{"id":88804,"date":"2019-06-01T10:47:31","date_gmt":"2019-06-01T14:47:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=88804"},"modified":"2020-10-15T14:36:12","modified_gmt":"2020-10-15T18:36:12","slug":"lacina-jest-jezykiem-przyszlosci-wywiad-z-marcel-peres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=88804","title":{"rendered":"„\u0141acina jest j\u0119zykiem przysz\u0142o\u015bci” – wywiad z Marcelem P\u00e9r\u00e8s<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2016-08-4 10:47 am<\/small><\/p>\r\n

Jaka jest obecna sytuacja chora\u0142u gregoria\u0144skiego we Francji? Czy jego popularno\u015b\u0107 ro\u015bnie, czy mo\u017ce maleje?<\/b><\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Marcel Peres<\/em><\/p>\r\n

S\u0105 w tym wzgl\u0119dzie r\u00f3\u017cne tendencje. Od czasu motu proprio<\/i> Benedykta XVI obserwujemy niewielkie otwarcie si\u0119 na chora\u0142 gregoria\u0144ski. W kilku parafiach toleruje si\u0119 go od czasu do czasu, jednak\u017ce nie jest to nic poza tolerancj\u0105, nie spotyka si\u0119 on z \u017cadnym entuzjazmem ze strony w\u0142adz ko\u015bcielnych, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 ten rodzaj muzyki za jedynie dodatek, tyle\u017c dekoracyjny, co przestarza\u0142y. W \u015brodowisku nazywanym \u201etradycjonalistycznym\u201d praktykuje si\u0119 jeszcze chora\u0142 gregoria\u0144ski wed\u0142ug szko\u0142y opactwa w Solesmes. Jest te\u017c kilka innych tendencji, takich jak na przyk\u0142ad ta w Bractwie Kap\u0142a\u0144skim \u015aw. Piotra, w kt\u00f3rej kilku m\u0142odych ksi\u0119\u017cy interesuje si\u0119 moj\u0105 prac\u0105. Tak\u017ce w Toulonie, na po\u0142udniu Francji, jest wsp\u00f3lnota ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 praktykowa\u0107 chora\u0142 gregoria\u0144ski w do\u015b\u0107 podobnej stylistyce. Ponadto kilku seminarzyst\u00f3w z tego miasta jest zainteresowanych moj\u0105 prac\u0105, jednak pozostaje to spraw\u0105 marginaln\u0105.<\/p>\r\n

Tradycja \u015bpiewu ko\u015bcielnego nie jest dzi\u015b zagadnieniem istotnym dla Ko\u015bcio\u0142a, jest ona marginalizowana. Nie zawsze jeste\u015bmy \u015bwiadomi, \u017ce praca nad dziedzictwem liturgicznym jest rzecz\u0105 prawdziwie istotn\u0105 oraz \u017ce \u0142acina jest j\u0119zykiem przysz\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Nie u\u015bwiadomili\u015bmy te\u017c sobie, \u017ce \u0142acina ju\u017c nale\u017cy do przysz\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. Poza tym jest wielu ludzi \u015bwieckich, kt\u00f3rych przyci\u0105gn\u0119\u0142y dzie\u0142a muzyki sakralnej, ale do\u015bwiadczyli jej oni poza ko\u015bcio\u0142em, poniewa\u017c w \u015brodowiskach tradycjonalistycznych \u015bpiewa si\u0119 na mod\u0142\u0119 Solesmes. Jednak\u017ce zmieniaj\u0105 si\u0119 wyobra\u017cenia i coraz wi\u0119cej os\u00f3b dostrzega znaczenie tych spraw, lecz to tak\u017ce zjawisko marginalne w Ko\u015bciele.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Francja by\u0142a kiedy\u015b \u201eNajstarsz\u0105 C\u00f3rk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a\u201d, potem zosta\u0142a silnie dotkni\u0119ta przez rewolucj\u0119, przez rz\u0105dow\u0105 polityk\u0119 antyreligijn\u0105 i na ko\u0144cu przez sekularyzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Pa\u0144skim zdaniem jakie jest dzisiejsze francuskie chrze\u015bcija\u0144stwo?<\/b><\/p>\r\n

Z socjologicznego punktu widzenia widzimy, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo skoncentrowa\u0142o si\u0119 w wielkich miastach, wie\u015b i proletariat s\u0105 ca\u0142kowicie zdechrystianizowane. Niestety, katolicyzm sta\u0142 si\u0119 domen\u0105 mieszczan i bur\u017cuazji. To klasy wy\u017csze s\u0105 jeszcze katolickie, to oni s\u0105 tymi, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 dzieci do ko\u015bcio\u0142a, a lud jest absolutnie zagubiony. Na wsi jest czasami tylko jeden ksi\u0105dz na trzydzie\u015bci lub czterdzie\u015bci wiosek. Z drugiej strony miasta s\u0105 pod tym k\u0105tem bardzo aktywne: Pary\u017c, Lyon, Bordeaux, Nantes, Tuluza. To wielki problem w dzisiejszych czasach: nie ma ju\u017c \u201eludowego chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d.<\/p>\r\n

