{"id":88407,"date":"2016-07-11T10:04:23","date_gmt":"2016-07-11T14:04:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=88407"},"modified":"2016-07-11T10:04:23","modified_gmt":"2016-07-11T14:04:23","slug":"cuda-na-nieludzkiej-ziemi-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=88407","title":{"rendered":"Cuda na nieludzkiej ziemi – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eNieludzka ziemia<\/i>\u201d. Tak nazywana by\u0142a Rosja pod rz\u0105dami bolszewik\u00f3w. Na \u201enieludzkiej ziemi<\/i>\u201d dzia\u0142y si\u0119 rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna by nazywa\u0107 nieludzkimi, gdyby nie to, \u017ce poza gatunkiem ludzkim nie s\u0105 one znane w jakimkolwiek innym gatunku. Zatem na \u201enieludzkiej ziemi<\/i>\u201d toczy\u0142y si\u0119 ludzkie sprawy, a w\u0142a\u015bciwie jedna sprawa, charakterystyczna w\u0142a\u015bnie dla gatunku ludzkiego, czyli pr\u00f3ba poprawienia \u015bwiata. Inne gatunku biologiczne nie pr\u00f3buj\u0105 poprawiania \u015bwiata. Przeciwnie – raczej si\u0119 do niego przystosowuj\u0105 – na co zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Karol Darwin. Gatunek ludzki – odwrotnie. Pr\u00f3buje dostosowywa\u0107 \u015bwiat to w\u0142asnych o nim i o sobie wyobra\u017ce\u0144, tote\u017c w rozlicznych spo\u0142ecznych in\u017cynieriach cz\u0119sto dochodzi do wniosku, kt\u00f3ry w do\u015b\u0107 wulgarny spos\u00f3b sformu\u0142owa\u0142 marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski, charakteryzuj\u0105c nar\u00f3d polski: \u201edobry nar\u00f3d, tylko ludzie kurwy<\/i>\u201d. Przy takich diagnozach remedium wydaje si\u0119 proste. Trzeba tylko usun\u0105\u0107 ze \u015bwiata \u017byd\u00f3w, bur\u017cuj\u00f3w, ku\u0142ak\u00f3w, bia\u0142ych, \u017c\u00f3\u0142tych, Murzyn\u00f3w i tak dalej – a wtedy nic ju\u017c nie b\u0119dzie zak\u0142\u00f3ca\u0142o harmonii. Jak zauwa\u017cy\u0142 Aldous Huxley, tacy bolszewicy \u201echcieliby zmusi\u0107 cywilizowanych Europejczyk\u00f3w, by post\u0119powali jak Dajakowie lub Eskimosi. Jest to skazane na niepowodzenie, ale zanim to nast\u0105pi, ile\u017c rado\u015bci dostarczy inicjatorom zn\u0119canie si\u0119 nad heretykami!<\/i>\u201d Oczywi\u015bcie Huxley jak zwykle si\u0119 myli\u0142. W powie\u015bci \u201eG\u0142os Pana<\/i>\u201d Stanis\u0142aw Lem zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201enawet konklawe mo\u017cna doprowadzi\u0107 do ludo\u017cerstwa, byle post\u0119powa\u0107 cierpliwie i metodycznie.<\/i>\u201d W efekcie cierpliwego i metodycznego oddzia\u0142ywania przy pomocy duraczenia z lekka tylko wspieranego aksamitnym terrorem, \u201ecywilizowani Europejczycy<\/i>\u201d z roku na rok coraz bardziej upodabniaj\u0105 si\u0119 do pogardzanych przez Huxleya Dajak\u00f3w lub Eskimos\u00f3w, kt\u00f3rzy nawet z tego powodu zaczynaj\u0105 nimi pogardza\u0107.<\/p>

