{"id":88110,"date":"2016-06-16T14:34:53","date_gmt":"2016-06-16T18:34:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=88110"},"modified":"2016-06-16T14:34:53","modified_gmt":"2016-06-16T18:34:53","slug":"prof-baskerville-kryzys-konstytucyjny-wynika-z-proby-zaprzeczenia-jej-tradycyjnego-rozumienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=88110","title":{"rendered":"Prof. Baskerville: Kryzys konstytucyjny wynika z pr\u00f3by zaprzeczenia jej tradycyjnego rozumienia"},"content":{"rendered":"

Zdaniem ameryka\u0144skiego uczonego prof. Stephana Baskerville\u2019a, mamy w Polsce do czynienia z kryzysem konstytucyjnym, jednak w zupe\u0142nie innych kategoriach, ni\u017c zwyk\u0142y to przedstawia\u0107 zachodnie media. Co wi\u0119cej, to w\u0142a\u015bnie polski kryzys jest najmniej rozwini\u0119ty w por\u00f3wnaniu ze spektakularnymi rozmiarami, jakie przybra\u0142 w krajach demokracji zachodnich. Sta\u0142o si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na stosunkowo niewielki wp\u0142yw \u201eprawniczych misjonarzy\u201d, przysy\u0142anych do kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej po upadku komunizmu, na ustawodawstwo i praktyk\u0119 orzecznicz\u0105.<\/strong><\/p>

Opisywane przez prof. Baskerville’a zjawisko, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn transatlantyckiego kryzysu konstytucyjnego, to \u201eprawnicza supremacja\u201d – forma podporz\u0105dkowania prawa stanowionego gremiom niewybieralnych juryst\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 now\u0105, samozwa\u0144cz\u0105 arystokracj\u0105 pa\u0144stw zachodnich. Warstwa ta wkomponowa\u0142a si\u0119 ostatecznie w ustroje tych pa\u0144stw za pe\u0142nym przyzwoleniem tamtejszych rz\u0105d\u00f3w – s\u0119dziowie zamiast kontrolowa\u0107 rz\u0105d, do czego zostali powo\u0142ani, p\u0142ynnie przeszli do przyznawania mu w\u0142adzy tam, gdzie nigdy nie by\u0142 upowa\u017cniony do jej sprawowania. Najbardziej jaskrawymi przejawami tego procesu w Ameryce s\u0105 wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego Roe v. Wade<\/em> z 1973 r., legalizuj\u0105cy aborcj\u0119 na terenie wszystkich stan\u00f3w, oraz Obergefell v. Hodges<\/em> z 2015 r., narzucaj\u0105ca stanom uznawanie zwi\u0105zk\u00f3w jednop\u0142ciowych za ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Symboliczn\u0105 sta\u0142a si\u0119 tutaj sprawa Kim Davis, kt\u00f3ra po ubieg\u0142orocznym orzeczeniu jako sekretarz gminy Rowand w stanie Kentucky odm\u00f3wi\u0142a wydania parom homoseksualnym dokument\u00f3w, potwierdzaj\u0105cych zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, za co zosta\u0142a skazana na kar\u0119 pozbawienia wolno\u015bci.<\/p>

\u201ePrawnicza supremacja\u201d nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie s\u0119dzi\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c prokurator\u00f3w, kt\u00f3rzy – pozbawieni jakiejkolwiek kontroli – szafuj\u0105 oskar\u017ceniami o gwa\u0142t, przemoc domow\u0105 czy homofobi\u0119, kt\u00f3re – niezale\u017cnie od ostatecznego rozstrzygni\u0119cia sprawy – na zawsze obci\u0105\u017caj\u0105 \u017cyciorysy oskar\u017conych. Szeroko krytykowan\u0105 instytucj\u0105 s\u0105 r\u00f3wnie\u017c ameryka\u0144skie s\u0105dy rodzinne, opanowane przez organizacje skrajnie feministyczne, w imi\u0119 abstrakcyjnie rozumianego prawa odrywaj\u0105ce dzieci od domu rodzinnego – \u015brodowiska najbardziej naturalnego dla jego zdrowego rozwoju.<\/p>