W latach 1960-1970 francuski kler zniszczy\u0142 resztki pobo\u017cno\u015bci ludu: procesje, bractwa\u2026 Uwa\u017cano, \u017ce te zwyczaje pochodz\u0105 od zabobon\u00f3w. W Hiszpanii czy we W\u0142oszech istnieje jeszcze religia ludowa, poniewa\u017c zachowano te elementy, jednak\u017ce we Francji ju\u017c tego nie ma. Widoczne jest to jeszcze na Korsyce, ale Korsyka jest mimo wszystko troch\u0119 na uboczu, to prowincja. Chrze\u015bcija\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 elitarne. Prawie wszyscy m\u0142odzi ksi\u0119\u017ca pochodz\u0105 ze \u015brodowisk bur\u017cuazyjnych, ju\u017c prawie nie ma tych z ni\u017cszych grup spo\u0142ecznych. To smutne.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czy inicjatywy takie jak Pa\u0144skie, jest pan muzykologiem, \u015bpiewakiem i historykiem \u015bpiewu liturgicznego, maj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na budzenie wiary chrze\u015bcija\u0144skiej? Jaka jest rola kultury w propagowaniu Ewangelii?<\/b><\/p>\r\n

Pracuj\u0119 nad pami\u0119ci\u0105 liturgii. Nios\u0119 jedynie \u015bwiadectwo tego, co stanowi\u0142o liturgi\u0119 w innych epokach. Problemem jest to, \u017ce dzi\u015b w Ko\u015bciele nie istnieje poj\u0119cie dziedzictwa liturgicznego. Gdy m\u00f3wi si\u0119 o dawnych liturgiach, mo\u017cna us\u0142ysze\u0107: \u201eTo ju\u017c by\u0142o, wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek potrzebuje czego\u015b innego!\u201d. Jest to wr\u0119cz samob\u00f3jcze podej\u015bcie, poniewa\u017c odcinaj\u0105c si\u0119 od dawnych liturgii, stajemy si\u0119 obcy duchowo\u015bci ludzi, kt\u00f3rzy tworzyli nasz\u0105 cywilizacj\u0119.<\/p>\r\n

Zachwycamy si\u0119 ko\u015bcio\u0142ami gotyckimi, roma\u0144skimi czy barokowymi, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce te budynki zosta\u0142y wzniesione, by przyj\u0105\u0107 okre\u015blon\u0105 form\u0119 liturgii. Nie jeste\u015bmy w stanie zrozumie\u0107 dynamiki i ducha tych miejsc, nie znaj\u0105c liturgii, dla kt\u00f3rej zosta\u0142y skonstruowane. Za tymi ko\u015bcio\u0142ami stoi cywilizacja. Zapomina si\u0119, \u017ce liturgia niesie w sobie projekt cywilizacji.<\/p>\r\n

Jest to kwestia przetrwania, poniewa\u017c je\u015bli chrze\u015bcija\u0144stwo nie proponuje modelu cywilizacji, staje si\u0119 jedynie opcj\u0105 moraln\u0105, podczas gdy tym, co dawa\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwu si\u0142\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w, by\u0142a koherentno\u015b\u0107 modelu cywilizacji, kt\u00f3r\u0105 budowa\u0142o, a kt\u00f3rej uprzywilejowan\u0105 form\u0105 wyrazu by\u0142a sztuka.<\/p>\r\n

Ten wymiar jest niestety nieobecny we wsp\u00f3\u0142czesnej refleksji, gdy\u017c uwa\u017ca si\u0119, \u017ce estetyka jest rzecz\u0105 drugoplanow\u0105, podczas gdy tak naprawd\u0119 jest rzecz\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105. To poprzez ni\u0105 zatwierdza si\u0119 i definiuje projekt cywilizacji. Wiara i kultura s\u0105 nieroz\u0142\u0105czne.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czy przypomina Pan sobie historie ludzi, kt\u00f3rzy przyci\u0105gni\u0119ci przez kultur\u0119 liturgii, odkryli chrze\u015bcija\u0144stwo? <\/b><\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy ludzie dalecy od chrze\u015bcija\u0144stwa odkryli je poprzez kultur\u0119, ale gdy tylko zwracali si\u0119 do liturgii wsp\u00f3\u0142czesnych, byli zasadniczo mocno rozczarowani.<\/p>\r\n

Wraz z reform\u0105 liturgii chciano stworzy\u0107 kultur\u0119 popularn\u0105, ludow\u0105, lecz jednocze\u015bnie ludowi kultur\u0119 odebrano! Wcze\u015bniej ludzie mieli prawo do prawdziwej kultury Ko\u015bcio\u0142a. Pochodzi\u0142a ona z g\u0142\u0119bi wiek\u00f3w, a \u0142acina by\u0142a jej bram\u0105 na ca\u0142y \u015bwiat. W kulturze, kt\u00f3r\u0105 przenosi liturgia, jest zawarte ponad dwa tysi\u0105ce lat pami\u0119ci. Chc\u0105c uczyni\u0107 j\u0105 popularn\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, zagubiono lud, odcinaj\u0105c go od dziedzictwa, do kt\u00f3rego mia\u0142 on prawo.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czy chora\u0142 gregoria\u0144ski mo\u017ce by\u0107 preambula fidei<\/i> dla ludzi kompletnie spoza Ko\u015bcio\u0142a \u015brodkiem w zbli\u017ceniu si\u0119 do niego?<\/b><\/p>\r\n