Co ma wisie\u0107, nie utonie, wi\u0119c wr\u00f3\u0107my na \u201enieludzk\u0105 ziemi\u0119<\/i>\u201d, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy jeszcze raz obejrze\u0107 sobie oczyma Rosjanina, pi\u0119tnastolatka Jurija Czirikowa. Warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 temu obrazowi chwil\u0119 uwagi, bo najcz\u0119\u015bciej ziemi\u0119 t\u0119 ogl\u0105dali\u015bmy oczami Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy z rzadka tylko zdobywali si\u0119 wobec niej na odruch \u017cyczliwo\u015bci, przynajmniej na tyle, by zauwa\u017cy\u0107 jej urod\u0119. Takie przypadki te\u017c si\u0119 zdarza\u0142y, czego ilustracj\u0105 jest pe\u0142en zachwytu opis Uralu w jednym z martyrologicznych, polskich \u015bwiadectw – ale regu\u0142\u0105 jest postrzeganie Rosji jako ziemi przekl\u0119tej, gdzie nawet gwizd parowozu przypomina ryk apokaliptycznej bestii. Jurij Czirikow dosta\u0142 si\u0119 do \u0142agru na Wyspach So\u0142owieckich pod zarzutem przygotowywania zamachu na Stanis\u0142awa Kosiora, genseka Komunistycznej Partii Ukrainy i samego Stalina. By\u0142y to czasy, gdy \u201earchipelag<\/i>\u201d jeszcze nie skamienia\u0142 w p\u00f3\u017aniejszej straszliwej postaci, tylko dopiero kszta\u0142towa\u0142 swoje oblicze, tote\u017c zdarza\u0142y si\u0119 fenomeny, o kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej pr\u00f3\u017cno by\u0142oby pensjonariuszowi lagru nawet marzy\u0107. Na przyk\u0142ad – protestacyjne g\u0142od\u00f3wki – na kt\u00f3re naczelnicy S\u0141ON-a nie tylko si\u0142\u0105 jakiej\u015b inercji pozwalali, ale kt\u00f3re wi\u0119\u017aniowie nawet wygrywali, odzyskuj\u0105c przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 praw. P\u00f3\u017aniej t\u0119 rozpust\u0119 skasowano i wszystkie wyspy \u201earchipelagu<\/i>\u201d upodobni\u0142y si\u0119 do Bieguna Okrucie\u0144stwa – jak Aleksander So\u0142\u017cenicyn okre\u015bli\u0142 Ko\u0142ym\u0119.<\/p>

On sam o Ko\u0142ymie nie pisa\u0142, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce pisa\u0107 o niej mo\u017ce tylko ten, kto j\u0105 prze\u017cy\u0142. Wielu takich nie by\u0142o, ale znalaz\u0142 si\u0119 jeden, w dodatku utalentowany, w osobie War\u0142ama Sza\u0142amowa. Ten jednak wystawi\u0142 Biegunowi Okrucie\u0144stwa, a po\u015brednio i sobie bezlitosn\u0105 recenzj\u0119; kto mianowicie Ko\u0142ym\u0119 prze\u017cy\u0142, MUSIA\u0141 wdepta\u0107 w ziemi\u0119 niejednego towarzysza niedoli. Ale Jurij Czirikow, wprawdzie trafi\u0142 na nieludzk\u0105 ziemi\u0119, ale jakby do enklawy, w kt\u00f3rej bolszewickie regu\u0142y \u201enienawi\u015bci klasowej<\/i>\u201d jakby nie obowi\u0105zywa\u0142y, a je\u015bli nawet – to w formie niezwykle z\u0142agodzonej. Nasz Bohater nie tylko spotyka tam wspania\u0142ych przedstawicieli rosyjskiej inteligencji, ze wszystkimi jej zaletami i s\u0142abo\u015bciami, ale r\u00f3wnie\u017c interesuj\u0105cych ch\u0142opskich filozof\u00f3w w rodzaju Piotra Paw\u0142owicza Siwowa, z kt\u00f3rym Czirikow pracowa\u0142 w brygadzie jagodnik\u00f3w, czyli zbieraczy jag\u00f3d. Ten Siwow pewnego razu podda\u0142 krytyce cesarza Aleksandra II, kt\u00f3rego w powie\u015bci J\u00f3zefa Mackiewicza \u201eNie trzeba g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107<\/i>\u201d, Rosjanie w zaufaniu nazywaj\u0105 \u201ecarem-oswobodzicielem<\/i>\u201d. Tymczasem Siwow powiada tak: \u201eJa tam nigdy nie darzy\u0142em Aleksandra II zbytnim szacunkiem. Wprawdzie dobry by\u0142 z niego car, ale przysporzy\u0142 wiele szk\u00f3d narodowi. Nie mo\u017cna by\u0142o przecie\u017c tak od razu znosi\u0107 pa\u0144szczyzny… st\u0105d w\u0142a\u015bnie wzi\u0119\u0142o si\u0119 ca\u0142e z\u0142o.<\/i>\u201d Czirikow notuje, \u017ce \u201einteligenci obruszyli si\u0119 i zaatakowali ch\u0142opa. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja. Siwow broni\u0105c swej tezy m\u00f3wi\u0142 dalej mniej wi\u0119cej tak: – Ch\u0142op bywa r\u00f3\u017cny. Na stu wie\u015bniak\u00f3w jedna trzecia to lenie, jedna trzecia nieudolni kr\u0119tacze, a mniej wi\u0119cej tyle samo jest narwanych gorliwc\u00f3w, za\u015b m\u0105drych i gospodarnych przypadnie trzech, mo\u017ce czterech na setk\u0119. Trzeba by\u0142o najpierw wyzwoli\u0107 tych m\u0105drych i gospodarnych, a pozosta\u0142ych dopiero wtedy, kiedy nabior\u0105 rozumu i oducz\u0105 si\u0119 lenistwa. Inteligencja te\u017c nie jest bez winy (\u2026) my\u015bl\u0105 m\u0105drale, \u017ce ch\u0142op potrzebuje takiej samej wolno\u015bci, jak oni. A wolno\u015b\u0107 dla ch\u0142op\u00f3w bywa r\u00f3\u017cna, ka\u017cdy rozumie j\u0105 po swojemu. Jeden poczuje si\u0119 wolny, kiedy po ca\u0142ych dniach b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wylegiwa\u0107 si\u0119 na przypiecku, drugi – kiedy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 bez przeszk\u00f3d rozwija\u0107 swoje gospodarstwo, a trzeci – kiedy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 bezkarnie zabiera\u0107 tym, kt\u00f3rzy dorobili si\u0119 swoich d\u00f3br – taka wolno\u015b\u0107 jest najbardziej niebezpieczna.<\/i>\u201d<\/p>

