u0142 r\u00f3wnolegle tytu\u0142 cesarza austriackiego (\u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c: \u201ecesarza w Austrii\u201d), tote\u017c godno\u015bci cesarskiej jako takiej nie straci\u0142, ta likwidacja Sacrum Imperium<\/em> przesz\u0142a w zlaicyzowanym, poo\u015bwieceniowym i ju\u017c porewolucyjnym \u015bwiecie bez wi\u0119kszego echa. Jak g\u0142osi fama, wielki poeta i tajny radca ksi\u0119cia Weimaru – Johann Wolfgang von Goethe nawet nie raczy\u0142 przerwa\u0107 swojego zwyczajnego spaceru, podczas kt\u00f3rego doniesiono mu o tym wydarzeniu. Jak\u017ce zreszt\u0105 mog\u0142o by\u0107 inaczej, skoro jeszcze w pierwszej cz\u0119\u015bci Fausta<\/em> pisa\u0142 on ironicznie, cho\u0107 nie bez dozy pob\u0142a\u017cliwej czu\u0142o\u015bci: \u201eDrogie \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie, jakim cudem to si\u0119 jeszcze trzyma? (Das liebe heil\u2019ge R\u00f6m\u2019sche Reich, Wie h\u00c3\u00a4lt\u2019s nur noch zusammen?<\/em>)\u201d, za\u015b prawie 150 lat wcze\u015bniej s\u0142awny protestancki jurysta Samuel von Pufendorf g\u0142osi\u0142, \u017ce po Traktatach Westfalskich z 1648 roku cesarstwo sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em \u201emonstrualnym\u201d?<\/p>

A jednak \u00f3w \u201emonstrualny\u201d w epoce zmierzchu tw\u00f3r by\u0142 bytem, bez kt\u00f3rego nie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 najchwalebniejszych kart historii europejskiej Res Publica Christiana<\/em>; jej drug\u0105, obok papiestwa, naczeln\u0105 i jednocz\u0105c\u0105 instytucj\u0105. Cesarstwo, jako \u201epolityczne Logos\u201d stanowi\u0142o przede wszystkim pr\u00f3b\u0119 wcielenia ekumenicznego idea\u0142u zjednoczenia \u015bwiata w jednej Christianitas<\/em>, pod jednym prawem i w\u0142adz\u0105 jednego cesarza, jako \u201enowego\u00a0 Konstantyna\u201d i \u201enowego Karola\u201d; w tym sensie uniwersalizm imperialny pozosta\u0142 niekwestionowanym do ko\u0144ca wiek\u00f3w \u015brednich idea\u0142em politycznym Okcydentu. Jak pisze francuski historyk Jean-Fran\u00c3\u00a7ois No\u00c3\u00abl, \u201ecesarski autorytet by\u0142 po prostu moralnym zwierzchnictwem nad Zachodem. Oznacza\u0142o to, \u017ce nie udziela on, lecz przeciwnie, odnajduje w osobie posiadaj\u0105cej ten tytu\u0142 terytorialne i instytucjonalne podstawy, kt\u00f3rymi w\u0142adca dysponowa\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej, b\u0119d\u0105c spadkobierc\u0105 monarchii ottonia\u0144skiej\u201d.<\/p>

Paradoksalnie, cesarstwo to przez d\u0142ugi czas – i to swojego najbardziej owocnego istnienia – nie posiada\u0142o ani wyra\u017anie okre\u015blonego terytorium (co zreszt\u0105 nale\u017cy poniek\u0105d do jego w\u0142a\u015bciwej natury – tak samo jak papiestwa), ani ram instytucjonalnych, ani nawet \u201eoficjalnej\u201d nazwy. Dokonana 9 lutego 962 roku w Rzymie koronacja cesarska pierwszego z niemieckich kr\u00f3l\u00f3w z dynastii Ludolfing\u00f3w – Ottona I