Wielu z nas odczuwa wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie przepa\u015b\u0107 oddzielaj\u0105c\u0105 nas od sztuki liturgicznej minionych wiek\u00f3w. Gdy tylko ko\u0144czy si\u0119 kursy \u015bpiewu sakralnego, tego repertuaru, kt\u00f3ry wyszed\u0142 ju\u017c z u\u017cycia, uczniowie wracaj\u0105 do kultury dominuj\u0105cej w naszych spo\u0142ecze\u0144stwach, odczuwaj\u0105c siln\u0105 frustracj\u0119. Szczyty emocji, kontemplacji, rozwa\u017ca\u0144, kt\u00f3rych do\u015bwiadczyli podczas tych dni, gin\u0105 w brutalnej rzeczywisto\u015bci liturgii wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

To, co Pan m\u00f3wi, jest powa\u017cne.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/b><\/p>\r\n

Zgadza si\u0119, bardzo powa\u017cne.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czy konsekwencj\u0105 tego, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie odnowi swoich tradycji, mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 naszej cywilizacji b\u0119dzie zagro\u017cona?<\/b><\/p>\r\n

Tak, jest to problem natury cywilizacyjnej. To tak jak z pami\u0119ci\u0105 o \u0142acinie. Tylko Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce zachowa\u0107 \u0142acin\u0119 w formie \u017cywej i funkcjonalnej, nie ma \u017cadnej innej instytucji, kt\u00f3ra by\u0142aby w stanie to zrobi\u0107. To problem cywilizacyjny, kt\u00f3rego duchowie\u0144stwo nie jest \u015bwiadome. Papie\u017c Benedykt XVI doskonale rozumia\u0142 natur\u0119 problemu, z tego powodu utworzy\u0142 Wy\u017cszy Instytut \u0141aciny w Rzymie. Jednak\u017ce kler i konferencje episkopalne nie zda\u0142y sobie jeszcze sprawy ze znaczenia tego j\u0119zyka w przysz\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i naszej cywilizacji.<\/p>\r\n

Nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 od prawdziwego nauczania \u0142aciny w seminariach, a tak\u017ce \u017ceby dzieci na lekcjach religii uczy\u0142y si\u0119 na pami\u0119\u0107 psalm\u00f3w, modlitw i pie\u015bni po \u0142acinie.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Jest to pewnego rodzaju paradoks, z jednej strony Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II m\u00f3wi nam: wracajcie do \u017ar\u00f3de\u0142, zg\u0142\u0119biajcie swoje tradycje, wasz\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, lecz z drugiej strony mamy zmiany i\u015bcie destrukcyjne.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/b><\/p>\r\n

Obecny z\u0142y stan bierze si\u0119 z braku sp\u00f3jno\u015bci pomi\u0119dzy licznymi sposobami my\u015blenia, kt\u00f3re zamiast wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 w harmonii, zderzaj\u0105 si\u0119, ignoruj\u0105 si\u0119 nawzajem i czasem wyst\u0119puj\u0105 przeciwko sobie. Jest te\u017c zamieszanie w kwestii czasu, jego wielorakiej natury, sposob\u00f3w, w jaki up\u0142ywa, jego relacji z pami\u0119ci\u0105 i jego roli w budowaniu przysz\u0142o\u015bci. Poniewa\u017c pami\u0119\u0107 nie jest tylko kultem przesz\u0142o\u015bci, jest te\u017c zaczynem przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Nie ma ju\u017c konsensusu co do punkt\u00f3w odniesienia dla \u015bpiewu ko\u015bcielnego, rz\u0105dzi pewien rodzaj wykluczaj\u0105cego dziwactwa, kt\u00f3re upowa\u017cnia ka\u017cdego, kto ma troch\u0119 w\u0142adzy w parafii lub wsp\u00f3lnocie, do decydowania o tym, co jest dobre w \u015bpiewie liturgicznym, a co powinno by\u0107 z niego absolutnie wykluczone. Nic nie jest smutniejsze od dyskusji w zakrystii, kilka minut przed pogrzebem, gdy trzeba z zapa\u0142em negocjowa\u0107 pozwolenie za\u015bpiewania tekst\u00f3w z oficjum za zmar\u0142ych. Puszczenie nagranej piosenki przychodzi du\u017co \u0142atwiej ni\u017c za\u015bpiewanie psalmu po \u0142acinie, Libera me<\/i> czy jakiegokolwiek fragmentu z mszy Requiem<\/i>. Pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce kilka lat temu nowy kaprys, kt\u00f3ry na szcz\u0119\u015bcie nie zdoby\u0142 jednog\u0142o\u015bnego poparcia kleru, \u015bpiewania Alleluja<\/i> na pogrzebach, pod pretekstem tego, \u017ce \u015bmier\u0107 by\u0142aby radosn\u0105 tajemnic\u0105, kt\u00f3ra przybli\u017ca nas do Pana.<\/p>\r\n