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nasz pi\u0119tnastolatek w tej atmosferze takich rozm\u00f3w niekiedy nawet zapomina, \u017ce jest w \u0142agrze, z kt\u00f3rego mo\u017ce ju\u017c nigdy nie wyj\u015b\u0107. Kiedy by\u0142 ju\u017c prawie dochodiag\u0105, pozna\u0142 \u201enajciekawszego cz\u0142owieka w \u0142agrze<\/i>\u201d profesora nauk rolniczych Bogdana Jasienieckiego: \u201eW k\u0105cie pomieszczenia siedzia\u0142 stary dziadek – str\u00f3\u017c \u0142a\u017ani. Ten k\u0105t odgrodzony by\u0142 stru\u017ck\u0105 nafty na pod\u0142odze, maj\u0105cej stanowi\u0107 barier\u0119 dla insekt\u00f3w. Podszed\u0142em niepewnie do staruszka i poprosi\u0142em o przechowanie w\u0119ze\u0142ka na czas k\u0105pieli. – Jeste\u015b pewien, \u017ce ci go oddam? – spyta\u0142 pos\u0119pnie dziadek. – Tak, jestem pewien, bo inaczej nie zadawaliby\u015bcie takiego pytania. – Dzi\u0119ki za szacunek i zaufanie – dumnie odpar\u0142 staruszek, chowaj\u0105c m\u00f3j skarb za pazuch\u0119. (\u2026) Bogdan Ilijicz pozamiata\u0142 wszy z pod\u0142ogi, zala\u0142 je naft\u0105, umy\u0142 starannie r\u0119ce i nala\u0142 do kubk\u00f3w jakiego\u015b br\u0105zowego p\u0142ynu. \u201eHerbata\u201d by\u0142a sporz\u0105dzona z suszonych, sfermentowanych owoc\u00f3w i t\u0142uczonych \u017co\u0142\u0119dzi. (\u2026) Popijaj\u0105c ten paruj\u0105cy nap\u00f3j prowadzili\u015bmy rozmow\u0119 \u201ena \u015bwiatowym poziomie\u201d (\u2026) Dziadek Bogdana Ilijicza bra\u0142 aktywny udzia\u0142 w powstaniu 1831 roku i zosta\u0142 zes\u0142any na Syberi\u0119, kiedy jego syn (ojciec profesora) mia\u0142 zaledwie trzy lata. W roku 1833 car Miko\u0142aj I przebywa\u0142 na manewrach wojskowych w okolicy \u0179ytomierza i pani Jasieniecka razem ze swoim synkiem uzyska\u0142a audiencj\u0119 u imperatora. Bogdan Iljicz bardzo malowniczo opisywa\u0142, jak car poca\u0142owa\u0142 petentk\u0119 w r\u0119k\u0119, wzi\u0105\u0142 w ramiona ch\u0142opaczka i spyta\u0142 go: – Lubisz ty mnie? Dziecko odwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 i rzek\u0142o: – Nie, bo\u015b ty Moskal! – Madame – powiedzia\u0142 smutno imperator – to nie\u0142adnie wpaja\u0107 dziecku nieprzyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy naszymi narodami. Na po\u017cegnanie poleci\u0142 \u201eu\u0142askawi\u0107 ojca, aby z\u0142o nie zakorzeni\u0142o si\u0119 w sercu syna\u201d. Bogdan Iljicz pyta\u0142: jak s\u0105dzicie, panowie, czy taki cud m\u00f3g\u0142by si\u0119 zdarzy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w naszych czasach?!<\/i>\u201d Jasne, \u017ce nie – ani w tamtych, to znaczy – bolszewickich, ani w obecnych.<\/p>

