{"id":87515,"date":"2016-05-18T10:16:53","date_gmt":"2016-05-18T14:16:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=87515"},"modified":"2016-05-18T10:29:06","modified_gmt":"2016-05-18T14:29:06","slug":"czy-pius-xii-poparl-ewolucjonizm-czyli-o-konsekwencjach-otwartych-furtek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=87515","title":{"rendered":"Czy Pius XII popar\u0142 ewolucjonizm, czyli o konsekwencjach \u201eotwartych furtek”"},"content":{"rendered":"

Kwestia teorii darwinowskiej w pierwszej po\u0142owie XX wieku budzi\u0142a coraz wi\u0119cej napi\u0119\u0107, nie omija\u0142y one tak\u017ce naukowc\u00f3w identyfikuj\u0105cych si\u0119 z wiar\u0105 katolick\u0105, odbija\u0142y si\u0119 one r\u00f3wnie\u017c na kolejnych pracach apologet\u00f3w i teolog\u00f3w.<\/strong><\/p>

Kulturowa ekspansywno\u015b\u0107 ateistycznego wyja\u015bnienia pochodzenia cz\u0142owieka jak i ca\u0142ego \u015bwiata biologicznego zyskiwa\u0142a coraz szersz\u0105 popularno\u015b\u0107 – nadawa\u0142a sens filozoficzny, a nawet parareligijny scjentyzmowi naukowemu dogmatycznie uczepionemu naturalistycznemu wyja\u015bnieniu \u015bwiata. Pierwsza po\u0142owa wieku XX to okres silnej presji nauki na religi\u0119, presji budowanej przez wyznaczanie nieprzekraczalnej granicy pomi\u0119dzy tymi rzeczywisto\u015bciami. By\u0142a to w skr\u00f3cie granica pomi\u0119dzy tym co sensowne i bezsensowne, racjonalne i zabobonne. Dzi\u015b, kiedy kryzys XX wieczny os\u0142abi\u0142 i zmusi\u0142 do autorefleksji dominuj\u0105cy typ posto\u015bwieceniowej racjonalno\u015bci, trudno sobie wyobrazi\u0107 intensywno\u015b\u0107 tego starcia.<\/p>

Wydaje si\u0119, \u017ce prze\u0142omowym momentem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla powszechnej akceptacji w Ko\u015bciele tzw. teistycznego ewolucjonizmu i odrzucenia tradycyjnej nauki o bezpo\u015brednim utworzeniu przez Boga cia\u0142a Adama by\u0142a encyklika Piusa XII \u201eHumani generis\u201d. Ameryka\u0144ski teologii Robert Stackpole w taki spos\u00f3b charakteryzuje okoliczno\u015bci i konsekwencje \u201eHumani generis\u201d:<\/p>

W 1950 roku jedna linijka z encykliki papie\u017ca Piusa XII \u201eHumani generis – jedno zdanie m\u00f3wi\u0105ce o mo\u017cliwo\u015bci ewolucji ludzkiego cia\u0142a z ni\u017cszej \u201e\u017cywej materii\u201d – doprowadzi\u0142o do jednej z najwi\u0119kszych zmian w historii nauczania katolickiego. Niewa\u017cne, \u017ce zdanie to by\u0142o zazwyczaj wyrywane z kontekstu ca\u0142ej encykliki. Niewa\u017cne, \u017ce papie\u017c w tej samej encyklice podkre\u015bla\u0142, \u017ce katoliccy badacze nie powinni \u201epochopnie przekracza\u0107 granic wolno\u015bci w debacie\u201d poprzez twierdzenie, \u017ce proces ewolucji jest faktem, \u017ce nie powinni ignorowa\u0107 tego, \u017ce \u201ew \u017ar\u00f3d\u0142ach objawienia Bo\u017cego s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 najwi\u0119kszego umiaru i rozwagi. Papieskie ostrze\u017cenia i zach\u0119ty zosta\u0142y powszechnie zignorowane. Teraz istotne sta\u0142o si\u0119 to, \u017ce korek zosta\u0142 wyj\u0119ty z butelki. Katoliccy teologowie, rozpaczliwie poszukuj\u0105cy uznania w\u015br\u00f3d swoich akademickich koleg\u00f3w, nareszcie poczuli, \u017ce mog\u0105 z ca\u0142\u0105 wolno\u015bci\u0105 przyj\u0105\u0107 ewolucj\u0119 neodarwinistyczn\u0105 jako najlepsze wyja\u015bnienie pochodzenia wszystkich \u017cywych gatunk\u00f3w. W ten spos\u00f3b zredukowali istotny moment napi\u0119cia mi\u0119dzy sob\u0105 a swoimi akademickimi kolegami z wydzia\u0142\u00f3w nauk \u015bcis\u0142ych. Odt\u0105d wiara i rozum, Biblia i nauka mog\u0142y pozosta\u0107 pojednane za pomoc\u0105 prostego rozwi\u0105zania: Ewolucja neodarwinistyczna by\u0142a mechanizmem, kt\u00f3ry B\u00f3g wybra\u0142 od pocz\u0105tku i wszczepi\u0142 w prawa przyrody, aby wytworzy\u0107 wszystkie rodzaje istot \u017cywych, jakie znajdujemy na Ziemi.<\/em><\/p>