Jest tak\u017ce zamieszanie w kwestii tekst\u00f3w normatywnych, szczeg\u00f3lnie tych z Soboru Watyka\u0144skiego II. Wielu ograniczy\u0142o si\u0119 do jednostronnego odczytania Soboru, k\u0142ad\u0105c nacisk na kilka udogodnie\u0144, kt\u00f3re w perspektywie lat 60. pozwala\u0142y radykalnie zmienia\u0107 estetyk\u0119 liturgii. Jednak\u017ce celowo przemilczaj\u0105 niekt\u00f3re podstawowe elementy wyra\u017anie okre\u015blone jeszcze przez Sob\u00f3r. Tak wi\u0119c dla wi\u0119kszo\u015bci wierz\u0105cych znakami ostatniego Soboru s\u0105 Msza odprawiana przodem do ludu, porzucenie \u0142aciny, odstawienie chora\u0142u gregoria\u0144skiego do muzeum i frenetyczna kompozycja nowych pie\u015bni w miejscowych j\u0119zykach. Ot\u00f3\u017c gdy przejrzymy teksty, odwr\u00f3cenie o\u0142tarza nie jest nigdzie zalecane[i], \u0142acina po raz pierwszy zostaje og\u0142oszona oficjalnym j\u0119zykiem Ko\u015bcio\u0142a, chora\u0142 gregoria\u0144ski jest ustanowiony jako w\u0142a\u015bciwy i oficjalny repertuar Ko\u015bcio\u0142a, a j\u0119zyk miejscowy jest tolerowany w przypadkach potrzeb duszpasterskich.<\/p>\r\n

Ojcowie Soboru byli prawdziwie natchnieni. S\u0142owa, kt\u00f3re tam pad\u0142y, przerasta\u0142y to, co mogli sobie wyobra\u017ca\u0107 w tamtym momencie ich autorzy. Jednak\u017ce jeste\u015bmy w posiadaniu tekst\u00f3w i ci\u0105gle medytujemy nad ich harmoni\u0105, kt\u00f3ra objawia si\u0119, pod warunkiem \u017ce pozwolimy tym s\u0142owom zabrzmie\u0107 raz jeszcze, z dala od wszelkiej polemiki, w ciszy mi\u0142osiernego spojrzenia skierowanego na formy liturgiczne w historii Ko\u015bcio\u0142a. Jest w Konstytucji o liturgii zdanie, kt\u00f3re przesz\u0142o prawie niezauwa\u017cone: \u201eSkarb muzyki sakralnej b\u0119dzie zachowywany i kultywowany z najwi\u0119ksz\u0105 trosk\u0105\u201d[ii].<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c s\u0142awny \u201educh Soboru\u201d, kt\u00f3ry jest cz\u0119sto przywo\u0142ywany, by usprawiedliwi\u0107 nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119, \u015blepy p\u0119d ku nowoczesno\u015bci, kt\u00f3ra zanika, \u00a0w istocie zaleca raczej zwr\u00f3cenie uwagi na dawne formy muzyczne ze wszystkich epok, tak aby przyj\u0105\u0107 nauczanie, kt\u00f3re one przenosz\u0105. Katolicy s\u0105 tak\u017ce zaproszeni do kierowania uwagi na inne tradycje liturgiczne, szczeg\u00f3lnie wschodnie. Inna interpretacja Soboru by\u0142aby nie wyrazem fundamentalizmu w promowaniu j\u0119zyk\u00f3w miejscowych, w kt\u00f3rym uczestniczymy od ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, ale synowsk\u0105, starann\u0105 trosk\u0105 o skarby muzyczne i mistagogiczne dawnych liturgii, nios\u0105c\u0105 trwa\u0142e zainteresowanie liturgiami Wschodu.<\/p>\r\n

Jeste\u015bmy od tego jeszcze daleko, nawet je\u015bli Benedykt XVI by\u0142 zupe\u0142nie jednoznaczny w tej sprawie[iii]. De facto<\/i> sytuacja doktrynalna nie by\u0142a nigdy tak sprzyjaj\u0105ca radykalnej reformie muzyki sakralnej, kt\u00f3ra to radykalno\u015b\u0107 objawia si\u0119 tu jako rozumne wyzwolenie od dyktatury: \u201ewszystko w j\u0119zykach miejscowych\u201d i \u201ewszystko, tylko nie chora\u0142 gregoria\u0144ski\u201d.\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Jak widzi Pan przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/b><\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku reform niekt\u00f3rzy aspirowali do powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142 pierwszych liturgii. Te ambicje ostatecznie znikn\u0119\u0142y dyskretnie w latach 80. Jednak\u017ce od lat 60. wiele element\u00f3w, kt\u00f3re znane by\u0142y tylko kilku rzadkim specjalistom, upowszechni\u0142y si\u0119, by wzbogaci\u0107 wyobra\u017ani\u0119 Europejczyk\u00f3w: repertuar Ko\u015bcio\u0142a Wschodu, \u015bpiew liturgiczny \u015bredniowiecznej Europy, muzyka barokowa i renesansowa. Repertuary muzu\u0142ma\u0144ski i \u017cydowski tak\u017ce by\u0142y mile widziane w tym wyimaginowanym muzeum lat 80.<\/p>\r\n