Wielkiego by\u0142a aktem renovatio<\/em> bytu nazywanego w\u00f3wczas po prostu Cesarstwem, domy\u015blnie rzymskim. Przymiotnik \u201e\u015bwi\u0119te\u201d (sacrum<\/em>, heilig<\/em>) pojawia si\u0119 dopiero za panowania Fryderyka I Rudobrodego (Barbarossy) z dynastii Hohenstauf\u00f3w, w 1157 roku, jako element propagandowej rywalizacji w sporach z papiestwem: mia\u0142 on podkre\u015bla\u0107, i\u017c Cesarstwo jest \u201e\u015bwi\u0119te\u201d ze swojej natury (istoty), podczas gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zaledwie \u201eu\u015bwi\u0119cony\u201d (sancta<\/em> Ecclesia<\/em>) przez swojego Boskiego Za\u0142o\u017cyciela. Pe\u0142na urz\u0119dowa nazwa, czyli \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie, pojawia si\u0119 w dokumentach dopiero w roku 1254, czyli dok\u0142adnie wtedy, kiedy nasta\u0142o tzw. Wielkie Bezkr\u00f3lewie, b\u0119d\u0105ce nie tyle (wbrew nazwie) wakatem na niemieckim tronie kr\u00f3lewskim, lecz w godno\u015bci cesarskiej, trwaj\u0105cym a\u017c 62 lata (od 1250 do 1312). Tytu\u0142 cesarski zreszt\u0105 nie dawa\u0142 \u017cadnych specjalnych przywilej\u00f3w w\u0142adczych, a monarcha m\u00f3g\u0142 przez d\u0142ugie lata rz\u0105dzi\u0107 jako \u201ezwyk\u0142y\u201d kr\u00f3l Niemiec, Italii i Burgundii, przybieraj\u0105c jedynie po wst\u0105pieniu na tron tytu\u0142 \u201ekr\u00f3la Rzymian\u201d (rex Romanorum<\/em>), wyra\u017caj\u0105cy oczekiwanie na godno\u015b\u0107 cesarsk\u0105. Tej jednak m\u00f3g\u0142 udzieli\u0107, wraz z koronacj\u0105 i sakr\u0105, wy\u0142\u0105cznie papie\u017c, tote\u017c dla kr\u00f3l\u00f3w z Niemiec oznacza\u0142o to konieczno\u015b\u0107 wyprawienia si\u0119 za Alpy i do Rzymu, co bywa\u0142o przedsi\u0119wzi\u0119ciem politycznie i logistycznie nie\u0142atwym, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c oczywi\u015bcie o zgodzie papie\u017ca. A\u017c do schy\u0142ku \u015bredniowiecza w cesarstwie nie by\u0142o tak\u017ce \u017cadnych, poza godno\u015bci\u0105 cesarsk\u0105, imperialnych instytucji politycznych i administracyjnych.<\/p>

Ekumeniczny, czyli powszechny, sens idei imperialnej nakazuje traktowa\u0107 jako gruby b\u0142\u0105d rozpatrywanie cesarstwa w kategoriach terytorialno-geograficznych, co zazwyczaj przejawia si\u0119 jako rysowanie na mapach atlas\u00f3w historycznych jego obszaru i granic, a w onomastyce jako nazywanie go \u201ecesarstwem niemieckim\u201d (i, analogicznie, cesarzy – \u201ecesarzami niemieckimi\u201d). Czym innym\u00a0 bowiem jest faktyczny zasi\u0119g w\u0142adzy (ale nie auctoritas<\/em>) cesarzy, rozpo\u015bcieraj\u0105cy si\u0119 w okresie \u015bredniowiecza mniej wi\u0119cej na obszarze dawnego imperium frankijskiego (z ubytkami na zachodzie, a z nabytkami na wschodzie), czym innym za\u015b ekumeniczna i uniwersalistyczna instytucja cesarstwa, kt\u00f3re w zasadzie nie ma granic, gdy\u017c obejmuje swoim autorytetem ca\u0142\u0105 