\u00c5\u00b9r\u00f3d\u0142em takiej postawy jest opowiedzenie si\u0119 przez zachodnie \u015brodowiska prawnicze po jednej ze stron konfliktu kulturowego i aksjologicznego. Prof. Baskerville podaje znamienny przyk\u0142ad wypowiedzi Marka Tushneta, profesora prawa na Harvardzie, kt\u00f3ry w ubieg\u0142ym miesi\u0105cu publicznie por\u00f3wna\u0142 konserwatyst\u00f3w (jako tych, kt\u00f3rzy przegrali wojn\u0119 kulturow\u0105) do hitlerowskich Niemiec, pokonanych w II wojnie \u015bwiatowej, i zaapelowa\u0142 do podobnego potraktowania ich przez liberalne rz\u0105dy. Tushnet w skrajnej formie wyrazi\u0142 faktyczne stanowisko swojego \u015brodowiska – poczucie, \u017ce zwyci\u0119stwo nad religi\u0105 w przestrzeni publicznej, tradycyjn\u0105 rodzin\u0105 czy d\u0105\u017ceniem do prawnej ochrony \u017cycia nienarodzonych ju\u017c si\u0119 dokona\u0142o, a kolejne kroki w kierunku ich likwidacji s\u0105 czym\u015b oczywistym, co nale\u017cy do przywilej\u00f3w zwyci\u0119zcy.<\/p>

Z tej w\u0142a\u015bnie perspektywy nale\u017cy spojrze\u0107 na sytuacj\u0119 w Polsce, w kt\u00f3rej takie zwyci\u0119stwo nie nast\u0105pi\u0142o, a wr\u0119cz przeciwnie – Trybuna\u0142 Konstytucyjny ju\u017c w roku 1997 r. potwierdzi\u0142 konstytucyjne prawo do \u017cycia, przys\u0142uguj\u0105ce ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi tak\u017ce w prenatalnej fazie rozwoju, i to jeszcze przed wej\u015bciem w \u017cycie nowej Konstytucji z jej art. 38, kt\u00f3ry to prawo ostatecznie potwierdzi\u0142. Podobnie jest z ma\u0142\u017ce\u0144stwem i rodzin\u0105 – w odr\u00f3\u017cnieniu od art. 79 ust. 1 Konstytucji PRL, art. 18 obecnej ustawy zasadniczej wyra\u017anie podkre\u015bla, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest wy\u0142\u0105cznie zwi\u0105zkiem kobiety i m\u0119\u017cczyzny, wykluczaj\u0105c instytucjonalizacj\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w innego typu.<\/p>

Prof. Baskerville dostrzega natomiast problem wsp\u00f3lny dla Polski i USA – jest nim d\u0105\u017cenie Ko\u015bcio\u0142a i innych zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych do \u017ale rozumianej \u201eapolityczno\u015bci\u201d. Zamiast zabiera\u0107 g\u0142os w sprawach istotnych dla swoich wiernych, a dotycz\u0105cych wa\u017cnych kwestii publicznych, Ko\u015bcio\u0142owi zdarza si\u0119 \u201eumywa\u0107 r\u0119ce\u201d, pozostawiaj\u0105c wiernych bez nale\u017cytego pouczenia, co jest dobre, a co z\u0142e. Brak przekazywania tej wiedzy poskutkowa\u0142 na Zachodzie masow\u0105 laicyzacj\u0105 i indyferentyzmem moralnym, a tradycyjne nauczanie nie tylko Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, ale i poszczeg\u00f3lnych wyzna\u0144 protestanckich nie stanowi ju\u017c dla ich wiernych \u017cadnego punktu odniesienia. Wg profesora nawet istnienie stabilnych, niezale\u017cnych instytucji, prezentuj\u0105cych pogl\u0105dy sp\u00f3jne z religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, nie zast\u0105pi potrzeby bezpo\u015bredniego nauczania przez duszpasterzy.<\/p>