To w tamtym momencie zacz\u0119\u0142y rozwija\u0107 si\u0119 festiwale muzyki sakralnej, kt\u00f3re otworzy\u0142y si\u0119 na muzyk\u0119 ca\u0142ego \u015bwiata, a tak\u017ce muzyk\u0119 dawn\u0105. Tak wi\u0119c w momencie, w kt\u00f3rym wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 definitywnie odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 plecami do swojego dziedzictwa muzycznego, to powr\u00f3ci\u0142o ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 w formie festiwali, p\u0142yt, emisji radiowych, a tak\u017ce w edukacji. W\u0142a\u015bnie w latach 80. poj\u0119cie zachowania i aktualizacji dziedzictwa zacz\u0119\u0142o nabiera\u0107 coraz wi\u0119kszego znaczenia w polityce kulturalnej. W tym kontek\u015bcie trudno jest powiedzie\u0107, \u017ce liturgia wsp\u00f3\u0142czesna wyra\u017ca to, czym mog\u0142a by\u0107 ta z pierwszych wiek\u00f3w. Te twierdzenia, dalekie od bycia anegdotycznym fenomenem bez znaczenia, zas\u0142uguj\u0105 na zatrzymanie si\u0119 przy nich na chwil\u0119, poniewa\u017c wyra\u017caj\u0105 one pewne trwa\u0142e przekonanie, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w XIX wieku, systematycznie neguj\u0105ce histori\u0119 \u015bpiewu, a zatem i pami\u0119\u0107 liturgiczn\u0105, co jest godne g\u0142\u0119bokiego po\u017ca\u0142owania, poniewa\u017c \u015bpiew tworzy miejsce i czas dla przekazu.<\/p>\r\n

Muzyczne reformy posoborowe usprawiedliwiaj\u0105 swoj\u0105 konieczno\u015b\u0107 poprzez potrzeb\u0119 powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142, ale tak\u017ce przez imperatyw \u201enowoczesno\u015bci\u201d. Te poj\u0119cia, zrozumia\u0142e w kontek\u015bcie ich sformu\u0142owania w latach 1950-1960, okaza\u0142y si\u0119 w znacznym stopniu przestarza\u0142e dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej, kiedy negatywne skutki nowoczesno\u015bci zacz\u0119\u0142y by\u0107 odczuwalne: hiperindustrialne spo\u0142ecze\u0144stwo, zanieczyszczenia \u015brodowiska, rozerwane lub podkopane przez rozpad tradycyjnych struktur wi\u0119zi spo\u0142eczne. Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat i jego ograniczenia sprawia\u0142y, \u017ce ludzie zupe\u0142nie inaczej patrzyli na rzeczy z przesz\u0142o\u015bci. Zachowanie, nadanie im warto\u015bci, inteligentne ponowne u\u017cycie dziedzictwa sta\u0142y si\u0119 kr\u0119gos\u0142upem licznych rozwijaj\u0105cych si\u0119 inicjatyw kulturalnych. Jednak Ko\u015bci\u00f3\u0142, zamiast towarzyszy\u0107 tym dobroczynnym aktywno\u015bciom zachodnich spo\u0142ecze\u0144stw, trwa w promowaniu przebrzmia\u0142ych nowoczesnych metod, na wz\u00f3r tej nowoczesno\u015bci z lat 60., kt\u00f3re jakoby ma przynie\u015b\u0107 dzisiejszemu \u015bwiatu dobr\u0105 nowin\u0119 Ewangelii. \u00a0Uwa\u017cano, \u017ce aby to uczyni\u0107, nale\u017cy w ca\u0142o\u015bci skomponowa\u0107 na nowo \u015bpiew liturgiczny, spychaj\u0105c w zapomnienie wszystko sprzed lat 60. XX wieku.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bpiew ko\u015bcielny nie musi by\u0107 postrzegany jako nieodwracalny produkt konieczno\u015bci historycznej, ale jako epifenomen silnie powi\u0105zany z oczekiwaniami, wierzeniami i kontekstami spo\u0142ecznymi drugiej po\u0142owy XX wieku. Dzi\u015b trzeba zredefiniowa\u0107 wszystkie te aspekty, ponownie umie\u015bci\u0107 \u015bpiew ko\u015bcielny w historii Ko\u015bcio\u0142a Wschodu i Zachodu, przywr\u00f3ci\u0107 uniwersalny kontekst natury \u015bpiewu religijnego, by okre\u015bli\u0107 to, czego nam wsp\u00f3\u0142cze\u015bni pragn\u0105 i czego mog\u0105 oczekiwa\u0107 od Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Po II wojnie \u015bwiatowej da\u0142o si\u0119 odczu\u0107 pragnienie fundamentalnego przemy\u015blenia chrze\u015bcija\u0144stwa, jego publicznego wyrazu, liturgii, kt\u00f3rej \u015blepy tradycjonalizm, odziedziczony po my\u015bli XIX wieku, a nast\u0119pnie reformach wprowadzonych przez \u015bw. Piusa X, by\u0142 odbierany jako nieadekwatny do nowych wyzwa\u0144, kt\u00f3re stawia\u0142y zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwa. Cele uwypuklone si\u0119 w latach 60., mo\u017cna schematycznie sformu\u0142owa\u0107 jako zmierzaj\u0105ce w czterech nast\u0119puj\u0105cych kierunkach:<\/p>\r\n