Mo\u017cna zrozumie\u0107 teologa, kt\u00f3ry broni papie\u017ca i jego intencji warto jednak przyjrze\u0107 co Humani generis<\/em> faktycznie m\u00f3wi o ewolucji i na czym polega jej problem.<\/p>

W roku 1941, w pocz\u0105tkach swojego pontyfikatu, podczas przem\u00f3wienia do Papieskiej Akademii Nauk Papie\u017c powt\u00f3rzy\u0142 tradycyjn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a na temat pochodzenia cz\u0142owieka. By\u0142a to jego pierwsza wypowied\u017a na ten temat:<\/p>

Cz\u0142owiek zosta\u0142 ukszta\u0142towany z prochu ziemi, a B\u00f3g tchn\u0105\u0142 w jego nozdrza tchnienie \u017cycia, i tak sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek istot\u0105 \u017cyj\u0105c\u0105. [\u2026] Tego samego dnia, kt\u00f3rego B\u00f3g ukszta\u0142towa\u0142 cz\u0142owieka, ukoronowa\u0142 jego g\u0142ow\u0119\u00a0 swoim w\u0142asnym obrazem i podobie\u0144stwem.<\/em><\/p>

Co wi\u0119cej Papie\u017c aluzyjnie odnosi\u0142 si\u0119 do ewolucjonizmu m\u00f3wi\u0105c, \u017ce \u201etylko od cz\u0142owieka mo\u017ce pochodzi\u0107 inny cz\u0142owiek\u201d. Podkre\u015bla\u0142 tak\u017ce niepewno\u015b\u0107 ustale\u0144 nauk szczeg\u00f3\u0142owych i zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce konieczne musz\u0105 one by\u0107 o\u015bwiecone i prowadzone przez Objawienie je\u015bli maj\u0105 zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do w\u0142a\u015bciwiej odpowiedzi w kwestii genezy.<\/p>

\u201eHumani generis\u201d opublikowana dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej po\u015bwi\u0119ca problemowi relacji pomi\u0119dzy antropologi\u0105 i\u00a0 biologi\u0105 jeden akapit. Cho\u0107 jest on zbyt d\u0142ugi by przytoczy\u0107 go tu w ca\u0142o\u015bci to jednak i tak stanowi\u0142 zupe\u0142nie niewielki u\u0142amek ca\u0142ego tekstu encykliki. Przywo\u0142ajmy najistotniejszy fragment:<\/p>

Magisterium Ko\u015bcio\u0142a nie zabrania uczonym i teologom badania doktryny ewolucjonizmu wed\u0142ug dzisiejszego stanu nauk przyrodniczych i teologicznych, gdy si\u0119 bada problem powstania cia\u0142a ludzkiego z ju\u017c istniej\u0105cej i \u017cyj\u0105cej materii.<\/em><\/p>