ekumen\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105; precyzuj\u0105c, zgodnie z realiami rozbicia \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego po schizmie grecko-prawos\u0142awnej z 1054 roku, zachodnio-chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 (katolick\u0105, \u0142aci\u0144sk\u0105). Autorytet cesarstwa si\u0119ga zatem wsz\u0119dzie tam, gdzie uznaje si\u0119 te\u017c prymat w Ko\u015bciele biskupa Rzymu (papie\u017ca), b\u0119d\u0105cego zarazem, jak ju\u017c wspomniano, jedynym uprawnionym koronatorem cesarza. Natomiast faktyczno-polityczn\u0105 podstaw\u0105 roszczenia cesarza do najwy\u017cszej zwierzchno\u015bci w \u015bwiecie zachodnio-chrze\u015bcija\u0144skim jest sprawowanie przeze\u0144 w\u0142adzy (potestas<\/em>) kr\u00f3lewskiej nad trzema konkretnymi kr\u00f3lestwami: Niemiec, Italii i Burgundii (Arelatu). Mimo to, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie tylko cesarstwo, ale r\u00f3wnie\u017c i te kr\u00f3lestwa (podobnie jak wszystkie inne w wiekach \u015brednich), nie s\u0105 w og\u00f3le \u201epa\u0144stwami\u201d w \u015bcis\u0142ym, tj. nowo\u017cytnym i nowoczesnym sensie tego s\u0142owa, czyli jednolitej i suwerennej w\u0142adzy nad okre\u015blonym terytorium i zamieszkuj\u0105c\u0105 je ludno\u015bci\u0105.<\/p>

Dopiero jako skutek rozdzieraj\u0105cej Christianitas<\/em> rywalizacji cesarstwa z papiestwem, p\u00f3\u017aniej za\u015b tak\u017ce umocnienia si\u0119 tzw. monarchii narodowych, widzie\u0107 nale\u017cy cz\u0119\u015bciow\u0105 \u201eterytorializacj\u0119\u201d i \u201enacjonalizacj\u0119\u201d Sacrum Imperium<\/em>, pocz\u0105wszy od \u201ejesieni\u201d \u015bredniowiecza. Zapocz\u0105tkowa\u0142a to uchwa\u0142a Sejmu Rzeszy w Rhense z 1338 roku postanawiaj\u0105ca, i\u017c odt\u0105d ka\u017cdy legalnie obrany kr\u00f3l Niemiec staje si\u0119 cesarzem nawet bez koronacji papieskiej. Uporz\u0105dkowanie przez Karola IV Luksemburskiego tzw. Z\u0142ot\u0105 Bull\u0105<\/em> z 1356 roku trybu elekcji kr\u00f3lewsko-cesarskiej (przez siedmiu elektor\u00f3w Rzeszy) zako\u0144czy\u0142o wprawdzie er\u0119 chaosu wewn\u0119trznego i niepewno\u015bci co do legitymizmu poszczeg\u00f3lnych w\u0142adc\u00f3w (p\u00f3\u017aniejszym wyj\u0105tkiem by\u0142a jednoczesna elekcja Zygmunta Luksemburskiego i Jodoka z Moraw w 1410 roku), ale jednocze\u015bnie zaw\u0119zi\u0142o faktycznie poj\u0119cie cesarstwa do ram zwi\u0105zku organizm\u00f3w politycznych pod prezydencj\u0105 cesarza, zwanego te\u017c Rzesz\u0105 (Reich<\/em>). Nawet \u201edynastyzacja\u201d de facto<\/em> cesarstwa – od czasu, gdy w 1438 roku \u201ekr\u00f3lem Rzymian\u201d wybrano Albrechta II Habsburga – dokona\u0142a si\u0119 bezwiednie dla wsp\u00f3\u0142czesnych, gdy\u017c nic de iure<\/em> nie wskazywa\u0142o, \u017ce odt\u0105d tron cesarski b\u0119dzie a\u017c do ko\u0144ca (z jednym wyj\u0105tkiem Karola VII Wittelsbacha w latach 1742-1745) przekazywany cz\u0142onkom Domu Habsburskiego.<\/p>