– Powr\u00f3t do \u017ar\u00f3de\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwa z u\u017cyciem \u015bpiewu jako uprzywilejowanego no\u015bnika.<\/p>\r\n

– Otwarcie si\u0119 na zmieniaj\u0105cy si\u0119 \u015bwiat.<\/p>\r\n

– Przemy\u015blenie chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re nie jest ju\u017c skupione wy\u0142\u0105cznie na historii kultury europejskiej.<\/p>\r\n

– Uczynienie wiernych odpowiedzialnymi za uczestniczenie w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a, a szczeg\u00f3lnie w liturgii.<\/p>\r\n

Reformy liturgiczne oraz tw\u00f3rczo\u015b\u0107 muzyczna, kt\u00f3ra z nich wynika\u0142a od lat 60., w du\u017cej mierze bazowa\u0142y na tych czterech kierunkach, ale ich niemal niedyskutowalna interpretacja niekiedy przeradza\u0142a si\u0119 w rodzaj fundamentalizmu, jakoby nieodwracalnego, jak na przyk\u0142ad wy\u0142\u0105czne u\u017cycie j\u0119zyk\u00f3w miejscowych. Te kierunki mog\u0105 by\u0107 tymczasem r\u00f3\u017cnie interpretowane w \u015bwietle odkry\u0107 i zdobyczy nauki, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w przeci\u0105gu ostatnich pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Jaka powinna by\u0107 dzisiejsza sztuka liturgiczna?<\/b><\/p>\r\n

Nale\u017cy znale\u017a\u0107 spos\u00f3b prawid\u0142owego zastosowania na nowo skarb\u00f3w duchowo\u015bci i \u015brodk\u00f3w wyrazu artystycznego, kt\u00f3re pozostawili nam nasi przodkowie. Musimy zrozumie\u0107, \u017ce poza rzeczami namacalnymi jest dziedzictwo niematerialne, \u017ce te dzie\u0142a sztuki zosta\u0142y stworzone przez ludzi, dla kt\u00f3rych chlebem powszednim by\u0142o do\u015bwiadczenie liturgiczne. Brak \u015bwiadomo\u015bci dziedzictwa kultury liturgicznej u wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych katolik\u00f3w czyni ich zamkni\u0119tymi na mistyczn\u0105 dynamik\u0119, kt\u00f3r\u0105 tworzy\u0142o tyle dzie\u0142 sztuki na przestrzeni dziej\u00f3w.<\/p>\r\n

Ani sztuka, ani liturgia nie s\u0105 celami same w sobie, s\u0105 narz\u0119dziami, no\u015bnikami, kt\u00f3re prowadz\u0105 nas do spotka\u0144. Z tego powodu trzeba przezwyci\u0119\u017ca\u0107 dyktatur\u0119 up\u0142ywaj\u0105cego czasu. Ostatnie dekady przyzna\u0142y temu up\u0142ywowi czasu du\u017ce znaczenie w budowaniu estetyki liturgii pod pretekstem \u201enowoczesno\u015bci\u201d. Tymczasem w\u0142a\u015bciwy czas religijny ma zupe\u0142nie inn\u0105 natur\u0119. Wszyscy, kt\u00f3rzy w historii byli zafascynowani s\u0142owami Jezusa i stawali si\u0119 Jego uczniami, byli nimi, poniewa\u017c te s\u0142owa s\u0105 zawsze bardzo wsp\u00f3\u0142czesne. S\u0142owa, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142 dwa tysi\u0105ce lat temu, uciekaj\u0105 od tego up\u0142ywaj\u0105cego czasu, s\u0105 od niego niezale\u017cne, s\u0105 aktualne ka\u017cdego dnia. To w\u0142a\u015bnie t\u0119 ponadczasow\u0105 kreatywno\u015b\u0107 powinny wyra\u017ca\u0107, odkrywa\u0107 i przekazywa\u0107 wszystkie formy sztuki religijnej.<\/p>\r\n

Sztuka jako narz\u0119dzie Epifanii, zasada, kt\u00f3ra niesie na swoim najwy\u017cszym poziomie my\u015blicieli, artyst\u00f3w, teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy w XV wieku we Florencji rozwijali nauczanie o tajemnicy Trzech Kr\u00f3li[iv].<\/p>\r\n

Sztuka objawiaj\u0105ca tak\u017ce nauczanie o tajemnicy Przemienienia, w kt\u00f3rym ujawnia si\u0119 prawdziwa natura czasu. Tak jak Jezus by\u0142 zarazem obecny pomi\u0119dzy swoimi uczniami i rozmawia\u0142 z Moj\u017ceszem i Eliaszem, tak natura \u015bpiewu ko\u015bcielnego prowadzi nas ku spotkaniu, obecno\u015bci, \u015bwiadectwu, kt\u00f3re nasi przodkowie prze\u017cywali przez do\u015bwiadczenie liturgii, \u015bwiadectwu tego, co my mamy do przekazania nam wsp\u00f3\u0142czesnym oraz tym, kt\u00f3rzy nadejd\u0105 po nas. Jak litania, ta \u015bcie\u017cka spotka\u0144 kszta\u0142tuje si\u0119 na wiele sposob\u00f3w, kt\u00f3rych lista, daleka od wyczerpania, znajduje si\u0119 poni\u017cej:<\/p>\r\n