Chocia\u017c fragment ten nie zawiera \u017cadnej wyk\u0142adni dotycz\u0105cej pochodzenia ludzkiego \u017cycia to jednak nie jest on oboj\u0119tny. Widzimy w nim tak\u017ce zmian\u0119 w stosunku do przem\u00f3wienia z roku 1941, gdzie wy\u0142o\u017cona zosta\u0142a tradycyjna nauka. Przede wszystkim Pius XII dopuszczaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 odkrycia ewolucyjnego pochodzenia cia\u0142a cz\u0142owieka sprawi\u0142 implicite<\/em>, \u017ce prawda ta przesta\u0142a by\u0107 odczytywana jako kwestia wiary. Wyj\u0119cie jej spod ochrony wiary – opartej przecie\u017c na najstarszej tradycji Ko\u015bcio\u0142a – oznacza\u0142o oddanie kompetencji naukowcom, dzia\u0142aj\u0105cym w paradygmacie ateistycznym, kwestii rozstrzygni\u0119cia sprawy. Taka zmiana ontologii cz\u0142owieka nie okaza\u0142a si\u0119 przypadkiem – Papie\u017c powt\u00f3rzy\u0142 swoj\u0105 propozycj\u0119 z \u201eHumani generis\u201d podczas przem\u00f3wienia do uczestnik\u00f3w Pierwszego Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Genetyki Medycznej w roku 1953. To faktyczne odciele\u015bnienie nauczania Ko\u015bcio\u0142a o powstaniu cz\u0142owieka, odciele\u015bnienie jego nadprzyrodzonego charakteru w oczywisty spos\u00f3b musia\u0142o sta\u0107 si\u0119 zach\u0119t\u0105 do mitologizacji (odrealnienia) pewnych element\u00f3w wiary w \u0142onie samego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>

Mamy zatem dwie mo\u017cliwo\u015bci wyt\u0142umaczenia braku zakazu ze strony Papie\u017ca – co by\u0142o nowo\u015bci\u0105 explicite<\/em> – prowadzenia bada\u0144 w nurcie ewolucjonistycznym. Pierwsze wyt\u0142umaczenie sk\u0142ania nas ku przyj\u0119ciu tezy o faktycznym przekonaniu Papie\u017ca, \u017ce nauka mo\u017ce dotrze\u0107 do ostatecznych rozstrzygni\u0119\u0107 i \u017ce ewolucja biologiczna jest prawdopodobnym mechanizmem w jaki dosz\u0142o do uformowania si\u0119 cz\u0142owieka. Drugie wyt\u0142umaczenie by\u0142oby wyja\u015bnieniem z wolno\u015bci prowadzenia bada\u0144. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i tak wie jaka jest prawda dotycz\u0105ca powstania cz\u0142owieka, ale b\u0119dzie z ciekawo\u015bci\u0105 przygl\u0105da\u0142 si\u0119 ludzkim wysi\u0142kom pr\u00f3buj\u0105cym wywie\u017a\u0107 ludzkie pochodzenie od zwierz\u0105t.<\/p>

Drugie wyt\u0142umaczenie pozostawa\u0142oby w zgodzie z takimi istotnymi dla naszej kwestii dokumentami jak orzeczenie Synodu z Kolonii z 1860, encyklika \u201eArcanum\u201d Leona XIII 1880 roku oraz dekretem Papieskiej Komisji Biblijnej z 1909 roku. I w\u0142a\u015bciwie niezale\u017cnie od osobistych intencji Piusa XII tak nale\u017cy czyta\u0107 \u201eHumani generis\u201d, poniewa\u017c nie jest ona prywatna opini\u0105 Papie\u017ca, ale dokumentem Magistrium. Co wi\u0119cej jak wida\u0107 nie da si\u0119 jej prawid\u0142owo czyta\u0107 poza Magisterium. Interpretacja teolog\u00f3w posz\u0142a jednak tam gdzie by\u0142o jej wygodniej, czyli ku zamienieniu niewielkiej furtki w szerok\u0105 bram\u0119, w kt\u00f3r\u0105 katolicy weszli z rado\u015bci\u0105 porzucaj\u0105c tradycyjn\u0105 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>