Od 1508 roku, czyli od koronacji cesarskiej Maksymiliana I, w\u0142adca \u015awi\u0119tego Cesarstwa nosi ju\u017c tytu\u0142 cesarza od chwili elekcji, w zwi\u0105zku z czym \u201easekuracyjny\u201d dot\u0105d tytu\u0142 \u201ekr\u00f3la Rzymian\u201d staje si\u0119 zb\u0119dny, za\u015b po ostatniej w og\u00f3le koronacji cesarskiej w Rzymie i przez papie\u017ca – Karola V w 1530 roku – kolejni cesarze s\u0105 ju\u017c koronowani zaraz po elekcji, przewa\u017cnie we Frankfurcie nad Menem albo w Moguncji i przez metropolit\u00f3w tych archidiecezji. Ju\u017c ten fakt oznacza pewn\u0105 degradacj\u0119 i partykularyzacj\u0119 instytucji cesarstwa (acz uniezale\u017cnia cesarza osobi\u015bcie), lecz jeszcze wa\u017cniejsze jest odej\u015bcie od idei ekumeniczno\u015bci, co wyra\u017ca zmiana nomenklatury urz\u0119dowej: od 1512 roku oficjaln\u0105 nazw\u0105 cesarstwa – i w j\u0119zyku niemieckim – staje si\u0119: \u201e\u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (Heiliges r\u00f6misches Reich deutscher Nation<\/em>)\u201d. Ta \u201enacjonalizacja\u201d znalaz\u0142a swoj\u0105 jurydyczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 ju\u017c zreszt\u0105 w uzasadnieniu przybrania przez Maksymiliana I – bez aprobaty papie\u017ca – tytu\u0142u \u201ewybranego cesarza rzymskiego (Erw\u00c3\u00a4hlter r\u00f6mischer Kaiser<\/em>)\u201d, dla \u201euhonorowania narodu niemieckiego\u201d (teutscher Nation zu Ehren<\/em>) i \u201eaby czcigodnym Niemcom nie grozi\u0142o ju\u017c pozbawienie ich Cesarstwa (dass\u2026 die l\u00f6blichen Teutschen des R\u00f6m. Kayserthums nicht beraubt<\/em>)\u201d. To, co w \u015bredniowieczu traktowano w Europie jeszcze tylko jako bezzasadne roszczenie \u201epychy teuto\u0144skiej\u201d, czyli translatio imperii ad Germanos<\/em>, sta\u0142o si\u0119 teraz niejako oczywisto\u015bci\u0105, artyku\u0142owan\u0105 w umotywowaniu odrzucenia w 1519 roku kandydatury cesarskiej kr\u00f3la Francji Franciszka I ryzykiem translatio imperii ad Gallos<\/em>, mimo i\u017c \u017cadne prawo nie wyklucza\u0142o ksi\u0119cia narodowo\u015bci innej ni\u017c niemiecka, co zreszt\u0105 w \u015bredniowieczu potwierdza\u0142y precedensy elekcji Ryszarda z Kornwalii i Alfonsa Kastylijskiego (a Henryk VII Luksemburski te\u017c by\u0142 kulturowo francuski).<\/p>

Dla \u201e\u015bwi\u0119to\u015bci\u201d cesarstwa jako ekumeny katolickiej druzgoc\u0105cym ciosem by\u0142o z kolei zniszczenie jedno\u015bci Christianitas<\/em> wskutek buntu Lutra i jego nast\u0119pstw. Poparcie udzielone herezji protestanckiej przez licznych ksi\u0105\u017c\u0105t Rzeszy uniemo\u017cliwi\u0142o cesarzowi Karolowi V przywr\u00f3cenie jedno\u015bci wyznaniowej cesarstwa i zmusi\u0142o go do zalegalizowania (traktatem w Augsburgu w 1555 roku) protestanckiej zasady cuius regio eius religio<\/em>. Instytucjonalnym tego wyk\u0142adnikiem w Sejmie Rzeszy by\u0142 odt\u0105d \u201esko\u015bny\u201d (wzgl\u0119dem stanowego) podzia\u0142 \u201e\u0142aw\u201d (kurii) na Corpus Catholicorum<\/em> i Corpus Evangelicorum<\/em>.<\/p>