– Spotkanie z lud\u017ami z przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3rzy pozostawili nam to dziedzictwo.<\/p>\r\n

– Spotkanie ze wsp\u00f3\u0142czesnymi lud\u017ami, aby te formy sztuki wyra\u017ca\u0142y to, czego wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie nie pozwala do\u015bwiadczy\u0107.<\/p>\r\n

– Spotkanie z katolikami rytu \u0142aci\u0144skiego, aby umieli pojedna\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 pami\u0119ci\u0105 liturgiczn\u0105.<\/p>\r\n

– Spotkanie z chrze\u015bcijanami Wschodu, aby ka\u017cdy odnalaz\u0142 istot\u0119 swojego rytu.<\/p>\r\n

– Spotkanie z innymi religiami.<\/p>\r\n

– Spotkanie z innymi\u2026 ze wszystkimi, kt\u00f3rzy nie znale\u017ali w \u017cadnym rycie tego, co nasyci\u0142oby ich duchowy g\u0142\u00f3d.<\/p>\r\n

– Spotkanie z kosmiczn\u0105 harmoni\u0105, \u017cycie w rytmie p\u00f3r roku, dnia i nocy (do\u015bwiadczenie laudes\u00f3w o \u015bwicie, nieszpor\u00f3w o zachodzie s\u0142o\u0144ca i matutinum w nocy).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Widzi Pan jakie\u015b \u015bwiate\u0142ko nadziei?<\/b><\/p>\r\n

W przeciwie\u0144stwie do tego, co mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, rozwa\u017caj\u0105c obecn\u0105 sytuacj\u0119 muzyki ko\u015bcielnej u katolik\u00f3w, nie wszystko jest stracone, nawet je\u015bli dzie\u0142o, kt\u00f3rego trzeba dokona\u0107, jest ogromne. Sytuacja doktrynalna nigdy nie by\u0142a tak przychylna prawdziwemu renesansowi \u015bpiewu liturgicznego. Musimy okaza\u0107 najwy\u017csz\u0105 wnikliwo\u015b\u0107, by rozr\u00f3\u017cni\u0107 to, co w akcji liturgicznej jest akcydentalne[v], aby w pe\u0142nej wolno\u015bci ponownie oprze\u0107 si\u0119 na fundamentach, kt\u00f3re pozostawili nam przodkowie, ze spokojn\u0105 pewno\u015bci\u0105 dzieci, kt\u00f3re prawowicie wezm\u0105 w posiadanie ich dziedzictwo.<\/p>\r\n

Co\u015b prawdziwie nowego pojawi\u0142o si\u0119 wraz z wezwaniem Soboru Watyka\u0144skiego II, aby arty\u015bci i duchowie\u0144stwo brali pod uwag\u0119 we wzajemnych relacjach ca\u0142e dziedzictwo muzyki sakralnej. Nakaz, kt\u00f3rego znaczenie nie jest jeszcze w pe\u0142ni u\u015bwiadomione, traktowania \u015brodk\u00f3w wyrazu estetyki ca\u0142ej tradycji muzycznej jako tego, czym s\u0105 one same w sobie. Praca rekonstrukcyjna tego repertuaru rozpocz\u0119\u0142a si\u0119, jest tu wymiar dziedzictwa w planie historycznym i geograficznym, dotycz\u0105cy tradycji muzycznych chrze\u015bcijan, \u017cyd\u00f3w i muzu\u0142man\u00f3w. Jest tu wymiar antropologiczny, kt\u00f3ry ujawnia mechanizmy dynamizm\u00f3w psychicznych i relacyjnych, umocowanych w \u015bpiewie liturgicznym i wpisuj\u0105cych go w przekaz wiary. Anga\u017cuje odpowiedzialno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, w nim odkrywaj\u0105c g\u0142\u0119boki zwi\u0105zek pomi\u0119dzy jego misj\u0105 kulturow\u0105 i kultyczn\u0105. Zaprasza do odkrycia teologii \u015bpiewu i przekazu, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 ponad jego histori\u0105 i jego praktyk\u0105.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142a Dominika Krupi\u0144ska<\/b><\/em><\/p>\r\n

T\u0142um. Andrzej Chrzanowski<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

[i] cf. Wst\u0119p kardyna\u0142a Ratzingera do ksi\u0105\u017cki Uwe Michaela Langa: Zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Pana<\/i>. Esej o orientacji modlitwy liturgicznej, Genewa, wyd. Ad Solem, 2006. Oryginalne wydanie niemieckie: Conversi ad Dominum<\/i>. Zu Geschichte und Theologie der christlichen Gebetsrichtung, mit einem Geleitwort von Joseph Kardinal Ratzinger<\/i>, Johannes Verlag Einsiedeln, Freiburg 2003.<\/p>\r\n