W tej niezwyk\u0142ej ksi\u0105\u017cce, w tym niezwyk\u0142ym \u015bwiadectwie, jest jeden zagadkowy punkt. Autor opatrzy\u0142 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 mottem – cytatem z Micha\u0142a Bu\u0142hakowa: \u201ePisz tylko to, co widzisz, a czego nie widzisz, o tym pisa\u0107 nie warto.<\/i>\u201d Chocia\u017c Jurij Czirikow sp\u0119dzi\u0142 w r\u00f3\u017cnych \u0142agrach prawie 10 lat, to ani razu nie wspomina o \u201ekumie<\/i>\u201d, czyli oficerze operacyjnym NKWD. A przecie\u017c \u201ekumowie<\/i>\u201d byli w ka\u017cdym obozie, a nawet na tak zwanej \u201ewolno\u015bci<\/i>\u201d, gdzie werbowali \u201eseksot\u00f3w<\/i>\u201d, czyli \u201esekrietnych satrudnikow<\/i>\u201d, kt\u00f3rzy po polsku nazywaj\u0105 si\u0119 tajnymi wsp\u00f3\u0142pracownikami. Aleksander So\u0142\u017cenicyn w swoim \u201eArchipelagu GU\u0141-ag<\/i>\u201d po\u015bwi\u0119ca \u201ekumom<\/i>\u201d ca\u0142y rozdzia\u0142 i nawet podaje charakterystyczn\u0105 ich w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 – \u017ce mianowicie \u201epierzchaj\u0105 oni na d\u017awi\u0119k Imienia Chrystusowego<\/i>\u201d. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce podczas swego pobytu w \u0142agrach Jurij Czirikow ani razu nie zauwa\u017cy\u0142 \u201ekuma<\/i>\u201d? Skoro nie napisa\u0142 o nim ani s\u0142owa, to musia\u0142 go nie zauwa\u017cy\u0107. Je\u015bli tak, to niepodobna wyt\u0142umaczy\u0107 tego inaczej, jak cudem. To dow\u00f3d, \u017ce cuda zdarzaj\u0105 si\u0119 w ka\u017cdych czasach, tyle, \u017ce musz\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>

Jurij Czirikow – Cz\u0142owiek z nieludzkiej ziemi – Wydawnictwo von Boroviecky, Radzymin 2016<\/p>

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>

Komentarz \u00a0\u2022<\/b>\u00a0 specjalnie dla www.michalkiewicz.pl \u00a0\u2022<\/b>\u00a0 11 lipca 2016<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eNieludzka ziemia\u201d. Tak nazywana by\u0142a Rosja pod rz\u0105dami bolszewik\u00f3w. Na \u201enieludzkiej ziemi\u201d dzia\u0142y si\u0119 rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna by nazywa\u0107 nieludzkimi, gdyby nie to, \u017ce poza gatunkiem ludzkim nie s\u0105 one znane w jakimkolwiek innym gatunku. Zatem na \u201enieludzkiej ziemi\u201d toczy\u0142y si\u0119 ludzkie sprawy, a w\u0142a\u015bciwie jedna sprawa, charakterystyczna w\u0142a\u015bnie dla gatunku ludzkiego, czyli pr\u00f3ba poprawienia […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328,9],"tags":[66,34,208],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88407"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88407"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88407\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}