Ameryka\u0144ski uczony dostrzega dwie kluczowe instytucje, b\u0119d\u0105ce dla obozu \u201epost\u0119powego\u201d reliktami epoki, o kt\u00f3rej chcieliby jak najszybciej zapomnie\u0107; kt\u00f3rych samo istnienie jest dla nich problematyczne; kt\u00f3rych istota jest stopniowo reinterpretowana, aby docelowo zosta\u0142y kiedy\u015b zlikwidowane. Pierwsza z nich to ma\u0142\u017ce\u0144stwo – instytucja niemaj\u0105ca \u017cadnego uzasadnienia z punktu widzenia interesu pa\u0144stwa, a jednak niezb\u0119dna dla prawid\u0142owego wychowania potomstwa. Profesor postuluje, by pa\u0144stwo wycofa\u0142o si\u0119 z regulowania tej dziedziny i pozostawi\u0142o j\u0105 zwi\u0105zkom wyznaniowym oraz kontroli spo\u0142ecznej. Powinno si\u0119 przy tym sprzyja\u0107 naprawianiu relacji ma\u0142\u017ce\u0144skiej zamiast natychmiastowego oferowania rozwodu (na kt\u00f3rym zarabiaj\u0105 prawnicy – kolejna zale\u017cno\u015b\u0107 systemowa \u201eprawniczej supremacji\u201d). Drug\u0105 instytucj\u0105 jest kapelan wojskowy, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 w wojsku jest uzasadniona wolno\u015bci\u0105 wyznania, ale zarazem istnieje przecie\u017c ryzyko, \u017ce w ramach realizowania swojej pos\u0142ugi b\u0119dzie propagowa\u0142 stanowisko epoki, kt\u00f3ra ju\u017c przecie\u017c zosta\u0142a zwyci\u0119\u017cona przez \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d.<\/p>

Konstytucja oryginalnie stanowi\u0142a akt normatywny najwy\u017cszej rangi jako kodyfikacja norm najbardziej istotnych dla danego narodu. Naprzeciw temu za\u0142o\u017ceniu wychodzi teoria \u201e\u017cywej Konstytucji\u201d zak\u0142adaj\u0105ca, \u017ce ustawa zasadnicza jest \u017ar\u00f3d\u0142em prawa ewoluuj\u0105cego, zmiennego w zale\u017cno\u015bci od oczekiwa\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego (a raczej tych \u015brodowisk, kt\u00f3re najg\u0142o\u015bniej przyw\u0142aszczaj\u0105 sobie prawo do reprezentowania og\u00f3\u0142u) w danym momencie. Konstytucj\u0119 mo\u017cna wi\u0119c dowolnie interpretowa\u0107 w duchu obowi\u0105zuj\u0105cych na katedrach uniwersyteckich \u201epost\u0119powych\u201d ideologii.<\/p>

POz\/NB<\/p>

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zdaniem ameryka\u0144skiego uczonego prof. Stephana Baskerville\u2019a, mamy w Polsce do czynienia z kryzysem konstytucyjnym, jednak w zupe\u0142nie innych kategoriach, ni\u017c zwyk\u0142y to przedstawia\u0107 zachodnie media. Co wi\u0119cej, to w\u0142a\u015bnie polski kryzys jest najmniej rozwini\u0119ty w por\u00f3wnaniu ze spektakularnymi rozmiarami, jakie przybra\u0142 w krajach demokracji zachodnich. Sta\u0142o si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na stosunkowo niewielki wp\u0142yw \u201eprawniczych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[26,98,101,169,221,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=88110"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/88110\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=88110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=88110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=88110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}