A przecie\u017c dwa miesi\u0105ce przed publikacj\u0105 tekstu encykliki kard. Ernesto Ruffini w \u201eL\u2019Osservatore Romano\u201d oznajmia\u0142:<\/p>

Ewolucja by\u0142a dot\u0105d dyskutowana w szko\u0142ach i w ksi\u0105\u017ckach przez kilka dekad, niemniej katolicy nigdy nie uwa\u017cali, \u017ce mog\u0105 podawa\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 nauczanie katechizmu, \u017ce cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony bezpo\u015brednio przez Boga, r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do jego cia\u0142a.<\/em><\/p>

Przypadek Piusa XII i encykliki \u201eHumani generis\u201d oczywi\u015bcie mo\u017cna by potraktowa\u0107 znacznie szczerzej – nie poruszyli\u015bmy tu nawet wszystkich aspekt\u00f3w zawartych w akapicie po\u015bwi\u0119conym biologii i antropologii. Nawet jednak na tym drobnym wycinku widzimy pewien proces, polegaj\u0105cy na tym, \u017ce chocia\u017c\u00a0 Papie\u017c cho\u0107 nie ma kompetencji by zmienia\u0107 doktryn\u0119, to jednak przez swoje nieprecyzyjne wypowiedzi lub te\u017c mieszanie prywatnych opinii nieuzgodnionych w pe\u0142ni z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a do wypowiedzi magisterialnych, mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na rozpowszechnianie si\u0119 zdeformowanej praktyki ko\u015bcielnej. W tym wypadku chodzi\u0142o o zaanga\u017cowanie katolik\u00f3w w rozwijanie fa\u0142szywej doktryny ukrywaj\u0105cej si\u0119 pod autorytetem naukowo\u015bci.<\/p>

Nierzadko si\u0119 zdarza (na zasadzie pewnego automatyzmu), \u017ce praktyka kszta\u0142tuje faktyczne poj\u0119cie o doktrynie dlatego tak istotne jest by wypowiedzi Ko\u015bcio\u0142a by\u0142y \u015bcis\u0142e i nie powodowa\u0142y dwuznaczno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej sytuacje nadzwyczajne zaczn\u0105 by\u0107 odbierane jako normy.<\/p>

Problem genezy wielu czytelnikom mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 egzotyczny i ma\u0142o wa\u017cny – co nie jest s\u0142uszne – jednak zwracam na niego uwag\u0119 tak\u017ce dlatego, \u017ce koresponduje on r\u00f3wnie\u017c silnie z dzisiejszymi problemami, kt\u00f3re s\u0105 czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 dyscypliny sakrament\u00f3w. Uchylenie furtki pomi\u0119dzy ortodoksj\u0105 i ortopraksj\u0105 nara\u017ca ca\u0142e obszary \u017cycia ko\u015bcielnego na martwic\u0119 spowodowan\u0105 szerzeniem si\u0119 –\u00a0 tak\u017ce w dobrej woli – nieprawdziwych nauk.<\/p>

Tomasz Rowi\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>

Za: PoloniaChristiana – pch24.pl (2016-05-18)<\/a><\/p>

Wybrane wpisy internaut\u00f3w pod w\/w tekstem na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej:<\/strong><\/p>

weronikasiedlecka@op.pl<\/em>
Wsp\u00f3\u0142czesne osi\u0105gni\u0119cia naukowe w dziedzinie genetyki obalaj\u0105 teori\u0119 ewolucji. Sta\u0142y kod genetyczny i liczba chromosom\u00f3w blokuje naturalny spos\u00f3b przechodzenia jednego organizmu w drugi. Mutacje to najcz\u0119\u015bciej degeneracja ( np. choroba Dawna; r\u00f3\u017cnica tylko jednego chromosomu). Obecnie naukowa teoria to kreacjonizm.<\/p>