Mimo wszystko jednak \u201enacjonalizacja\u201d cesarstwa nigdy nie sta\u0142a si\u0119 pe\u0142na; \u015bwiadczy o tym cho\u0107by (s\u0142abo znany) fakt r\u00f3wnoleg\u0142ego funkcjonowania poj\u0119cia \u201e\u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Roma\u0144skiego\u201d – w odniesieniu do Kr\u00f3lestwa W\u0142och, Lotaryngii i dawnego Arelatu. \u015awiadomo\u015b\u0107 zwi\u0105zku, ale jednak nieidentyczno\u015bci \u015awi\u0119tego Cesarstwa Rzymskiego z Niemcami, wyra\u017ca lapidarna definicja XVIII-wiecznego geografa B\u00fcschinga: \u201eCesarstwo Rzymskie i Cesarstwo Niemieckie, chocia\u017c nierozdzielnie zjednoczone, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak od siebie\u201d. Nigdy te\u017c cesarstwo nie od\u017cegna\u0142o si\u0119 od chrze\u015bcija\u0144skiego uniwersalizmu, czego dowodzi pos\u0142ugiwanie si\u0119 przez wszystkich cesarzy tytu\u0142em \u201eobro\u0144cy chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d oraz zaprzysi\u0119ganie elektor\u00f3w, aby wybierali \u201ezwierzchnika ludu chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d (caput populo christiano<\/em>). Moralny prymat cesarza jako \u201eG\u0142owy i Ksi\u0119cia Kr\u00f3l\u00f3w\u201d (Caput et Dux Regum<\/em>) by\u0142 te\u017c nadal uznawany przez pozosta\u0142ych – i w pe\u0142ni ju\u017c suwerennych – monarch\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich; nawet kr\u00f3lowie g\u0142\u00f3wnego antagonisty cesarstwa, czyli Francji, do ko\u0144ca przyznawali, \u017ce cesarz jest primus inter pares<\/em>.<\/p>

Chocia\u017c ze \u015bci\u015ble politycznego punktu widzenia Traktaty Westfalskie, czyni\u0105ce Rzesz\u0119 zlepkiem pa\u0144stw i pa\u0144stewek w liczbie dochodz\u0105cej w XVIII wieku do 235, zada\u0142y powa\u017cny cios cesarstwu jest przesad\u0105 twierdzenie o jego ca\u0142kowitej anomii w tej epoce. Instytucje Rzeszy, na czele z jej Sejmem i s\u0105dami nadal funkcjonowa\u0142y, a prerogatywy cesarskie, ograniczone jedynie ramami ustroju korporacyjnego, by\u0142y wci\u0105\u017c realne. Istnieniu Cesarstwa\/Rzeszy (Kaisertum\/Reich<\/em>) powa\u017cnie zagrozi\u0142 dopiero wzrost pot\u0119gi pierwszego w historii Europy kr\u00f3lestwa proklamowanego bez zgody papie\u017ca i cesarza, czyli Prus. Jego w\u0142adcy (Hohenzollernowie) kamieniem w\u0119gielnym swojej polityki uczynili \u201ewypychanie\u201d Habsburg\u00f3w i terytorialnej podstawy Domu Habsburskiego, czyli Austrii, z Rzeszy. Proces ten, jak wiadomo, uwie\u0144czy\u0142a zwyci\u0119ska dla Prusak\u00f3w bitwa pod Sadow\u0105 (1866), kt\u00f3ra Bismarckowi umo\u017cliwi\u0142a proklamowanie – po pokonaniu Francji – Cesarstwa Niemieckiego (Deutsches Kaisertum<\/em>) , zwanego te\u017c II Rzesz\u0105, tworu ca\u0142kowicie innego ni\u017c \u015awi\u0119te Cesarstwo i nowego typu, bo nacjonalistycznego, imperialistycznego i