Argumentacja kanoniczna opiera si\u0119 konsekwentnie na fakcie, \u017ce \u017cadna wzmianka o tym sposobie celebracji nie znajduje si\u0119 w soborowej Konstytucji o liturgii, Sacrosanctum concilium<\/i>, z grudnia 1963 roku. Trzeba przej\u015b\u0107 do \u201edokument\u00f3w wykonawczych\u201d, \u017ceby znale\u017a\u0107 tak\u0105 wzmiank\u0119, kt\u00f3ra zreszt\u0105 nie jest bezwzgl\u0119dnie wi\u0105\u017c\u0105ca: Po\u017c\u0105dane jest wystawienie o\u0142tarza wielkiego w takim oddaleniu od \u015bciany, aby go \u0142atwo mo\u017cna obej\u015b\u0107 i aby celebra mog\u0142a si\u0119 odbywa\u0107 twarz\u0105 do ludu<\/i> (Instrukcja Inter oecumenici<\/i> z 26 wrze\u015bnia 1964 r.). Po tej instrukcji wydano tak\u017ce roztropne rekomendacje skierowane do przewodnicz\u0105cych konferencji episkopat\u00f3w. Ponadto Msza\u0142 Rzymski wydany przez b\u0142. Paw\u0142a VI zachowa\u0142 rubryki, kt\u00f3rych nie mo\u017cna zrozumie\u0107, je\u017celi wyklucza si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jednakowej orientacji kap\u0142ana i wiernych podczas Modlitwy Eucharystycznej. Trzecia edycja tego Msza\u0142u, promulgowana przez \u015bw. Jana Paw\u0142a II w 2002 roku, ci\u0105gle zachowuje te rubryki, a wyja\u015bnienie udzielone przez prefekta Kongregacji Kultu Bo\u017cego i Dyscypliny Sakrament\u00f3w (kardyna\u0142a Medin\u0119 Est\u00c3\u00a9veza w 2000 r.) otwarcie stwierdza, \u017ce to nie ustytuowanie odprawiaj\u0105cego ksi\u0119dza jest spraw\u0105 istotn\u0105, ale zwr\u00f3cenie si\u0119 wiernych ku Bogu w ich podstawowym poruszeniu duchowym. Nie da si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce obecna praktyka celebracji \u201etwarz\u0105 do ludu\u201d odpowiada w\u0142a\u015bciwym tekstom soborowym. Opiera si\u0119 ona raczej na p\u00f3\u017aniejszych instrukcjach, kt\u00f3re wdra\u017cano bez zalecanego umiarkowania.<\/p>\r\n

[ii] Konstytucja soborowa o liturgii n. 114. Podobnie Sancrosanctum concilium<\/i> n. 116: Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje \u015bpiew gregoria\u0144ski za w\u0142asny \u015bpiew liturgii rzymskiej<\/i>.<\/p>\r\n

[iii] Summorum Pontificum<\/i>, motu proprio<\/i> Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci Benedykta XVI. List Apostolski z 7 lipca 2007 o celebracji liturgii rzymskiej sprzed reformy w 1970 roku.<\/p>\r\n

[iv] R. Hatfield, The compagnia dei Magi<\/i>, w: \u201eJournal of the Warburg and Courtauld Institutes\u201d, 33, 1970, s. 107-161; P. Duclos-Grenet Des mages \u00e1 Florence au Quattrocento. <\/i>Autour de la f\u00c3\u00aate de l\u2019\u00c3\u2030phiphanie de 1443<\/i>, Biuletyn Centrum Nauki o \u015aredniowieczu w Auxerre BUCEMA [online], 18.2.2014 [dost\u0119p 19 grudnia 2014].<\/p>\r\n

[v] Akcydentalne oznacza tutaj wszystkie czynniki, kt\u00f3re nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z doktryn\u0105 i kt\u00f3re przy\u0107miewaj\u0105 pewne wymiary podstawowe do\u015bwiadczenia liturgicznego: mikrofony, fundamentalizm j\u0119zyk\u00f3w miejscowych, elektryczne \u015bwiat\u0142a, godziny modlitwy, kt\u00f3re nie odpowiadaj\u0105 rytmowi s\u0142onecznemu (pierwsza godzina, druga etc.), planowanie przestrzeni wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a, akompaniament organ\u00f3w.<\/p>\r\n

\r\n

Marcel Peres<\/em><\/strong><\/p>\r\n

(1956), muzykolog, kompozytor, rekonstruktor muzyki liturgicznej \u015bredniowiecza.<\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n<\/blockquote>\r\n

za:\u00a0 http:\/\/christianitas.org\/news\/lacina-jest-jezykiem-przyszlosci\/<\/a><\/p>\r\n

za VIKI :\u00a0 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Marcel_P%C3%A9r%C3%A8s<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2016-08-4 10:47 am Jaka jest obecna sytuacja chora\u0142u gregoria\u0144skiego we Francji? Czy jego popularno\u015b\u0107 ro\u015bnie, czy mo\u017ce maleje? Marcel Peres S\u0105 w tym wzgl\u0119dzie r\u00f3\u017cne tendencje. Od czasu motu proprio Benedykta XVI obserwujemy niewielkie otwarcie si\u0119 na chora\u0142 gregoria\u0144ski. W kilku parafiach toleruje si\u0119 go od czasu do czasu, jednak\u017ce nie jest to nic […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[240,119,191,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88804"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119438,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88804\/revisions\/119438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}