biolog molekularny<\/em>
Jest to rodzaj materialistycznego i naturalistycznego \u015bwiatopogl\u0105du, kt\u00f3ry w konsekwencji pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej prowadzi do ateizmu, zw\u0142aszcza gdy poddajemy si\u0119 intelektualnemu lenistwu. Jako naukowiec i cz\u0142owiek kt\u00f3ry ma \u0142ask\u0119 wiary, nie wynikaj\u0105c\u0105 bynajmniej z teologicznego wykszta\u0142cenia zyskanego w m\u0142odo\u015bci, z zaciekawieniem podchodzi\u0142em do teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy robili intelektualny szpagat pr\u00f3buj\u0105c pogodzi\u0107 Objawienie z teori\u0119 ewolucji. Dzisiaj odrzucam tego typu dywagacje teologiczne, poniewa\u017c na gruncie biologii kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zawodowo zajmuj\u0119 i zarabiam dzi\u0119ki niej na utrzymanie, odrzucam twierdzenie, \u017ce najbardziej elementarne \u017cycie, mog\u0142o samoistnie powsta\u0107 z materii nieo\u017cywionej. Odrzucam tak\u017ce tez\u0119 jakoby odr\u0119bne gatunki mog\u0142y powsta\u0107 w procesie ewolucji od form prostych po bardziej z\u0142o\u017cone. Odrzucam twierdzenia ewolucjonist\u00f3w poniewa\u017c \u017cadne dane biologii molekularnej, kt\u00f3ra jest dziedzin\u0105 mojej naukowej uwagi, nie daj\u0105 podstaw do takich twierdze\u0144. …<\/p>

biolog molekularny<\/em>
B\u0119d\u0105c biologiem molekularnym zawodowo pracuj\u0105cym w naukach eksperymentalnych przyjmowa\u0142em bez pog\u0142\u0119bionej refleksji twierdzenia na temat naturalistycznego pochodzenia cz\u0142owieka, kt\u00f3re g\u0142osi neodarwinizm, co sobie obecnie wyrzucam i oceniam jako intelektualn\u0105 naiwno\u015b\u0107. Jedn\u0105 z w\u0142a\u015bciwo\u015bci poznania naukowego w obszarze wiedzy kt\u00f3r\u0105 si\u0119 param jest niestabilno\u015b\u0107, krucho\u015b\u0107 i zmienno\u015b\u0107 twierdze\u0144 i teorii kt\u00f3rymi pr\u00f3buje si\u0119 opisa\u0107 i wyja\u015bni\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 \u015bwiata \u017cywych organizm\u00f3w. Na gruncie teorii poznania zosta\u0142o to uj\u0119te jako zasada falsyfikacji. W pewnym skr\u00f3cie ujmuj\u0105c, twierdzeniem naukowym jest to co mo\u017cna obali\u0107. Z racji sta\u017cu zawodowego sta\u0142em si\u0119 \u015bwiadkiem jak pewne teorie i twierdzenia naukowe bledn\u0105, a niekt\u00f3re zupe\u0142nie ?wyparowa\u0142y. Jedyn\u0105 teori\u0105 niepoddaj\u0105c\u0105 si\u0119 temu procesowi jest darwinowska i neodarwinowska teoria o pochodzeniu gatunk\u00f3w. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce darwinizm i neodarwinizm nie ma nic wsp\u00f3lnego z nauk\u0105. cd..<\/p><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kwestia teorii darwinowskiej w pierwszej po\u0142owie XX wieku budzi\u0142a coraz wi\u0119cej napi\u0119\u0107, nie omija\u0142y one tak\u017ce naukowc\u00f3w identyfikuj\u0105cych si\u0119 z wiar\u0105 katolick\u0105, odbija\u0142y si\u0119 one r\u00f3wnie\u017c na kolejnych pracach apologet\u00f3w i teolog\u00f3w.Kulturowa ekspansywno\u015b\u0107 ateistycznego wyja\u015bnienia pochodzenia cz\u0142owieka jak i ca\u0142ego \u015bwiata biologicznego zyskiwa\u0142a coraz szersz\u0105 popularno\u015b\u0107 – nadawa\u0142a sens filozoficzny, a nawet parareligijny scjentyzmowi naukowemu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3,328],"tags":[181,116],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87515"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87515\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}