opartego o hegemoni\u0119 protestanckich Prus, a jedynie zachowuj\u0105cego instytucjonalne pozory legitymizmu i federalizmu pa\u0144stwa zwi\u0105zkowego. Jednak prawdziwe Cesarstwo nie istnia\u0142o ju\u017c od prawie 70 lat, a ostateczny cios zada\u0142o mu pseudo-cesarstwo rewolucyjne, kt\u00f3rego nowy, sekularny uniwersalizm nie m\u00f3g\u0142 tolerowa\u0107 istnienia ekumenizmu chrze\u015bcija\u0144skiego, cho\u0107by nawet w tak szcz\u0105tkowej i symbolicznej postaci, jak ta, kt\u00f3rej depozytariuszami byli cesarze z Domu Habsburskiego.<\/p>

Sacrum Imperium Romanum<\/em> bywa oceniane r\u00f3\u017cnie w historiografii oraz publicystyce politycznej. Cz\u0119sto, w Polsce r\u00f3wnie\u017c, dominuje nastawienie niech\u0119tne, wyolbrzymiaj\u0105ce sprzeczny z ekumenizmem pierwiastek partykularny, niemiecki (germa\u0144ski), przebijaj\u0105cy spod uniwersalistycznej teologii politycznej, a tak\u017ce zap\u0119dy cezaropapistyczne. Niekt\u00f3rzy posuwaj\u0105 si\u0119 do twierdzenia, \u017ce \u00f3w ekumenizm by\u0142 tylko marzeniem Ottona III, natychmiast po jego przedwczesnej \u015bmierci porzuconym na rzecz bardziej \u201eprzyziemnych\u201d cel\u00f3w. Zapominaj\u0105 jednak, b\u0105d\u017a \u015bwiadomie pomijaj\u0105, chocia\u017cby \u201ecichego i pokornego s\u0142ug\u0119 Ko\u015bcio\u0142a\u201d (jak okre\u015bli\u0142 go, w kontra\u015bcie do jego syna, Henryka IV, sam papie\u017c Grzegorz VII) Henryka III Salickiego albo wspomnianego ju\u017c Henryka VII. S\u0105 i tacy, co drwi\u0105, \u017ce nie by\u0142o ono ani \u015bwi\u0119te, ani rzymskie, ani nawet nie by\u0142o cesarstwem. Jednakowo\u017c, nawet je\u015bli musimy zgodzi\u0107 si\u0119, \u017ce ekumeniczny idea\u0142 nigdy nie zosta\u0142 urzeczywistniony, a stop pierwiastk\u00f3w trzech dziedziczonych przez nie tradycji: rzymskiej sensu proprio<\/em>, bizantyjskiej i karoli\u0144skiej (frankijskiej) sam w sobie by\u0142 trudny do zharmonizowania, to mimo wszystko nie by\u0142o w historii zachodniego, \u0142aci\u0144skiego, katolickiego chrze\u015bcija\u0144stwa idei metapolitycznej bardziej wznios\u0142ej, p\u0142odnej i trwa\u0142ej.<\/p>

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"210 lat temu, 6 sierpnia 1806 roku, zako\u0144czy\u0142 formalnie swoje istnienie pewien specyficzny tw\u00f3r polityczny, kt\u00f3ry zdaniem wielu wsp\u00f3\u0142czesnych, a nawet poprzedzaj\u0105cych ich pokole\u0144, dawno ju\u017c faktycznie zszed\u0142 do grobu, albo przynajmniej powinien to uczyni\u0107, zamiast straszy\u0107 swoim \u201eanachronizmem\u201d ludzi \u201ecywilizowanych i o\u015bwieconych\u201d, nawyk\u0142ych ju\u017c do \u017cycia w tzw. pa\u0144stwach narodowych, kieruj\u0105cych si\u0119 zasad\u0105 egoizmu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[35,196,195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88873"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88873\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}